LA MONSTRO DIL POVRI

Fonto: Olivier Asselin  / AP 
Semblas, ke balde la homaro unesmafoye extingos bestio tote intence. Parolesas pri la hororigiva vermo de Guinea, qua eniras homala korpo kom larvo en kontaminita aqui ed ekiras ol kom bestiacho longa de un metro per perforar lua internajo.

La Centro Carter, organizuro sen profitala skopo, fondita dal Usana prezidinto Jimmy Carter, recente anuncis, ke en 2013 on enrejistris nur 148 kazi di personi infektita dal parazito, quo diminutas per 73% la nombro de kazi en 2012 (542) e per 99,9999% la nombro raportita 30 yari ante nun, kande la vermo devoris la internajo di 3,5 milion personi singlayare, precipue kindi, en 20 landi en Afrika ed Azia. Quoniam la vermo bezonas homala korpo por kompletigar sua vivociklo, se on impedas infektado, la bestio desaparas.

La nuna extirpokampanio, koordinita da Centro Carter, akulis la vermo al ankore kaosatra Sud-Sudan, la maxim nova suverena stato en la mondo, qua proklamis sua nedependo en 2011. Ibe okuris lastyare 113 del 148 kazi, a qui juntesas 14 en Chad, 22 en Mali e 7 en Etiopia.

Jimmy Carter konfesas, ke «la lasta kazi di irga extirpokampanio esas la maxim desfacila e la maxim chera», ma il promisas, ke li perseveros, til ke li «eliminos la lasta vermo». La suceso dil programo balde extirponta la vermo obtenesas sen vacini e medikamenti, nur per edukal kampanii en la vilaji afektata, por impedar, ke lia habitanti drinkez aquo stagnanta. Pluse, Centro Carter e lua asociiti, Sanesala Mond-Organizuro ed UNICEF, disdonis plua kam 10 milion filtrili nilona, per qui on povas drinkar sen risko. Ica organizuri evaluas, ke li evitigis cirkume 80 milion kazi di infekteso en la maxim povra landi en la mondo. Se li tote sucesos, la homaro duesmafoye extirpos morbo en sua historio, pos la viruso di variolo en 1977.

La vermo de Guinea (Dracunculus medinensis) es olda nematodo, qua forsan akompanis la Romana legioni, la konstrukteri di Faraonal piramidi e la cetera granda civilizuri dil homaro. Kande ulu drinkas stagnanta aquo kontaminita, lu ingestas mikrega aquala “pulci”, qui advere esas krustacei (del genero Cyclops), portanta la mikroskopala larvi dil vermo. Pos kelka dii la larvi trairas la parieto dil intestino e divenas adulta vermi. Sen ke la viktimo suspektas lo, la vermi maskula e femina komencas kopulacar en lua abdomino o proxim lua pulmoni…

La maskuli mortas pos la sexuago, ma la femini duras kreskar interne dil viktimo. Kande li divenas longa de un metro, li avancas sub la pelo dil malado, qua hororigive doloras, til ke li perforas la pelo, ordinare sub la tayo, e lente ekiras. On raportis kazo di infektito, de qua emersis samtempe 40 vermi! Se la viktimo, por rifreshigar la brulanta vunduri, trempas olci en lago, la vermi kaptas l’okaziono por deskargar centmili de mikroskopala larvi en l’aquo, e tale la ciklo rikomencas. La vermo ne esas kapabla vivar sen la homo…

Yen la kazo di obliviata morbo, qua afektas obliviata homi. La vermo ne esas direte mortigiva, ma ol augmentas la povreso di homi ja tre povra. Ol impedas la kindi frequentar la skolo, e l’adulti plugar la agri ed edukar la bruti. Pluse, la orifici, tra qui la vermi ekiras, ofte infektesas e formacas doloroza ulceri eventuale mortigiva, nam en ta fora regioni, mediki e hospitali esas vorti sensignifika.

Quale okuras ordinare, kande parolesas pri morbi afektanta le maxim provra, nula farmaciala firmo serioze esforcis trovar kuracivo kontre la vermo…