PmWiki | Jurnal / 30
Lastaj ŝanĝoj - Serĉi:

30

 

 

projekto

 

*posta_Mundi, fraz #30

Esperanto:
Shi naskighis en bela urbeto ne tro for de chi tie,
sed kreskis en chi tiu forgesita vilagheto.

Ido:
El naskis en bela urbeto ne tro fore de hike,
ma el kreskis en ica obliviata vilajeto.

Interlingua:
Illa nasceva in un belle parve urbe non troppo longe de hic,
ma illa cresceva in iste parve village oblidate.

Occidental/Interlingue:
Ella nascet in un bell micri cité ne tro lontan de ci,
ma ella adultijat in ti ci obliviat village.

Novial:
La naskad in un bel urbete non tro fernim fro hir,
ma la kreskad in dis oblivet vilajete.

Idiom Neutral:
Ila naskav in urbet bel no tro distant da siloke,
ma ila kreskav in ist vilajet oblivied.

Sibelingua:
El naskav in bela urbete, ne tro diste de hike,
ma kreskav in ista obliviata vilajete.

Sambahsa:
Ia gnahsit in un bell smulk urb ne pior dalg hetos,
bet crohsc in tod myohrst villar.

LdP:
Ela janmi-te in jamile urba-ki bu gro dalem fon hir,
bat ela kresi-te in sey fogeti-ney vilaja-ki.

ARIEL:
Ila naseva in un bel urbete non tropo lonje de hic,
Ma ila creseva in iste vilajete oblidate.

Paqatyl:
Yle eina kavnai serkai lyn sunter,
mes yle eina has antmientianty lyniol tultesker.

Omnial:
Ilin naskit en bele urbete ne multe lontane de istie,
sed kreskit en iste amnesed vilete.

Intal:
El nasked in un bel urbete non tro fern de hir,
ma el kresked in ti hir obliviat vilajete.

Populido:
El naskab en bel urbet no tro for den ci,
ma kreskab en ti ci oblidat vilajet.

Partaka, Olivier cafaristeir, Philippe Cousson, Rosto, James Chandler, Thomas, Osmund Aukland, Dorothea, JerryM, Carlos Solís, elendito Josep B.

 

Anteparol
aŭtor: ...
ling: ...

...

...

 

*Ila Profeto. La departo (I-III)
da Khalil Jibran
tradukuro a Ido da Partaka

I

*

E la sun-kusho esis arivinta.

Ed Almitra, la sibilo, dicis:

Ica dio ed ica loko benedikesez, same kam tua spirito, qua 'parlabas' a ni.

E lu respondis:

Ka me esis, ta qua 'parlis'? Ka me ne esis anke audanto?

* * *

Pose, lu decensis de la skalo-gradi dil templo, e la tota populo sequis lu. E lu arivis en sua navo, e haltis sur ol.

Ed ankor-foye regardante l' populani, lu dicis laute:

Populo di Orfalis! La vento men imperas *adear vi.

Quankam min multe rapide kam la vento, me devas departar.

Ni, vagadanti, qui serchas omna-tempe l' voyo maxim solitara, startas nula dio' ibe, ube ni finabas l'antea dio; e nul jornesko renkontras ni' ibe, ube l' sun-kusho *adeis ni.

Mem dum ke l' tero restas dormanta, ni esas voyajanta.

Ni ya esas la semini dil planto ferma pri lua skopo; ed esas lor nia maturesko, e lor la kontentigo di nia kordio, kande ni lansesas al aero, e ni dis-semesas.

* * *

II

*

Esis poka mea tempo inter vi, e mem plu poka la paroli, quin me dicis a vi.

Tamen, mea voco povus mortar en via oreli, e mea amo efacesar ek via memorado; lore, me retrovenos a vi.

E kun kordio plurichigita, e labii plu komplezem a la spirito, me vin 'parlos'.

Yes, me retrovenos kun la mareo.

E quankam la morto povos celar me, e la maxim granda silenco parkovrar me, me serchos ankor-foye via komprenemeso.

E mea serchado nule esos senutila.

Se ulo, de to quon me dicabas, veresas', tal verajo revelos su ipsa per voco plu klara, e kun paroli plu multe adequat a via pensi.

Populo di Orfalis! Me departas kun la vento, ma nule vers la nihilo.

E se ica dio ne parsatisfacas via bezoni e mea amo, permisez ad ol restar kom promiso por altra dio.

La bezoni di homo chanjas, ma ne lua amo nek la deziro, ke tal amo povez satisfacar oli.

Vi do saveskez, ke me rivenos del maxim granda silenco.

La nebulo, qua en la jornesko disipas, lasante nura roso che l'agraro, su levos formacante nubo, e pose, ol falos kom diveninta pluvo.

E me ya esabas quale l' nebulo.

