Legorondo logas libremulojn el ĉiuj kontinentoj

Legemuloj el ĉiuj kontinentoj krom Aŭstralio kaj Antarkto partoprenas en la legorondo de TEJO. La sukceso de la libroklubo eble parte ŝuldiĝas al la kronviruso, kiu pliigis la emon renkontiĝi almenaŭ rete, supozas la gvidanto de la legorondo, Hans Becklin.


Hans Becklin

Kial ekzistas la legorondo de TEJO?

– Priparoli libron kune estas, kompreneble, ĝojige por ajna adoranto de libroj; oni povas dividi ĉiujn impresojn kaj spertojn kun aliaj. Ĉar mi kalkuliĝas al tiu kulto, mi persone plian kialon ne bezonas. Tamen, la libro-kapelo estas preskaŭ vaka. Ofte mi parolas kun flua Esperantisto, kiu en la lasta jaro legis neniun libron en Esperanto, ĉu pro manko de tempo, atento, aŭ elektemo. Bedaŭrinde oni ne vidas reklamojn ĉie por libroj Esperantaj, nek povas ofte mendi ilin facile.

– Al tiuj ne jam konvinkitaj pri la utilo de komuna legado, mi simple klarigas, ke ĝi multe ekzercos vin mense kaj lingve. Ni ĉiuj scias, ke legi estas stimule por la menso. Sed komuna legado spronas ĉiun ne nur al pli atenta legado, sed al fera formulado de ofte nebulaj kaj konfliktantaj pensoj. Aldone al tio, la kuneco donas al ĉiu kialon por legi apartan libron dum difinita periodo – alie vi ne povos pribabili! Tiu socia premo helpas al ĉiuj fari tion, kion li deziras.

Certe oni jam pli frue pensis pri tio?

– Efektive, mi ne estis la unua, kiu rimarkis ĉi tion. Esperanta legorondo estis de longe postulata de diversaj enmovadaj planoj, inkluzive de la du lastaj Strategiaj Laborplanoj de UEA. Tamen, malofte efektiviĝis ajna grupo tia sub la egido de UEA aŭ TEJO; bona escepto al tio estis en 2013, kiam Veronika Poór organizis diversajn libroklubojn kun modera sukceso; ĉar nuligo neniam estis anoncita, ankoraŭ legataj estas tri libroj de 2013.

– Mi atribuas la miksitan sukceson de la tiutempa legoklubo al la teĥnologiaj rimedoj disvastiĝintaj; oni priparolis literaturon per Google-grupo. Krei varman, salonecan etoson per retmesaĝoj estas malfacile, kaj tio detenas homojn de kontribuado, precipe se ili ne sentas sin aparte komforte pri literatura komentariado.

– Kiam mi oficis en la estraro de TEJO antaŭ du jaroj, ankaŭ mi planis varti legorondon kiel aktivaĵon de du el miaj respondecoj, kulturo kaj edukado. Tamen, tiutempe la estraro havis aliajn, pli urĝajn aferojn por fari, komisiitoj estis malfacile troveblaj, kaj mi mem pro neantaŭvidita promocio devis translokiĝi 2 000 kilometrojn dum la mandato. Nun, tamen, ni havas kaj la teĥnikon kaj komisiiton de TEJO pri Kulturo, nome min.

Kiel funkcias la legorondo?

– Ni kunvenas ĉiun unuan sabaton de la monato je la 13a UTC per Zoom. Tiu horo jam dum la retaj kongresoj montriĝis tre alirebla por homoj el diversaj landoj; bonŝance, nia unua monato pruvis, ke homoj el preskaŭ ĉiuj enloĝataj horzonoj povas bone partopreni la rondon je tiu horo.

– Ĉar mi elektas nur librojn haveblajn senpage kaj interrete, estas facile elŝuti kaj eklegi la elektitan libron per diversaj aparatoj. Mi komunikas la informojn ĉiumonate per retpoŝto kaj Telegramo al la membroj.

Por kiuj estas celita la legorondo?

– Esence la grupo estas por junaj esperantistoj, sed same kiel junulara evento, tio donas pli etoson kaj spiriton ol firman aĝlimon. La ununura postulo estas, ke oni estu membro aŭ patrono de TEJO. Kelkaj demandas al mi, kial forbari interesitojn? Mi neniun volas forbari, sed en ĉi tiu epoko de nemembriĝemo en ĉiaj organizaĵoj (ne nur Esperantaj), io devas impulsi homojn al la organizaĵo.

– Jam aliĝis preskaŭ 20 homoj de ĉiuj kontinentoj krom Antarkto kaj Aŭstralio, kaj ankoraŭ venas homoj ĉiusemajne. Oni povas aliĝi en la retejo de TEJO.

Kion oni legas?

– En la legorondo ni legas bonkvalitajn verkojn en Esperanto de ĉiuj ĝenroj. Pro nia internacieco kaj mia deziro alirebligi la grupon al ĉiuj, sendepende de pagpovo, mi elektas nur librojn senpage alireblajn per interreto. Bonŝance, ekzistas multe da libroj tiaj, precipe dank’ al la laboro de la forpasinta Franko Luin en sia eLibrejo.

– Ni jam legis Fajron sentas mi interne kaj La stranga butiko. Nun ni legas Marta, fruan verkon tradukitan de Zamenhof. Mi planas plu kontrastigi tiujn kun aliaj nefikciaj kaj tradukitaj verkoj, precipe tiaj, kiuj povas prilumi la kulturon de Esperanto. Mi bonvenigas proponojn, precipe de nuntempaj verkistoj, eldonejoj, kaj bitigistoj, havigi verkojn al la grupo senpage aŭ rabatite kaj bite, kaj ankaŭ donacojn al TEJO, por aĉeti librojn por tiuj, kiuj ne havas la rimedojn.

– Kiam ni alfrontos longajn verkojn, mi imagas, ke ni ne legos la tuton en unu monato. Prenante kiel ekzemplon la epokfaran tradukon La faraono, mi imagas, ke se la bindistoj devis apartigi en tri volumojn la tekston, ankaŭ ni ne entreprenu la legadon de pli ol unu volumo en monato. La fakto, ke postaj bindistoj hispanaj sukcesis bindi kiel unu volumon La inĝenia hidalgo Don Quijote de la Mancha tamen ne signifas, ke ni legos ĝin en unu monato…

Manko de fido kaj mono ĝenas al UEA kaj TEJO

La membreco de UEA kaj TEJO kostas tro kaj ne utilas sufiĉe. Krome multaj potencialaj membroj ne fidas la gvidantojn de la asocioj kaj ne konsentas pri ilia politiko. Tion montras respondoj en reta enketo farita de UEA kaj TEJO.


Respondoj de personoj, kiuj indikis, ke ili ne estas individuaj membroj. “Ŝanĝoj pri politiko” estas sumigo de la tri respondoj: ŝanĝoj pri la politiko de UEA/TEJO”, ”ŝanĝoj pri politiko de TEJO”, ”ŝanĝoj pri politiko de UEA”. La grafikaĵo baziĝas sur la pli frue publikigita statistika raporto pri la enketo.

En aŭgusto 2020 UEA kaj TEJO entreprenis retan enketon por esplori, kial oni aliĝas aŭ ne aliĝas al la asocioj, kaj kiel indus ŝanĝi la kotizan sistemon por allogi pli da homoj. La rezultoj de la enketo montris, ke la nunaj membroj estas idealismaj, sed ke necesus proponi pli da konkretaj avantaĝoj por ke ankaŭ aliaj aliĝu.

Tamen tiam ne estis publikigitaj detaloj pri la kritikaj vidpunktoj de respondintoj. Post kritiko pri tio en la komitata diskutejo, Aleks Kadar, la ĝenerala sekretario de UEA, respondis, ke la estraro pripensos, ĉu eblos publikigi la kritikajn komentojn.

Tion li skribis la 5-an de septembro. Kiam post pli ol ses semajnoj daŭre nenio aŭdiĝis, komitatanoj denove demandis pri la afero.

– La Estraro de UEA estas pritraktanta la aferon kun la Estraro de TEJO, ni ne forgesis ĝin. Ni tenos vin informataj, respondis Aleks Kadar la 23-an de oktobro.

Pasis ankoraŭ pli ol monato, sed fine, la 24-an de novembro en la komitata listo de TEJO aperis raporto pri la skribaj komentoj. La estraro de UEA tamen ne tenis sian komitaton informita – nenio aperis pri la temo en ties retlisto.

En la raporto ne estas publikigitaj ĉiuj respondoj al la malfermaj demandoj en la enketo, sed aperas resumo de ilia enhavo.

La plej ofta respondo al la demando pri ”kromaj kialoj por ne membriĝi” estis, ke la kotizo estas tro alta – la kosto de la membriĝo estas menciita en 20 respondoj. Krome kelkaj respondintoj diras, ke estas tro komplike aliĝi aŭ pagi. Plie, 12 respondoj mencias, ke ne estas sufiĉe da avantaĝoj de la membreco.

El la nemateriaj kialoj ne membri en UEA aŭ TEJO, plej ofte, sesfoje, estas menciita manko de fido je la gvidantoj de la asocioj. Kvin respondintoj mencias malkonsenton pri la politiko de la asocio, sed ne klaras, pri kio temas la malkonsento.

Kelkaj respondintoj mencias ankaŭ malefikan aŭ maltaŭgan administradon aŭ komunikadon, kaj nesufiĉan atenton al loka agado.

Ankaŭ responde al demando pri la ĝenerala funkciado de la asocioj multaj plendas pri manko de subteno al kaj kontakto kun loka agado. Dek kvar respondintoj volas vidi pli konkretan agadon kiu pli proksimas al la membraro.

Aldone, kvin respondintoj volis ke UEA kaj TEJO estu pli travideblaj pri tio, kiel ili funkcias, kien iras la mono de la membroj kaj kiuj estas la konkretaj rezultoj de la agado.

Tre granda parto de la respondintoj evidente ne lasis skriban komenton, ĉar entute venis 266 respondoj al la reta enketo.

La respondoj de tia reta enketo evidente ne donas reprezentan bildon pri la opinioj de UEA-membroj. Des malpli la respondoj donas bildon pri la opinioj de nemembroj, ĉar la enketilo ĉefe estis diskonigita tra la retaj kanaloj de UEA.

Tamen eblas konkludi almenaŭ, ke tre multaj esperantistoj ne klare vidas la avantaĝojn de membreco en UEA aŭ TEJO, kaj ke multaj ŝatus pli bone kompreni, kion la asocioj efektive faras.


Pli pri la temo

Decameron 25-im novelle de Giovanni Boccaccio

Yo ha traductet li 25-im novelle del famosi Decameron del italian scritor Giovanni Boccaccio in Interlingue. Li Decameron esset scrit circa 1350. It es un colection de 100 novellas. Li 25-im de novelle es tre humoristic e mem un poc frivol. Yo mersia

Giovanni Boccacio: Li 25-im novelle del Decameron

Un abatessa leva se hastosimen por atrappar un de su monacas con su amator. Pro que ella self have un prestro con se, tande ella pro erra mette vice su cofie li pantalon de il sur li cap. Quande li denunciat monaca percepte to e fa li abatessa conscier pri it, ella salva se sin punition e mem posse retener su amator che se.

