Sin vento

Sin vento,
sin desiro
tu trova libertate
Le spirito eveliate trova
divinitate interne
Dolor es transformate
a serenitate
Musica eternal
plena le anima
con harmonia sustenite:
un canto sin fin

Gelatos

Io vadeva al mercato
desirante un gelato
Ma le gelatos era exhaurite:
io me sentiva perdite
In phantasias io me perdeva
de gelatos que eder io voleva:
gelato molle granulate
sorbet de piras ben frigidate
Bollas glacial con crema e sic uvas
sempre mi palato desira novas:
Qual novitates iste estate?
Tosto comencia le festivitate!
Le plus io ama le liquiritia
sempre le palato illo vitia
e vade ben con altere sapores
frambeses, fragas o liquores
Tunc io audiva un voce in haste:
“Veni, veni al restaurante!
Le torta de gelato ora es preste:
mangia, mangia, car infantes!”

Monato disvastigas konspir-teoriojn

Multaj abonantoj de Monato ekmiregis, kiam ili ricevis la freŝan numeron de la gazeto. En granda artikolo ĝi kiel faktojn diskonigas konspir-teoriojn, laŭ kiuj Barack Obama ne estas vera usonano kaj murdis homon por ke tio ne estu malkaŝita.

La artikolo havas la titolon “Nifo: Neidentigita fremda operaciulo en la Blanka Domo”, kaj ĝin ilustras foto de prezidento Donald Trump.

La artikolo tamen ne temas pri Trump, sed pri Barack Obama. Sub la foto de Donald Trump estas skribite: “En Usono jam estas nova, laŭleĝa prezidanto.”

La artikolo aperas en la rubriko “Politiko” kaj havas la aldonan indikon “Opinio”. La artikolo tamen ne nur esprimas opinion de la aŭtoro, Alexander Gofen, sed enhavas grandan kvanton de asertoj, laŭ kiuj Barack Obama ne vere nomiĝas Barack Obama, ke li ne vere naskiĝis en Usono, kaj ke lia naskoatestilo estas falsaĵo.

Aldone la aŭtoro asertas, ke la estro de la san-departemento de Havajo, Loretta Fuddy, estis en nekonata maniero murdita de Barack Obama en 2013, por ke ŝi ne malkaŝu la veron. “Ve, ŝia sorto montras, ke ŝia mastro ne ŝajnas esti dankema por ŝia fideleco”, lamentas la aŭtoro.

Efektive ĉiuj asertoj de la aŭtoro estas pruvite falsaj – malmultaj aferoj en la mondo estas same profunde esploritaj kiel la vera naskiĝloko de Barack Obama.

Pluraj legantoj de Monato protestis pri la aperigo de la mensoga artikolo interalie en Twitter kaj Facebook. Unu el la malkontentuloj estas Robert Nielsen, kiu responde al demando de Libera Folio klarigis sian vidpunkton

– Kun granda ŝoko mi legis la artikolaĉon. Mi apenaŭ povis kredi ke Monato publikigis ĝin. Fakte mi relegis ĝin multfoje por konfirmi kion ĝi diras. Laŭ la etika kodo de Monato, la unua principo estas “Respekto al la vero estas la plej alta principo de ĵurnalismo.” Kiam ili aperigis tiun artikolon, ili perfidis ĉi tiun principon.

Laŭ la informoj aperantaj en la gazeto, gvida redaktoro de Monato estas Paul Peeraerts. Responde al demando de Libera Folio li klarigas, ke tamen ne li decidas, kio aperas en la gazeto.

– Ne, tute ne. Rimarku, ke ne troviĝas “ĉefredaktoro”. Ĉefredaktoron Monato bedaŭrinde ankoraŭ ne havas, post la forpaso de Paul Gubbins. Pri politikaj artikoloj decidas la redaktoro pri politiko, pri sciencaj tiu pri scienco kaj tiel plu.

Paul Gubbins forpasis en aŭgusto 2016, do jam pli ol unu jaron Monato estas sen ĉefredaktoro.

La redaktoro pri politiko estas Alexander Shlafer. Responde al demando de Libera Folio li klarigas, ke li volas “eviti forcenzuradon de minoritata opinio aŭ diskriminaciadon kontraŭ la aŭtoro de teksto pri opinio nepopulara”.

– Ĉar, krom esti redaktoro de la rubriko, kiu publikigis la artikolon de s-ro Gofen, mi estas usonano, mi bone scias, ke ne temas nur pri unikaj elpensaĵoj de s-ro Gofen, kaj lia teksto enhavas detalajn referencojn al liaj fontoj.

Libera Folio: Sed la artikolo ja enhavas mensogajn kaj kalumniajn asertojn. Ĉu vi vidas nenian problemon en tio? Kiel tio akordiĝas kun punktoj 1 kaj 8 en la etika kodo kiun Monato asertas sekvi?

Alexander Shlafer: – Ĉu vi povas konkrete diri, kiujn asertojn vi opinias mensogaj kaj kalumniaj, kaj kial? Estus utile, se vi ankaŭ nomus la fonton de viaj asertoj.

Robert Nielsen ne trovas la argumentojn de la redaktoro konvinka:

– Ili diras ke ili volas eldoni ĉiujn kaj ĉiajn opiniojn, sed ĉu ili eldonas ĉiun artikolon ke ili ricevas? Se iu verkis artikolon dirante ke la holokaŭsto ne okazis aŭ ke nigruloj estu sklavoj, ĉu Monato aperigu tiun opinion? Ĉu ili diskonigas malamon kaj antaŭjuĝon?

