Monthly Archives: May 2019

Hasta lentemente

Hasta lentemente e dormi ben
Nostre societate ora es plen
de stress, confusion, anxietate
disinformation, intranquillitate

Le medias social sempre nos inunda
con notitias abundante, irrelevante
Como los colar quando cata secunda
veni ancora un message irritante?

Juvene homines non pote dormir
pois nunquam lor cerebros reposa
Le apps addictive illes non osa
inactivar, independente devenir

Claude le telephonos, computatores,
vos es homines, non usatores!
Exi del domo, respira sin pensar!
Isto vos pace del spirito va dar

Imagine per Yelling Rosa

Un moneta roman per la imperor de du menses

En la contia Cambridgeshire en England este, un moneta roman “noncredable rara”, fabricada per onora un imperor maldestinada, ia es trovada en laboras per renovi un via xef.

Lo imaji Ulpio Cornelio Leliano, ci ia rena tra sirca du menses en 269 ec ante deveni matada.

La descovre ia es fada en un escava arceolojial, un parte de un scema per boni un via entre la site Cambridge e la vila Huntingdon.

La moneta mostra Leliano en un corona radiante, e ia es trovada en foso a un cultiveria roman peti. Lo es sola la moneta du de sua spesie cual on ia desentera en England.

Julian Bowsher, un arceolojiste esperta sur monetas, ia comenta: “Imperores roman ia ave un desira grande de fabrica monetas. Leliano ia rena tra sola du menses, cual es apena un tempo sufisinte per la fa. Ce un de esta monetas ia ateni la custas de Britan mostra un capasia notable, e lo es intera probable ce Leliano ia es ja matada cuando esta moneta ia ariva en Cambridgeshire.”

La imperor maldestinada ia usurpa la trono e ia governa corta un impero en lo cual es aora Deutxland a Frans. El ia es probable matada par sua propre soldatos.

Dr Steve Sherlock, la arceolojiste xef per la projeta de via, ia dise ce “descovres de esta spesie es noncredable rara”.

Un plu moneta nonusual trovada par la escavores veni de la Geras Galo, e ave sola un lado. Lo ia es fabricada en 57 aec par la tribu ambian en la rejion Somme de Frans moderna. Espertas crede ce lo ia es esportada per aida finansia la resiste par celtas brites contra Julio Cesar.

Escavas per la projeta ia descovre ance la restas de un mamute lanosa de la eda glasial, e atestas de la prepara de bir en sirca 400 aec. Lo ia desentera ance henjes (monumentos sirculo preistorial), abitadas de la eda de fero, fornones roman, tre viletas anglosason, e un vileta peti medieval.

Fanes esije un rescrive de saison 8 de Jua de Tronos

En la drama televisada Jua de Tronos, inverno ia ariva, ma sua saison final encontra un reseta jelin entre fanes.

Plu ca un dui de milion persons nonfelis ia suscrive un solisita enlinia per urje HBO, la compania cual crea la serie, a refa la saison oto en modo nova.

La saison la plu resente de la serie internasional popular, fundida en libros par George RR Martin, ia fronti un bombarda de critica enlinia. Regardores deludeda ia es ofendeda par cambias a la strutur naral de la drama e par la destina final de carateres amada.

La solisita a change.org, instituida pos la transmete de la episodio anteultima en esta semana, esije an un rescrive completa “con scrivores capas”.

Lo opina ce la scrivores David Benioff e DB Weiss “ia mostra ce los es lamentable noncapas”. En la parolas de la solisita, la scrivores ave “no materia de fonte per suporta se”, referente a la libros nonfinida en cual la saison oto es laxe fundida.

Car la libro veninte par Martin, La ventas de inverno, es ancora un obra en construi, la drama televisada debe fini en modo diferente.

Suscrivores de la solisita ia lasa comentas ce la saison final “pare fretada”, “ia desrepeta intera la autor” e ia pone oto anios de developa de carateres “a la baldon”.

Par causa de la custa reportada de cada episodio, estimada como $15 milion, lo es nonprobable ce HBO va sede a la esijes. E un cuantia recordo de 18,4 milion persones ia regarda la episodio anteultima.

Lo ia sempre probable ce la fini va es controversa, como Benioff e Weiss mesma ia confesa. Benioff ia dise: “Un bon nara no es un bon nara si on ave un mal fini. Natural, nos es ansiosa.”

Dises nonsaja sur laborores forsada en la pasada

La eritor de un compania deutx de biscotas ia demanda per pardona pos dise ce la compania “ia fa no cosa erante” en sua usa de labora forsada en la rena nazi.