In Lombardia es situat un monastere quel es tre famosi pro su pietá. In ti monastere esset, ínter pluri monacas, un yun puella de nóbil orígine e de un admirabil bellitá. Su nómine esset Lisabetta. Durant li visitation de un de su parentes tra li trellie, ella inamorat se in un bell yuno qui acompaniat le. Li bellitá del puella excitat li yuno, e li regardes de ella trahit a il su desires, do anc il inamorat se in ella. Por un cert témpor ili devet nutrir lor flamma del passion sin satisfation, ma pro que ambi havet un tant grand desire, li yuno successat finalmen trovar un secret accesse a su monaca. Il successat visitar la por lor ambi plesura ne solmen unvez, ma mult vezes. Pro que ili continuat ti incontras tant frequentmen, it evenit que un altri monaca remarcat li yuno in li nocte, quande il just departet de Lisabetta. Ni il ni ella suspectet, que on hat decovrit les. Li monaca narrat it ancor a quelc altri monacas. Ellas in prim volet denunciar la strax a lor abatessa Usimbalda. Ella esset reputat de omnes queles conosset la quam pie e sant fémina. Poy ellas pensat que it vell esser támen plu bon si li abatessa self vell atrappar Lisabetta con su amator pro que ella ne vell posser negar li afere. Pro to ellas tacet, guardiat e guatat alternante secretmen por surprisar la. Pro que Lisabetta ne suspectet alquó e savet pri necos, ella durant un véspere lassat venir su amator a se. To strax remarcat li monacas qui hat guardiat. Tis dividet se in du gruppes. Li un gruppe guardiat li exeada del cellul de Lisabetta e li altri gruppe hastat al chambre del abatessa. Ellas frappat tant longmen a su porta til ella respondet e dit: “Madonna, ples levar vos rapidmen, Lisabetta have un yuno che se in su cellul.”

Ma li abatessa self havet in ti nocte un prestro che se, quem ella quelcvez fat portar a su chambre in un chest. Quande ella audit li frappada, ella timet que li monacas vole demolir li porta pro lor grand zel si ella ne hastat exear. Pro to ella saltat ex li lette e vestit se in li obscuritá tam bon quam ella posset. Credente que ella prendet su rugosi drap por li cap (ti quel li monacas porta e quel on nómina psalterium), ella captet pro erra li pantalon del prestro. Li abatessa mettet it hastosimen sur su cap, exeat, apertet li clave-cludet porta e criat: “Ú es ti damnabil peccatora?” Li altras, qui solmen volet atrappar Lisabetta in action, ne atentet al cofie de lor abatessa e hastat con ella al cellul de Lisabetta. Li porta esset apertet per violentie e quande ellas intrat ellas trovat li inamorat cuple in tendri inbrassament. Li du yunes esset tant astonat pri li ínexpectat assalte, que ili esset petrificat pro terrore. Li monacas, secun li comanda del abataessa, strax captet li puella e ductet la al capitul. Durant ti témpor li yuno remanet in li cellul, il vestit se e il expectat li resultat del afere. Il esset pret ataccar tis qui vell tuchar su amata, e poy rapter la per violentie. Quande li abatessa hat ocupat li sede del presidente in li capitul e li regardes de omni monacas esset directet al accusata, ella comensat far li max terribil reproches contra Lisabetta in presentie del publica, que ella hat maculat li santitá, li honorabilitá e li bon reputation del monastere per su índecent e abominabil acte. E li abatessa acompaniat su reproches in sam témpor per li max terribil menacies.

Li povri e chocat puella, qui sentit se culposi, ne pensat pri un responde, ma ella provat solmen per patient tacentie far li altri monacas sentir compassion a ella. Pro to li abatessa devenit mem plu furiosi til li accusata per hasarde apertet li ocules e perceptet quo li abatessa portat quam cap-ornament e que li gambales del pantalon pendet ye ambi láteres sur li epoles. Quande ella videt to, ella devenit corageosi e dit: “Madonna, ma pro li volentie de Deo, ples fixar in prim vor cofie e poy di a me quo vu desira.”

Li abatessa ne comprendet to quo ella volet dir e criat colerosimen a ella: “Quo tu babila pri mi cofie, tu viciosi creatura? Esque tu es tant insolent que tu moca pri me? O esque tu pensa que tu ha conduit te talmen que tu ancor have li jure por jocar?”

Li puella respondet la ancor un vez: “Madonna, yo peti vos que vu fixa li bandes de vor cofie ante que vu di alquó plu a me.”

Nu quelc monacas directet lor regardes al abatessa e ella self sentit per su manus al cap e finalmen comprendet quo Lisabette volet dir per su paroles. Ella sentit se atrappat e pensat que null pretexte vell posser auxiliar la concernent to quo li monacas hat videt. Pro to ella changeat su lingue, moderat se e confesset in li fine que it es ínpossibil resister li besonas del carne, e permisset a li monacas procurar se discretmen su amusament, si ellas vell posser. E talmen it eveni ancor til hodíe. Li abatessa lassat ear li yun puella sin punition e retornat a su prestro in li lette. Anc Lisabetta egalmen retornat a su amato, qui ella ancor frequentmen visitat. To infuriat li monacas qui ancor ne havet un amator. Ellas provat secretmen satisfar self lor besones tam bon quam ellas posset.

Netflix faris filmon pri Esperanta respubliko

La 9-an de decembro ĉe la retservo Netflix aperos itallingva filmo pri La Insulo de la Rozoj, artefarita insula ŝtato, kies oficiala lingvo estis Esperanto. Ne klaras, ĉu la filmo entute mencios la rolon de Esperanto.


Bildo el la oficiala reklamfilmeto de Netflix montras ŝildon kun teksto en Esperanto.

Insulo de la Rozoj estis artefarita insulo en la Adriatika maro ĉe la bordo de Italio, 12 kilometrojn de Rimini, kiun oni deklaris sendependa ŝtato. Esperanto estis la oficiala lingvo de la ”ŝtato”, kiu ekzistis dum kelkaj semajnoj en 1968.

Jam kelkajn semajnojn post la deklaro pri nova ŝtato, fine de junio 1968, la itala polico okupis la insulon. La platformo poste estis detruita de la itala mararmeo, per eksplodaĵoj, inter la 11-a kaj la 13-a de februaro 1969.

La revuo Esperanto raportis pri la sorto de la projekto en tri artikoloj, aperintaj en 1968 kaj 1969. En marto 2017 Libera Folio raportis pri la forpaso de ĝia fondinto, Giorgio Rosa.

Nun la tutmondiĝanta usona televida retservo Netflix produktis itallingvan filmon pri la Insulo de la Rozoj.

La filmo estos pubikigita en merkredo, la 9-a de decembro. Laŭ la informoj ĝis nun publikigitaj de Netflix ne klaras, ĉu la rolo de Esperanto en la ”respubliko” estos iel menciita en la filmo.

Laŭ la reklamteksto, la filmo temas pri idealisma inĝeniero kiu konstruas sian propran insulon apud la marbordo de Italio kaj deklaras ĝin sendependa: ”Valoroj estas provataj, kiam la registaro de Italio deklaras lin malamiko, sed por ŝangi la mondon oni devas riski.”

Antaŭ sia forpaso Giorgio Rosa renkontis la filmfaristojn kaj post iom da persvadado donis sian konsenton al ilia plano surekranigi la historion, laŭ artikolo de BBC. La filmo temas pri la konstruado de la insulo kaj la rifuzo de Giorgio Rosa subiĝi al la postuloj de la registaro de Italio malkonstrui la insulon.

Laŭ la produktinto de la filmo, Matteo Rovere, citita en la sama artikolo de BBC, la filmo efektive estas rakonto pri libereco – sed Giorgio Rosa ĉefe fieris pri la solvoj kiujn li elpensis por realigi sian insulon:

– Fakte, kiam ni parolis kun li, li ne tre interesiĝis pri la rakonto, sed li entuziasme rakontis pri la teknologio kiun li inventis por konstrui ĝin.


Pli pri la temo:


TEJO volas labori por pli da egaleco

La laborgrupo de TEJO en novembro anoncis, ke ĝi aktiviĝas kaj serĉas pli da partoprenantoj. La celo estas unuavice pliigi la egalecon en TEJO kaj la junulara movado, sed la grupo pretas kunlabori kun aliaj esperantistaj organizoj aŭ iniciatoj kun la sama celo, rakontas la ĉefrespondeculo Klára Ertl.

Libera Folio: La laborgrupo de TEJO pri egaleco anoncis, ke ĝi serĉas novajn aktivulojn, sed kion ĝi fakte faras?

Klára Ertl: – La laborgrupo pri Egaleco celas kreskigi egalecon kaj inkluzivigon en ĉiuj kampoj, kaj en ĉiuj kuntekstoj de nia junulara movado. Jam de kelkaj jaroj aktivas la grupo pri Genra Egaleco, kaj ekde la pandemio ĝi fokusiĝis pri verkado kaj tradukado de artikoloj, kreado de retaj materialoj kiel memeoj kaj glumarkoj, kaj simile.

– Je mia estraraniĝo mi proponis, ke ni kreu novajn branĉojn pri aliaj kampoj de egaleco, kaj ni kunsidis pri tio. La aktivuloj de Genra Egaleco ŝatis la ideon kaj decidis pri la novaj branĉoj Tutmonda Egaleco, Alireblo kaj Liberen. Ili okupiĝu respektive pri egaleco rilate al devenlando, devenkulturo kaj ekonomiaj ebloj; neŭrodiverseco kaj alireblo al handikapuloj; kaj diskutoj, debatoj pri sociaj, civilaj kaj politikaj rajtoj. La novaj branĉoj ankoraŭ estas aktiviĝantaj kaj havas malmultajn aktivulojn, tial ni bezonas pli da helpo!

Ĉu ĝi laboras por egaleco en TEJO, en la junulara Esperanto-movado, aŭ pli vaste?


Klára Ertl

– Ĝi laboru por egaleco en la junulara Esperanto-movado, do tio signifas en TEJO, en junularaj kongresoj kaj renkontiĝoj, en nia reta komunumo, kaj tiel plu. Sed kompreneble, oni ankaŭ povas konsideri kunlaboron kun aliaj Esperantaj organizoj, laborgrupoj aŭ iniciatoj, kiuj strebas antaŭenigi egalecon. Ni povas helpi kaj inspiri unu la alian. Ekzemple por la agadplano, kiun ni estas verkantaj, ni tre inspiriĝas de la projekto Egalecen, kiu disvastigas valorajn sciojn kaj praktikojn rilate al egaleco kaj alireblo.

