Monthly Archives: July 2019

Un tigre dormi sur un leto en un casa barati

En Barat, un tigre fema ia fuji en la stato Assam, e un abitor local ia trova el reposante sur un leto en sua casa.

On crede ce la tigre ia sorti de la Parce Nasional Kaziranga, do 50 animales ia mori par causa de inondas major en dias resente.

Ofisiores de un organiza de conserva ia vade a la casa, e ia crea un via secur per la parti de la tigre. On ia gida el en dirije a la jungla.

La tigre ia es prima videda a lado de un via xef en la matina de ier, a 200 metres de la parce. Probable el ia deveni disturbada par la trafica e ia refuja se en la casa, prosima a la via.

La posesor de la casa e la boteca visina ia core, como ance sua familia, cuando los ia vide la tigre entrante. La person dise ce el va conserva la tela e cuxin sur cual la tigre ia reposa.

Trafica ia es blocida per un ora e on ia esplode petardos per velia la bestia, ci ia sorti de la casa a 17:30 de ora local, vadente a la foresta. On no sabe esce el ia entra a la foresta o ia pasea mera a un otra area visina.

La parce, reconoseda par UNESCO, ave 110 tigres.

Inondas de monson ia afeta grave Bihar e Assam, statos en la este de la pais, matante plu ca 100 persones e deslocante miliones.

La saison de monsones aveni entre junio e setembre. En esta anio, lo ia causa caos ance en Nepal e Bangladex.

Ziko: ”La biblioteko estas unika valoraĵo”

Por ŝpari monon UEA devus fordonaci sian unikan bibliotekon. Tio estas unu el la radikalaj proponoj en raporto de prezidanto Mark Fettes, kiun oni en lundo prezentos al la komitato de UEA dum fermita kunsido. Libera Folio petis Ziko van Dijk rakonti pri la signifo de la biblioteko.

La biblioteko Hector Hodler, kiu situas en la Centra Oficejo de UEA, estas unu el la plej grandaj Esperanto-bibliotekoj en la mondo. De 2003 ĝis 2005 Universala Esperanto-Asocio dungis la historiiston Ziko van Dijk por ordigi la bibliotekon kaj igi ĝin pli uzebla por la publiko.

Dum tiu periodo UEA povis publikigi serion de kompaktdiskoj kun sonmaterialoj el la biblioteko kaj la verkon Sed homoj kun homoj pri la unuaj cent jaroj de Universalaj Kongresoj. Materialoj el la biblioteko kaj la arkivo de UEA estis ankaŭ la bazo de lia disertaĵo pri la politika historio de UEA.

Ni petis lin diri sian opinion pri la signifo de la biblioteko kaj la plano fordonaci ĝin. Krom respondi al niaj demandoj, li faris filmeton, kie li pli amplekse traktas la temon.

Libera Folio: Kia estas la signifo de la biblioteko Hector Hodler por la Esperanto-kulturo? Ĉu ĝi enhavas unikan materialon, aŭ ĉu la samaj materialoj troviĝas en multaj aliaj lokoj?


Ziko van Dijk

Ziko van Dijk: – Biblioteko Hector Hodler estas unu el tre malmultaj grandaj Esperanto-bibliotekoj kiuj ebligas esploradon pri la plej diversaj temoj. Kion ĝi signifas por la unuopa esploristo, tio kompreneble dependas de temo. Kiam ni parolas pri la biblioteko, ni ne forgesu la Arkivon de UEA kiun mi aranĝis en 2003-2005. Ĝi estis bazo ekzemple por mia propra disertacio. Mi timas ke multaj esperantistoj apenaŭ scias pri la eblecoj de tia biblioteko kaj tia arkivo.

Ĉu vi opinias, ke prizorgado de la biblioteko Hector Hodler estu unu el la prioritatoj de UEA? Se jes, kion UEA laŭ vi faru pri ĝi?

– Mi kredas ke la biblioteko je si mem, la kolektoj, nepre devas daŭre ekzisti. Oni neniam denove povos krei similan bibliotekon. Kaj rilate al la arkivo: organizo bezonadas sian propran arkivon. Sen ĝi oni perdas la spertojn de la pasintaj epokoj. Perdi la arkivon estas kiel amputi parton de la cerbo.

Se UEA trovas, ke la asocio ne havas la monrimedojn plu mem prizorgi la bibliotekon, kion UEA laŭ vi faru por ke la biblioteko ne pereu, sed restu alirebla por esploristoj kaj aliaj interesatoj?

– Mi ne havas ideon tuj. Ja eblas konservi la kolektojn en iu tenejo kie oni luas iom da spaco. Sed tiam ne eblos utiligi ilin. Tio povas esti nur solvo por transira periodo.

Kion vi opinias pri la nun prezentita raporto de Mark Fettes, rilate la bibliotekon kaj la ceterajn paŝojn?