Verena Bahlsen, ci ave 25 anios, ia es acusada de es nonsabosa sur istoria, e ia compania ia distanti se de sua comentas. Ma pos la reata, el ia confesa ce sua dises no ia conveni.

La compania Bahlsen, cual fabrica biscotas Choco Leibniz, ia emplea sirca 200 laborores forsada entre 1943 e 1945, de ci la plu ia es femes de Ucraina, alora ocupada par la nazis.

La controversa ia comensa en la semana pasada, cuando Sra Bahlsen ia informa delegadas a un confere mercatiste: “Me es un capitaliste. Me posese un cuatri de Bahlsen, esta es eselente. Me vole compra un iate de vela e tal cosas.”

An si la regardores ia aplaudi riente con la eritor, alga usores de redes sosial ia acusa ce sua bromas sur sua ricia es nonsensosa en relata a la esplota pasada de laborores forsada par la compania.

Demandada sur la critica en un intervisa a pos, Bahlsen ia responde: “Acel ia es ante mea eda, e nos ia paia esata tan multe a la laborores forsada como a la laborores deutx, e nos ia trata bon los.” El ia ajunta ce la compania debe senti no culpablia.

Esta comentas ia fa no plu ca profondi la controversa.

Bahlsen ia demanda aora per pardona, disente ce sua parla ia es nonatendente. En un declara ier, el ia dise: “No cosa es plu distante de mea mente ca lejeri la sosialisme nasional o sua efetos.”

El ia confesa ance ce el reconose ce el debe aprende plu sur la istoria de la compania.

La subasta de un depinta par Monet per un custa recordo

Un depinta par Claude Monet ia es comprada per $110,7 milion, un recordo nova de mundo per un obra par la artiste franses.

Monet ia completi la depinta de olio en 1890 como un parte de sua serie Meules (“montones [de feno]“), cual representa la vive campanial prosima a sua casa en la rejion Normandia.

Esta es ance la ves prima cuando un depinta impresiste ia es vendeda per plu ca $100 milion.

La plu resente, lo ia es subastada en 1986, per sola $2,5 milion. Asta alora, lo ia es poseseda par un familia tra cuasi un sentenio. La familia ia compra la obra direta de la vendor de la artiste.

Un declara par la subasteria Sotheby’s ia dise ce la depinta es aora la obra nove en la lista de la plu custosas subastada a cualce tempo.

On reporta ce la compror ia suprapasa sinco otra ofrores a la vende en York Nova. Sotheby’s no ia nomi la posesor nova.

La serie Meules par Monet conteni 25 depintas, de cual la majoria pende en galerias de arte tra la mundo. Esta es un de sola cuatro de sua obras cual on ia subasta en la sentenio presente.

A ante, la depinta par Monet la plu custosa ia es Nymphéas en fleur (“nimfeas florinte”), cual on ia vende per $84,7 milion en maio 2018.

$2m de compensa per canser causada per erbiside

Un juria en California, SUA, ia dona plu ca du mil milion dolares ci ia dise ce la erbiside Roundup ia causa sua canser.

Esta es la ves tre cuando Bayer, un compania farmasial deutx, ia es comandada a paia un compensa en relata a sua erbiside de glifosato.

La juria ia deside ce la compania ia condui nonatendente par no averti sur la riscas asosiada con la produida.

Bayer ia nega la alegas, insistente ce Roundup es secur per usa. La compania ia oteni la produida en la anio pasada, como parte de sua compra de sua competor Monsanto per 66 mil mion dolares.

Ier, un juria en Oakland ia judi ce Bayer es culpable per la limfoma reseteda par la acusores Alva e Alberta Pilliod.

Avocatos per la duple, ci es en sua desenio oto, ia descrive la deside de compensa como “notable”. “La juria mesma ia vide documentos interna de la compania cual ia demostra ce, de la dia prima, Monsanto ia es nunca interesada par descovre esce Roundup es secur.”

La juria ia asinia bilion dolares de compensa puninte a cada de la acusores, e ance 55 milion dolares de compensa direta.

En un declara, Bayer ia dise ce lo es deludeda par la judi e va apela. Lo ia descrive la deside par la juria como “esedente e nonjustable”, ajuntante ce e Alva e Alberta Pilliod ave istorias de maladias cual es fatores conoseda de risca per tal limfomas.

La compania insiste ce desenios de studias ia mostra ce glifosato e Roundup es secur per usa umana.

