Migrores itiopian afoca prosima a la costa de Iaman

A la min 46 migrores ci ia atenta traversa de Somalia a Iaman ia afoca cuando sua barco ia inversa se. Des-ses plu persones manca pos esta perde de barco en un mar turbosa a costa de Iaman.

Survivores dise ce la barco de contrabandor ia porta 100 persones, cisa plu, ci ia parti de la porto de Bosaso per xerca labora en Iaman e paises visina. Tota la migrores ia es sitadanes de Itiopia.

La barco ia inversa se en la Golfo Aden a la matina de ier. 37 omes e 9 femes ia es entre la vitimes. On reporta ce alga de la pasajores en la veculo plenida no ia ave un jaceta inflable.

Un portavose de la Organiza Internasional per Migras ia dise: “Plu ca 7000 migrores povre fa esta viaja perilosa en cada mense; sirca 100 mil ia fa lo en sola la anio pasada. Los es deplorable tratada e los sufri esperias xocante. Esta debe sesa.”

Migrores e refujadas viaja ja a Iaman de la Corno de Africa tra desenios, par causa de sua prosimia e un persepi ce la pais es un porte a la paises de la Golfo Persian e Europa. Ma Iaman es a media de un gera interna e un crise sever de sufri umana.

Arjentina cansela un max amin de futbal contra Israel

Arjentina ia cansela un max de prepara per la Copa de Mundo contra Israel, parente par causa de presa political sur la trata israeli de filastinis en Gaza.

Pos cuando Gonzalo Higuain, un atacor arjentina, ia dise publica ce la jua ia es canselada, la ambasada israeli en Arjentina ia tuita un confirma.

On reporta ce Benjamin Netanyahu, ministro xef de Israel, ia telefoni a Mauricio Macri, presidente de Arjentina, per atenta salva la max amin entre la du paises, cual on ia intende jua en Ieruxalim a saturdi.

La anunsia de la cansela ia es salutada par aclamas en Gaza, do no min ca 120 filastinis ia es matada par soldatos israeli en protestas resente.

En Ramallah en la Riva Ueste, la asosia de futbal de Filastin ia grasia publica Lionel Messi (un otra atacor arjentina) e sua cojuores per la cansela. “Valuas, moralia e sporte ia gania oji un vinse, e un carta roja ia es levada contra Israel par la cansela de la jua.”

Jibril Rajoub, presidente de la asosia, ci ante la cansela ia recomenda ce filastinis arde camisas e imajes de Messi, ia anunsia ce el va fa oji un confere jornaliste.

La grupo campaniante Avaaz, cual ia recomenda ce on cansela la max, is loda lo cual lo ia descrive como “un deside etical corajosa”: “Esta demostra ce Arjentina comprende ce jua en Ieruxalim ta ave no parte amin, cuando a un distantia mera de milias, xutores israeli spara contra protestores nonarmada.”

La max ia ta es la jua final de Arjentina ante la comensa de sua campania de Copa de Mundo en Rusia en la plu tarda de esta mense. On ia intende reali lo en un stadion en Ieruxalim Ueste.

Ieruxalim es un loca estrema delicata. Israel regarda lo como sua capital “eterna e nondivideda”. Filastin vide la parte este de lo como la capital de un stato filastini futur, e ia es colerida par la deside de move la max a ala de Haifa.

Traversa la Pasifica par nada

Un nador franses ia parti de Japan con intende de deveni la person prima ci traversa la Mar Pasifica par nada.

Ben Lecomte, ci ave 51 anios, va nada tra oto oras per dia, tra plu ca ses menses, en dirije a la costa ueste de la SUA. La periles cual el risca fronti inclui selacos, tempestas, manadas de medusas, e acua de temperatur intensa basa.

El espera trae consensia a la cambia de clima, e un ecipo de siensistes va fa rexercas en sua nada de 9000 cilometres. Los va studia detrito plastica e la efeto de eserses estrema a la cor. Los va esamina ance como la desastre nucleal de Fukushima ia afeta la mar.

Lecomte, ci abita en la SUA, ia prepara se par oras de nada en acua nonencluida a cada dia. El ia fa ance eserses de “imajina e desasosia” per serti ce sua mente es en state conveninte.

Sua preparas ia ocupa Lecomte tra plu ca ses anios, ma el ia desira fronti la defia tra tempo multe plu longa. En 1998, el ia fa la nada solo prima conoseda de lado a lado de la Mar Atlantica, traversante 6400 cilometres en 73 dias. Cuando el ia ateni final la tera en Frans, sua parolas prima ia es “nunca denova”, ma pos corta el ia xerca un defia nova.

Sua costum dial va resta cuasi la mesma tra sua viaja intera. El va nada per oto oras, entra a la barco suportante per come e dormi, e reentra a la acua a pos.

Per manteni un nivel alta de enerjia, el intende consuma 8000 calorias per dia. “Me ave un dieta asoluta sin sucre,” el ia comenta. “La plu de mea calorias va veni de un dieta grasosa, incluinte multe comes jelada completa, ris, pastas e sopas diversa.”

La barco acompaniante va ave un jeolocalador, e persones interesada pote segue la progresa de Lecomte en sua pajeria.

Dmitrij Bogatov en intervjuo de Libera Folio

La esperantisto Dmitrij Bogatov, kiu estis arestita en Moskvo en aprilo 2017, nun estis liberigita de ĉiuj akuzoj. Libroj en Esperanto ne estis permesitaj en la arestejo, li rakontas en intervjuo de Libera Folio.


Dmitrij Bogatov en sia hejmo en Moskvo. Foto: Aleksandr Avilov, Agentstvo gorodskiĥ novostej “Moskva”.