– La raporto de Mark Fettes estas tre radikala, aŭ: radikale honesta. Certe malsamaj personoj havos malsamajn opiniojn pri la neceso, urĝo aŭ direkto de reformo. Mi mem dubas pri kelkaj el la asertoj, ekzemple rilate al la reta disponebleco aŭ disponigebleco de enhavo. Sed principe mi tre bonvenigas strategian pripensadon kiel oni uzu la – limigitajn – rimedojn de la asocio.

En filmeto farita reage al la demandoj de Libera Folio Ziko van Dijk rakontas pli pri la biblioteko Hector Hodler kaj ĝia signifo:

 

NEDEPENDANTISMO EN OCITANIA

La Partiso dil Naciono Ocitana (PNO) t.e. partiso qua esas necelite nedependantista, celebros morge lua 60ma aniversario en la urbo Rodez. Me ne komprenas pro quo tala partiso toleresas en Francia, nome segun la lego la Republiko di Francia esas “una e nedividebla”. Do, nula partiso nedependantista devus toleresar. Ma ico tamen eventas. Certe la nedependantisti di Ocitania esas nur 1% o 2% di la habitantaro, qua, cetere, parolas la Franca kom matrala linguo depos plura generacioni e la sud-Franci nule deziras sakrifikar su por nedependo qua adportus nulo a li. Ma en perspektivo di longa tempo, la aganta minoritati povas esar danjeroza. Notinda, ka ca nedependantista movado Ocitana tre helpesas dal Hispana Kataluniani qui revas pri fratala Ocitania asociita a lia lando. Duminstante ica perspektivo esas tre fora, nam la Ocitani konsideras su kom sud-Franci e savas ke la Kataluniani odias la Franci. Ma pro quo la Kataluniani volas kurajigar tala movado, qua nule aprobesas dal Ocitani ? Ico semblas esar batalio kontre la vento-mueleyi.

Un ensende criminal a un compania de anima en Japan

En Japan, a la min 12 persones ia mori, e desuples ia es ferida, en un ataca suspetada de ensende criminal contra un studio de anima en Kyoto. La loca de 30 persones resta nonconoseda.

La polisia ia dise ce un om ia entra par forsa a la studio de la compania Kyoto Animation en la matina de jovedi, e ia jeta un licuida nonidentifiada.

On ia deteni la suspetada, ci on no ia nomi, e ia ospitali el con feris. La polisia ia trova ance coteles.

La focon ia comensa en la construida de tre niveles sirca 10:30 de ora local en jovedi. On continua ancora la opera de salva.

On reporta ce la om ia dise “cade mor” cuando el ia ensende la construida. Sua relata con la compania no es clar.

Atestores ia descrive un esplode forte, segueda par un enferno cual ia engoli rapide la construida.

Kyoto Animation, conoseda como KyoAni, ia es fundida en 1981. Lo ia produi programes animada popular, incluinte “K-On” e “La Melancolia de Haruhi Suzumiya”.

En redes sosial, multe fanes ia espresa sua xoca e ia posta imajes de sua programes favoreda de KyoAni.

Un campania de finansia coletiva, titulida “Aida KyoAni a Sani” ia es ance inisiada, coliente cuasi $30 mil en un ora.

Formicas aspeta como pluve en un mapa meteorolojial

Xamas enorme de formicas volante en la sude de England ia apare sur un mapa meteorolojial, aspetante como pluve.

Un cuantia vasta de lo cual la Ofisia Meteorojial la descrive como “insetos desordinada” ia es rejistrada par sistemes de radar entre 8:00 e 11:00 de ora local.

Nubes de la insetos ia es vidable, movente a este, sur la mapa interatante de clima.

La altia do ia formicas ia flota en la atmosfera, prosima a la funda de un nube, e sua cuantia jigante ia permete ce la sistemes de radar deteta los.

Rexercores ia sujesta ce on no ave un sola dia de formicas volante en la Rena Unida, ma un studia de la insetos ia trova ce los vola a alga loca en la pais a 96% de dias entre la comensa de junio e la comensa de setembre.

La moves es causada par la volas per reprodui de la reas nova e la formicas mas.

Joop Kiefte volas iĝi prezidanto de TEJO

Ĉar ĝis la fino de junio aperis neniuj kandidatoj por la prezidanteco de TEJO, la limdato estis longigita je dek tagoj. Tiam Joop Kiefte decidis kandidatiĝi por savi la asocion de detruiĝo. Li konsentis respondi al kelkaj demandoj de Libera Folio.

Komence de majo TEJO publikigis malferman alvokon por trovi novan prezidanton kaj novajn estraranojn, sed ĝis la limdato, la fino de junio, ne venis ajnaj kandidatiĝoj por la plej gravaj postenoj. Post longigo de la limdato pliaj kandidatoj tamen estis trovitaj.

La sola kandidato por la posteno de prezidanto estas Joop Kiefte, kiu havas longan sperton kiel komitano de TEJO, kaj kiu interalie multe laboris pri Pasporta Servo.