Glifosato ia es developada par Monsanto en la SUA en la desenio de 1970, e ia deveni un de la ingredientes la plu comun en erbisides tra la mundo.

Ma Bayer fronti aora plu ca 13 400 litigas en la SUA sur la risca alegada de canser en relata a Roundup.

En marto, un juria en San Francisco ia dona 80 milion dolares a un otra om de California, judinte ce Roundup ia causa sua canser. E en agosto pasada, un plu om californian ia reseta 289 milion dolares cuando un juria ia fa la mesma deside.

Aleks Kadar kontentas kaj volas daŭrigi

La individuaj membroj de UEA baldaŭ elektos kvin novajn komitatanojn B inter ok kandidatoj. Aleks Kadar estas la kvina el la kandidatoj, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Kiel ĝenerala sekretario li estas kontenta pri la nuna estraro kaj volas daŭrigi tiun laboron. Laŭ li ne eblas malgrandigi la deficiton de UEA alie ol per maldungoj en la CO. Plibonigindas la publika informado.

Libera Folio: Kial vi decidis kandidati?

Aleks Kadar: – Mi decidis kandidatiĝi, ĉar laŭ mi nia Estraro faras bonan laboron, kiun ni ŝatus daŭrigi, por fortigi UEA kaj samtempe modernigi ĝin, adapti ĝin al la reta mondo.

Julie 2019 mi estos plenuminta duonan periodon kiel Ĝenerala Sekretario. Mi havas la senton, ke mia tasko ne estas finita. Kiam mi komencis mian mandaton kiel ĜenSek, mi estis tre entuziasma. Nun mi estas kaj entuziasma kaj sperta. Tial mi opinias esti des pli valora kandidato. Aparta mia celo estas plu fari la administrajn taskon, kiuj senpezigos la aliajn Estraranojn, kiuj povos tiel fokusi sian tempon kaj atenton al la diversaj agadoj farindaj.

Kio laŭ vi bone funkcias en UEA? Kaj kio malbone? Kion vi volas ŝanĝi kaj kiel?

– La Estraro bone laboras kaj kunlaboras. La Komitato povas nun ekde kelkaj jaroj fari decidojn tra la tuta jaro, dank’ al la reta voĉdonsistemo. Funkcias la diversaj servoj de UEA: UK, la Revuo Esperanto, la Libroservo. Bonegajn atingojn havis la Asocio en 2018:

  • la rilatoj kun UN kaj Unesko;
  • la Unesko-Kuriero;
  • la kunlaboro kun Duolingo;
  • la UK 2018 en Lisbono estis aparte sukcesa;
  • la Revuo Esperanto, kiu regule aperis, kun valora enhavo, papere, inkluzive de son-versio;
  • kaj nun rete, dank’ al la brila laboro de Dima kaj Anna;
  • pluraj sukcesaj retaj projektoj: uea.facila.org, esperanto.net, Amikumu (UEA estas la ĉefa sponsoro);
  • ni ne forgesu la tre belan kaj altkvalitan Revuon Kontakto, de TEJO, eldonatan de UEA.

Krome, la Asocio sukcesis adopti novan kotizsistemon, pli justan, kiu helpos pli universaligi la membraron.

Malpli bone funkcias kaj plibonigindas:

  • la diskonigo de la elstaraj atingoj de UEA;
  • la plibonigo de la publika bildo de UEA en la Esperanto-komunumo;
  • la renovigo de la reteja sistemo;
  • la partopreno de la tuta Komitato en la decidofarado.

Kion vi opinias pri la decido draste malpliigi la laborfortojn en la Centra Oficejo?

– Dum Komitatkunsido en Lisbono la Komitato, supera organo de nia Asocio, voĉdonis favore al duonigo de la deficito. Jen la vortumo de la decido alprenita, laŭ la protokolo:

Financa decido: “La buĝeta deficito en 2020 estu maksimume la duono de la buĝeta deficito 2019, kaj en 2021 maksimume 50,000 EUR, kaj ke ekde 2022, en periodo de 3 jaroj, estu ekvilibro.”

La diskutoj en la Komitato kaj en la Laborgrupo pri Financoj, starigita de la Komitato, ne malkaŝis aliajn vojojn por atingi tiom signifan redukton de la elspezoj.

Ĉu tiaj gravaj demandoj ne devus esti unue diskutitaj en la komitato, kiu estas la supera organo de la asocio? Kiel eblus aktivigi la komitaton?