Kiajn aktivaĵojn oni planas?

– Por nun ankoraŭ ne konkretas niaj planoj. Estas multaj ideoj, ekzemple aldoni eron en jarraportoj de TEJO rilate al egaleca partopreno, krei egalecajn gvidliniojn por alvokoj kaj elektado de kandidatoj (por volontulado, projektoj, konkursoj k.s.), kreado de diversspecaj novaj trejnadoj…

– Multaj ideoj rilatas al renkontiĝoj, ekzemple la disvastigo de konsentkulturo, atento al bezonoj de virinoj kaj transgenruloj rilate al necesejoj kaj menstruado, kunlaboro kun la aŭskulta servo kaj anĝela teamo, inkluzivigo dum programeroj… Kelkaj el tiuj povas esti efektivigitaj ankaŭ dum retaj aranĝoj, sed ne ĉiuj. Kun la aliaj branĉoj ni same ideumos, kaj ni kunigos la planojn de ĉiuj branĉoj en ĝeneralan planon por egaleca agado.

Kion oni esperas atingi?

– Malegaleco kaj ekskludo estas tutmonda problemo, kaj nia movado ne estas escepto. Oni multe pridiskutas tiun problemon en Esperantujo, kaj el multaj vidpunktoj. Ni esperas atingi, ke ĉiu homo sentu sin bonvena kaj povu partopreni aktive en nia movado, kaj ke konsideroj de senperforta komunikado, paca konfliktsolvado kaj erarpermesa kulturo iĝu ĝenerale disvastigataj en nia movado.

– Tiun celon ni ne atingos en unu aŭ du jaroj, sed ni bezonas longdaŭran sindediĉan agadon kaj subtenon de la movado al tio, kion ni faras. Ĝi estas tre defia, frustra, sed ankaŭ nepra agado.

Kiajn problemojn pri egaleco vi vidas en TEJO? En Esperantujo pli ĝenerale?

Klára Ertl: – Estas multaj problemoj rilate al alireblo de kongresoj kaj servoj por diversaj grupoj, ekzemple por handikapuloj, aŭ por homoj el specifaj mondpartoj. Tio parte rilatas al strukturaj problemoj de la socio ĝenerale. Ni ankoraŭ havas, bedaŭrinde, multajn problemojn rilate al genra egaleco, ekzemple manko de reprezentado de virinoj en gravaj postenoj en la movado, kaj molestado dum kongresoj.

Euleax de Lima Pereira, kiu same aktivas en la laborgrupo, memorigas ke gravas ankaŭ la reprezentiĝo de transuloj kaj neduumuloj.

Klára Ertl: – Krome, Esperantistoj ofte ne konscias pri tio, ke havi komunan lingvon ne nepre signifas, ke ni komprenas unu la alian. Nia komuna lingvo ne magie malebligas kulturajn miskomprenojn. Mi ankaŭ pensas, ke estas ofte konfliktoj inter diversaj egalecaj konsideroj. Ekzemple kiam ino estas molestata aŭ ĝenata de homo el minoritata kulturo.

Euleax de Lima Pereira: – Aŭ kiam oni atentas pri genra egaleco sen atenti pri GLATaj temoj aŭ inverse, aŭ atentas pri alirebleco al handikapuloj sen atenti pri genra egaleco. Tial pluraneca aliro bezonatas por pli superrigarda vidpunkto. Homoj kiuj travivas plurajn strukturajn malegalecojn havas kompleksan sperton, kiun oni komprenu laŭ pli riĉa vidpunkto. Alikaze oni riskas defendi iun egalecon, maljuste tuŝante alispecan egalecon, kaj ne agnoskante kompleksecon de povrilatoj kaj ĝian influon sur ies pensmanieron.

Le viage del die

 

 

Quando le sol se pone hic,

al mesme tempore illo se leva

in un altere loco

Le die viagia

trans le paises del mundo

Le die es eternal

e tamben le nocte

Illos crea le contrasto necessari

le qual face possibile

le experientia del vita

 

Canzon del cosmic era ( A Flock of Seagulls)

Yo traductet li Canzon del Cosmic Era del gruppe A Flock of Seagulls in Interlingue-Occidental. In li original it es cantat in anglesi e have li nómine ‚Space Age Song.‘

Li video del Canzon del cosmic era de Flock of Seagulls ex li annu 1982

A FLOCK OF SEAGULLS
CANZON DEL COSMIC ERA

Yo videt tui ocules
E tu fat me subrider
Por un brevi moment
Yo inamorat me

Yo videt tui ocules
E tu tuchat mi mente
Benque it durat un poc
Yo inamorat me

Yo videt tui ocules
E illos fat me lacrimar
E por un brevi moment
Yo inamorat me

Yo inamorat me

Yo videt tui ocules (Yo videt tui ocules)
E illos fat me lacrimar (E tu fat me plorar)
E por un brevi moment (Por un poc moment)
Yo inamorat me

Yo inamorat me
Inamorante me
Inamorante me
Inamorante me
Inamorante me

Pliaj 23 500 eŭroj por iam kompletigota retejo

TEJO dum sia semajnfina komitata kunsido aprobis la buĝeton por 2021. En ĝi eblas legi interalie, ke UEA venontjare pagos pliajn 23 500 eŭrojn por la reteja renovigo, kiun prizorgas dungito de TEJO. La enspezoj de TEJO ĉefe konsistas el subvencioj de EU kaj UEA. La kotizoj kovras nur 7 procentojn de la elspezoj.

Ĝis la fino de la jaro 2019 UEA jam elspezis 70 000 eŭrojn por la projekto de nova retejo. Ĉi-jare la laboro pri la nova retejo kostos 23 600 eŭrojn, kaj en 2021 pliajn 23 500 eŭrojn, laŭ la ĵus aprobita buĝeto de TEJO. La ĉefa respondeculo pri la reteja renovigo estas oficisto de TEJO, kies salajron financas UEA.

La suma kosto de la nova retejo do estos iom pli ol 117 000 eŭroj – se ĝi ja pretiĝos venontjare. Ĝis nun la reteja laboro estis financata per mono el la rezervo ”Reteja renovigo”, kiun la komitato laŭ propono de la tiama estraro en 2013 disponigis por la celo.

Por la rezervo oni prenis 100 000 eŭrojn el la kapitalo de la asocio. Tiu sumo elĉerpiĝos komence de la venonta jaro, kaj mankas decido de la komitato disponigi pli da mono por la reteja renovigo.

Sekve ne klaras, el kiu fonto UEA prenos monon por pagi la AKSO-oficiston venontjare. La projekto de la buĝeto de UEA por 2021 nenion mencias pri tia elspezo, kaj estraranoj de UEA ne respondis al demando de Libera Folio pri la temo.

Laŭ la klarigoj en la buĝeto de TEJO, Mia Nordentoft, la oficisto respondeca pri la reteja renovigo (AKSO – Administra Komuna Sistemo Organiza), laboru plentempe ĝis aŭgusto. Eventuala plilongigo ”dependas je decidoj de TEJO/UEA pri evoluo de AKSO”.

Laŭ la buĝeto de TEJO, krom unu plentempa AKSO-oficisto, TEJO almenaŭ dum la unua jarduono de 2021 havos plentempe dungitan subvencipetiston, plentempe dungitan ”eksterrilatiston”, iom pli ol 80-procente dungitan kunordiganton de volontuloj, duontempan komunikiston, kaj krome “aliajn AKSO-oficistojn”. Sume tio egalas al proksimume 4,5 plentempaj dungoj – pli ol nun havas UEA mem.

Parton el la salajroj de la TEJO-dungitoj pagas UEA. Krom la AKSO-oficisto, kiun UEA financas laŭ aparta, nepublika kontrakto kun TEJO, UEA laŭ la buĝeto de TEJO subvencias la dungon de la kunordiganto de volontuloj, dum la plentempan ”eksterrilatiston” financas Esperantic Studies Foundation.

Sume por la salajroj kaj asekuroj de oficistoj en la buĝeto de TEJO estas dediĉitaj 83 000 eŭroj. La tuta sumo de la buĝeto estas 132 000 eŭroj. La buĝeto estas sen deficito pro la subvencioj de EU kaj UEA. La buĝeto ĉi-jare estas malpli granda ol pasintjare pro la malkresko de la EU-subvencioj.

La enspezoj de TEJO el la propraj membrokotizoj laŭ la buĝeto estos proksimume 3 500 eŭroj. Aldone venos 3 000 eŭroj de la patronoj de TEJO – membroj de UEA, kiuj pagas aldonan sumon por subteni la agadon de TEJO. Entute do la kotizoj de membroj kaj patronoj kovros nur 2,7 procentojn el la elspezoj de la asocio.

Por pliigi la membrokvanton de la asocio la komitato de TEJO decidis varbi pli da “Junaj amikoj” komence de 2021. La komitato voĉdonis pri tio, ĉu oni celu varbi 100 aŭ 1 000 Junajn amikojn. La voĉdono estis egala, kaj en la plano restis la originala propono: varbi 100 novajn Junajn amikojn.

Sendepende de tio, kiom da Junaj amikoj oni sukcesos varbi, ili donos nenian enspezon al la asocio, ĉar tiu nova membrokategorio estas senpaga. Neniu scias, kiom da Junaj amikoj nun havas TEJO, kaj delonge ne eblas aliĝi kiel juna amiko, ĉar la koncerna retejo misfunkcias kaj neniu sukcesas ĝin ripari.

La varbokampanjo laŭplane estos lanĉita, kiam funkcios la nova retejo de UEA, kaj eblos facile aliĝi. Kiam tio okazos, ne klaras.

En februaro 2018 la tiama prezidanto de UEA, Mark Fettes, promesis novan retejon ene de kelkaj monatoj.

Ĉi-jare la prezidanto de UEA Duncan Charters publike diris, ke la lanĉodato de la nova retejo estos la 15-a decembro 2020, sed dum la kunsido de la komitato de UEA en septembro li modifis tion:

– Do la nuna perspektivo estas, ke ni havu la celon kompletigi la aferon en januaro, kaj plej malfrue en februaro, li tiam diris.

Post tio ne aperis publikaj eldiroj pri la progreso de la retejo. En la retejo AKSO la progresraporto pri la migrado de la malnovaj sistemoj al la nova retejo daŭre tekstas: ”Diversaj planoj ellaboritaj, mankas fina decido”.


Pli pri la temo

 

Albert Stalin Garrido elektita estrarano de TEJO

Kiel nova estrarano de TEJO por landa kaj faka agado estis elektita Albert Stalin Garrido, la fondinto kaj prezidanto de Filipina Esperanto-Junularo. Li prenas la lokon de Robert Nielsen, kiu demisiis antaŭ kelkaj semajnoj.


Alberto Stalin Garrido.

Alberto Stalin Garrido ĝis nun aktivis interalie kiel vickomisiito de TEJO pri landa kaj faka agado. En 2013 li fondis Filipinan Esperanto-Junularon, kiun li nun prezidas.