Por la posteno de ĝenerala sekretario same pli frue mankis kandidatoj. Nun kandidatas du personoj: Catherine Neilson, sekretario de USEJ, kaj Trần Thị Hoan (Ĝojo), la nuna prezidanto de TEJO.

Trần Thị Hoan kandidatas ankaŭ por la posteno de vicprezidanto. Alia kandidato por tiu posteno estas Mounir Abjiou, antaŭa oficisto de TEJO. Por la ceteraj postenoj en la estraro kandidatas entute dek personoj, kies nomoj legeblas en la raporto de la elekta komisiono.

La sola kandidato por la posteno de prezidanto, Joop Kiefte, konsentis respondi al kelkaj demandoj de Libera Folio.

Libera Folio: Kial vi volas esti prezidanto?


Joop Kiefte kun kolegoj.

Joop Kiefte: – Mi ne intencis kandidatiĝi entute, sed kiam mi eksciis ke neniu kandidatis sin por prezidanto mi ensendis mian kandidatiĝon, en la letero klare lasante spacon por ajna pli bona kandidato. Mi longe akompanis kaj partoprenis en multaj formoj de TEJO-agado, kaj inter elekti detruiĝon de TEJO kaj prezidantiĝi, mi preferas la duan.

Kiuj estas viaj celoj kaj plej gravaj prioritatoj kiel prezidanto?

– TEJO estas organizo kun multaj celoj kaj agadkampoj, sed ĉio fontas en la lingvo, la interna ideo kaj la komunumo kiu antaŭenigas tiujn celojn kaj agadon. Mia plej grava prioritato estas atenti ke TEJO atingu siajn celojn ne simple ĉar ni metis celojn, sed pro la ekzistokialo mem de TEJO. Ni ne timu postlasi celojn se ili ne efikas, kaj ni ne timu aldoni celojn se ili favoras la Esperantistojn kaj la mondon pli vaste rilate al egaleco, komunikado kaj justeco. Parto de tio estas ke TEJO estu ĉiam sekura hejmo kaj reprezento de tio kio difinas nian komunumon.

La nuna estraro suferis problemojn rilate al manko de aktiveco, kiel vi aktivigos la estraron?

– Estraro estas teamo, kaj krom se mi iel ne elektiĝas, mi estos parto de tiu teamo kaj mem ankaŭ respondeca pri tio kion la estraro atingas. Ni kune devas honeste kaj taŭge reprezenti TEJOn kaj labori pri ĝiaj multaj ekzistokialoj. Pli ol tio, unu el la celoj de estraro estas kapi organizon, kiu niaokaze estas organizo da organizoj. Tial mi pensas ke grava parto estas ke ĉiuj facile povu partopreni kaj senti sin vere parto de TEJO, sendepende de ajna oficiala rolo. Kiam organizo bone funkcias, foje unu ama kaj produktema vorto sufiĉas por tion atingi, kaj mia rolo ne estas labordoni, sed funkciigi taŭge la organizon.

Dum pasintaj jaroj TEJO suferis problemojn rilate al siaj financoj, kion vi faros por eviti tion estonte?

– Pri tio mi planas konstante esti en bona kontakto kun la kasisto, por kiu nur estas unu kandidato kaj kiu jam spertas de antaŭa estraraneco. Gravas konscii tamen ke organizoj kiel TEJO havas monon por uzi por siaj celoj: krom se la organizo komplete fiaskas, neuzo de havebla mono por progreso povas esti pli granda peko ol ne havi multe da mono. TEJO havas ideologiajn celojn, ne monajn, kaj la mono por tio estas ilo.

Kiel vi planas kreskigi la membraron de TEJO?

– Ĉar la movado estas multe pli granda ol la membroj, ni esence nur bezonas manieron por taŭge registri tiujn movadanojn kiel membro de TEJO senigante nin de la limigoj kiuj por ili povas ekzisti. Unu parto de tio estas ekzemple praktika efektivigo de la jam antaŭe preparita plano pri la Junaj Amikoj de Esperanto. Alia parto estas plifaciligi pagadon tutmonde al TEJO kaj UEA tie kie pagsistemoj ne aŭ ne bone funkcias ekzemple per esplorado kaj aplikado de ebloj kiel pagado per ĉifromono.

Kio plibonigendas en TEJO laŭ vi?

– Mi pensas ke la pesimismo de la lastaj kelkaj jaroj grave tuŝis la eblon de TEJO atingi ion ajn, ĉu siajn celojn aŭ simple amuziĝo de la juna esperantistaro. Mi pensas ke nepre ni permesu pli da neseriozeco kaj freneza agado en nia movado por povi raŭmisme danci ĝis la fina venko.

– Dankon pro la demandoj kaj se iu havas plu demandojn al mi, ne hezitu demandi ilin al mi!

Intervjuo: Robert Nielsen

La respondoj  de Joop Kiefte aperas senŝanĝe.