Dum la noktal quieteso, me marchabas sur via stradi, e mea spirito penetrabas via domi.

E la pulsadi de via kordio esis en mea kordio, e me sentis an mea vizajo via eksufluro, e me konoceskis vi omna.

Aye! Me saveskis pri via joyi e via chagreni, e via revi esis anke mea revi.

Ed ofte, me esis inter vi' quale laguno meze dil montaro.

Me reflektis la somiti e la rampi serpentatra en vi, e anke la diskursiva trupi de via deziri e pensi.

E til mea silenco arivis la ridado de via infanti, same kam rivereti, e la deziregi de via yunaro, quaze oli esus riveri.

E de pos ke li atingis mea profundeso, rivereti e riveri ne cesabas kantar.

* * *

III

*

Tamen, atingis me ulo plu dolca kam la ridado, e plu granda kam la dezirego.

Yen: to quo esas senlimita che vi.

La homo vasta, en qua vi omna esas nulo plusa kam celuli e nervi; ta en *kuya kanto' omna kansoni esas nulo plusa kam vibradi indijanta sono.

Es interne dil homo grandioza, ube vi esas anke grandioza.

Kande me lun kontemplis, vin me kontemplis ed amis.

Nam, qua distin povas atingar l'amo, qui ne ja kontenesas en ta domeno senmezura?

Qua vizioni, qua esperi e qua konjekti povas dominacar ita flugado?

Quale giganta querko, parkovrita per flori di pomiero, es la homo grandioza, qua habitas che vi.

Lua vigoro vin ligas kun la tero, lua parfumo vin elevas vers la spaco, ed en lua senfineso, vi esas ne-mortiva.

* * *

On dicabas a vi, ke, quankam vi similesas kateno, vi esas tam febla kam la maxim frajila ek olua mashi.

To ya esas nura mi-verajo, nam, same, vi esas tam forta kam la maxim forta ek olua mashi.

Mezurar vi pri via maxim mikra ago, es quale evaluar la potenteso dil maro pri la frajileso di lua spumo.

Judikar vi relate via falii, es quale kulpar la sezoni pri lia ne-konstanteso.

* * *

 

Nostre model de realita
autor: Osmund Knutson Aukland
lingua: OKA

REALITA E TEORI:

Es importante ke nos distingue inter nostre teori e le realita e verita. Un teori es solmente un model pro le studie. Asi le teori o model presente un system in le kval nos pote plaser nostre experiensi e ganiar komprehension. Ma un model pote limiter nostre vision et impeder progres. In le proses ad konstruer nostre imagine nos pote riskar ad konfunder iste imagine e le realita, et asi nostre okuli son klaudite.

TEORI POSITIVISTIK E MEKANISTIK:

Le base pro filosofi natural, kom biologi, medisin et le majorita del siensi hodie es le krede ke le atom, molekul, protein ets, per random kombinasioni ha produsite vita, konsiensia et inteligens. Asi on pote kreder ke le DNA kontene le kode del tote le developament e subsekvente anatomie, psyke, inteligens e kondukt del vita. Le interaksion in random mutasion et un kombat pro superviver pote eser konsiderate kom le kauso esensial. Hodie nos non ha proba pro isto, ma multe sientisti insistente ke in le futur nove komputatori et instrumenti va probar lo. Iste “realita” non aksepte konsepti kom intension, valor o inteligens. Il ha nule skopo ultimate, nule emosioni kom amor, odio, sanitate mental, pro ke le drama es kausate per koinsidensie al hazard, e va finir in total kaos. Isto sufise pro particle-dynamik, fysik et ingenieria. Ma intra psykologia il es defisient kom un hypotese, e nos non ha le pasiensia pro atender milioni de ani, sperante ke le positivisti va developar su proba final.

KONFUSION E KOMPRENSION:

Newton developava le teori de gravitasion, e durante deseni le universo era reguardate kom un mekanisme de un horologia. Tote problem era prediktabile, a kondision de on pote trovar le formula exakte. Kon le teori de relativita per Einstein e le kvantum-mekanik de Bohr realita pareva a kambiar. Le kampo-atributi spasial, e non le gravitasion Newtonial, determina le posisioni del planeti e steli. Atributi del materia, energi e kampi, deveni kom kvalitati del mesme origin. Posision e velosita in spasie e tempore pare okult e mysteriose, al extent ke pauk, si alikun, pote komprender lo konseptualmente.

TEORI DE KAOS

Durante le resente semi-sekulo nove idei ha emergite. Juvene sientisti ha le koraje a defiar lor seniori positiviste. Le Teori de Kaos reveleva ke nostre bon ordine nata in un mare de kaos. Isto non es le kaos teologik, kom un arketype de mal, ma kaos se presente kom le indeterminente, le inprediktabile, le strukturate magnifike, meraviliose e nunkvam repitente. In iste respekto kaos es le companion nesesari del ordine, le fonte de kambiamenti e rekreasioni. Nove konsepti era presente, kom “atraktori”. Ili son agenti ke pote kambiar kaos ab un campo ad in un altere kom magik. Kvalkunke ki ha vidite le karti fractal per Dr. Mandelbrot admira lor komplexita e lor beltate.