En sia motiviga letero al la komitato de TEJO li skribas, ke li volas certigi la funkciadon de la komisiono de landa kaj faka agado, kiu lastatempe ege lamas:

”Ĉiuj lastaj estraranoj pri LFA ne povis kompletigi siajn mandatojn: iuj demisiis, iuj estis eksigitaj. Tiu bedaŭrinda ĉeno de aferoj kaŭzis, ke dum jaroj la Komisiono restu kvazaŭ fantomo. Mi deziras finfine ŝiri tiun ĉenon.”

Kiel sian ĉefan celon li difinas revivigon de la komisiono. Li esperas plenigi ĝin per entuziasmaj aktivuloj, kiuj klare konas siajn rolojn kaj respondecojn. Krome li volas restarigi rektajn kontaktojn inter TEJO kaj la landaj kaj fakaj sekcioj.

”Konsiderante la nunan staton de la Komisiono, ni ne estu tro ambiciaj: gravas unue, ke la tutmonda junularo komencu revidi ke vivas tiu Komisinono, kiu devus esti ilia ponto al TEJO”, li skribas.

Krom Alberto Stalin Garrido, al la vaka estrara posteno kandidatis ankaŭ Koffitchè Koufionou, antaŭa estrarano de TEJO. La elekta komisiono, ”konsiderante la ege favoran opinion de pluraj nunaj estraranoj”, rekomendis ke estu elektita Alberto Stalin Garrido.

La elekto estis diskutita en la semajnfina reta komitata kunsido de TEJO, sed la voĉdonado okazis jam post la kunsido. La rezulto estis diskonigita en la komitata diskutejo de TEJO lunde vespere laŭ la eŭropa horo.

Voĉdonis 27 komitatanoj el entute 37. El la donitaj voĉoj 23 estis favoraj al Alberto Stalin Garrido kaj 3 favoraj al Koffitchè Koufionou.

La elekto de nova estrarano tuj ricevis pozitivajn komentojn en la komitata listo, interalie de komitatano Hans Becklin, mem antaŭa estrarano:

– Mi gratulas Albert pro lia elektiĝo. Mi ne dubas, ke li portos ne nur energion kaj kompetenton sed ankaŭ unikan vidpunkton en la estraron. Vidi la sukceson de li kaj liaj samlandanoj estas ja esperige por la kreskado de nia movado ĉie – eĉ en lokoj, kie nun Esperanto estas apenaŭ konata. Ĝuste tiajn spertojn kaj lertojn ni bezonas en la fako de Landa Agado!

 

Esperantista urbestro volas verdigi la municipon

David Healy, esperantisto kaj membro de la Verda Partio, de duonjaro estas urbestro de Fingal, unu el la kvar municipoj kiuj konsistigas Dublinon. Li diras al Libera Folio, ke li bonvenigas sugestojn pri tio, kiel li povus helpi al la movado.


David Healy kun la urbestra ĉeno.

David Healy iĝis la urbestro de Fingal en la fino de junio. La urbestron elektis majoritato de la sep partioj, kiuj estas reprezentataj en la municipa konsilio post la elekto en 2019.

Al demandoj de Libera Folio Healy respondis en Esperanto. Li rakontas, ke li unue aŭdis pri Esperanto kiel infano, sed iĝis esperantisto pro la influo de Christopher Fettes. Fettes estas delegito de UEA por Irlando, fondinto de la Irlanda Verda Partio kaj onklo de Mark Fettes, la antaŭa prezidanto de UEA.

Healy renkontis Christopher Fettes dum vegetarana renkontiĝo, kiam li estis universitata studento, kaj Fettes konvinkis lin lerni la lingvon. Healy estis allogita al la lingvo pro la facileco kaj fleksebleco kaj priskribis la grandan plezuron, kiun li sentis kiam li unuafoje partoprenis internacian renkontiĝon. En Esperantujo li iam uzas la irlandan version de sia nomo, Daithí Ó hÉalaithe.

En 1991 li estis unuafoje elektita al la konsilio. Li estis reelektita en 2004, 2014 kaj 2019. Li kelkfoje estis kandidato al la nacia parlamento, kaj en februaro ĉi-jare li preskaŭ estis elektita.

Samtempe kun Healy, du aliaj konsilioj en Dublin elektis verdulojn kiel urbestrojn. Healy estas la porparolanto de la irlandaj verduloj pri klimatŝanĝo. Nuntempe la Verduloj estas en la nacia registaro, en koalicio kun du aliaj partioj.

La historia graflando de Dublin estas tiel granda, ke oni administre disigis ĝin je 4 municipoj, unu por la urbocentro kaj la aliaj por la ĉirkaŭaĵoj. Fingal estas unu el tiuj. Ĝi konsistas el kelkaj malgrandaj urboj kaj havas ĉirkaŭ 300 000 loĝantojn.

La municipa konsilio havas 40 membrojn el 7 partioj (kaj kelkaj membroj ne apartenas al ajna partio). La urbestro estas pli kiel kunsidestro de la konsilio ol prezidanto, klarigas Healy.

– Mi ne havas “ekzekutivan” povon, sed estras la laboron de la konsilianoj kundecidi la politikan pozicion de la konsilio, fari fundamentajn decidojn pri la organizo, ekz. pri buĝeto, teritoria planado, grandaj infrastrukturaĵoj, ktp., kaj superrigardas la taskoplenumadon de la ekzekutiva skipo de la konsilio.

Kompreneble, kiel verdulo Healy diras ke la medio estas lia plej grava prioritato.

– Nia laboro kiel loka konsilio devas respondi al la defio plej granda kiun alfrontas la homaro: klimatŝanĝo kaj la detruo de naturo (‘vivdiverseco’). Mi laboras por meti tiun defion en la kernon de la politiko de la konsilio.

– Mi delonge laboras por plibonigi la kondiĉojn por piedirado kaj biciklado, kaj nun estas rapida progreso tiuflanke en Irlando ĝenerale kaj aparte en Fingal. Mi celas plej multe helpi la enradikigon de tiu ŝanĝo al infrastrukturo.

Li ne havas konkretan planon por antaŭenigi Esperanton per sia posteno, ĉar la konsilio ne rekte respondecas pri lingvoj, sed diras ke li ja ŝatus helpi la movadon, kaj ke li bonvenigas sugestojn kiel tion fari.

Robert Nielsen

Ancora un die

Ancora un die

nos ha supervivite

Le sol dice adeo

al frigide homines

Le spero somnolente

se occulta

inter umbras

Lo que occurre

durante le nocte

es inevitabile

Solmente deman

venira le lacrimas

illuminate

del radios del alba

 

Frigor e timor

 

Io ancora senti timor

Detra le folios illuminate

se occulta brancas tenebrose

Ex obscuritate io veniva,

ad obscuritate io vadera

Le die es solmente un scintilla

in mi surde memoria

Le vento glacial del nocte

pulsa via le debile lustro del lampa

e lo face dissolver se

inter le lumine brumose

del stellas velate

Io senti frigor e timor

ma non pote escappar

Alcuno venira pro prender me

 

TEJO-ano estros ĉe Forumo Junulara Eŭropa

Dum la venontaj du jaroj TEJO havos sian reprezentanton en la estraro de Forumo Junulara Eŭropa. Al tiu posteno estis elektita Paulína Jalakšová, oficisto de TEJO.

Paulína Jalakšová
Paulína Jalakšová

TEJO, kiel voĉo de la Esperanto-junularo ekster la Esperanto-movado vigle aktivas almenaŭ ekde sia formala ligiĝo kun UEA en la jaro 1956. Pri ĉi tiu kampo okupiĝas la Komisiono pri Eksteraj Rilatoj (KER).

En la estraro de FoJE Paulína Jalakšová nun estos unu el la 4 estraranoj venantaj de internaciaj neregistaraj junularaj organizoj. Por ĉi tiu posteno ŝi estis elektita kun 24 voĉoj el la 34 de internaciaj neregistaraj junularaj organizoj (INRJO) kaj 19 el la 33 de naciaj junularaj konsilioj (NJK). De la INRJO-j ŝi ricevis plej multajn voĉojn el ĉiuj kandidatoj por ĉi tiu posteno.

Ĉi tiu elekto estas nova sukceso de TEJO kadre de eksteraj rilatoj en la lastaj jaroj. Lastatempe TEJO havis siajn reprezentantojn en la KonsultOrgano pri Membriĝpetoj (CBMA) de FoJE kaj en la Konsila Konsilio pri Junularo de la Konsilio de Eŭropo (Advisory Council on Youth).

Delegito de TEJO estis ĉefparolanto ĉe la Junulara Forumo de Unuiĝintaj Nacioj en 2019. Kiel organizo TEJO estas membro de la gvidorgano (Task Force) de Internacia Kunordiga Renkontiĝo de Junularaj Organizoj (IKRJO).

Ni petis komenton de Humprey Tonkin, kiu estis inter la unuaj aktivuloj de KER. Humphrey Tonkin estis estrarano de TEJO pri eksteraj rilatoj en fruaj 1960-aj jaroj kaj posta prezidanto de TEJO kaj de UEA:

Humphrey Tonkin en 2008.
Humphrey Tonkin en 2008. Foto: Ziko van Dijk CC BY-SA 3.0

– Kiam Hans Bakker starigis la Komisionon pri Eksteraj Rilatoj en TEJO ĉirkaŭ la jaro 1965, ni certe ne imagis, ke TEJO fariĝos forta voĉo en tuteŭropa junulara movado pli ol kvindek jarojn poste. El ĉiuj facetoj de la laboro de TEJO, la eksteraj rilatoj estas eble la plej forta kaj persista elemento – plus kompreneble la revuo Kontakto, kiu fondiĝis en tiu sama periodo. Gratulojn al TEJO, kaj al Paulína Jalakšová!

Aktuale tre grava kampo por agadi pri eksteraj rilatoj en Eŭropo estas la Forumo Junulara Eŭropa (FoJE), en kiu membras 44 naciaj junularaj konsilioj kaj 61 internaciaj neregistaraj junularaj organizoj el Eŭropo. Ĝi celas reprezenti la asociojn kaj la junularon ĝenerale al eŭropaj kaj internaciaj instancoj kiel Eŭropa Unio, Konsilio de Eŭropo kaj Unuiĝintaj Nacioj.

FoJE fondiĝis en 1996 kiel kunigo de tri organizoj el kiuj unu estis Eŭropa Kunordiga Buroo de Internaciaj Junularaj Organizoj. Ĉi tiun prezidis tiama TEJO-aktivulo, Ralf Gion Fröhlich, nuntempe kreanta Esperanto-Stacion apud Berlino.

Ralf Gion Fröhlich
Ralf Gion Fröhlich.