Fettes proponas buĉi la Centran Oficejon

Fordonaci la bibliotekon, fermi la libroservon, luigi la domon en Roterdamo kaj movi la reduktitan oficejon al malpli kosta lando. Jen ideoj de Mark Fettes por savi UEA-n de minacanta katastrofo. ”Mi tute ne estas feliĉa kiel oficanto de la entombigo de la Roterdama UEA, ĉar tiu entombigo estas la sigelo de la malsukceso de mia generacio de aktivuloj”, diras Renato Corsetti.


Vidaĵo al Nieuwe Binnenweg el la Centra Oficejo.

La jam efektivigitaj tranĉoj en la Centra Oficejo tute ne sufiĉas por resanigi la ekonomion de Universala Esperanto-Asocio, konstatas prezidanto Mark Fettes en raporto sendita al la komitato de UEA sojle de la Universala Kongreso en Lahtio.

Por tio laŭ li necesas eĉ pli drastaj paŝoj: parte aŭ tute luigi la domon en Roterdamo por gajni monon, movi la Centran Oficejon al malpli kosta EU-lando, fordoni la unikan bibliotekon Hodler kaj liberiĝi de la malprofita libroservo.


Mark Fettes parolas dum komitata kunsido en Lisbono.

La nun prezentita raporto komplete malkongruas kun la strategia plano de UEA, kiu estis la publika programo de Mark Fettes je lia prezidantiĝo en 2013. Laŭ tiu plano aktiva membrovarbado devis esti unu el la strategiaj prioritatoj de la asocio. “Celo de 10%-a jara kresko donus mezurilon por la sukceso de tiaj iniciatoj”, la laborplano aldonas.

Evidente tiu ”strategia prioritato” ne havis prioritaton dum la estrado de Fettes. Aktiva membrovarbado apenaŭ okazis, kion oni povas konstati laŭ la mezurilo starigita en la laborplano mem. En 2013 UEA havis 4.903 individuajn membrojn. Se ĉiujare la membraro, laŭ la celo starigita en la plano, kreskus je 10 procentoj, ĉi-jare la kvanto devus superi 8.600.

Efektive tamen eĉ ne klaras, ĉu la kvanto de individuaj membroj en 2019 atingos 4.000, kaj evidente ĝi ne multe superos tiun ciferon. Tio cetere neniel estas mirinda, konsiderante la drastan altigon de kotizoj en la pli riĉaj landoj, samtempe kun la nuligo de la presita Jarlibro.

En sia raporto Mark Fettes konstatas, ke la enspezoj de UEA venas ĉefe de kotizoj kaj kongresoj, dum la elspezoj iras ĉefe al salajroj de la oficistoj kaj kostoj de la Centra Oficejo. Ĉar la membraro ŝrumpas, necesas tranĉi la servojn eĉ pli draste ol jam estis farite, li konkludas. Tion oni laŭ li povus fari movante la oficejon al malpli kosta lando en Eŭropa Unio.

Unuavice konsiderindaj laŭ Fettes estas Kroatio, Ĉeĥio, Slovakio, Pollando kaj Litovio. “Alternative, UEA povus gardi sian sidejon en Nederlando, sed limigi siajn dungitajn laborfortojn tie kaj utiligi kunlaborantojn kiuj loĝas diverslande kaj kunlaboras ĉefe elektronike”, la raporto aldonas.

La Strategia Laborplano siatempe ellaborita sub la gvido de Mark Fettes male akcentas la “fundamentan rolon” de la oficejo.

“Multaj aspektoj de la ‘komunuma vivo’ de UEA dependas de la organizaj kaj kunordigaj fortoj de la CO”, konstatas la laborplano. Por allogi pli da membroj la asocio laŭ la laborplano devus interalie renovigi la servojn, plivastigi la libroservon kaj sisteme reklami la agadon de UEA.

Aldone UEA devis laŭ la laborplano de Fettes starigi “Centron por Kultura Evoluigo”, kiu kunlaboru kun la Centra Oficejo pri la evoluigo de servoj al la komunumo. Plia strategia prioritato estis la kompleta renovigo kaj modernigo de la retejo, por kiu la komitato en 2013 donis 100.000 eŭrojn.

El tio estis realigita nenio. Por la reteja modernigo ja estis elspezitaj 35.000 eŭroj, sed sen rezulto. Nun UEA laŭ la freŝa raporto transdonis la taskon de reteja renovigo al “nova teamo kunmetita de TEJO” kaj esperas havi novan retejon ĝis la fino de 2020.

Neniuj decidoj estas faritaj, sed la raporto de Fettes alvenas nur unu semajnon antaŭ la lunda komitata kunsido en la Universala Kongreso kie ĝi devos esti pritraktita.

Komitatano Renato Corsetti aktive kontribuis al la konkludoj de la raporto kadre de komitata laborgrupo kiun li iniciatis. Li konstatas ke la raporto principe devis esti dissendita pli frue, sed ke la malfrua sendo havas ankaŭ siajn avantaĝojn:

– Fakte, laŭ mi ĝi devis esti sendita iom antaŭe, sed ankoraŭ nun ĝi estas bona bazo por la komitataj diskutoj en la UK, kaj pro tempomanko la kutimaj trokontribuantoj al la listo UEA-membroj ne havos la okazon utiligi ĝin.