La matematikisto Dmitrij Bogatov estas sperta esperantisto kaj membro de la Moskva Esperanto-Asocio MASI. Komence de aprilo 2017, tuj antaŭ ol li kun sia edzino Tatjana Fjodorova devis ekveturi al Internacia Junulara Festivalo en Italio, li estis arestita.

Li administris nodon de la sistemo Tor, kiu permesas anoniman aliron al la reto, kaj estis akuzata pri alvokoj al publika malordo, dissenditaj interalie tra tiu nodo.

Post tri kaj duona monatoj en arestejo, li estis ellasita al hejma aresto. En januaro 2018 li estis liberigita ankaŭ el la hejma aresto, kaj fine en majo li estis tute liberigita de ĉiuj akuzoj.

Libera Folio: Kiel kaj kiam vi unue eksciis, ke oni suspektas vin pro krimo?

– Kiam policistoj venis mian hejmon.

Kia estis via reago?

– Timo. Surprizo. Indigno.

Kiam kaj kiel oni arestis vin?

– La saman nokton. Ili venis ĉirkaŭ la 23-a horo; mi estis arestita matene, ĉirkaŭ la 4-a horo.

Kiaj estis viaj unuaj spertoj en la arestejo?

– Diablo, ĉu ili reale estas tiaj idiotoj? Diablo, mi volas dormi.

Kiaj estis la vivkondiĉoj en la arestejo, kiel vi interrilatis kun aliaj arestitoj?

– Mi havis relative bonajn kondiĉojn – en mia ĉambro estis duŝejo – kompare kun aliaj ĉambroj en malliberejo, sed tio malgraŭe aĉas – oni kuŝas aŭ sidas 23 el la 24 horoj de la tagnokto. Kaj la plej aĉaj estis la transportadoj al la juĝejo. Sed la aliaj arestitoj estis normalaj homoj. Kulturaj. Ne spektu televidon, ne kredu seriajn filmojn – en malliberejo malabundas krimuloj. Almenaŭ, en nia konstruaĵo.


Dmitrij Bogatov en la kortumo. Foto: Andrej Ljubimov, Agentstvo gorodskiĥ novostej “Moskva”.

Kiel vi povis komuniki kun la ekstera mondo dum vi estis en la arestejo?

– Per leteroj, pere de advokato, kaj dum du kvardekminutaj renkontiĝoj en monato kun la edzino kaj patrino. Tra vitro.

Vi diris, ke libroj en Esperanto ne estis permesitaj, ĉu vi scias, kial? Ĉu same estis malpermesitaj libroj en ĉiuj lingvoj krom la rusa?

– Nenio, krom libroj en la rusa, estis permesita. Alikaze oni ne povus kontroli, ke ne estas ekstremismo en la libroj.

Komputiloj kaj poŝtelefonoj kompreneble same estis malpermesitaj en la arestejo, kaj neniam antaŭe Dmitrij Bogatov verkis tiel longajn leterojn permane, li rakontas al Libera Folio. Same pere de paperaj leteroj li eksciis pri la granda internacia kampanjo por lia liberigo.

Ĉu vi supozas, ke tiu kampanjo iel influis la proceson?

– Sendube.

Ĉu ĝi estis grava por vi persone?

– Jes. Mi eksciis multegajn rakontojn pri aliaj aferoj, aliaj homoj, akuzitaj senbaze. La nura diferenco inter ni estis subteno kaj kampanjo. Mi havis ĝin, ili ne. Mi havis la esperon, ke tio gravas. Kaj tio gravis.

Antaŭ sia aresto Dmitrij Bogatov laboris kiel instruisto de matematiko en Moskva altlernejo, sed dum la longa proceso li ne povis labori kaj perdis sian postenon. Nun li serĉas alian laboron.

La aresto kaŭzis grandajn praktikajn kaj ekonomiajn problemojn, kaj la subteno de la familio estis tre grava por Dmitrij Bogatov.

– Ili estas la veraj herooj, li diras.

Kial kaj kiam vi ekokupiĝis pri Esperanto?

– Mi ne memoras, kiam mi eksciis pri Esperanto, sed mi tuj ekpensis, ke tio estas la ĝusta afero por fari. Kaj iun tagon vi mi vidis anoncon de prelego pri Esperanto en Moskvo. Mi vizitis ĝin, poste aliĝis al kurso.

Kiel okazis, ke vi starigis propran nodon de la sistemo Tor?

– Same. Tio estis la ĝusta afero por fari.

Via aresto siatempe malhelpis al vi partopreni en Internacia Junulara Festivalo en Italio. Ĉu vi nun planas partopreni iun esperantistan aranĝon en Rusio aŭ eksterlande?

– La vivo ne finiĝis. Mi venos. En iu tago.


Dmitrij Bogatov en la kortumo. Foto: Andrej Ljubimov, Agentstvo gorodskiĥ novostej “Moskva”.

Un eruta major de volcan en Guatemala

Dudes-sinco persones ia es matada e sentos ferida en la eruta la plu violente de desenios en Guatemala.

La volcan Fuego, a sirca 40 cilometres a sude-ueste de la capital Site Guatemala, ia ejeta rocas, fuma negra e sene a la sielo. Un rio de lava ia ateni la vileta El Rodeo, matante persones en casas.

On ia clui la airoporto de la capital, e presidente Jimmy Morales considera declara un state de crise.

Esta eruta es la plu grande de pos 1974 longo espertas local, e alga enfantes es entre la persones confirmada como mor. Videos mostra corpos reposante sur un flue de lava, e salvores ci atende persones covreda par sene.

Un fem ia descrive como la lava ia versa tra campos de gran, ajuntante ce el crede ce plu persones ia mori su la flue.