– Estis grandegaj bataloj inter diversaj organizaroj, precipe socialismaj kaj kristanaj. En tia medio malgranda, pli neŭtrala organizo kiel TEJO havas ŝancon montri vojon antaŭen kaj ludi gravan rolon. Tio samtempe pozitive efikas al nia movado mem, kiu havas tendencon al memizoliĝo kaj elitismo. Interagi kun aliaj organizoj helpas nin uzi nuntempajn metodojn kaj kreskigas ĉe ili la komprenon por Esperanto kaj nia valora tutmonda movada laboro. Mi tre gratulas al Paulína kaj multe ĝojas ke TEJO daŭre sukcesas ludi gravan rolon, li diras al Libera Folio.

TEJO estas aktiva membro de FoJE ekde ĝia fondiĝo. Laŭ la prezidanto de TEJO, Charlotte Scherping Larsson, nun la voĉo de esperantistoj estos tie aparte forta:


Charlotte Scherping Larsson

– Por TEJO estas tre valore havi en la estraro de la Forumo Junulara Eŭropa aktivulon, kiu bone komprenas la temojn de la esperanta movado. Mi ĝojas ke ni kun Paulína havas fortan voĉon por la eŭropa junularo, por Esperanto kaj lingvaj rajtoj en la estraro de Forumo Junulara Eŭropa. FoJE estas organizo en kiu ni trovas kunlaborantojn por influi la eŭropan politikon.

– Kiel membro de la Forumo, TEJO kunorganizas eventojn kiel EYE kaj YO!Fest, dum kiuj ni prezentas Esperanton al multaj junuloj de tuta Eŭropo. Pere de FoJE, la voĉo de la esperantistaro estas plifortigita.

Paulína Jalakšová laboras nuntempe kiel oficisto de TEJO kaj membras en spertula grupo de FoJE pri junularaj rajtoj. Pli frue ŝi estis aktiva kadre de la projektoj Afrika-Eŭropa Junulara Kapabligo (AEJK) kaj Efika komunikado por junuloj (ECY), rolis kiel Komitanano Ĉ de TEJO kaj kiel programa kunordiganto de IJK-oj 2018 kaj 2019. Landnivele ŝi aktivis en la estraroj de Ĉeĥa kaj Slovaka Esperanto-Junularoj (ĈEJ kaj SKEJ).

En FoJE en ŝia agadkampo estos junularaj aferoj en Eŭropo pli ĝenerale, ŝi rakontas:

– Sabate okazis nekredebla afero, mi estis elektita al la estraro de Forumo Junulara Eŭropa por la jaroj 2021 kaj 2022. Mi estas vere dankema al TEJO pro la nomumo kaj aparte al nia oficisto pri eksteraj rilatoj, Spyros, kiu estis mia plej granda subtenanto en la tuta procezo. La spertoj, kiujn mi gajnis aktivante en TEJO en diversaj roloj, preparis min por ĉi tiu nova defio en mia vivo.

– En FoJE mi ŝatus batali por junularaj rajtoj, diverseco kaj inkluziveco kaj helpi certigi ke junularaj organizoj en Eŭropo havu daŭripovan financadon. En miaj celoj estas forte enplektitaj la valoroj de TEJO kaj mi esperas ke TEJO mem profitos de mia rolo ĉe FoJE.

Łukasz Żebrowski

Noto de la redakcio: Forumo Junulara Eŭropa evidente ne havas oficialan nomon en Esperanto, kaj ĝi foje estas nomata ankaŭ ”Eŭropa Junulara Forumo”. Tamen TEJO en siaj oficialaj dokumentoj uzas la formon ”Forumo Junulara Eŭropa”, kaj ni sekvas tiun praktikon.

Asocioj estas por pacienculoj

Esperantistoj estas pli ol averaĝe individuemaj – alie ni ne estus esperantistoj. Kaj en la nuna epoko eblas fari ĉiam pli da aferoj individue. Tamen ni plu bezonas strukturojn, organizaĵojn kaj paciencon, argumentas José Antonio del Barrio en sia vidpunkta artikolo, spronita de la lasta demisio en TEJO.


José Antonio del Barrio dum prezentado de la esperanta versio de Don Quijote en la hispana Instituto Cervantes. Li montras la bitan eldonon. Apud li Miguel Gutiérrez Adúriz (Liven Dek) kaj Ana Manero, la respondeculoj de la projekto de bita eldonado. Foto: Instituto Cervantes.

Antaŭ kelkaj tagoj aperis novaĵo pri nova demisio de estrarano de TEJO. Mi ne detale sekvas la evoluon de la junulara movado, sed mi sufiĉe memoras pri antaŭaj demisioj, inklude de iama prezidanto forlasinta sian postenon (kaj iel eĉ la movadon) nur kelkajn monatojn post la elekto.

Mi ankaŭ ne konas la detalojn de la lasta demisio, nur la konsiderojn esprimitajn de la demisiinto mem, kaj tial mi tute ne volas prijuĝi la personajn decidojn, ja ĉiu havas rajton orienti sian vivon en volontula movado laŭ sia propra respondeco, kaj estas pli laŭdinde demisii ol estrarvegeti nenion farante.

Tamen la akumuliĝo de tiaj decidoj en junulara asocio nepre vekas atenton, kaj eble (nur eble) ĝi estas montrilo de pli ampleksa tendenco, en nia movado kaj ĝenerale en la socio.

La demisio koincidis ankaŭ kun mia propra ĉeso kiel prezidanto de landa asocio, post naŭ jaroj kaj duono. Mi nun faras ian bilancon de mia propra sperto, kaj do vekis mian atenton tiu fenomeno, post mia tute malsama sperto.

Mia propra konkludo estas ke mankas pacienco. Kaj mi suspektas ke tiu estas aparta kreskanta trajto kaj de la Esperanto-movado kaj de la junulara agado. Se temas do pri la junulara Esperanto-movado, la rezultoj nature obliĝas.

Pri la Esperanto-movado, la manko de pacienco estas laŭ mi evidenta. Homoj malkovras Esperanton, vidas klare la neceson ke ĝi antaŭeniru, enamiĝas al la ideo kaj la lingvo, sed baldaŭ trovas ke la progreso estas tre malrapida. Se io tiel evidente bona ne tuj triumfis, kie estas la kulpo?

Memkompreneble ĉe la ceteraj esperantistoj. Io misas ĉe la movado, ĉe la asocioj, ĉe la estruloj, aŭ eĉ ĉe la ceteraj samideanoj entute. Multaj homoj restas, eĉ se daŭre grumblante. Multaj aliaj seniluziiĝas kaj foriras, foje eĉ kontente, se ili dume lernis ke la vorto kiun multaj uzas por tio havas bedaŭrinde pozitivajn nuancojn.

La klarigo pri la junularaj movadoj bezonas malpli da eksplikoj. Ja junuloj estas kaj estu pli senpaciencaj. Tio probable estas natura fenomeno, sed certe tiu senpacienco kreskis lastatempe, danke al la multiĝo de okupiĝoj ebligataj de la novaj teknologioj kaj la novaj manieroj interrilati kaj partopreni en iu ajn iniciato.

La pacienco tute ne necesas por Esperanto-aktivado, krom evidente por lernado (kaj tio ĉi lasta iel eksplikas ankaŭ multajn niajn mankojn). Ja ĉiu povas utiligi la lingvon tuj, komenci interrilati kun aliaj parolantoj, viziti renkontiĝojn, spekti videojn.

Eĉ aktive, oni povas individue krei tian videon, verki poemon, munti sian propran projekton. Tio estas eĉ pli facila nun, kiam la reto havigas teknikajn rimedojn kaj faciligas la diskonigon. Vi povas tuj krei, kaj tuj forlasi vian kreitaĵon, kaj lasi ĝin vivi sola, nur la algoritmoj iom punos vin.

Tamen, se vi deziras ke la projekto antaŭeniĝu, ke ĝi havu propran vivon post via unua iluziiĝo – ha, por tio vi bezonas paciencon. Kaj por tio vi (ni) bezonas ian strukturon; probable eĉ asocion.

Ni esperantistoj estas pli ol averaĝe individuemaj. Tion mi ne devas pruvi: se ne estus tiel, ni lernus sole la anglan, kiel la ceteraj normaluloj, kaj ni ne estus esperantistoj. Mi ne diras tion kiel kritikon: mi mem estas pli ol averaĝe individuema, kaj faris multajn aferojn tute sole.

Sed ni agnosku ke tio okazigas multnombrajn problemojn: ekde esperantistoj kiuj sukcesis verki, revizii, enpaĝigi, eldoni kaj vendi libron tute solaj, sen agnoski ke ili certe ne lertas pri ĉio ĉi, tra instruistoj kiuj ne anoncas siajn kursojn kaj kreas sian materialon sen atenti kio jam ekzistas en la komunumo, ĝis programistoj kreantaj tute solaj propran socian reton.

Mi denove ne diras tion kiel individuan kritikon: ja mi preferas solecan agadon ol neniun agadon entute, kaj ankaŭ asocioj ja havas siajn problemojn, sed kolektiva aktivado nepras se oni deziras kontinuecon. Mia sperto en la pasintaj jaroj konvinkis min eĉ pli pri tio. Ĉiu povas krei sian retejon (mi mem havas tian), sed bona asocia retejo altiras multe pli kaj donas fidon.

Mi persone povus aliri iun ajn administracion, sed neniel kun la sama efiko kiel nome de asocio. Same pri informado al amaskomunikiloj: daŭra gazetara servo ebligas regulajn kontaktojn, kaj eĉ se ekzistas sukcesaj privataj ekzemploj de tia rilatado, ni certe atingis pli altajn sukcesojn pere de formala kaj fidinda asocio. Rilatoj al aliaj asocioj kaj sociaj movadoj pli facilas se vi prezentas vin kiel membron de skipo, ol kiel solulon kun genia ideo.

Ĉiu povas organizi sian renkontiĝon, sed ne estas same por atingi la kunlaboron de iu urbestraro, rezervi ejon kaj aperi en amaskomunikiloj, se ni prezentas la renkontiĝon kiel unu en serio de jam establitaj renkontoj, aŭ kiel la unuan renkonton de grupo de amikoj. Eĉ por niaj klientoj, la ceteraj esperantistoj, ni bezonas krei kontinuecon por konvinki homojn reĉeesti renkonton en sinsekvaj jaroj kaj firmigi personajn ligojn.

Eĉ pri la prestiĝo de la lingvo ni devus paroli. Miaopinie, unu el niaj grandaj handikapoj dum la pasintaj jaroj, almenaŭ en mia devenlando, estis la malalta prestiĝo de nia lingvo kaj nia komunumo, kiuj estis longe konsiderataj kiel afero de solecaj marĝenuloj. En la lastaj jaroj ni sukcesis iom forigi tiun impreson, prezentante nin kiel seriozan socian movadon, kun celoj kaj atingoj.

Sed por tio necesas labori, trankvile kaj pacience. Ni devis prezenti niajn atingojn, niajn precedentojn. Kaj por tio oni bezonas skipon, kaj se eble asocion, formalan, kun paperoj kaj (iom post iom) kun historio.