La raporto proponas tre drastajn paŝojn, ĉu vi trovas ilin pravigitaj?


Renato Corsetti. Foto: Aleks Andre CC-BY-SA-4.0

– Jes, la paŝoj estas drastaj sed la vera demando estas: ĉu la priskribita situacio estas ĝusta? Se ĝi estas ĝusta la drastaj paŝoj estas pravigitaj. Kaj eĉ se ĝi estus iom troigite malbona, tamen oni devos draste interveni por eviti bankroton post kelkaj jaroj. Cetere la paŝoj estas drastaj sed lasas la realig-tempojn en la manoj de la nova estraro, kio povus signifi prudentan laŭŝtupan realigon.

Unu el la plej drastaj paŝoj estas la propono fordonaci grandan trezoron: bibliotekon Hodler, kiu estas unu el la plej grandaj Esperanto-bibliotekoj en la mondo. Corsetti ne trovas ĝin konservinda sub UEA:

– Ĝi havis 4 vizitantojn ĉiujare, el kiuj unu mortis antaŭ du-tri jaroj. Ĉu vi mem, se vi estus la posedanto de ĝi, pretus pagi ĝiajn kostojn? Ĉu liberiĝi de la libroservo? La merkato diras tion. Cetere librovendejoj fermiĝas ĉie tra la mondo. Unu afero, laŭ mi, ests iom tro milde prezentita en la dokumento de Mark: kiam la sidejo en Roterdamo estos malplena, oni ludonu ĝin kaj per la lupago financu la agadon kompense al la bankaj rentoj, kiuj ne plu ekzistas.

Ĉu vi ne timas, ke plia malbonigo de la servoj proponataj de la asocio akcelos la membrofalon?

– Jes kaj ne. La membrofalo komenciĝis antaŭ longa tempo. Oni daŭre parolis pri ĝi kaj laŭ la momento trovis oportunajn klarigojn. Al kio ĝi ŝuldiĝas? Verŝajne al la ŝanĝiĝo de la mondo, al kiu UEA ne adaptiĝis, al la malriĉiĝo de la mezaj klasoj en Eŭropo dum la lasta jardeko kaj eble al multaj kaŭzoj ankoraŭ, sed, se oni rigardas la bildon pri la divido laŭ aĝoj de la membroj de UEA, oni komprenas multon. Ĉiuokaze, por reveni al la servoj, la sola servo, kiun esperantistoj “aĉetas” estas la Universala Kongreso, kaj tiu ne estas tuŝata de la “ŝparoj”.

– Eble UEA, laŭ mi, devus okupiĝi iom pli pri Esperanto kaj lasi la prizorgon de la komunumo al la Civito aŭ similaj organizaĵoj, kiuj celas fari ion pli facilan, dum UEA devas celi la malfacilan laboron informi la mondon pri Esperanto kaj la valoroj de paco kaj intekompreniĝo kaj justeco ligitaj al ĝi. Kaj temas pri mondo, kiu ne plu atentas pri tiuj valoroj. Ĉu tiel oni trovos alian specon de membroj?

Laŭ Renato Corsetti ne indas serĉi kulpulojn de la nuna situacio, sed ĉiuj kunlaboru por savi la movadon:

– Mi tute ne estas feliĉa kiel oficanto de la entombigo de la Roterdama UEA, ĉar tiu entombigo estas la sigelo de la malsukceso de mia generacio de aktivuloj. Ni trensprenis de Lapenna asocion kreskantan kaj amatan de la esperantistoj kaj de triumfo al triumfo ni sukceis detrui ĝin. Nun, tamen, ne gravas personoj kaj personaj sentoj. Ni ĉiuj devas kunlabori por savi la Esperanto-movadon. Ne serĉu kulpulojn.

En la reta diskutejo de la komitato de UEA unu tagon post la dissendo de la buĉopropono aperis nenia komento aŭ reago pri ĝi. Ja aperis mesaĝoj pri kompensa arboplantado kaj pri Unesko-Kuriero.

La plena raporto de Mark Fettes: Evoluvojoj por UEA surbaze de financaj faktoj kaj analizoj

Congresores fema responde pos un ataca par Trump

En la SUA, cuatro congresores fema ci ia es atacada par presidente Donald Trump en tuitas vasta condenada como raziste, ia rejeta sua comentas como un distrae.

Representores Alexandria Ocasio-Cortez, Ilhan Omar, Ayanna Pressley e Rashida Tlaib ia recomenda ce la popla esuan “no segue la tenta”, a un confere jornaliste ier.

Trump ia sujesta ce la cuatro femes, de ci cada es un sitadan de la SUA, “pote parti”. El ia defende sua comentas e ia nega alegas de razisme.