Ofisiores dise ce sirca 1,7 milion persones es afetada par la eruta, e los consela ce on porta mascas per proteje se contra sene cadente en cuatro de la rejiones de Guatemala.

La militar aida con salva, institui refujerias tempora, e sutrae sene volcanal de la atereria de la airoporto La Aurora de Site Guatemala.

Un balena mori pos come 80 sacos plastica

Un balena ia mori a costa de Tai sude pos engoli otodes sacos plastica. Lo ia vomita sinco sacos en cuando conservores ia atenta futil salva lo en un canal en la provinse Songkhla.

La sacos, con pesa de sirca 8 kg, ia preveni la balena de come.

Un reporta resente ia averti ce la cuantia de plastica en la mar risca trupli en des anios, si on no restrinje la contamina.

Tai es un usor major de sacos plastica, e en la mense pasada, sua governa ia anunsia ce lo considera imposta los. On crede ce los mata ala sentos de animales maral en cada anio.

La balena peti mas de jenero Globicephala (balena pilote) ia es descovreda en la canal Na Thap a lundi. Lo ia es malada e noncapas de nada.

Ambientistes ia usa barcos per atenta aida flota la balena, e ia erije un parasol per lo. Los ia cura la balena tra la semana, ma lo ia mori a la posmedia de venerdi.

Thon Thamrongnawasawat, biolojiste maral, ia comenta ce, par causa de la sacos, la balena no ia pote come sustantias nural: “Si on ave otodes sacos plastica en sua stomaco, on mori.”

2018-W22 – Sēparātísmo in Camerūnia

AUDI PRÆLECTIŌNE SONITO

43936570_303In sábbato postmerīdiāno, vīco Menka in Camerūnia septentriōoccidentāle es vīsitāto ab polīticos. Ad mínimo vīgíntī-dúo hómines in domicílio prō hóspites es occīso íbi ab mīlites in vēnēre-díe. Secúndum indícios ab gubernāculo dē Camerūnia, íllos es sēparātístas terrōrístico, quī vol sēcessiōne dē Camerūnia septentriōoccidentāle Anglophōno ab cētero Camerūnia Francophōno. In Octōbre bis mīllēsimo décimo séptimo, Re pūblico Ambazōnia es dēclārāto ab íllos. (CM)

2018-W22 – Sēparātísmus in Camerūnia

AUDI PRÆLECTIŌNE SONITO

43936570_303In sábbato postmerīdiāno, vīco Menka in Camerūnia septentriōoccidentāle es vīsitāto ab polīticos. Ad mínimo vīgíntī-dúo hómines in domicílio prō hóspites es occīso íbi ab mīlites in vēnēre-díe. Secúndum indícios ab gubernāculo dē Camerūnia, íllos es sēparātístas terrōrístico, quī vol sēcessiōne dē Camerūnia septentriōoccidentāle Anglophōno ab cētero Camerūnia Francophōno. In Octōbre bis mīllēsimo décimo séptimo, Re pūblico Ambazōnia es dēclārāto ab íllos. (CM)

Un relijio pagan islansce va construi un zigurat

En Island, membros de un promove relijial fundida sur credes antica sumerian intende oteni un templo en la capital Reykjavík.

La zuistes – ci parteni a un relijio pagan moderna derivada de lo de Sumer – ia solisita un permete per construi un zigurat de du niveles como un sentro per sua congrega cresente.

Zuisme es un relijio relativa nova. Lo ia deveni ofisial rejistrada en Island en 2013, e plu ca 2800 persones es membros.

Sua xef, Águst Arnar Ágústsson, ia esplica ce la grupo ia desira sempre un loca de adora per sua seguores, ma par causa de la crese rapida de la promove en Island, la situa ia deveni plu presante. El ia dise ce la comunia nesesa spasio per rituos de nomi, sposi e adora jeneral, como ance per reunis de “bir e preas”.

Zuisme es cisa atraente car sua membros no paia custas de parocia. En loca, on solisita ce zuistes rejistrada contribui a la reserva de zigurat, per aida construi e manteni la templo projetada.

La promove reclama ce sua sistem de crede es la plu vea de mundo, e es fundida sur la panteon sumerian, reconosente An, Enlil, Enci e otra dios adorada en Mesopotamia antica.

An con sua popla cresente, zuisme es ancora distante de defia la relijios major par sua cuantia de membros. Plu ca 80% de islansces es rejistrada como cristianes, e plu ca 230 000 identifa se como membros de la Eglesa Luteran de Island. Zuistes representa 1% de la popla de la pais.

Burcas e nicabes es proibida en Danmarc

Danmarc ia legi un proibi contra velos de fas intera. Alga otra paises de la Uni European ia fa ja un lege simil, cual afeta xef femes muslim ci porta un nicab o burca.

La lege dansce ia es asetada par 75 votas contra 30 en la parlamento ier, e va deveni obligante a 1 agosto. Los ci iniora la proibi va debe paia 1000 kroner ($157). La multas per ofendores repetente va es desuple plu alta.

La linguaje de la lege nova no spesifa femes muslim, ma dise ce “cualcun ci porta un veste cual asconde la fas en publica va es punida par multa”.

La ministro dansce de justia ia dise: “En termas de valua, me vide un discute de cual spesie de sosia nos debe ave con la radises e cultures cual nos ave, ce nos no covre nosa fas e oios, nos debe pote vide lunlotra e nos debe ance pote vide la espresas de fas de lunlotra, lo es un valua en Danmarc.”

Amestia Internasional ia descrive la vota dansce como “un viole prejudosa de la diretos de femes”. Ma en la anio pasada, la Corte European de Diretos Umana ia suporta un proibi simil en Beljia, disente ce la armonia comunial es plu importante ca la direto individua de espresa relijiosa.