– Mi komprenas ke ĉiuj rajtas esprimi siajn opiniojn, sed oni ne rajtas aperigi mnsogojn kaj kalumnion. Oni rajtas opinii, sed oni ne rajtas malvere akuzi iun pri murdo. Oni ne rajtas aserti senpruve. Oni ne rajtas trompi per konspiraj teorioj.

La deficito de UEA duobliĝos

Antaŭvideblas, ke la buĝeta deficito de UEA en 2017 estos pli ol 100.000 eŭroj, laŭ informoj donitaj de la estraro. Tio estos la plej granda deficito de UEA iam ajn.


Foto: TaxRebate.org.uk

En 2016 la oficiala deficito de UEA estis 48.700 eŭroj. Jam tio estis ekstreme alta sumo, sed sen mono prenita el la ŝparita kapitalo de la asocio la deficito atingus la rekordan sumon de 86.700 eŭroj.

Ĝis nun la rekorda oficiala deficito en la buĝeto de UEA estis tiu en 2002 – entute 57.194 eŭroj. Temis pri la unua jaro post la protesta demisio de Osmo Buller, kiam la ĝenerala direktoro de la asocio estis Trevor Steele.

La ĉefa unuopa kulpulo pri la tiama deficito estis la grandaj elspezoj por la tiel nomata “Brusela komunikad-centro”, kiu fine estis malfondita en 2005.

Ĉi-jare la estraro de UEA buĝetis deficiton de nur 9.450 eŭroj. La ĉefa rimedo por atingi tian drastan plibonigon de la asociaj financoj devis esti grandaj subvencioj, kiujn la estraro esperis ricevi el nemovadaj fontoj.

Ĝenerala sekretario Martin Schäffer dum la buĝeta diskuto provis klarigi la planon de la estraro rilate tion:

– Dum la buĝetkreado ni multe pripensis, ĉu ligi la subvencipetojn kun la rilataj buĝeteroj, aŭ ne. Fine ni decidis fari tiel, ke ni nur taksis la sumon de la eventuale ricevotaj subvencioj por nia agado. Ĉi tie mi ŝatus emfazi la lastajn vortojn, nome “por nia agado”. La prioritata celo estas havigi pli da monrimedoj por niaj agadoj, do ne temas esence pri novaj, aldonaj projektoj, sed pri monrimedoj por povi daŭrigi la agadon de UEA por niaj komunaj celoj.

Tamen ne vere klaris, pri kiaj subvencioj povus temi, kaj ĉu efektive eblus rekte enskribi ilin kiel enspezojn en la ĝeneralan asocian buĝeton – kutime subvencioj ja estas celitaj por specifaj agadoj, kaj krome postulas partan propran financadon flanke de la subvenciata organizaĵo.

Pri tio atentigis la ĉefaj kritikantoj de la proponita buĝeto, komitatanoj Loes Demmendaal kaj Osmo Buller. Tiuj du tamen estis la solaj, kiuj voĉdonis kontraŭ la superoptimisma buĝeto. Ĝi estis akceptita per 39 poraj voĉoj, 2 kontraŭaj voĉoj kaj 3 sindetenoj. 16 komitatanoj ne voĉdonis.

– Kaze de nericevo de sufiĉe da subvencioj, ni devos tranĉi ĉe aliaj elspezoj aŭ alimaniere kreskigi niajn enspezojn por ekvilibra buĝeto, tiam klarigis ĝenerala sekretario Martin Schäffer.

Nun montriĝas, ke la kritikantoj pravis, kaj en la buĝeto de UEA aperis truo de proksimume 100.000 eŭroj. Tion skribas prezidanto Mark Fettes kaj Martin Schäffer en la diskutejo de la komitato, responde al demando de Loes Demmendaal. Ili tamen ne diras, kiel oni nun atingu ekvilibran buĝeton.

Laŭ la informoj de la estraro UEA ricevis 70.000 eŭrojn malpli da subvencioj ol estis buĝetite. Krome la kotizaj enspezoj estis 20.000 eŭrojn malpli ol oni esperis, kaj la enspezoj de la Universala Kongreso 15.000 eŭrojn malpli. Aldone, la rentoenspezoj de la kapitalo estis 17.000 eŭrojn malpli grandaj ol oni atendis.

Ankaŭ la elspezoj estis 29.000 eŭrojn malpli ol buĝetite, ĉefe pro longedaŭra malsano de unu oficisto, pro kio parton de la salajro pagis la sanasekuro. Tio tamen tute ne sufiĉas por kompensi la truon en la enspezoj. La nunaj kalkuloj montras, ke la jarfina deficito estos inter 90.000 kaj 110.000 eŭroj.

Jam apenaŭ eblas fari ion por grave malpliigi la ĉi-jaran deficiton. Por ke la financoj de la asocio venontjare fartu pli bone, Mark Fettes kaj Martin Schäffer iom surprize proponas daŭrigi sur la vojo kiu ĉi-jare montriĝis tute malsukcesa: “Ni devas uzi la laborfortojn de la movado por gajni pli da mono el nemovadaj fontoj”, ili skribas al la komitato.