En Libera Folio oni ofte legas kritikojn al la asocioj, ĉefe al UEA, pro ties lastatempaj financaj kaj organizaj problemoj. Kaj kiel konsekvenco oni laŭdas la spontanean organizadon fare de unuopuloj aŭ de tempaj grupetoj kaj foje oni dubas pri la neceso ke la asocio entute ekzistu. Aparta konsekvenco estas ke ne nur junuloj, sed ankaŭ veteranaj aktivuloj forlasas la asociojn kaj kreas siajn personajn projektojn.

Mi ne volas pravigi ĉiuj agadojn faratajn en asocioj. Mi mem estas tre skeptika pri la ĉiama redaktado de rezolucioj, pri kio tiom entuziasmas aliaj, sed kiujn neniu legas, kiel prave mencias Robert. Sed planojn ni bezonas, foje eĉ strategiajn planojn: plano estas strukturita dokumento, kun celoj, respondecoj, limdatoj, kalkulo de rimedoj. Ĉiu kapablas havi ideon, eĉ brilan ideon, sed planon… tio estas enua, kaj por tio oni bezonas… paciencon.

Asocioj ja estas enuaj kaj enuigaj. Vi devas kunveni, barakti, negocadi, ricevi kritikojn al viaj ideoj. Vi devas plenumi burokrataĵojn, sidi horojn kaj interkonsiliĝi, kaj ĉio ĉi ne estas agrabla aktivado, tute ne.

Al neniu plaĉas skribi raporton por Ministerio, aŭ redakti ekonomian bilancon (nu, ja estas homoj al kiuj tio plaĉas, sed ili iel malpli ĉeestas en nia movado ol averaĝe, imagu). Tio eĉ ne havas prestiĝon, kaj ni ĉiuj malpli atentas la homojn kiuj faras tiun taskon (kaj iam mi blogetis pri tio) ol aliajn gravulojn.

Sed sen tiu formika laboro, estas tre malfacile vere progresi longperspektive. Kaj nia progreso ja estos je longa perspektivo. Ne la filoj, sed la nepoj nin benos, se ni eltenos (kiel jam diris Zamenhof antaŭ multaj jardekoj) pacience.

Sed, mi koncedas, se mi estus TEJO-ano, ankaŭ mi ne speciale zorgus pri nepoj nek pri iliaj dubindaj benoj.

José Antonio del Barrio

Impressiones crepuscular

 

Le crepusculo ha arrivate

Quando tu reguarda a retro

tu vide lemarcas de passo

al strata diurne

Toto comencia con le sol:

le suspiro es eternal

Hodie es un vespere frigide

In tu imagination

tu pote audir le arbores

Vacue vias

pote audir ventos

Le celo es un paletta

e le stellas

detra le nubes

es nigre

Le jalne domo

hic remanera

ma ante tu oculos

illo habera le aspecto

de un fata morgana

Le strata ascendente es linear

Nos cammina sur illo:

isto es lo plus importante

Nunc quasi regna silentio

Tu e io es toto sol

in iste pacibile momento

Ubicunque le ventos suffla

a omnes le sonios albe semblara

Iste sonio tosto se dissolvera

Jam illo a pena es visibile 

 

Mia seniluziiĝo kiel TEJO-estrarano

”Ni kunsidis dum multaj horoj ĉiutage sed mi ne povis memori iun ajn gravan decidon. Ni uzis multe da energio, sed kion ni atingis?” Tion skribas Robert Nielsen, kiu aktive kampanjis por eniri la estraron de TEJO, sed rapide seniluziiĝis, perdis la elanon kaj demisiis. Libera Folio publikigas iom redaktitan version de teksto pli frue aperinta en lia blogo.


La estraro de TEJO kaj volontuloj. La aŭtoro staras meze, en stria ĉemizo. Foto: TEJO.

Dum kelkaj jaroj mi estis tre aktiva en TEJO, mi estis membro de la komitato kaj ofte partoprenis diskutojn pri la organizo. Mi havis fortajn opiniojn pri la movado kaj eĉ revis ke iam mi povus esti la prezidanto. Mi estis unu el la plej parolemaj voĉoj en la komitato kaj mi ne timis kontraŭi malbonajn ideojn aŭ proponi novajn ideojn.

Mi kandidatiĝis por la estraro ĉar mi volis kontribui al la movado kaj kreskigi la junularan agadon. Mi pretis batali por revivigi la landan agadon, kiu estas tre grava kampo ŝrumpinta dum la pasintaj jaroj. Mi estis elekita kadre de la plej sperta estraro de pluraj jaroj kun homoj kiuj mi jam bone konas. Mi estis plena de espero.

Sed subite… mi ne plu volis esti estrarano.

La sento venis ege rapide al mi preskaŭ tuj post la komenco de mia mandato. Subite, mi perdis mian motiviĝon. Anstataŭ fiero, la estraraneco estis ŝarĝo al mi. Mi tute perdis intereson pri TEJO-aferoj, kaj miaj taskoj nur ĉagrenis min. La sento estis kvazaŭ promeni tra koto, multo da energio sed malmulto da progreso.

Kio okazis? Mi estis aktivega en la movado kaj dediĉis multege da tempo al Esperanto, do kial mi subite perdis mian motiviĝon? Ĉu mi havas iun problemon? Ĉu mi estas malnormala? Ĉu mi estas unu el tiuj homoj kiuj ŝatas paroli sed malŝatas labori? Ĉu mi estas hipokritulo kiu kritikis aliajn estraranojn pro manko de laboremo sed nun iĝis unu el tiuj? Kial mi sentis tiel?

Mi ne sciis kaj ankoraŭ ne scias. En la komenco, mi havis energion kaj plene partoprenis la diskutojn kaj legis ĉiujn dokumentojn. Meze de septembro (la estrara mandato komenciĝis la 1-an de septembro) mi vojaĝis al Roterdamo por kunsido kun aliaj estraranoj. Dum tri tagoj ni kunsidis, diskutis, sed ankaŭ babilis en nia komuna loĝejo.

Ĉio estis en ordo, sed kiam mi revenis hejmen, la stranga sento aperis. Ĝi komenciĝis kiam mi provis resumi la kunsidojn, sed ne povis memori kion ni diskutis. Ni kunsidis dum multaj horoj ĉiutage sed mi ne povis memori iun ajn gravan decidon. Ni uzis multe da energio, sed kion ni atingis?

Mi sentis min elĉerpita, sed eĉ post kelkaj tagoj da ripozado mi ankoraŭ ne havis energion por TEJO. Ĉiutage alvenis multa retpoŝto, multaj dokumentoj, kaj ĉiusemajne ni kunsidis. Estis multe da laboro, sed kun kia rezulto? Estis kvazaŭ ni kurus multege sed restus en la sama loko.

Mi ne scias ĉu la problemo estas kun TEJO aŭ kun mi.

Kiel estrarano mi devis strebi tra koto da burokrataĵo, nenio okazis rapide aŭ glate. Ĉiam estas dokumentoj por legi, formularoj por plenigi, reguloj por sekvi, kunsidoj por partopreni, kunsidoj pri diskutoj, diskutoj pri kunsidoj, kunsidoj pri dokumentoj pri diskutoj pri renkontiĝoj pri diskutoj. Ni laboris multe pri la Realigplano de TEJO kaj la Strategia Plano, longaj dokumentoj pri la celoj de la estraro.

Oni atente diskutis ĉiun frazon dum multaj kunsidoj sed al mi la laboro ŝajnis sencela. Pli da homoj verkos la dokumenton ol legos ĝin kaj ili apenaŭ influas la agadon de TEJO. La estraro agos kiel ĝi volas kaj se ĝi ne plenumas la planon, neniu reagos. Sed la reguloj postulas la dokumentojn, do oni devas krei ilin.

Multe da TEJO-laboro estas tia: oni dediĉas multe da tempo al iu projekto, sed kun malgranda rezulto. Oni uzas multe da tempo por iu konferenco, sed eble TEJO rajtas sendi nur unu reprezentanton. Bonŝancon por tiu, sed TEJO havas centojn da membroj, do kion pri la aliaj?

Ĉu tiu estas la plej bona uzo de niaj rimedoj? Ni fokusiĝis pri projektoj kiuj profitis al tre malgranda grupo, sed ni apenaŭ havis tempon por projektoj kiuj valoras al la ordinaraj membroj. La aliaj estraranoj ja scias pri tiu problemo, sed ne scias kiel eviti ĝin. Ankaŭ mi ne scias kion fari, mi volis ke ni pensu pri pli vastaj demandoj pri la membraro, sed ne sciis kiel fari tion.

Mi dubis ne nur pri mia motiviĝo por la laboro, sed ĉu la laboro entute povas realigi ion? Mi respondecis pri Landa Agado kaj planis rekonstrui ligojn inter TEJO kaj la Landaj Sekcioj. Sed mi devis alfronti grandan problemon – la landaj sekcioj ne interesiĝas pri TEJO. Mi provis kontakti ĉiun landan sekcion sed preskaŭ ĉiuj ignoris min. Mi sukcesis kunsidi kun nur du. Eĉ tiam, la sperto estis seniluziiga, BEMI agnoskis ke ĝi ne vere ekzistas kiel organizo, ĝi simple estas grupo de homoj kiuj unu- aŭ dufoje jare biciklas kune.

Kiam mi kunsidis kun la kataluna asocio, regis malkomforta silento. Kiam mi petis kion ili volas de TEJO, ili ne sciis kiel respondi. Kiam ili demandis kion TEJO povas fari por ili, mi ne sciis kiel respondi. Mi ne loĝas en Katalunio, do mi ne povas allogi homojn al iliaj renkontiĝoj aŭ organizi ion. Mi povas fari nenion krom proponi konsilon, kaj eĉ tion mi ne havas.

En komitatkunsidoj, oni laŭte kaj ofte parolas pri la ”helpo” kaj ”subteno” kiujn TEJO proponas, sed neniu scias kion precize tio signifas. La diskutoj de la komitato plenas je abstraktaj vortoj, sed kion praktike ĝi atingis? La solvo al ĉiu problemo estas krei novan laborgrupon aŭ krei iun dokumenton, do TEJO estas plena da grupoj kun imponaj titoloj kaj preskaŭ neniuj membroj. Iuj komitatanoj pensas nur pri la proceduro kaj ne pri la rezulto. La komisiono por Landa Agado apenaŭ havis membrojn, kaj mi tute ne sciis kiel allogi novajn homojn aŭ kion fari kun la homoj kiuj aliĝis.

Ĉu oni vere bezonas tiujn formalaĵojn, aŭ ĉu ĝi estas nur peza ŝarĝo? Iu esperantisto demandis, ĉu indas krei landan sekcion de TEJO aŭ daŭrigi kiel neformala klubo. Mi provis konvinki ŝin, sed ne sukcesis, ĉar aliĝo ne donas iun specialan avantaĝon.