Frans ia es la pais prima en Europa cual ia proibi velos de fas intera en april 2011, a sete anios pos sua introdui de un lege proibinte la porta de simboles relijiosa fasil vidable en scolas. Lo ia es segueda pos alga menses par Beljia, do on ia deslegali cualce veste cual asconde la identia de un person en locas publica.

A pos, proibis completa o partal ia es asetada en Osteraic, Balgaria e la stato Bayern en Deutxland sude. La parlamento nederlandes ia acorda un proibi en la tarda de 2016, espetante un aproba par sua salon alta.

La batalia de Telegram

Apple e Rusia fronti lunlotra en relata con la boteca de ap de la compania. La organiza regulante de telecomunica rusce ia demanda ce Apple sutrae Telegram, un ap popular de mesajes, de la varia rusce de sua boteca.

An pos atentas par autoriosas rusce de bloci la ap pos la media de april, lo resta multe usada. La regulor Roskomnadzor ia permete un mense per un responde par Apple; lo es nonclar cual cosa va aveni si lo iniora la solisita.

En la pasada, Apple ia obedi solisitas xines e ia sutrae servis de VPN (rede privata virtual) de sua boteca.

Telegram ia es developada en Rusia e es un de la servis de mesaje la plu popular de mundo. Lo es disponable per tabletines, computadores e telefonetas, e furni la capasia de sifri comunicas tal ce sola la envior e resetor pote vide los. Mesajes resta privata de otra rolores, como la governa rusce.

La compania Telegram ia parti de Rusia par causa de la regulas de interede en acel pais, e ave aora sua base en Dubai.

En april, miles de persones ia asembla en Moscva per protestas contra la proibi de la ap, e Pavel Durov, fundor de Telegram, ci ia nase en San Petersburg, ia envia un tuita per grasia la protestores.

En la demandas frecuente de sua pajeria, Telegram dise ce “Apple bloci ja Telegram de refresci sua ap iOS de la media de april, global. Lo es posible ce, como resulta, la ap no conforma a GDPR. En la boteca Google Play de Android, en compara, la ap ia es la plu resente refrescida a 26 maio, la dia pos la data de reali de GDPR.”

Apple ia refusa comenta.

No usa un volcan per tosta cremas de zucar

La Jeometre Jeolojial de la SUA ia responde a un demanda en rede sosial sur esce lo ta es sin peril si on ta tosta cremas de zucar supra un ximine volcanal. Los ia dise ce no.

Kilauea en la stato Hawaii es un de la volcanes la plu ativa de mundo, e lo es multe ativa en semanas pasada. Sua rios de lava roja calda ia destrui desuples de casas sur la Isola Grande de Hawaii, e 2000 persones ia es comandada a abandona sua imobilas.

Jay Furr de Vermont ia demanda a la departe de la governa esce on ta pote secur rosta cremas de zucar supra ximines de volcan si on ta usa un basto longa.

La conta “Volcanes” de la Jeometre Jeolojial posta novas ofisial e informas sur volcanes en la SUA. Lo ia responde a la demanda, disente ce un tal esperimenta ta produi un mal sabor e “un reata vera spetaculin”. Los ia clari ce lo ta es perilosa e ia consela ce on no atenta lo.

En la semana pasada, persones en Hawaii is es avertida sur la fumas nosiva emeteda cuando roca fondeda flue a en la mar.

Kilauea es estrema ativa e sua eruta presente ia comensa a 35 anios ante aora. Par causa de un aumenta de sua ativia en semanas resente, lo ia eruta an en la jardines de casas.

On ia reporta sola un feri grave, cuando un om sentante sur sua balcon ia es colpada par roca fondeda ejetada.

ANIVERSARIO PRI KONSTANTINOPLO

La kapto di Konstantinoplo en 1453 
Hodie, 29ma di mayo 2018, esas la 565ma aniversario dil kapto di Konstantinoplo dal yuna sultano Turka Mehmet II en 1453. Depos la kapto dil urbo dal Ocidentani en 1204, ca chefurbo dil Imperio Romana di Oriento dekadis dramatatre ed esis nur ombro di to quo ol esabis antee. Ica falo di Konstantinoplo esis katastrofo por la tota Kristanaro, ma antee la Kristana Europani ne konciis pri la danjero e katastrofo e li preferis ne helpar lia Kristana frati. Li subite konstatis ke li esis la venonta skopoplaki sur la listo dil konquestanta mohamedani e dum du yarcenti (til la siejo di Wien en 1683) li subisis la permananta minaco Turka.
Hodie, la mohamedana danjero semblas rinaskar kun la islamisti e lia atenti en la Ocidentala mondo. E la prezidanto dil Turki volas kredar ke, itere, granda tempi advenas por la Turki e la islamo. Kad il esas justa ? La futuro dicos ico a ni e “ta qua vivos, vidos” quale ni dicas en la Franca idiomo. Ma nulu, ecepte Deo sola, povas predicar o savar quo esos ca futuro.

Osteraic va redui paias a migrores

En Osteraic, la governa aliada ia revela sua intende de redui paias aidante a migrores, incluinte refujadas, per impedi arivas nova.

La paia xef va es limitada a 563 euros per mense, altinte asta 863 – la cuantia resetada par osteraiceses – si on susede un esamina de capasia de lingua deutx. Migrores va es ance proibida de reclama tal paias per sinco anios.

Sebastian Kurz, la canselor conservaliste en governa con destristes estrema, ia promete un politica sever sur migras. El ia campania en la eleje parlamental en la anio pasada con prometes de limita paias a refujadas e de clui vias de migra a Europa.