Krome la estraro esperas allogi pli da junaj membroj, allogi pli da kongresanoj kaj igi la administradon malpli kosta. Tamen ne klaras, kiel oni volas atingi tion. La sola konkreta propono temas pri “investi en novaj servoj, kiel Amikumu, kiuj respondas al la nuntempaj deziroj kaj bezonoj de esperantistoj”.

Post la demisio de la kongresa asistanto Tobiasz Kaźmierski en aŭgusto, UEA ĝis nun ne publikigis anoncon pri dungo de lia posteulo. Ni demandis al prezidanto Mark Fettes, ĉu la estraro intencas rezigni pri la posteno de konstanta kongresa asistanto por ŝpari monon, kaj kiajn aliajn paŝojn oni intencas entrepreni por malpliigi la deficiton.

– Estas tro frue por doni al vi definitivan respondon. Ni konsideras diversajn eblojn konsulte kun oficistoj kaj aliaj. Kiam ni venos al decido, kompreneble ni unue informos la Komitaton. Post tio vi estos bonvena starigi pliajn demandojn, respondis Mark Fettes.

La buĝeto de UEA por la jaro 2018 ankoraŭ ne estas akceptita – la komitato malaprobis la unuan proponon, prezentitan dum la Universala Kongreso en Seulo, kaj instrukciis la estraron prezenti novan version ĝis la fino de oktobro.

2017-10-01 – Pafado en Usono

22195705_10154649865736548_7267022152171960932_nAktiva pafanto atakis subĉielan festivalon de kamparana muziko en Paradise apud Lasvegaso, Nevado, okcidenta Usono, en malfrua dimanĉa vespero. Almenaŭ dudek homoj estis mortigitaj kaj pli ol cent vunditaj. Policanoj mortigis unu suspektaton kaj serĉis aliajn. La pafanto verŝajne estis loka loĝanto. Vizitantoj de la koncerto raportis, ke ili vidis pafilan tubon en la supraj etaĝoj de la hotelo kaj kazino Mandalay Bay en Las Vegas Boulevard kaj aŭdis sonon similan al aŭtomata pafilo. (0 | US)

Historiaj periodaĵoj nun rete traserĉeblaj

La kompletaj tekstoj de multaj jarkolektoj de pli ol 70 Esperanto-periodaĵoj, ekzemple tiuj de la revuo Esperanto de 1905 ĝis 1946, estas nun plene serĉeblaj en la retejo de la Aŭstria Nacia Biblioteko. Ni petis Bernhard Tuider, la estron de la kolekto, rakonti pli.


Skanado en la biblioteko. Foto: Aŭstria Nacia Biblioteko.

Periodaĵoj estas ege gravaj fontoj, kiuj bone dokumentas la internaciajn kaj regionajn historion, politikon kaj kulturon. Iliaj ciferecigo kaj interreta disponigo havas gravajn avantaĝojn. Ili iĝas facile kaj rapide alireblaj por multaj personoj, ĉar ili estas atingeblaj tutmonde ĉe ĉiu retaliro, ĉiutage kaj ĉiuhore.

Post la ciferecigo la paperaj periodaĵoj restas en la klimatizita kaj sekura librokonservejo, kiun ili forlasas nur esceptokaze, ekzemple se la biblioteko pruntedonas ilin por ekspozicio. Krome la tekstrekonaj algoritmoj nun faras la enhavon de la dokumentoj plene alirebla per tute novaj reserĉaj strategioj.

Ĝis nun la Kolekto por Planlingvoj kaj la Esperanto-muzeo elektis pli ol 70 titolojn de periodaĵoj el la periodo 1889 ĝis 1946, kiuj estis skanitaj de specialistoj en aparta “Sekcio por diĝitaj servoj” de la Aŭstria Nacia Biblioteko.

La ciferecigo kaj publikigo de la havaĵo ankaŭ ludas gravan rolon en la t.n. Vizio 2025 de la Aŭstria Nacia Biblioteko. Tiel la nombro de diĝite konsulteblaj dokumentoj – libroj, periodaĵoj, fotoj, bildpoŝtkartoj, muzeaj objektoj, afiŝoj, sondokumentoj kaj arkivaĵoj – daŭre kreskos ankaŭ dum la venontaj jaroj.

Ekde 2006 la Kolekto por Planlingvoj kaj la Esperanto-muzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko entreprenis plurajn projektojn pri ciferecigo.

Ĝis nun estas realigita la enkomputiligo de pli ol 1.100 libroj (inter ili pli ol 200 pri la unuaj 31 Universalaj Kongresoj de Esperanto kaj pli ol 180 de aŭ pri Ludoviko Zamenhof), pli ol 70 diversaj periodaĵoj kun pli ol 900 jarkolektoj, ĉirkaŭ 7.300 fotoj, 2.500 bildpoŝtkartoj, 2.500 muzeaj objektoj, 800 afiŝoj kaj 200 sonbendoj.

Krom la sonbendoj, ĉiuj tiuj dokumentoj estas konsulteblaj pere de la katalogo Trovanto, la katalogo de la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-muzeo.

En la retejo de la Aŭstria Nacia Biblioteko vi povas ne nur trarigardi nian havaĵon, sed pere de la retejo ANNO eĉ eblas sisteme traserĉi la jam ciferecigitajn periodaĵojn. ANNO (AustriaN Newspapers Online) estas la virtuala legsalono por la periodaĵoj de la Aŭstria Nacia Biblioteko.