KE ES REAL?
Ni es ora, Ni deman.
Ki sape lo ke es divin e meraviliose?
Il ha mosion et aksion in un altere konsiensia, ma aprojate per pensati il se eklipsa.
(Rig Veda I. 170 1)

 

Le kat botizat
da Charles Perrault
tradukur: Partaka
ling: Populido

Yen ke omni havaje's, kels mueler lasay a sui filio's, esay lui mueley, lui asne e lui kat. Le partige baldei fasesay: ni notario, ni prokuratoro vokesay, nam lus baldei manjabere le tot magri patrimonie. Le max oldi filio abay le mueley, le duti filio abay l'asne, e le max yun filio abay nur le kat. Ilci no povay ese konsolasiat, ke il abe tant magri lot:

"Mei frats poveray gane honestei sui vive per asosie su, ma me, kuan me manjaberay mei kat, e fasaberay muf ek lui fel, me musteray morte pro hungre."

Le Kat, kel auday tal parols, ma simulay no audir, dicay a lu kun mien saj e serioz:

"No cagreneu, mei mastro! Vu muste nur done a me sak, e fasige por me du bots por traire le bushe's, e vu videray, ke vu no es tam magrei lotizat, kam vu pense."

Malgrei ke le mastro del Kat no tre multei fiday a lu, il vidabay lu fase tanti subtilaje's por kapte rats e muse's (kualei kuan lu su penday perpedei, o kuan lu su celay en farin por simule, ke lu mortay), ke il no eskartay, ke il receveray da lu sokurs en sui mizer.

Kuan le Kat abay to, ko lu petay, lu botizay su fierei, penday le sak ye sui kol, prenay le kordons per sui du avani pede's, ed iray en mikri park, u habitay multi kunikle's; lu pozay bran e sonke's en le sak e, dum sterne su kual se lu mortabere, lu vartay ke yun kunikle, no ja sat instruktat pri le ruze's de ti-ci monde, veneray insinue su en lui sak por manje to, ko lu pozay en ol. Apen lu su sternabay, lu obtenay kontentige: noprudenti yun kunikle iray en le sak, e mastre Kat, dum kuik tire le kordons, kaptay e mortigay lu senkompatei. Plen fier pri sui kaptaje, lu iray ce le rejo e petay parle ad ilu. On acensigay lu al cambre de Lui Majesto, u, dum enire, lu fasay gran reverensie al rejo e dicay:

"Sinior: yen garen-kunikle, kel Sinior markezo den Carabas (tal esay le nom, kel lu fantaziay done a sui mastro) komisay me prizente luinomei."

"Diceu a tui mastro", le rejo responday, "ke me danke lu, e ke lu fase a me plezur."

Altri foy, lu iray cele su en frument-agre, semprei tenant le sak apertat e, kuan du perdrik eniray ol, lu tiray le kordons e kaptay omni du. E posei, lu iray prizente lus al rejo, kualei le garen-kunikle pre. Le rejo aceptay kun plezur le du perdrik, e donige al Kat drinke-pekunie. Le Kat duray talei, dum du o tri monat, porte al rejo, ye intervals, vilde den le cas de sui mastro. Certen die, lu saveskay, ke le rejo promeneray, sur le bord del river, kun sui filia, le max bel prinsa en le tot monde; e lu dicay a sui mastro:

"Se vu voleray sekue mei konsil, vu diveneray rik: vu musteray nur balne vu en le river, ce lok kel me montreray a vu, e posei, lase me age."

Le markezo den Carabas agay, kualei lui kat konsilay, sen save por ko to utiliseray. Dum ke il su balnay, le rejo pasay, e le Kat klameskay plen fortei:

"Sokurseu! Sokurseu! Sinior markezo den Carabas dronese!"