La anunsia ier pone Osteraic en desacorda con la resta de la Uni European, car regulas UE sur libria de institui esije ce la sitadanes de tota statos-membros es egal tratada.

La governa aliada entre la Partito de Popla (conservaliste) e la Partito de Libria (estrema destriste) ia es aprobada en desembre pos cuando elejes a 15 otobre no ia produi un resulta concluinte.

La campanias de la partitos ia es dominada par la crise de migra en Europa, un tema sur cual la Partito de Libria campania longa, oposada a migra.

En 2015, a la culmina de la crise de migra, plu ca 90 mil persones ia solisita la refuja en Osteraic. La cuantia ia es plu ca 1% de la popla de la pais. Inisial, on ia bonveni la refujadas, ma la umor en la pais ia cambia a pos.

Esperantujo ekprotektas siajn datumojn

Dum la lastaj tagoj la retpoŝtujoj de la plej multaj esperantistoj estas inundataj de mesaĝoj pri datumprotekto. Multaj el tiuj mesaĝoj estas senutilaj kaj nebezonataj. Tamen ankaŭ Esperanto-organizaĵoj devas strebi adaptiĝi al la novaj reguloj de EU, por c

“Ni informas vin pri tio, ke ni faris la jure devigajn paŝojn, kiujn la novaj privatecaj reguloj de la Eŭropa Unio preskribis”, komenciĝas mesaĝo, kiun ĉiuj membroj de la retejo Edukado.net ricevis la 23-an de majo, du tagojn antaŭ la ekvalido de la Ĝenerala datum-protekta regularo de EU (ĜDPR), en multaj landoj konata sub la anglalingva mallongigo GDPR.

Tiaj leteroj, en multaj lingvoj kaj kun tre varia enhavo, ofte apenaŭ kompreneblaj, dum la lastaj semajnoj estis dissenditaj en enormaj kvantoj fare de diversaj entreprenoj kaj organizaĵoj, kiuj gardas personajn informojn pri loĝantoj de Eŭropa Unio. Ĉar granda parto de la esperantistoj loĝas en la landoj de EU, kaj ĉar la ĉefaj esperantistaj organizaĵoj same havas siajn sidejojn en EU, la novaj reguloj kompreneble rekte tuŝas ankaŭ Esperantujon.

Tamen malmultaj bone komprenas, kion efektive postulas la nova regularo. La brita esperantisto Tim Morley klopodis profundiĝi en la aferon por certiĝi, ke lia entrepreneto plenumos la postulojn. Li konstatis, ke multaj el tiuj, kiuj dissendas amasleterojn pri ĜDPR, ne bone scias, kion ili faras.

– La komunikaĵoj, kiujn mi ricevis de organizoj, estis foje senutilaj, foje sensencaj, foje eĉ kontraŭleĝaj – ili rivelis, ke iu organizo konservis mian retadreson kiam ili devus ne plu havi ĝin eĉ laŭ la malnova regularo! Mi mem administras lingvajn klubojn por infanoj, kaj tenas informojn pri la infanoj kaj la gepatroj. Mi kontaktis neniun pri ĜDPR, ĉar mi ne bezonis fari tion.

La unua tasko por esperantista aŭ alia organizaĵo, kiu volas certiĝi ke ĝi sekvas la regulojn, laŭ li estas inventarii la personajn datumojn, kiujn ĝi havas.

–  Tio mem povus esti iom Herkula tasko. Poste ili devus nomi la leĝan principon laŭ kiu ili rajtas teni kaj trakti tiujn informojn.

Male ol multaj imagas, tute ne necesas ĉiam havi la permeson de la koncerna homo por konservi kaj pritrakti personajn informojn, li atentigas.


Tim Morley.

– ĜDPR difinas ses leĝajn principojn laŭ kiuj oni rajtas trakti datumojn pri vivantaj homoj. ”Laŭ permeso de tiu homo” estas nur unu el la ses principoj, sed ŝajne la sola kiu kaptis la atenton de multaj homoj. Jen la kialo por amaso da sensencaj mesaĝoj de plej diversaj organizaĵoj, petantaj “permeson” por plu trakti niajn datumojn.

Universala Esperanto-Asocio estas sendube la plej granda Esperanto-organizaĵo en la mondo, ĝi havas sian sidejon en Eŭropa Unio, kaj granda parto el ĝiaj membroj estas civitanoj de EU. Sekve la novaj reguloj pri personaj informoj en EU rekte tuŝas la asocion.

Tio tamen tute ne signifas, ke UEA devas peti de ĉiuj siaj membroj permeson plu gardi kaj pritrakti iliajn personajn informojn, diras Tim Morley.

– Pri la membroj, evidente homoj atendas ke UEA tenu tiujn datumojn, komuniku kun ili, kaj tiel plu, kaj estus sensence peti permeson pri tio. Tio estas “rajtigita intereso”, aŭ eĉ “informoj bezonataj por plenumi kontrakton”, kiuj estas du aliaj leĝaj principoj el la Regularo.

UEA evidente konservas informojn ne nur pri siaj membroj, sed ankaŭ pri iamaj membroj, personoj kiuj mendis varojn ĉe la libroservo aŭ alimaniere havis kontakton kun la asocio. Tiajn informojn UEA laŭ la nova regularo rajtas gardi dum iom da tempo.