ANNO ebligas al vi entajpi serĉvorton en la kampoj “Text” (teksto) aŭ “Titel” (titolo), elekti unu el 17 lingvoj – inter ili Esperanto – kaj specifi la serĉon laŭ la eldonloko kaj eldonperiodo.

Ekzemple, se vi entajpas en la kampo “teksto” la vorton “Zamenhof”, elektas kiel lingvon “Esperanto” kaj alklakas “Suchen” (serĉi), vi ricevas 1913 rezultojn. Tio signifas, ke en 1913 numeroj de skanitaj Esperanto-periodaĵoj la nomo “Zamenhof” aperas almenaŭ unufoje.

Alklakante unu el la serĉrezultoj, vi malfermas novan fenestron, kie ruĝaj kadroj indikas, sur kiuj paĝoj la vorto “Zamenhof” estas notita.

Se vi alklakas unu el tiuj paĝoj, ĝi pligrandiĝas, por ke vi povu legi la tekston kaj ankaŭ krome tuj vidi, kie kaj kiom ofte la serĉvorto, kiu estas ruĝe markita, aperas.

Tiel eblas esplori pri diversaj temoj en la gazetaro de la koncernaj jaroj. La plej rekomendindaj serĉvortoj estas nomoj de personoj, landoj kaj urboj, sed fakte oni povas entajpi ĉiun temon, pri kiu oni interesiĝas.

Bernhard Tuider

2017-09-29 – Accidente in India

AUDI PRAELECTIONE SONITO (accentu Anglico Americano)

22008307_1727092140665473_3984531418453387282_nGrande pluvia de tempestate monsonio fi causa de pavore in statione ferriviario in hora de puncto matutino in veneredie in Mumbai, Maharashtra, India occidentale. Asylo es quaesito ab denos de peregrinatores in ponte. Post apparentia subito de tanto homines in ponte, fuga de pavore mortifero es incepto et plures quam viginti homines es occiso. Casu simile es in anno praeterito, quando viginti et quattuor homines es calcato et occiso in Varanasi, urbe sacro Hinduico. (0 | IN)

<phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈgɹɐnde ˈplʊvɪɐ de tempesˈtɐte mɔnˈzɔnɪɔ fɪ ˈkɔːzɐ de pɐˈvɔɹe ɪn stɐˈʃjɔne feɹɪˈvjɐɹɪɔ ɪn ˈhɔɹɐ de ˈpʊŋktɔ mɐtʊˈtɪnɔ ɪn veneɹeˈdɪe ɪn mʊmˈbaɪ”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”məharaːʂʈrə”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈɪndɪɐ ɔksɪdenˈtɐle”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ɐˈzɪlɔ es kweˈzɪtɔ ɐb ˈdenɔs de peɹegɹɪnɐˈtɔɹes ɪn ˈpɔnte”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”pɔst ɐpɐˈɹenʃɪɐ sʊˈbɪtɔ de ˈtɐntɔ ˈhɔmɪnes ɪn ˈpɔnte”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈfʊgɐ de pɐˈvɔɹe mɔɹtɪˈfeɹɔ es ɪnˈseptɔ et ˈplʊɹes kwɐm vɪˈd͡ʒɪntɪ ˈhɔmɪnes es ɔkˈsɪzɔ”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈkɐzʊ ˈsɪmɪle es ɪn ˈɐnɔ pɹeteˈɹɪtɔ”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈkwɐndɔ vɪˈd͡ʒɪntɪ et kwɐˈtwɔɹ ˈhɔmɪnes es kɐlˈkɐtɔ et ɔkˈsɪzɔ ɪn ʋaːˈraːɳəsi”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈʊɹbe ˈsɐkɹɔ ˈhɪndʊɪkɔ”/>.

2017-09-27 – Senglaciiĝo en Antarkto

originalLa mara glacia kovro en Antarkto iris malantaŭen al rekorda malalto ĉi-jare – tion scienculoj diris en merkredo, avertante, ke la neantaŭvidebla naturo de la glacia kontinento signifas kreskantajn riskojn por ŝipoj inkluzive de turismaj veturoj. “Ŝajnas, ke kaj la somera minimuma kaj la vintra maksimuma grando de mara glacio ĉirkaŭ Antarkto starigis novajn rekordajn malaltojn”, diris Jan Lieser de la aŭstralia Antarkta Klimata kaj Ekosistema Kunlabora Esplora Centro. (0 | AQ)

<phoneme alphabet=”ipa” ph=”la ˈmara glaˈt͡sia ˈkovro en anˈtarkto ˈiris malanˈtawen al reˈkorda malˈalto t͡ʃiˈjare”/> – <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈtion st͡sienˈt͡suloj ˈdiris en merˈkredo”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”averˈtante”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ke la neantawviˈdebla naˈturo de la glaˈt͡sia kontiˈnento sigˈnifas kresˈkantajn ˈriskojn por ˈʃipoj iŋkluˈzive de tuˈrismaj veˈturoj”/>. “<phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈʃajnas”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ke kaj la soˈmera miniˈmuma kaj la ˈvintra maksiˈmuma ˈgrando de ˈmara glaˈt͡sio ˈt͡ʃirkaw anˈtarkto staˈrigis ˈnovajn reˈkordajn malˈaltojn”/>”, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈdiris ˈd͡ʒæn ˈlizer de la awstraˈlia anˈtarkta kliˈmata kaj ekosisˈtema kunlaˈbora esˈplora ˈt͡sentro”/>.