Parlante a reportores, tota la cuatro femes ia dise ce on debe foca a politica e no a la parolas de la presidente.

“Esta es simple un disturba e un distrae de la caos calosa e cultur nononesta de esta governa, tra tota niveles,” Pressley ia dise.

Omar e Tlaib ia repete sua recomendas ce on acusa Trump de malcondui.

Tre de la femes ia nase en la SUA. Omar ia nase en Somalia.

Los ia responde pos un arenga en Twitter par Trump a soldi, comandante la cuatro femes a “revade per aida repara la locas completa rompeda e infestada par crimin, de do los ia veni”.

La comentas de Trump ia es jeneral condenada como raziste e xenofobica.

Un militior burundes gida la difusante nasional

En Burundi, la xef de un militia acusada de atas odiable ia es elejeda per gida la difusante nasional (RTNB), provocante condenas par organizas suportante diretos umana.

La grupo Human Rights Watch (“Vijila de Diretos Umana”) ia dise ce la asinia de Eric Nshimirimana es “un colpa contra tota vitimes de maltrata fada par Imbonerakure, como ance contra la libria jornaliste en Burundi”.

On alega ce Imbonerakure, la ala joven de la partito governante, ia mata, viole e ruba ativistes oposante. La governa ia nega la alegas.

Imbonerakure ia es acusada de multe maltratas pos la eruta de violentia cuando presidente Pierre Nkurunziza ia xerca e gania un periodo tre, en un paso controversa, en 2015.

Nkurunziza ia survive un atenta de colpa de stato e protestas coletiva, e deses de miles de persones burundes ia fuji de la violentia.

La Nasiones Unida ia nomi Imbonerakure un militia, un descrive cual la grupo rejeta como insultante.

La governa de Burundi ia nega alegas ce Imbonerakure ia envolve se en maltratas, spesial en la viole sesal coletiva de relatadas fema de ativistes oposante. “Imbonerakure no es un gang de violores,” un portavose per la presidente ia dise.

Elejes nova es projetada per la anio veninte. Cambias constitual asetada en 2018 permete ce Nkurunziza aspira denova la posto, ma el ia dise ce el no va fa esta.

Misre abri un piramide curva

Misre ia abri un piramide curva, prosima a Qahira, en un cambia cual parteni a un stratejia plu jeneral per crese turisme.

La Piramida Curva a Daxur ia es construida per la faraon Snefru a sirca 2600 aec. Orijinal, on ia intende ce lo va es un piramida vera, con angula presipe de 54 grados.

Ma lo ia es construida sur arjila mol e arenin, e on ia encontra problemes de stablia e afonda. Per solve, on ia cambia la angula a sola 43 grados, cuando la strutur ia ave ja 45 metres de altia.

La forma nonusual cual ia resulta es contrastada con la lados reta de la Piramide Roja direta a norde.

Visitores pote aora trepa tra 79 metres per desende un tunel streta, de un porte levada en la lado norde, per ateni du cambras en la interna profonda de la construida.

Arceolojistes ia presenta ance momias, mascas e utiles descovreda en la escavas cual los ia comensa prosima a la piramides de Daxur en la anio pasada, e cual continua ancora.

Turisme es un fonte importante de revenu per la pais.

Un roceto es perdeda corta pos enaira

Un roceto Vega de la compania Arianespace ia es perdeda a poca minutos pos sua enaira. Esta es la fali prima en 15 lansas de tal rocetos.

Lo ia porta un satelito militar per la Amirias Arabi Unida cuando lo ia enaira de la porto spasial european en Guian Franses a la sera de mercurdi.

On crede ce lo ia cade en la Mar Atlantica a norde de la sentro spasial.

Luce Fabreguettes, la vispresidente dirijial de misiones, ia dise ce “un anomal major” ia aveni a sirca du minutos pos la enaira, cuando la fase du ia ensende.

“Per Arianespace, me desira espresa nosa regretes la plu profonda a nosa clientes per la perde de sua carga,” el ia dise. “De la analise prima de la datos de vola, nos va reseta informas plu esata en la oras veninte, e nos va comunica tan pronto como posible a tota.”

On no ia conose direta la causa de la fali. La vola ia es ja posponeda a du veses par mal clima.

La roceto ia porta un satelito nomida FalconEye1, la prima de du cual va composa la sistem FalconEye de la Amirias.

Vega (Vettore Europeo di Generazione Avanzata, italian per “Transportador European de Jenera Avansada”) ia fa sua vola prima en 2012. Lo ia es developada per permete ce paises european envia satelitos peti a spasio.

Arianespace, con base en Frans, vende esta sistem de rocetos de cuatro fases, developada en junta par la Ajenteria Spasial de Italia e la Ajenteria Spasial European.