Mi estas estro de klubo de esperantistoj kiuj ludas ŝakon kune interrete, kaj oni demandis nin ĉu ni revivigu la iaman aliĝintan fakan asocion de UEA Esperanta Ŝak-Ligo Internacia. Sed mi ne povis trovi iun avantaĝon en la kreado de formala asocio. UEA kaj TEJO ŝatus fanfaroni pri plia asocio kaj eble iuj ŝatus pompajn titolojn kiel prezidanto, sed tio estas nur distraĵo de la kerna temo. Se ni volas ludi ŝakon, ni ludu, krei formalan asocion ne helpos nin ludi.

La komitato estas alia afero kiu ĉerpis multe da energio de mi sen rezulto. Kiam mi unue estis elektita kiel komitatano B, mi estis entuziasma. Mi havis freŝan vidpunkton, novajn ideojn kaj multe da energio. Nun mi estas elĉerpita. Estis iuj komitatanoj kiuj kontraŭis ĉion kion mi diris kaj provis bloki ĉiun proponon de mi. La debatoj malofte estis respektemaj, mi lernis atendi insultojn kaj mokojn kiam mi donis mian opinion.

Mi gajnis streĉon kaj perdis amikojn. La hipokriteco plej ĝenis min, oni akre insultis min kaj poste laŭte parolis pri la bezono por ĝentileco. Se mi kritikis iun, iuj tuj postulis ke mi agu pli ĝentile, sed kiam iu insultis min, tiuj homoj estis silentaj. La plejparto de la komitatanoj evitas tiajn diskutojn, ĉar ili ne vidas iun valoron en ili, kaj mi konsentas.

Oni volis elĵeti min de la estraro antaŭ ol mia mandato eĉ komenciĝis! Jen bona ekzemplo pri mia sperto en la komitato, jen tute sennecesa, senutila kverelo pri bagatela afero. Ni iĝis koleraj kaj atingis nenion. Eble mi ne estas senkulpa kaj mi ne ŝatas ke post mia elekto al la komitato, mi iĝis kverelema. Mia sola bedaŭro estas ke ili ne sukcesis elĵeti min.

Do mi sentis min elĉerpita kaj elbrulinta. Mi forte laboris dumlonge en TEJO sed kio estis la rezulto? Kion mi atingis? Eĉ se mi havus energion, mi ne atingus ion en la estraro. Eĉ se mi estus entuziasma, mi ne plifortigus la landan agadon. Mi komprenis la problemojn sed tute ne sciis kiel solvi ilin. Mia seniluziiĝo pliprofundiĝis.

En septembro mi decidis komenci magistriĝon pri ĵurnalismo (parte inspirita de mia laboro en blogado kaj Libera Folio). La decido estis lastmomenta, nur kelkajn tagojn antaŭ la limdato, sed mi volis labori pri io kio vere interesas min kaj valoras al la mondo, anstataŭ senvalora financa laboro (mia eks-posteno). La kurso donis multege da laboro al mi kaj mi apenaŭ havis tempon por io krom universitato. Eĉ se mi havus motiviĝon por TEJO, mi apenaŭ havus tempon por ĝi.

Mi estis tro okupita por estrara laboro, sed ne ŝajnas al mi iu diferenco ĉu mi legis la dokumentojn aŭ partoprenis la kunsidojn. Mia plano estis atendi ĝis la fino de mia mandato, tiam mi estos libera. Mi timis ke se mi tuj rezignus, artikolo aperus en Libera Folio kaj oni mokus min pro tiel rapida rezigno. Estraroj ofte havas estraranojn kiuj faras nur la plej bazan kvanton da laboro aŭ eĉ fantomajn estraranojn, kiuj faras nenion.

Sed eĉ tio iĝis tro granda ŝarĝo kaj mi sentis min tro streĉita. Dum la lasta kunsido, oni demandis min pri mia laboro kaj mi simple suprenĵetis miajn manojn. La laboro fiaskas, neniu interesiĝas, mi atingis nenion, atingos nenion kaj ne vidis iun vojon antaŭen. Mi elbruliĝis. Do, mi rezignis, oficiale pro tro da laboro en universitato (kio ja veras), sed ankaŭ ĉar mi seniluziiĝis.

Mi ne kabeos aŭ rezignos pri TEJO, sed mi trovos aliajn manierojn por kontribui al la komunumo. Mi ne opinias ke la estraro aŭ komitato povas kontribui per io al junaj esperantistoj, ili estas nur truo en kiu perdiĝas la energio de aktivuloj. Mi lernis pri mi mem, ke mi pli taŭgas kiel verkisto ol administranto. Se vi volas aktiviĝi en Esperantujo, kreu ion, ne malŝparu vian tempon en burokrataĵo.

Robert Nielsen

La teksto pli frue aperis en Teo kaj libroj.

Denuncinto de TEJO strebas al Fina Venko

En 2019 Kévin Morel-Fourrier sendis al EU-instanco denuncon pri troigita membronombro donita de TEJO. Lia celo estis ke la falsa informo estu korektita kaj la vera membronombro de TEJO iĝu konata, li diras en intervjuo de Libera Folio. Li komparas TEJO-n kun rolludo, kaj rakontas ankaŭ, ke li havas propran planon por fina venko de Esperanto.


Kévin Morel-Fourrier.

En julio 2020 Libera Folio ricevis de anonimulo dokumenton indikantan, ke la sekretariejo de JTRS (komuna travideblec-registro de EU) ricevis plendon pri falsaj informoj registritaj de TEJO.

La dokumento estis grandparte maskita, kaj ne eblis legi ĝian daton nek gravajn partojn de la konkludoj.

Post kiam Libera Folio raportis pri la afero, TEJO publikigis kompletan version de la komuniko sendita de JTRS, laŭ kiu la esplorado de JTRS estis fermita jam en januaro 2020.

Nun Kévin Morel-Fourrier, kiu faris la plendon, disponigis al Libera Folio la dokumenton ricevitan de li, kaj konsentis respondi al niaj demandoj. Ĉar li posedas la kompletan dokumenton, adresitan al li, ni trovas kredinda, ke li efektive estas la aŭtoro de la plendo.

La nemaskita dokumento montras, ke la plendo pri TEJO efektive estis fintraktita de JTRS en januaro 2020, sed ke la afero tiam estis transdonita al la instanco respondeca pri subvencioj al TEJO, por eventuala plua pritrakto. La plendo estis fintraktita, kiam TEJO reprenis el la registro la informon, laŭ kiu ĝi havas 25 000 membrojn.

Laŭ Kévin Morel-Fourrier, li poste, en marto 2020, transdonis la aferon al la Eŭropa kontraŭfraŭda oficejo OLAF, kiu ĝis nun ne informis lin pri eventuala progreso.

En retmesaĝo sendita al Libera Folio li rakontas interalie, ke li eklernis Esperanton en 2010 en la aĝo de 17 jaroj, membriĝis en Unuiĝo Franca por Esperanto kaj ties junulara sekcio JEFO en 2012. Poste, en 2015, li iĝis vicprezidanto de JEFO, kaj en 2016-2017 li estis ĝia prezidanto.

Dum la komitata kunsido de TEJO en Badaĥozo en 2018 li kandidatiĝis por la estraro de la asocio. Jen kiel li mem priskribas tion:

En 2018 mi prezentis kandidatiĝon por la estraro de TEJO, dum la ĝenerala asembleo mi la tutan tempon komputilumis aŭ poŝtelefonumis manĝante citronajn aŭ kolaajn glaciaĵojn kaj iom dormetis antaŭ samtempe okazanta elmontraĵo. Kiam venis tempo por prezentiĝo kiel kandidato mi demandis ĉu ĝi estas devigata, mi preferis resti sur mia seĝo.

Robert Nielsen, kiu raportis pri la koncerna komitata kunsido por Libera Folio, ne memoras, ĉu Kevin Morel-Fourrier efektive dormetis aŭ manĝis glaciaĵojn. Li ĉiukaze ne sukcesis komuniki al la komitato, kial li volas iĝi estrarano, kaj ricevis neniun voĉon en la posta balotado.

Por klareco la respondoj de Kévin Morel-Fourrier ĉi-sube aperas en redaktita kaj reduktita formo.

Libera Folio: Kial vi faris la plendon al JTRS?

Kevin Morel-Fourrier: – La falsa membronombro havigita de TEJO al EU iĝis centra temo de la esperantistaro ĝenerale. Ĝi estis ripeta temo de konversacioj kaj artikoloj ĉe retejoj, ankaŭ Libera Folio. Cele al fino de la fokusiĝo pri tiu temo kaj korektigo de la origino de tiu polemiko mi faris la plendon.

– Mi petis al JTRS ke estu esplorita tiu nombro 25 000, indikita en la registro, la kerna punkto de la polemiko. Nun ke okazis la esploro, la falsan informon en la registro anstataŭis korekta, kaj la polemiko estas forpasinta historiaĵo. La membrokvanto de TEJO laŭplane iĝos konata, espereble baldaŭ.

– TEJO ĝuste riskis monpunon kaj riskas subvencian malpliigon. Anonci la falsan nombron 25 000 estis fraŭdo. La rolludantoj ĉe TEJO respondecas pri konsekvencoj, kiaj ajn ili povas esti. Kaj tio tute enordas. Pretendi ke TEJO estas la junaj esperantistoj de la tuta mondo estas iluzio. Ĝi estas unu asocio kun kelkcent esperantistoj el 46 landoj. Esperanto pluiros ĉiukaze.

Kial vi informis Liberan Folion pri la afero nur post longa tempo, kiam la plendo delonge estis fintraktita?

– Strategia movo. Efektive la plendo al JTRS estis fintraktita, kaj OLAF ne respondis de monatoj. Tiun aferon TEJO kaŝis al ĝenerala publiko, krom la estraro kaj iom da komitatanoj. Mia celo estis malkaŝi, kiel okazis flanke de TEJO la pritraktado de la plendo, ĉar ĝis tiam la nuraj informoj disponeblaj estis mencieto de ĝi dum komitatkunsido de JES 2019, en dokumento alirebla en profundo de la TEJO-retejo. Mi volis ke tiu afero estu allogata al travideblo, kvazaŭ kaptile.

Ĉu vi komprenas la reagon de multaj esperantistoj, laŭ kiuj vi agis nelojale?

– Klare. Esperoj de multaj esperantistoj baziĝas sur la iluzio ke aktivi por Esperanto egalas aliĝi al UEA/TEJO kaj sekvi limigitan grupon da estraranoj kaj komitatanoj. Ĝi estas sistemo, laŭ kiu lojalaj estas aferoj el kiuj ĝi povas profiti. Tute lojale al Esperanto mi agis kaj ĉiam agos.

Kial vi ne plu volas resti anonima?