EU financos studon pri Esperanto

Ĉu vere studoj de Esperanto faciligas lernadon de aliaj lingvoj? Tion esploros nova projekto kun la nomo “Lingva Akcelilo”, kiun financas Eŭropa Unio.

La kroata nacia agentejo de la EU-fondaĵo Erasmus+ decidis subteni per proksimume 250.000 eŭroj la projekton Lingva Akcelilo, en kiu kunlaboros naŭ partneroj el Slovenio, Slovakio, Kroatio, Bulgario, Germanio kaj Danio. Inter la partneroj estas du universitatoj kaj kvar lernejoj.

Laŭ informoj de Zlatko Tišljar, unu el la ĉefaj motoroj de la iniciato, la projekto estos realigata ekde novembro 2017 kaj daŭros ĝis decembro 2019. Ĝia ĉefa partnero estas la kroatia eldonejo Izvori, kiu jam eldonis kelkdek Esperanto-librojn. Partoprenos ankaŭ Inter-kulturo en Slovenio kun sia sperto pri la Zagreba metodo instrui Esperanton kaj la organizaĵo E@I.

– Temas pri projekto kiu kreos instrurimedojn (didaktikaĵojn) por instruistoj kiuj gvidos en lernejoj kurson Lingva Akcelilo, kiu poste esence plirapidigos la lernadon de dua aŭ tria fremdlingvo. La projekto antaŭvidas kurson por infanoj 7-8-jaraj kiuj scias skribi kaj legi, sed nenion pri lingvaj reguloj kaj gramatiko, klarigas Zlatko Tišljar.

Gravaj partneroj kompreneble estas la du universitatoj – Universitato de Maribor en Slovenio kaj Suddana universitato en Odensee. La kvar partoprenontaj elementaj lernejoj troviĝas en Slovenio, Kroatio, Slovakio kaj Bulgario. Inter la partneroj estas ankaŭ Studio Gaus el Berlino, kiu okupiĝos pri retaj solvoj.

La celo de la projekto estas ellabori instrumetodon, kiu tra tre baza Esperanto helpos infanojn ekhavi komprenon pri la elementaj strukturoj de lingvoj. Samtempe la infanoj efektive ekparolu kaj ekuzu Esperanton sur minimuma nivelo, por povi komuniki kun lernantoj en aliaj landoj.

La metodo uzos nur 250 radikojn, kiuj laŭ Zlatko Tišljar sufiĉas por kompreni 90 procentojn el ordinaraj tekstoj. Tian minimuman Esperanton laŭplane lernos infanoj en la 2-a aŭ 3-a klaso de elementa lernejo.


Zlatko Tišljar. Foto: Ziko van Dijk CC BY-SA 3.0

Por la instruado oni laŭplane uzos la unuajn ses lecionojn en jam ekzistanta retejo, kiu sekvas la Zagreban metodon. La unua eksperimento okazos en kvar elementaj lernejoj, kie grupo da infanoj dum du monatoj trairos la unuajn du lecionojn.

Simila projekto estis proponita al la kroatia nacia agentejo jam pli frue, sed tiufoje ĝi estis malaprobita, rakontas Zlatko Tišljar.

– Baze de mia laboro pri kurso bazita je plej ofte uzataj morfemoj la projekton finformulis profesie por la konkurso Maja Tišljar kaj Maja Cimerman. Ĝi estis transdonita al la kroata nacia agentejo de Erasmus+ en 2015, sed estis malaprobita. Poste oni plibonigis ĝin, kaj ĝi estis refoje transdonita kaj aprobita, pro bona kvalito kaj bone difinitaj celoj kongruaj kun eŭropaj edukceloj.

Laŭ la espero de Zlatko Tišljar, la eksperimento montros, ke la fremda lingvo kiun la infanoj ekstudos en la 3-a klaso de la elementa lernejo tiam montriĝos je 30 procentoj pli rapide lernebla.

– Nun ni devas realigi ĉion kio estas antaŭvidita en la nuna projekto. Temas pri metodaro kaj instrukciaro, kiu ebligas ke la kurson Lingva Akcelilo povos gvidi iu ajn nekonanto de Esperanto post nur kelktaga seminario. La eksperimentaj 2-monataj kursoj pri la unua triono de la kurso devas testi kiom tiu scio jam influas al infana kompreno de bazaj lingvaj reguloj.

La nun aprobita projekto okazos inter novembro 2017 kaj decembro 2019. Poste eblos fari pli ampleksan projekton en dek aŭ pli da eŭropaj lernejoj, se la daŭrigo same ricevos subtenon de la fondaĵo Erasmus+, planas Zlatko Tišljar.

Libera Folio: Kian publikan atenton ĝis nun ricevis la afero?

– Publika atento ĝis nun ne estis, ĉar ni mem ne volis reklami la aferon. Ni ne ŝatus ke la esperantistoj tro substreku la esperantistajn celojn. Ja oni aprobis monon por antaŭenigi la lernejajn celojn, ne por enkonduki Esperanton en la lernejojn, kvankam tio estas kroma efiko.