OCITANIA

Me konstatas ke me transmisas sat multa artikli pri Ocitania. Me devus krear FB titulizita IDO-OCITANIA, ma me ne havas la kurajo agar tale, nam me interesesas nur tempope pri Ocitania.Tamen, me konstatas sempre plu ke la nord-Franci e la sud-Franci esas du diferanta populi, mem se li esas membri dil sama naciono. Un de la granda diferi esas ke li esas (la sud-Franci) multe plu dotata muzikale ed havas kanto-vokeso quan la nord-Franci ne havas. En sud-Francia (quale olim en Germania) eventas ke grupo de personi kantas komune kansono folkloral. En nord-Francia, ico ne plus existas de longa tempo (se ico irgatempe existis ibe).
Yuna Ocitanisti qui volas rivivigar la linguo Ocitana

Un monton de turistes nonrespetosa asende Uluru

En Australia, turistes a Uluru ia condui controversa par asende la roca santa en cuantias vasta en la menses ante la proibi de esta.

Fotos enlinia mostra filos serpente de persones asendente Uluru.

On critica esta como desrespetante la popla pidjandjadjara orijinal, ci demanda ja tra tempo longa ce turistes no asende.

Abitores local dise ce alga turistes lasa dejetadas e campa nonlegal en la prosima.

A du anios ante aora, la comite de la Parce Nasional Uluṟu-Kata Tjuṯa ia acorda unida fini la posible de asende, par causa de la sinifia spirital de la loca. La proibi va comensa en otobre.

La monolito jigante de arenito roja, istorial conoseda como Ayers Rock, ia esperia un crese de cuantia de visitores pos la anunsia de la deside.

Un oposor ia tuita: “Esce lo es imajinable ce persones ta comensa trepa sur la Monumento Australian de Gera?”

Avisas a la pede de la roca solisita ce persones asteni de asende, como punto de respeta.

La presidente de la comite de la parce ia dise en 2017: “Lo es un loca estrema importante, no un jueria o parce de divertis como Disneyland.”

Parks Australia, un divide de la Departe de Ambiente e Enerjia, ia reporta ce la parce ia reseta 70 mil plu visitores en 2018 ca en la anio presedente. La statistica per la menses resente es ancora nondisponable.

Un tempesta subita mata turistes en Elas

Ses turistes ia es matada e a la min 30 otra persones ia es ferida en un tempesta violente cual ia traversa un parte de Elas norde.

Ventones, pluve forte e graniza ia bate Halkidiki, prosima a la site Thessaloniki, en la tarda de ier.

Un duple txesce ia mori cuando sua caravan ia vola tra la aira.

Un fem romanian e sua enfante ia es matada par la colasa de la teto de un restorante en Nea Plagia.

Un om rusce e sua fio ia es matada par un arbor cual ia cade prosima a sua otel en Potidea, un vacanseria costal.

La governa ia declara un state de crise e ia envia plu ca sento laborores de salva.

La tempesta ia segue un periodo de clima multe calda en Elas. La temperatur ia ateni 37°C en la du dias pasada.

Imajes e videos en redes sosial mostra arbores cadeda, autos inversada, e construidas danada.

On dise ce esta tempesta estracomun ia dura tra mera 20 minutos.

La ministro de proteje de sitadanes, Michalis Chryssohoidis, va visita la rejion oji.

La resinia de la ministro de finansia mexican

La ministro finansial de Mexico ia resinia par causa de desacordas con Andrés Manuel López Obrador, la presidente sinistriste de la pais.

En un letera, publicida en sua conta de Twitter, Carlos Manuel Urzúa Macías ia dise ce on ave multe “devias” economial, e ce politica economial debe es fundida sur fatos e libre de “estremisme”.

El ia scrive ance ce el trova ce “la introdui de ofisiores sin sabes sur finansia publica” es “nonasetable”. La mercatos finansial ia cade pos la anunsia de sua resinia.

Arturo Herrera Gutiérrez ia deveni aora la ministro finansial de la economia du de la plu grandes en America Latina. En sua confere jornaliste prima, el ia dise ce el no previde un retrosede.

La economia de Mexico ia diminui par 0,2% en la cuatri prima de 2019.

López Obrador ia deveni presidente par promete reali un “muta radisal” de sua pais per furni un crese economial, empleas nova, e programes de developa sosial.

An si la asinia de Herrera, un ofisior reconoseda per sua capasia tecnical, va pasi alga investores, on previde ce consernas jeneral sur la economia de Mexico va continua.

Arestas de patinetores enebriada en Kobenhavn

En Danmarc, la polisia ia aresta 28 persones en Kobenhavn ci ia viaja sur patinetas eletrical su influe de drogas o alcol.

En la fini de semana, 24 patinetores ia es arestada per sua enebria par alcol, e cuatro per sua state pos usa drogas recreal.

La polisia ia anunsia la arestas a Twitter, pos un colpa contra la usa nonsecur de patinetas en la capital dansce en la plu temprana de esta anio.

Gidores enebriada debe paia un multa de 2000 krones ($300 dolares esuan).