–  Se iu kontaktus UEA por peti informojn pri Esperanto, estas tute en ordo konservi ties datumojn dum iom da tempo kaj sendi ne nur la precizajn informojn petitajn sed ankaŭ aliajn rilatajn informojn, ekzemple pri eventoj, kursoj, kampanjoj kaj tiel plu. Tio denove estas laŭ la “rajtigita intereso” de UEA. Tamen, post iu periodo, la argumento iĝas malpli forta, kaj je iu momento oni juĝus ke la rajto de la individuo por ne ricevadi tiujn mesaĝojn nun superas la “rajtigitan intereson” de la organizo. Kaj tiam la organizo devas definitive forviŝi la informojn el siaj sistemoj.

Libera Folio: Post kiom da tempo tio okazos?

– Ha. Jen la Demando Por Gajni La Milionon. Neniu scias. Homoj kun multe pli altnivela scio ol mi pri tio plurfoje diris al mi, ke kongruiĝi kun ĜDPR estas vojaĝo, ne finpunkto. Tio signifas, ke plej gravas nun ekkompreni siajn devojn kaj dokumenti siajn havaĵojn kaj protokolojn. La aŭtoritatoj ne atendas centprocentan kongruon kun la Regularo ekde la mateno de la 25-a de majo, sed organizoj ja konsciu pri ĝi kaj havu la eblon elmontri siajn strebojn por eksekvi la novan leĝon.

Leĝoj pri gardado de personaj informoj evidente ekzistis en Nederlando kaj aliaj EU-landoj ankaŭ ĝis nun. La novaĵo estas, ke la nova EU-regularo estas la sama por ĉiuj landoj, kaj la monpunoj por tiuj, kiuj ne plenumas la regularon, estas multe pli grandaj ol antaŭe.

Kiam temas pri UEA aŭ aliaj Esperanto-organizaĵoj, la nova regularo ne nepre multe influos la agadon, sed ja nepras entrepreni paŝojn por plenumi ĝiajn postulojn, diras Tim Morley.

– Neniu diras, ke UEA ne povos plu fari plej multajn agojn, kiujn ĝi jam faras, sed ke la punpagoj por tiuj, kiuj ignoras la ĜDPR estas multege pli altaj ol antaŭe. Mi forte dubas, ke ne-aparte-riĉa asocio pri Esperanto estos la unua, kiu suferos proceson pri tio, sed estus domaĝe kaj malprofesie simple ignori siajn devojn pri tio.

La prezidanto de UEA, Mark Fettes, responde al demando de Libera Folio klarigas, ke la asocio ja laboras por laŭeble rapide kaj bone plenumi la postulojn de la regularo:


Mark Fettes.

– Prepariĝo por la ĜDPR estas parto de nia laboro por modernigi la datumbazojn kaj retejojn de UEA. Antaŭ du semajnoj, Ana Ribeiro finis la agordigon de la nova servilo, kun multe pli sekura arkitekturo ol la malnova. Ni nun finpretigas la ĝeneralan privatecpolitikon kaj la diversajn permesilojn, kiujn uzos delegitoj kaj aliaj ofichavantoj, kies datumoj, ekzemple kontaktinformoj, estas parte publikaj. Ni informos la membraron pri tiuj paŝoj ene de la venontaj tagoj.

Laŭ informoj aperintaj en la Telegram-kanalo de TEJO, la teksto de la privatecaj reguloj de UEA jam praktike pretas, sed ankoraŭ necesas lingva kontrolo. Krome necesas aldona memoro en la servilo de UEA, kiu estos uzata interalie por kolekti konsentojn pri uzo de personaj informoj.

Laŭ Tim Morley aliflanke ne tuj klaras, de kiuj UEA entute devos peti konsenton. Ĉiukaze ne de la membroj, ĉar la uzo de ties informoj estas kovritaj de aliaj principoj, li diras.

– Verŝajne ili ja devos dependi de “permeso de la individuo” por kelkaj operacioj, se ne ekzistas “kontrakto” kaj la argumento por “rajtigita intereso” estas malforta. Sed al kiuj homoj ili skribu por peti permeson daŭrigi la kontakton? Tion oni scios nur post la revizio de la datumoj, kiujn mi menciis komence.

Kiel junigi la movadon?

Robert Nielsen en Irlando ekmiris, kie troviĝas ĉiuj novaj esperantistoj, kiuj ja devus aperi pro la novaj retaj kursoj kaj aplikaĵoj. Ili ja neniam aperas en la tradiciaj kunvenoj. Do li ekserĉis en sia ĉirkaŭaĵo.


La profilo de Robert Nielsen en Amikumu.

La estoneco de nia movado estas la junuloj, tio estas kliŝa sed ja veras. Sen la nova enfluo de junaj esperantistoj, la komunumo malaperos kaj la lingvo mortos. Malkiel aliaj lingvoj, ni ne naskas novajn parolantojn (99 procentoj el la parolantoj ne estas denaskuloj) aŭ povas lernigi studentojn per lernejoj. Anstataŭe, ni devas allogi novajn homojn. Sen junuloj Esperanto ne vivos.

Sed preskaŭ ĉiuj scias ke la movado havas junularan problemon. Lokaj kluboj estas ofte priskribataj kiel “maljunaj kaj malgrandaj”, kaj ĉe la Universalaj Kongresoj oni vidas grandan ondon de grizaj kaj blankaj hararoj. Fakte, oni private informis min kia estas la averaĝa aĝo ĉe UK, kaj mi estis tre ŝokita. Mi ne scias ĉu mi rajtas diri ĝin publike, sed ĝi estas tre maljuna kaj post la aĝo de emeritiĝo. Kiam ili mortos, kiu anstataŭos ilin?

Granda problemo estas ke la tradicia movado ne allogas novulojn. La tradiciaj kluboj ne ŝanĝiĝis kun la mondo kaj nun estas tre eksmodaj kaj malnovstilaj. Kompreneble, ĉiu klubo kaj ĉiu lando estas malsama, sed estas komunaj problemoj en multaj landoj. La retejoj estas malnovaj, malbelaj kaj ne ĝisdatigitaj. Ili apenaŭ uzas sociajn retejojn kaj ne proponas helpan manon al perditaj novuloj. Ofte la bultenoj estas disdonitaj nur papere.