– Vidu supre. La decido venis de la Komitato, supera organo de la Asocio. Tio estis sekvo de multaj, intensaj diskutoj, ĉu en la retlisto de la Komitato, ĉu en la Komitata Laborgrupo pri resanigo de la financoj, konsistanta el Komitatanoj, Estraranoj kaj membroj, kiu dum semajnoj aktive cerbumadis.

Kiel aktivigi la Komitaton? Unue indas atentigi pri tio, ke la Komitato jam estas aktiva. En 2018 en la retlisto estis ĉiumonate inter 28 kaj 191 mesaĝoj. Mi kalkulis, ke 53% de la 66 Komitatanoj pli malpli regule partoprenas la diskutojn de la retlisto. Ĉiuj retaj voĉdonoj, krom la tutunua, estis kvorumaj, kun partopreno ĝenerale pli alta ol en la fizikaj kunsidoj.

Se tamen oni deziras eĉ pli aktivigi la Komitaton, jen kelkaj ideoj:

  • Diskonigi la gvidilon por Komitatanoj aŭ retan trejnadon por novaj komitatanoj, kiel faras TEJO.
  • Eble oni igu deviga la partoprenon en la Retaj voĉdonoj.
  • Mi favoras la pliigon de la nombro de Komitatanoj B, kiuj eble estas pli aktivaj ol la ceteraj Komitatanoj.
  • Eventuale, kiel ĉe TEJO, ni kreu novan kategorion de Komitatanoj: la Estraranoj, tio estas, ke estraranoj, ĉu origine A, B kaj C-komitatanoj, forlasu tiujn kategoriojn kaj estu nur “Estraranoj”. Tiel la B-komitatanoj povos plentempe reprezenti la membrojn.

Kion vi ĝenerale opinias pri la laboro de la elirantaj estraro kaj prezidanto?

– Mi havis tre belan sperton kun la elironta Estraro kaj Prezidanto.

La Estraron konsistigas mikso inter spertaj kaj iom pli novaj estraranoj. Ni ĉiuj bone kunlaboras. Estas vera alkemio.

Pri la Prezidanto Mark Fettes, mi konfesas, ke antaŭ ol estraraniĝi mi havis malgrandan scion pri li. En la Estraro mi malkovris aktivulon, kun vizio pri la estonto de la Asocio, kun elstaraj kapabloj ne nur kiel preleganto, sed ankaŭ kiel talenta organizanto de kunsidoj, diligenta laboranto pri la diversaj taskoj de la Estraro. La aliajn estraranojn mi ankaŭ admiras kaj ĝojas kunlabori kun ili. Ili estas ĉiuj sindonemaj, kapablaj en sia fako kaj teamlaboremaj. Mi aparte aprezas la talentojn de Fernando, kiu impresas min pro la plurfaka kapablo, ĉu pri Kulturo, Kongresoj, Landa Agado, administrado, financoj, la enorma tempo-investo kaj la homaj kvalitoj. Ĉial li aperas kiel perfekta kandidato por la venonta Estraro, ĉu kiel Prezidanto, ĉu kiel Vicprezidanto.

Kiel vi volus solvi la financajn problemojn de la asocio?

– Nia Estraro jam laboregas por solvi la financajn problemojn de la Asocio.

Estas kelkaj agadoj plenumataj de nia Estraro kaj daŭrigindaj:

  • altigi la enspezojn: varbado de membroj, revarbado de eksaj membroj, varbado de donacoj movadaj (Societo Zamenhof, Alianco 365) kaj laŭeble ekstermovadaj (sponsoroj, subvencioj), iniciatoj por altigi la vendojn de la Libroservo (Libro de la Monato);
  • redukti la elspezojn: transigo de papera al reta Jarlibro, malpliigo de la repagoj por vojaĝkostoj.

Kiel oni povus logi pli da membroj al UEA?

– Nia Estraro jam aktive laboras tiucele.  Estas diversaj agadoj sekvindaj:

  • reteni la jamajn membrojn;
  • varbi novajn membrojn, ĉu el la Amikoj de Esperanto, ĉu el la Aligitaj Membroj, ĉu el la Duolingo-lernantoj…;
  • komuniki en la diversaj ekzistantaj kanaloj, kiel ni jam faras;
  • pli multe reklami en tiuj kanaloj.

Libera Folio aperigas la respondojn de la kandidatoj sen lingvaj aŭ enhavaj redaktoj. La respondoj estas publikigataj en tiu ordo, en kiu ili atingas la redakcion.