Patinetas eletrical ia deveni plu popular en Kobenhavn pos alga cambias de la regulas trafical cual ia fasili sua usa. On lua la patinetas par ap, e on pote parci los a cualce loca en un zona definida.

Esta modo de transporta reseta resenias diversa. Abitores local cexa sur plu feris e sur la nonoportunia per se.

On ia introdui patinetas eletrical ance en alga sites tra Europa, como ance San Francisco, la Site Mexico, e York Nova.

En junio, la maior de Paris ia anunsia un colpa contra la usa de la patinetas, seguente un crese de la cuantia de persones ferida. El ia dise ce la situa es “no nonsimil de anarcia” e ce sua site nesesa reali “ordina e regulas per serti la securia de vias”.

Un astronauta african futur mori en un colide

Un sudafrican ci ia gania la oportun de deveni la african negra prima en spasio ia mori en un asidente de motosicle ante pote reali sua sonia.

Mandla Maseko, ci ia ave 30 anios, ia es matada a saturdi.

En 2013, esta membro de la Forte de Aira Sudafrican ia vinse milion otra competores per gania un de 23 locas en un academia de spasio en la SUA.

Con la nometas Afronauta e Xico de Spasio, Maseko ia descrive se como un xico tipal de geto de Pretoria.

El ia pasa un semana a la Sentro Spasial Kennedy en Florida, fante probas preparante per un vola suorbital de un ora, orijinal ajendida per 2015.

Maseko ia dise ce el desira fa alga cosa cual va motiva e inspira persones joven en Africa, e demostra ce los pote reali cualce cosa, contra cualce fondo.

El ia dise a la BBC ce el intende telefoni los de spasio: “Me espera ce me ave un frase cual on va usa en anios veninte, como lo de Neil Armstrong.”

Acel astronauta esuan, ci ia mori en 2012 a la eda de 82 anios, ia es la person prima ci ia pasea sur la Luna en 1969. Cuando el ia pone sua pede sur la surfas lunal, el ia dise famosa: “Acel es un paso peti per un om, un salta jigante per umanas.”

2019-W27 – Nove presidente in Panama

AUDI REGISTRATION DE SONO

panamaxs-new-president-laurentino-cortizo-during-his-inauguration-ceremonyx-in-panama-city-jpg-1718483346Le socialdemocrate Laurentino Cortizo ha assumpte su officio del presidente de Panama, habente ganiate le election in maio super le conservator Rómulo Roux. Ille propone un nove lege de contractation public, un austeritate de costos operative interne del governamento, le programma “studio sin fame”, un creation del ministerio de cultura, un reforma de labores public, un programma de mantenentia de stratas e un lege de contractos de location de immobiles. (PA)

La persones de Elas eleje un parlamento nova

La elinicas vota oji per eleje un parlamento nova. La oposantes sentral destriste defia la governa sinistriste.

La partito Democratia Nova de Kyriakos Mitsotakis espera fini plu ca cuatro anios de governa par la partito Syriza de Alexis Tsipras, la ministro xef.

Tsipras ia inisia un vota subita pos sua defeta en la elejes european en maio. Esta es la vota ses en Elas pos la crise finansial global en 2008.

La crise ia provoca un serie de rescates finansial, en cuando la economia elinica ia diminui par 28% entre 2008 e 2016. La nonemplea ia povri multe persones elinicas. Elas ia parti de la program de rescates en agosto de la anio pasada, e la crese ia reveni.

Mistotakis promete impostas min alta, privatis plu grande de servis publica, e projetas per renegosia un acorda con la creditores de Elas cual ta permete ce on reinvesti plu mone a la pais.

Tsipras, ci ia veni a governa e 2015, ia promete investi plu, e ia aumenta resente la pensiones. Ance sua propre politicas de investi ta debe es renegosiada con creditores, car la pais resta supravideda par la eurozona.

Per entra a la parlamento, cada de la multe partitos en la pais nesesa gania a la min 3% de la votas. Cisa tan multe como sete de los va gania sejas.

La partito vinsente va reseta 50 plu sejas de regala, e nesesa ave 151 sejas en la parlamento de 300 sejas per teni un majoria.

En la elejes european, Democratia Nova ia gania 33,11% de votas contra 23,78% per Syriza. La proportio la plu alta (30,5%) de persones con entre 18 e 24 anios ia suporta Democratia Nova en acel elejes.

2019-W27 – Netigado di maro en Usa

2313434-p201809080156001En sundio, aktivisti ekologial sub la dukto da Boyan Slat, inventistulo Nederlandana evanta 24 yari, ed ilua firmo Ocean Cleanup itere instalis barilo flotacanta por kaptar eskombro plastika e do netigar la maro en la granda makulo di eskombro di Pacifiko inter Kalifornia e Havayi, west-Usa, ube segun evaluo da ciencisti flotacas cirkum 1.8 trilion (1.8×10¹²) peci plastika. La kolektilo di eskombro navigos Pacifiko til kande ol signalos sua plenigeso per eskombro. (US)