La kunvenoj ne havas inspiron, ĉiam faras la samajn aferojn. Oni ĉiam renkontiĝas en la sama loko, anstataŭ fari novajn aferojn kiel ludoj aŭ ekskursoj al urbaj vizitindejoj. Se novulo venas, tiu ofte sentas sin ekster la rondo. Eĉ bazaj aferoj estas forgesataj, ekzemple kiel enkonduki la personon kaj sentigi al tiu bonvenigon. Afero tiel simpla kiel preni ties detalojn por reinviti al la venonta kunveno, ne estas farata.

Entute, mankas al la kluboj energio kaj inspiro. Tio ĉi estas problemo ne nur en Esperantujo, tra la tuta socio malkreskas tradiciaj kluboj, ekzemple rondoj de ŝakludantoj havas grandan problemon, ĉar la membraro estas plejparte maljunaj viroj. En la dudek-unua jarcento, oni malpli emas iri al vizaĝ-al-vizaĝaj kluboj. Do jen problemo, kie la solvo?

Dum longe, Duolingo estis la nova espero por la movado, la gufo kiu alportos la novan sunleviĝon. Se la plej populara lingvolerniga retejo en la mondo instruas Esperanton, tio allogas grandan ondon da novaj uzantoj de la lingvo. Formale, la kursoj estas grandega sukceso. 1.3 miliono da homoj uzas la kurson el la angla, preskaŭ 400,000 lernas el la hispana, kaj kurso por parolantoj de la portugala estis ĵus lanĉita.

Sed la Duolingo-kursoj havis preskaŭ neniun efikon sur la movadon. Se nur unu procento el la lernantoj aliĝus al UEA kaj TEJO, tio triobligus la membraron. Sed anstataŭ granda kresko, la membraro de UEA daŭre falis, kaj verŝajne ankaŭ tiu de TEJO (la membrokvanto de TEJO ne estas publika). Rigardante la kvanton de partoprenantoj ĉe renkontiĝoj kiel UK kaj IJK, oni ne vidas iun ajn kreskon post la lanĉo de Duolingo.

Kial la novaj lernantoj ne aliĝis? Duolingo estas populara ĉar ĝi estas ludo, sed eble ĝi tro similas al ludo. Iuj uzas la retejon ne por lerni, sed por ludi kaj amuziĝi. Ili komencas lingvon nur pro scivolemo kaj perdas intereson post kelkaj tagoj (aŭ eĉ kelkaj minutoj). La nombro de kurskomencintoj ne estas vere informa, nur la nombro de kursfinintoj estus vere tia sed bedaŭrinde tiu nombro ne estas publika.

Certe ekzistas lago da novaj komencantoj, el kiuj la asocioj povus ĉerpi, se ili havus la ĝustan ilon. Per kiu ilo fari tion? Honeste, mi ne scias, sed mi ja scias ke multaj asocioj eĉ ne faras provon. Duolingo mem provas helpi konekti novajn lernantojn al la komunumoj per la tiel nomata Duolingo-eventoj. Ĉi tiuj povus esti utilaj, sed ĝis nun mi ne provis ilin, ĉar oni devas kandidatiĝi kaj esti akceptita por rajti krei eventon. Mi kandidatiĝis por esti gastiganto en mia urbo, do mi vidos ĉu tiu ĉi estos utila allogilo.

Sed ĉi tiu ne estas lamento ĉe la funebro de nia movado. Mi verkas por veki, ne por plorigi vin. Mi ne iros trankvile nokten, mi batalos por krei lumon. Mi ne scias la solvon, kaj petas vian konsilon, sed mi havas kelkajn ideojn. Unu granda afero, kiu helpegas nin, estas Amikumu. Multaj projektoj promesas multe, sed jen apo kiu vere estas revolucio. Junuloj uzas la interreton tiom multe ke por trovi kaj allogi novulojn ties utiligo estas nepra. Senpaga kaj belaspekta apo estas vere tre utila.

Esperantistoj ofte estas izolitaj kaj ne konas aliajn parolantojn de la lingvo. Kiam mi uzas sociajn retejon, mi babilas kun homoj el tre malproksimaj landoj, kio estas bona, sed ne helpas krei klubon. Sed per Amikumu mi povas vidi la proksimulojn, kaj la disaj proksimuloj povas kuniĝi.

Fakte tio eĉ inspiris min krei klubon por junuloj en mia urbo. Mi vidis ke estas multaj homoj proksime, kiuj ne apartenas al la tradicia klubo, do mi invitis ilin. Anstataŭ atendi ke ili kontaktu min aŭ iu alia solvu la problemon por mi, mi ekagis. Mi preteriris la tradician klubon kaj rekte kontaktis homojn per Amikumu.

Surprize rapide mi trovis dek esperantistojn kiuj volis renkontiĝi kaj aliĝi al junulara klubo, kaj nia unua renkontiĝo okazos la venontan semajnon. Eble ni iĝos la unua landa sekcio de TEJO en Irlando, ĉar ĝis nun tio neniam ekzistis. Ĉi tio instruis al mi ke kvankam la movado en mia lando aspektis kiel dezerto, fakte subtere troviĝas fonto kiu povas nutri kreskantajn novajn ŝosojn.

Mi povus verki artikolon pri kiel maljunas kaj malkreskas la movado, sed mi preferas verki pri kiel eblas allogi novajn homojn kaj kreskigi la junularon.