2017-09-25 – Fuogo in California

22007370_10154901994782452_4668843642181897593_nIn mare di occidento star miscolanza di multo paise american. In occidento dessa miscolanza star paise California. Grandi fuogo comminchiar la in Corona in un ora di yorno in lunedi. Non sabir perque. In principio ellu avvicinar solamente lento segundo camino, ma piu tardi vento comminchiar soffiar. Fuogo fasir casa rovina. Cinis piovir. Popolo devir fugir. Commandante cerrar multo camino e scola in logo vicino di Anaheim. Terreno tanto grandi como Gibraltar incendiar. (0 | US)

2017-09-24 – Triar señores commandante in paise nemsa

niederrhein-2759394_960_720Popolo nemsa triar señores commandante. Señores di Angela Merkel, qui volir governo per popolo per maniera christiano, guardar antico usanza e affaires libero, star in logo un, ma in histoire loro gia star piu forti. Señores di Martin Schulz, qui volir governo per popolo, donar ricchezza di qualche señores a autros e governo di Bruxelles a il paise, star in logo due; loro volir star contra governo e non piu governar. Señores, qui star contra nuve popolo, star in logo terzo. (85 | DE)

2017-09-23 – Tempus calidum in Australia

AUDI PRAELECTIONEM SONITAM (accentu Anglico Americano)

noosa_inletIn litore orientali Australiensi sudatur caloris unda verna. In partibus nonnullis Novae Cambriae Australis in Australia orientali, temperatura quadraginta gradus Celsianos attigit. Circiter octoginta vegetationis incendia in Nova Cambria Australi et Queenslandia Australiae boreoorientalis sunt. Caloris unda venit in hebdomade recente ex altae pressionis aëriae crista in interiore Boreoaustraliano. De tempore severo in Victoriae partibus nonnullis quoque advertitur. (0 | AU)

<phoneme alphabet=”ipa” ph=”ɪn ˈlɪtɔɹe ɔɹɪenˈtɐlɪ ɐʊstɹɐˈlɪenzɪ ˈsʊdɐtʊɹ ˈkɐlɔɹɪs ˈʊndɐ ˈveɹnɐ”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ɪn ˈpɐɹtɪbʊs nɔˈnʊlɪs ˈnɔve ˈkɐmbɹɪe ɐʊsˈtɹɐlɪs ɪn ɐʊsˈtɹɐlɪɐ ɔɹɪenˈtɐlɪ”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”tempeɹɐˈtʊɹɐ kwɐdɹɐˈdʒɪntɐ ˈgɹɐdʊs selˈʒɪɐnɔs ɐˈtɪdʒɪt”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”sɪɹsɪteɹ ɔktɔˈdʒɪntɐ vedʒetɐˈʃɪɔnɪs ɪnˈsendɪɐ ɪn ˈnɔvɐ ˈkɐmbɹɪɐ ɐʊsˈtɹɐlɪ et kweenzˈlɐndɪɐ ɐʊsˈtɹɐlɪe bɔɹeɔɔɹɪenˈtɐlɪs ˈsʊnt”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈkɐlɔɹɪs ˈʊndɐ ˈvenɪt ɪn hebdɔˈmɐde ɹeˈsente eks ˈɐlte pɹeˈʃɪɔnɪs ɐˈeɹɪe ˈkɹɪstɐ ɪn ɪnˈteɹɪɔɹe bɔɹeɔɐʊstɹɐˈlɪɐnɔ”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”de ˈtempɔɹe seˈveɹɔ ɪn vɪkˈtɔɹɪe ˈpɐɹtɪbʊs nɔˈnʊlɪs ˈkwɔkwe ɐdˈveɹtɪtʊɹ”/>.

Nur mil parolantoj de Esperanto en Ĉinio

Same kiel pri la nombro de esperantistoj en la tuta mondo, ankaŭ pri la kvanto de parolantoj en Ĉinio cirkulas plej fantaziaj ciferoj. Post iom da sondado Liu Xiaozhe tamen konkludas, ke verŝajne nur kelkcent homoj en Ĉinio, kaj preskaŭ certe ne pli ol mil, efektive scipovas paroli Esperanton.


Liu Xiaozhe

En la artikolo Esperanto en Ĉinio, mi skribis, ke nun en Ĉinio laŭ mia takso estas malpli ol mil homoj, kiuj povas paroli Esperanton en diversaj niveloj. Oni demandis min, de kie venis tiu nombro.

Mankas en Esperantujo firmaj organizoj, kiuj povus ekzakte enketi datenojn pri Esperanto. Oni ankaŭ malfacile difinas, kio estas “scipovi paroli” iun lingvon. Sed taksi numerojn de Esperanto-parolantoj en Ĉinio ne estas tiel malfacile kiel oni imagas.

Antaŭ ĉio bonvole rimarku, ke mi ne uzas la vorton esperantisto, pri kiu oni ofte disputas. Mi uzas la esprimon parolanto de esperanto, kiu pli klare karakterizas homojn, kiuj parolas Esperanton. Do tio simpligas la aferon.

En Ĉinio estas malmultaj parolantoj de Esperanto, kion mi povas konstati per miaj renkontiĝoj kun lernantoj kaj subtenantoj de Esperanto, dum mia vojaĝo en diversaj provincoj. En iuj urboj, kvankam la mezuro de la Esperanta movado estas granda, tamen plejparto de la partoprenantoj estas nur subtenantoj de la ideo de Esperanto, sed ne parolantoj de tiu lingvo.

En fotoj raportantaj pri la Esperanta movado en Ĉinio, oni povas vidi multajn partoprenantojn, kiuj plejparte fakte ne scipovas paroli Esperante. Iuj prezidantoj de Esperantaj asocioj scipovas diri nur “Saluton” en Esperanto. Nia asocia estro, kiu fervore laboras por Esperantaj laboroj, skribis “jis laivedo” (“ĝis revido”) por adiaŭi nin en la reto.