Ye tal klam, le rejo regarday tra l' vetur-fenestre e, pos rikonose le kat, kel adportay vilde tanti-foy, il imperay, ke lui gardisto's ireu rapidei por sokurse sinior markezo den Carabas. Dum ke on tiray ek le river le desfelis markezo, le Kat proximigay su al karos e dicay al rejo ke, dum ke lui mastro su balnay, venay furters, kels forportay ilui vestar, malgrei ke lu klamay plen fortei: furter!, furter! Le ruzos celabay le vestar sub petre. Le rejo kuik imperay al oficers kuere un ek le max bel veste de lui vestar por sinior markezo den Carabas. Le rejo fasay a lu mil jentilaje's e, pro ke le bel veste's, kels on jus donay a lu, augmentay lui bon aspekte (nam il esay bel e korpei bonformi), il tre plezay al filia del rejo; e kuan le markezo den Carabas turnay ad el du o tri regarde's plen respektoz e kelkei tener, el kuik divenay folei amoroz. Le rejo volay, ke il enireu le karos e veneu promene kun lu. Le Kat, joyoz ke lui projet sucese, marcay avanei. Pos renkontrir rurans, kels falcay prat, lu dicay a lus:

"Bon homs, kels falce: se vus no diceray al rejo, ke le prat, kel vus falce, aparten a sinior markezo den Carabas, vus omni haceseray tenuei kual karne por pastet."

Le rejo no faliay kestion le falcers pri le mastre del prats, kels lus falce:

"Ols es de sinior markezo den Carabas", lus omni responday kunei, nam le minasie del Kat pavorigay lus.

"Vu abe bel heredaje", le rejo dicay a markezo den Carabas.

"Vu vide, sinior", le markezo responday, "to es prat, kel no falie produkte abundei omni-yarei."

Mastre Kat, kel marcay semprei avanei, renkontray rekolters e dicay a lus:

"Bon homs, kels rekolte: se vus no diceray, ke ti omni fruments aparten a sinior markezo den Carabas, vus omni haceseray tenuei kual karne por pastet."

Le rejo, kel pasay instante posei, kestionay pri le mastre de omni fruments, kels il vide:

"Ols es de sinior markezo den Carabas", le rekolters responday; e le rejo gratulay iter pri to le markezo.

Le Kat, kel marcay avan le karos, dicay lo sam ad omni homs, kels lu renkontray, e le rejo astonesay pri le gran domens de sinior markezo den Carabas. Mastre Kat finei arivay en bel kastel, keli mastro es ogro, le max rik, kel on viday ul-kuan, nam omni domens, tra kels le rejo pasay, dependantesay den ti kastel. Le Kat, kel sorgozei kestionay, kual es tal ogro e ko il save fase, petay parle ad il, dicant ke lu no vol pase tantei vicin ilui kastel sen abe le honor reverensie ilu. Le ogro aceptay lu tam politei, kam ogro pove age, e repozigay lu.

"On asertay a me", le Kat dicay, "ke vu abe le dot canje vu ips ad omni sort den animals; ke vu pove, kom exemple, transforme vu a leon, ad elefant."

"To es ver", le ogro bruskei responday, "e por montre lo a vu, vu kuik videray me divene leon."

Le Kat esay tant pavorigat vidant leon avan su, ke lu kuik kuray al tekte-kanals, no sen pen e danjer pro sui bots, kels nulei konvenay por marce sur teguls. Plu tard, le Kat, pos vidir ke le ogro riprenay sui unti forme, decensay e konfesay, ke lu tre pavoray.

"On ank asertay a me", le Kat dicay, "ma me no pove krede lo, ke vu ank abe le pove pren le forme del max mikri animals, exemplei, canje vu ips a rat, a mus; me agnoske, ke to semble a me totei no-posibli."

"Ka no-posibli? Vu kuik videray", le ogre responday, dum canje su a mus, kel kureskay sur le paviment.

E kuan le Kat viday le mus, saltay sur lu e devoray lu. Dumei, le rejo, kel pasant viday le bel kastel del ogro, volay ir en ol. Le Kat, audint le bruis del karos pasant sur le leve-ponte, kuray renkontrei e dicay:

"Vui Majesto eseu bonvenant en ti-ci kastel de sinior markezo den Carabas!"

"Kualei, sinior markezo!", le rejo klamay; "ankei ti-ci kastel es vui!; on pove vide nul koz plu bel, kam ti-ci kort ed omni ti-ci konstrukturs cirkumesant; nos videu le internaje, me prege!."

Le markezo donay le manue al yuni rejida e, sekuant le rejo, kel acensay unti, lus iray en gran salon, u lus trovay splendid repastet, kel le ogro preparigay pre por sui amiks, kels esay vizitont il en le sam die, ma kels no audasiay enire, savant ke le rejo es la. Le rejo, carmat dal bon kualese's de sinior markezo den Carabas, samei kam lui filia, kel folei amoray il, e vidant le gran domens, kels il posede, dicay ad il, pos drinkir kin o sis glasede's:

"Nur den vu dependeray, sinior markezo, ke vu eseray mei bofilio."

Le markezo, fasant gran reverensie's, aceptay le honor, kel grantay ad il le rejo e, ja en le sam die, su mariajay kun le rejida. Le Kat divenay gran sinior e no plus kuray al muse's, eceptei por distrakte su.

 

Redakti - Historio - Printi - Lastaj ŝanĝoj - Serĉi
Laste modifita je 2018-03-10 14:54