– Dum la septembra komitatkunsido de TEJO aperis la lasta elemento kiu ebligis prepari tiun rivelon de mia identeco. Kompreneble, ankaŭ riveli mian identecon estis afero planita. La plendo al Eŭropa Unio estis fakte planitaĵo kiun mi havis ekde decembro 2017. Planon por Esperanto mi havas, preparas kaj aplikas ekde 2011. La celo estas tiel nomita fina venko. Pliajn klarigojn mi donos poste en aperonta retejo.


Pli pri la temo:


 

2020-W46 – Koronavirus in Korea Sudi

People-wearing-face-masks-to-help-protect-against-the-spread-of-the-coronavirus-feed-pigeons-on-a-stIn venerdie, Korea Sudi ha komensa amendisa homes, keles non porta maskes in spaties publik. Segun li nov regles, homes kaptat sin maskes in spaties publik sal afronta amendes til sent mil wones (six sent yuanes), durant ke operateres de dis spaties sal afronta amendes til tri miliones wones (duanti mil yuanes). Dilli, India nordi, ha raporta sent okanti quar nov morios pro li koronavirus in un die, kelum es li maxim grandi nombre depos kand li epidemione had komensa. (KR)

Li puella avan li porta

Original raconta de Halloween scrit de Dorlota Burdon in li novembre 2020.

It esset li nocte de Halloween e yo volet partiprender in un festa con mi amícas. Omnicos esset perfect! Mi genitores hat departet del dom por visitar amícos queles habitat lontan. To significat que yo esset sol in hem. Omni litt infantes del vicinage ja hat visitat me. It esset ott horas, e ili certmen ja esset in lor hemes, juient lor dulci preda. Pro to yo havet suficient témpor por preparar me por li festa. E quam fémina to posse sempre durar longmen e nu nequí posset lamentar que yo bloca li toilette por tro long.

Yo ja hat lavat mi long blond capilles e regardat me in li spegul. Omnicos devet esser perfect hodíe pro que Steve va esser anc in li festa. Il eat in li sam classe quam yo e yes fórsan yo esset un poc inamorat in il. Ma il tot ne savet it til nu. Hodíe esset li grand chance por me! Yo esset pectinant mi capilles quande it tintinat ye li porta. Qui posset esser to? To ne ja posset esser mi amíca Eileen. It esset solmen ott horas e demí e noi hat acordat que ella va venir por me ye nin horas. Eileen es mi max bon amíca in li classe.

Fórsan esset ancor un infante in un costum qui volet demandar sucrage. It tintinat denov. Yo sospirat con alt voce. To vermen genat me in mi preparationes. Li grime deve esser perfect. Yo volet transvestir me quam Hermione Granger pro que li motto del festa esset Harry Potter. Yo maledit e descendet li scaliere. It tintinat por li triesim vez! To es vermen un poc insolent. Yo clamat con alt voce: „Yes, yes yo veni strax!“ Yo pensat que fórsan it es un infante con su genitores. Ili certmen hat videt li lume in li toilette. Yo ancor ne hat vestit mi costume. Yo serchat li buxe con li sucrage e apertet li porta.

E vermen, un infante stat avan li porta, ma sin genitores. Esset strangi que esset solmen un puella sin acompaniament. Ella aspectet qualmen fórsan ella have 10 annus. Ella esset vestit quam un morta. Li pelle esset vermen pallid. Ella havet un excelent grime! Mem li visage esset pallid e sin sangue e sin vive. Li blu ocules del blond puella ne movet se e su vestimentes semblat esser humid. Su blanc e pallid pelle semblat quam macerat, quasi li córpore del infante hat jacet por quelc dies in li aqua. Yo perceptet un trist expression in su ocules. Chascun color esset cedet ex su labies. Ella portat un pantalon blue jeans e un pallid-orangi pull-over quel aspectet quasi on hat lavat it tro frequentmen. Ella vermen aspectet horribil! Vermen perfect por Halloween! Yo esset totalmen impresset de tant realisme del costume. It esset un del max realist costumes de Halloween queles yo hat videt! Yo esset entusiasmat!

Noi stat vis a vis por adminim un minute. Yo atendet li obligatori „sucrage o suffrentie“. Ma necos venit ex li bocca del pallid blond puella. Yo pensat que ella esset timid e pro to yo fat li unesim passu del conversation.

„Salute! Tu vermen aspecte magnific! Tu porta li max bon costume de Halloween quel yo ha videt durant li tot vésper“, yo dit e subridet afabilmen.

Con un leni voce yo dit: „Yo aporta quelc sucrages por te! Ples atenter!“ Ella stat avan li porta quam si ella esset catenat al suol, con rigid vacui ocules. Poc a poc omnicos semblat me plu e plu strangi.

Yo tenet li sucrage avan ella. Yo hat paccat li chocolate in un litt plastic sacette, pro que ella ne havet un sac. Ma denov ella ne reactet.

„Esque tu es vermen solitari?“, yo questionat expectante que un amasse de infantes hat celat se circum li dom. Ma necos evenit.

Subitmen ella apertet li bocca un poc e dit con un bass voce: „Yo es tot solitari.“

It semblat me que ella perdit lentmen su timiditá.

„Ma certmen tu have genitores, ú ili es?“, yo dit suciat.

„Ili ha perdit me“, la puella respondet e su ocules regardat fixmen in li vacue.

Li tot afere devenit plu e plu strangi. To ne esset normal! Chascun infante joya pri sucrage.

„Pro quo ili ha perdit te?“, yo questionat, e li response gelat me li sangue in li venes.

„Pro que yo es mort!“, ella dit con un trist e frigid voce. Yo sentit crescer li panica in me.

„Quel es tui nómine? Qualmen yo posse auxiliar te, mi cara?“, yo questionat con timore in mi ocules.

„Mi nómine es Charlotte Baxter, ma it es tro tard por omnicos“, ella replicat strax.

Yo rememorat que yo vermen hat leet ti nómine in un jurnal. Yo esset tre chocat.

Yo inclinat mi cap e questionat: „Quo yo posse far por te? Esque tu vole intrar?“

Ma ella succusset li cap e dit: „No, mersí. Yo ne posse restar plu ci.“. Tande ella desaparit in li tenebrositá.

Yo stat ta sin mover por quelc minutes. Tande yo criat li nómine del puella. „Charlotte! Charlotte?“, ma ella ne respondet e yo nequande revidet la. Yo esset sub choc e decidet ne ear al Halloween-festa. Yo scrit a mi amíca que yo esset malad. In vice del festa yo serchat in li internet e vermen yo decovrit qui esset Charlotte Baxter. Ella desaparit ante tri semanes sin tracie. Du dies pos Halloween su cadavre esset trovat in un lac in li circumage. Charlotte esset li victime de un crímine. Yo mult criat pri Charlotte Baxter quande yo leet to. Yo nequande narrat pri li puella avan nor porta a un altri person til nu. Yo ne plu apertet li porta durant Halloween. E ples esser prudent quande vu aperte li porta in li nocte de Halloween. On nequande save qui va visitar vos.

(Novembre 2020)

Sapeva tu re le lingua hungare, que…?

Hodie es le jorno del lingua hungare.


Esque tu sapeva super le lingua hungare, que…



- illo es un lingua official de Hungaria de 1836 e de 1844 illo es le lingua exclusivemente official del pais?

- illo es parlate per circa 14 milliones in le mundo?

- on lo opina esser un del plus difficilemente apprendibile linguas – post le chinese, arabe e tuyuca?

- le hungaro cognosce e usa 14 vocales (gentes parlante in dialectos mesmo plus), dum le italiano solo 5…?

Illos es a-á, e-é, i-í, o-ó, ö-ő, u-ú, ü-ű. Io opina, que le pares hungare resulta non 14, ma 9 vocales differente, dependente de longor, ma essentialmente construite al mesme manieras. Il ha totevia differentia inter ‘a’ e ‘á’, ‘e’ e ‘é’, illos differe non solmente in le longor. Observante le longor on debe adder, que in italiano anque iste 5 pote esser calculate 10, si le accento cade a illos, alora le vocal actual deveni longe.
                                                    - Observation del traductor.

- le parola “farmer” significa (un sorta de) “pantalon” solmente in hungaro?

- illo es alliterante, i. e.: vocales “profunde” exprime obscuritate, tristessa, dum vocales “alte”, “tenue”exprime allegressa, dinamica, superficialitatee tal cosas, assi le hungaro es multo poetic? 

„Barangoló borongó,

ki bamba bún borong,

borzongó bús bolyongó

baráttalan bolond.” 

(Babits Mihály: Egy szomorú vers – Mihály Babits: Un poema triste)

- que in hungaro on pote exprimer toto per parolas continente solmente le vocal -e-? 

Cata notion, parola ha synonymoscontinente solo ‘e’-s o pote esser describite, circumscribite per parolas de tal sorta. 

P. ex. bohóc = szellemes ember, feje festett, kedve remek, gyermekeket nevettet meg. 

Clown = homine facete, su capite (es) pingite, su humor (es)superbe, ille face infantes a rider.

- illo non ha generes grammatic (como genere masculin, feminin e neutre)?

- illo ha un grande capacitate de condensar? Nos pote exprimer integre phrases per parolas: 

szeretlek = io te ama, 

látlak = io te vide, 

vártalak = io te attendeva, 

elkápráztathattalak = io poteva facer te fascinar, 

meghallgattuk = nos lo ascoltava (qualcosa concrete, usque le fin), 

meghallgattunk = nos ascoltava (qualcosa in general, usque su fin) / nos te ascoltava (usque le fin),

ma meghallgatunk, per un -t- significa: nos te ascolta (in presente, usque le fin).

Megcsináljátok = vos (pl.) lo face(ra, fixa), etc.

- que le ordine intraphrasal del parolas es libere? 

Az asztal barna és fából van. / Fából van és barna az asztal. = Le tabula (es) brun e de ligno (illo) es , “ De ligno es e (es) brun le tabula”.

- que al nomines personal le ordine es: 1. nomine familial 2. nomine de baptismo? 

P. ex. io es in HungariaKovács Péter, ma in le majoritate del paises estranier: Péter Kovács.

- que le plus longe parola hungare (naturalmente non apparente sovente in le parlar o in scriber, ma theoreticamente possibile) es megszentségteleníthetetlenségeskedéseitekért? 

(Non demanda de me traduction in interlingua, per favor! Ma io lo ha trovate in anglese in duo manieras, ben que ambes es solo approximative: 

1. ‘due to your continued inability to be desecrated’ Isto es plus tosto static e 

2. ‘for your repeated behaviour as if you could not be desecrated’ exprime plus tosto continuitate.)

- que in le lingua hungare al datoson usa le ordine anno/mense/die?

- que in le hungaro on pote conjugar mesmo le infinitivo? 

Menned kell = tu debe ir (partir). 

Mennem kell = io debe ir (partir), etc.

- le accento del parolas sta sempre al prime syllaba?


Traducite e adaptate del hungaro per Péter Kovács.