Pro la malmulteco de parolantoj de Esperanto, en la sama urbo kaj eĉ en la sama provinco, preskaŭ ĉiuj parolantoj konas unu la alian. Nome, se iu kapablas paroli Esperante, certe li scias, kiuj aliaj en la loko povas paroli tiun lingvon, kaj certe li estas konata de aliaj parolantoj.

Por ricevi relative precizan nombron, mi afiŝis en la Ĉina Esperanta Forumo, petante helpon de parolantoj de Esperanto el aliaj provincoj de Ĉinio. Mi petis, ke oni prezentu al mi jenajn ciferojn: Kiom da loĝantoj estas en viaj urbo kaj provinco? Kiom da parolantoj de Esperanto estas en viaj urbo kaj provinco?

Unue mi mem respondas pri la nombroj de niaj urbo kaj provinco: En nia urbo Urumqi (la ĉefurbo de la provinco) estas 3,5 milionoj da loĝantoj, el kiuj estas 3 parolantoj de Esperanto. En nia regiono (provinco) Xinjiang estas 23 milionoj da loĝantoj, inter kiuj estas ĉirkaŭ 5 parolantoj de Esperanto.

Sinjoro Venki (Zhao Wenqi) informis min, ke en la urbo Guangzhou (la ĉefurbo de la provinco) estas 14 milionoj da homoj, el kiuj li konas 10 parolantojn. En la provinco Guangdong loĝas ĉirkaŭ 100 milionoj da loĝantoj, el kiuj estas 20 parolantoj.

Sinjoro Chielismo (Wang Tianyi) diris, ke en la urbo Xi’an (la ĉefurbo de la provinco) estas 8,2 milionoj da loĝantoj, el kiuj estas 5 parolantoj. En la provinco Shaanxi estas 37 milionoj da loĝantoj, el kiuj estas 10 parolantoj.

Sinjoro Zhou Qi diris, ke en la urbo Chengdu (la ĉefurbo de la provinco) estas ĉirkaŭ 14,3 milionoj da loĝantoj, en la provinco Sichuan estas 82 milionoj da loĝantoj. La 20 parolantoj en la provinco ĉiuj estas en la urbo Chengdu.

Sinjoro Kolono (Cao Baozhu) informis min, ke en la urbo Tianjin (administrata rekte de la ŝtato, kun la sama administra rango kiel provinco) estas 13 milionoj da loĝantoj, el kiuj ĉirkaŭ 25 povas paroli esperanton. Tamen mi iom dubas pri tiu nombro. Komence li fanfaronis, ke en Tianjin estas 100 parolantoj, kaj poste li konfesis sian troigon. Sed mi suspektas, ke lia lasta nombro ankoraŭ estas troigita.

En urbego, kies loĝantaro superas 6 milionojn, la demandito rifuzis respondi la demandon, eble pro honto pri la nombro, murmurante, ke tia enketo estas sensignifa. Kaj dum mia enketo, ankaŭ aliaj kelkaj subtenantoj de Esperanto esprimis similan opinion.

Ĝenerale la ĉefurboj ekonomie kaj kulture estas pli progresintaj ol aliaj partoj de la provinco. Analizante la superajn nombrojn, kunligante mian sperton, mi taksis, ke en la provinca ĉefurbo estas ĉirkaŭ 1 parolanto el miliono da homoj, kaj en tuta provinco estas ĉirkaŭ 1 parolanto el 3 ĝis 5 milionoj da homoj.

Ĉar la nombroj de la provinco jam inkluzivas tiun de la provinca ĉefurbo, tial mi kalkulas nur laŭ la nombroj de la provincoj. Nun en Ĉinio estas 34 provincoj aŭ samrangaj administraj regionoj kun 1406 milionoj da loĝantoj. Do laŭ la proporcio de Esperantaj parolantoj en provinco, la nombro en la tuta Ĉinio estas ĉirkaŭ 300 homoj.

Eble iuj opinias, ke la statistikantoj forgesis kelkajn parolantojn. Do ni duobligu la numerojn, kaj la rezulto estas 600 homoj. Se fidelaj samideanoj opinias, ke tiu numero damaĝas ilian senton, ni triobligu la nombron, sed la rezulto daŭre malsuperas la nombron 1000!

Mi diskutis tiun temon kun esperanta veterano. Lia respondo estas pli malesperiga: Estas malpli ol 100 ĉinoj, kiuj bone parolas Esperanton! Mi pensas, ke eble li juĝas ĉinajn parolantojn laŭ sia lingva perfekteco.

Estas imageble, ke multaj subtenantoj de Esperanto abomenas min pro tiu malesperiga nombro. Do kial mi faras tion? Mi ne estas malamiko de Esperanto. Mi eklernis Esperanton antaŭ 35 jaroj, kiam mi estis 16-jara. Mi ne povas diri, kiam mi esperantistiĝis, ĉar ĝis nun mi ne kuraĝas diri, ke mi jam vere posedas tiun lingvon.

Mi enketas la nombron de ĉinaj Esperantaj parolantoj kun antaŭvidebla mizera rezulto, ne por sonorigi la funebran sonorilon por Esperanto. Mi volas sonorile veki samideanojn!