Do, mi ne scias entute kiel junigi la movadon, sed mi certas ke oni devos forte labori. Ne sufiĉas nur atendi ke la novuloj venu al vi, vi devos serĉi kaj venigi ilin. Oni devos eksperimenti kaj ekprovi novajn ideojn. La interreto estos la malŝlosilo al nova generacio de esperantistoj, sed oni devos kapti la oportunon. Ne sufiĉos kaŝi sin antaŭ la moderneco kaj daŭrigi la tradiciajn metodojn, la moderna mondo estas trajno, oni devas kuri por ne postresti kaj por ĝin kapti.

Robert Nielsen

Un vota de fida pos un compra de casa

En Espania, la xef de la partito sinistriste Podemos (“Nos Pote”) e sua acompanior ia survive un vota de fida provocada par sua deside de compra un casa lusosa.

On ia acusa Pablo Iglesias e Irene Montero, la portavose de la partito, de spende 600 mil euros per un casa con pisina e abiteria per visitores. En la pasada, Iglesias ia critica politicistes ci abita en casas grande.

La duple ia reseta 68,4% de cuasi 190 mil votas fada. Los ia anunsia la vota enlinia en la plu temprana de esta mense, pos un furia publica sur sua deside de compra la casa en la anteurbe de Madrid. Alga membros ia dise ce esta sumina la credablia de la partito entre persones comun.

On ia demanda a votores: “Esce tu opina ce Pablo Iglesias e Irene Montero debe continua como xef e portavose de la partito?”

Iglesias e Monero, ci espeta pari jemelos, ia defende la compra, disente ce la casa es per sua propre usa e no es un investi divinante.

Podemos ia es formida en janero 2014 par Iglesias e un grupo de enseniores sinistriste de universia. La partito ia crese de un promove cual ia protesta medias sever de economia, recomendante cambias radisal entre nonemplea altinte e reduis de servis publica.

Iglesias ia descrive la susede de la partito como la nase de “un Espania nova” e la mori de desenios de politica de du partitos. En pasada, el ia foca atende a lo ce el abita modesta en Vallecas, un visineria de clase laborante en Madrid, e ce el compra sua vestes en supramercatos.

On vende vino vera vea e recolie recordo

Un botela de vino orijinante en 1774 ia es subastada en Frans este per la cuantia recordo de 103 700 euros.

La botela de “vino jala” veni de la rejion Jura Este, e ia es preparada con uvas recolieda en la rena de Re Louis 16.

A la mesma subasta, un otra botela de la mesma anio ia ateni 76 250 euros, e un plu ia es vendeda per €73 200. La tre botelas de 87 sentilitres ia es preparada par la vinor Anatoile Vercel. Los ia es poseseda par sua desendentes en Arbois, la cor vinal de la rejion Jura, e on crede ce los es entre la vinos esistente la plu vea de mundo.

La comprores ia es canadianes e un person ci en la pasada ia compra vino per americanes con lias a Frans.

Brigitte Fenaux, subastor de la compania Jura Enchères, ia comenta: “Me no ia crede ce on va vende esta botelas per tan multe. La recordo presedente, creada en 2011, ia es 57 mil euros. On ia ave vinores en la sala ci ia aplaudi, ci ia es felis – lo ia es emosiante.”

En 1994, un comite de 24 espertas de vino ia proba la vino e ia premia lo con 9,4 puntos de 10.

2018-W21 – Reunition con le Commonwealth in Zimbabwe

AUDI REGISTRATION DE SONO

2c3ef2b3402a4dcc8240e22b61954896_18Zimbabwe ha sollicitate a reunir se con le Commonwealth de Nationes. Le presidente Robert Mugabe habeva evulse Zimbabwe ex le Commonwealth in le anno 2003 post un election disputate in le anno previe e suspension subsequente ex le organisation. Mugabe ha essite expulse ex politica in le anno 2017. Le sollicitation ha essite facte in le 15 de maio. Patricia Scotland, le secretaria del Commonwealth, ha revelate illo in su enunciation in lunedi, publicate in martedi. (ZW)

Un siclon sever en Uman

Siclon Mekunu ia bate la sude de Uman con ventas e pluve forte, matante un xica de 12 anios e lasante tre otra persones ferida. La xica ia es puxada contra un mur par la venta.

La televisa nasional ia mostra areas grande de inonda en la provinses Dhofar e al-Wusta, con multe veculos sumerjida.

La siclon ia deveni plu intensa ier, ma es aora reduida: ofisiores dise ce lo perde plu fortia asta deveni mera un tempesta tropical.

Mekunu ia ariva a tera a ueste de Salalah, la site du de Uman, a un dia pos colpa Socotra, un isola iamani, do on reporta ce sete persones ia es matada, cisa plu.

Miles de abitores de partes costal de Dhofar e al-Wusta ia es moveda a refujerias cuando ventas de 170 cilometres per ora e pluves deluvial ia bate la rejion. Sirca 10 mil persones ia es evacuada de scolas e construidas governal, xef en Salalah.

Meteorolojistes ia averti sur deluvias subita, previdente ce Salalah pote esperia a la min 20 sentimetres de pluve – la duple de la cuantia promedia per un anio intera. On ia recomenda ce persones resta en casa, e la airaporto de Salalah es cluida asta medianote a fini de oji.

La governa de Iaman ia declara la isola Socotra como un zona de desastre. La ministro de pexerias ia dise ce on ia reprende la corpos de sinco iamanis e du baratis, ma des-du baratis manca ancora.

Soldatos saudi ia es enviada a Socotra en la mense pasada. Un alia gidada par Arabia Saudi suporta la governa de Iaman en la gera interna de tre anios en acel pais.