Troaj mem-dignigo kaj fanfaronado estas la komunaj karakterizoj de malfortaj sociaj grupoj. Milionoj da parolantoj de Esperanto en la mondo estas malvera nombro. Sed ni mem devas sobre koni nian veran situacion. Ni ne estu trompitaj de la fumbombo pafita de ni mem.

Agnoski problemon estas bazo por solvi problemon. Solvi problemon eble estas nefacile. Sed problemo estas nesolvebla, se oni ne agnoskas aŭ eĉ kaŝas la problemon.

Ĉinoj konsistigas ĉirkaŭ 19% el la monda loĝantaro. La Esperanta movado en Ĉinio certe estas grava parto de tiu en la mondo. Internacia Esperanta movado sen Ĉinio estas nekompleta kaj kripla.

Kvankam la kvanto ne decidos ĉion, ĝi estas grava bazo de disvolviĝado de la movado.

En Ĉinio ne estas tiom da parolantoj, kiom oni propagandas. La veran nombron la subtenantoj ne volas agnoski, kaj ĝi estas ignorebla kompare kun la nombro de la loĝantoj en Ĉinio.

Kiu estas la kaŭzo de tia situacio? Kie estas la eliro? Ĉu restas espero je la Esperanta movado en ĉi tiu grandega lando?

Solis (Liu Xiaozhe)

La teksto unue aperis en la blogo de Liu Xiaozhe

Pli pri la temo:

2017-09-19 – Tremblasion de ter in Meksik

liveTremblasion de ter de granditet sept totali e un desim av perkuted Meksik, mortifikante plu ka dusent homi e destruktante edifisii in Ciudad de México. *Episentr de tremblasion esav proksimu San Juan Raboso, Puebla, Meksik sentrik, in distantitet sirka sent dudes kilometri da Ciudad de México. Tremblasion eks-moved a stradi mili de homi, sukused, trepidant, lakrimant e eforsant atinar sue proksimi per telefon. Otr tremblasion in ist mens avav mortifiked kuasi sent homi. (38 | MX)

2017-09-18 – Tempesta in Insula di Muchacha

gallery-1Tempesta Maria star in mare di occidento. Ellu minachiar Guadalupa (parte di occidento di paise francis). Ista tempesta star tempesta numero un tanto forti in histoire di Dominica. In insula Santo Thomas e Santo Joanne, multo genti devir sortir casa di loro e andar a casa di governo, birchè tempesta Irma gia rompir multo casa di genti. Ista due insula star parte di Insula di Muchacha, qualche star parte di oriento di miscolanza di multo paise american. (0 | US-VI)

2017-09-18 – Tempesta in Romania

P_DicasterialIn occidento di Mare Negro star paise Romania. In occidento dessa paise star città Timișoara (altra nome Temeswar o Temesvár). Doppo forti tempesta con rapido vento in logo vicino dessa città in domingo, quasi dieci umano star morto e piu que cento haber piaga. Mihai Tudose, commandante di Romania, fasir visita in città in lunedi. Klaus Werner Iohannis, altra commandante di Romania, dicir, que ista orror star falta di governo, birchè ellu non rapido avisar ista tempesta. (0 | RO)

2017-09-15 – Peskado nelegal en Est-Timor

20018923456_56df87bc82_bLa polico Est-Timorana, apud aktivisti dil organizuro ekologial Pastoro Maral, interceptis floto peskanta Chinlandana di dekekin navi tenanta kargajo nelegal alegata di quaradek tuni de sharki; tale informili Australiana raportis en venerdio. Yakto motorizita Ocean Warrior nun patrolias por kontrolar, ka la navi livos l’ aqui Est-Timorana. Pingtan Marine Enterprise, qua proprietas la navi, suspektesas ecesir la quanto permisita dal ministerio di peskeyi Est-Timorana. (0 | TL)

<phoneme alphabet=”ipa” ph=”la poˈlit͡so esttimoˈrana”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈapud aktiˈvisti dil organiˈzuro ekoloˈgjal pasˈtoro maˈral”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”interˈt͡septis ˈfloto pesˈkanta t͡ʃinlanˈdana di ˈdekekin ˈnavi teˈnanta karˈgaʒo neleˈgal aleˈgata di ˈkwaradek ˈtuni de ˈʃarki”/>; <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈtale inforˈmili austraˈljana raˈportis en veˈnerdjo”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈjakto motoriˈzita ˈoʊʃən ˈwɔɹiɚ nun patˈroljas por kontroˈlar”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ka la ˈnavi ˈlivos lə ˈakwi esttimoˈrana”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”pʰiŋtʰan məˈɹiːn ˈɛntɹ̩pɹɑjz”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”kwa propˈrjetas la ˈnavi”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”suspekˈtesas et͡seˈsir la ˈkwanto permiˈsita dal minisˈterjo di pesˈkeji esttimoˈrana”/>.

2017-09-14 – Tempesta in Vietnam

pool-aqua-bungalow-4Tempesta Doksuri comminchiar sopra mare di oriento e ricevir forza di calor. Doppo ista, tempesta venir supra terra in mezzo di paise Vietnam. Rapido vento e forti piove fasir lampo oscuro, rompir casa, forar multo arbor fora radiz e gitar loro in logo vicino. Ance governo fasir lampo oscuro per impedir cosa male. Multo genti restar in casa. Un umbre morir in logo vicino di nord di città Đà Nẵng. Multo cosa non star facile, birchè nave di aria star incapache di volar. (0 | VN)