Un aidor de la Pape restora la eletrica en un refujeria

Un cardinal ci fa atas carital per Pape Fransisco ia restora la eletrica per sentos de persones en un construida en Roma, par desende en un duto de manteni e opera un comutador.

Cardinal Konrad Krajewski ia dise ce el ia ata “desperante”, car la ocupores de la imobila, poseseda par la governa, ia pasa un semana sin eletrica e sin acua calda.

Ativistes usa la construida per refuja persones sin casa. Lo conteni plu ca 400 persones, incluinte cuasi 100 enfantes.

La furnor de eletrica ia descomuta la furni par causa de un deta de €300 mil. On crede ce la deta ia cumula en la anios pos cuando la ativistes ia comensa usa la construida vacua, en 2013.

Matteo Salvini, la ministro visxef popliste de Italia, ia dise ce el espeta aora ce la aida papal va paia la faturas tarda.

Ier, Krajewski ia descrive como el ia trepa a su en un duto de manteni e ia sutrae selos covrente un comutador, per pote recomuta la eletrica a la construida.

“Me ia interveni personal en la note pasada per rejunta la mesuradores,” el ia esplica. “Lo ia es un jesti desperante. On ia ave plu ca 400 persones sin eletrica, con familias, enfantes, sin an la posible de funsiona la friadores.” On reporta ce la cardinal ia ajunta: “Me no ia fa lo car me ia es enebriada.”

La construida sur Via de Santa Croce furni no sola refuja, ma conteni oji ance spasios de labora, incluinte un microbireria e un boteca de carpenta.

300 iaces mori trapida en neva en Barat

A la min 300 iaces ia mori de famia prosima a la frontera barati con Xina, pos deveni trapida par un cade grande de neva.

La corpos ia es trovada en Sikkim, un state norde-este, a venerdi.

La iaces ia deveni trapida en desembre. On ia atenta usa un elicotor per cade comedas a los, ma la mal clima ia preveni esta.

Iaces esiste ja en la rejion tra miles de anios. Los es usada per sua lete e carne, e per transporta benes.

An si entre 10 e 15 iaces mori comun en cada anio, la cuantia en esta anio es la plu alta rejistrada.

On labora aora per ateni asta 50 iaces ancora trapida en la rejion.

La posesores de la bestias mor va reseta un compensa de 30 mil rupis per iac, asta la masima de tre iaces per familia.

Duono de la TEJO-estraro ne plu aktivas

Dum monatoj, la komitatanoj de TEJO maltrankviliĝis pro manko de aktiveco de la estraro. Oni eltrovis ke duono de la estraro ne estis aktiva kaj ne plenumis siajn rolojn. Dum la pasintaj tri semajnoj, du estraranoj demisiis ĉar ili ne havis sufiĉan tempon por dediĉi al TEJO. Sed eĉ la prezidanto mem estis neaktiva dum preskaŭ sia tuta mandato kun apenaŭ iu kontakto kun la komitato.


Foto pri la estraranoj de TEJO ĉeestintaj en la lasta IJK: Olga Sevcenco, Mung Bui (Feliĉa), Francesco Maurelli, Hoan Tran (Ĝojo), Léon Kamenický kaj Hans Becklin. Mankas Arturo Crespo, Kingslim Edah kaj Konstanze Schönfeld (Tuŝka). Ne ekzistas foto pri ĉiuj estraranoj kune, ĉar la estraro neniam kunvenis kompleta.

La temo unue leviĝis en la komitata retlisto je la 14a de februaro, kiam oni rimarkis ke nur duono de la estraro regule ĝisdatigis kaj kontribuis al la cirkulero. Kelkaj estraranoj klarigis kaj promesis esti pli aktivaj. Sed post du monatoj, je la 9a de aprilo, la temo denove releviĝis ĉar ankoraŭ nur duono de la estraro informis pri sia agado. Kelkaj komitatanoj esprimis sian maltrankvilon pri la situacio kaj petis klarigon de la estraro. Eĉ pli maltrankviliga estis la silento de la prezidanto, kiu neniam kontaktis la komitaton dum sia mandato.

Aktiveco ne estas facile mezurebla afero, kaj oni povas labori diligente sen informo al la publiko. Sed ekzistas unu maniero por eltrovi iom pri la aktiveco de la estraro. Temas pri la cirkulero, kiu estas la raporto de la estraro kaj komitato pri sia laboro. Kompreneble, eblas labori sed ne raporti (antaŭ januaro la sistemo estis malbela kaj ne facile uzebla), sed se estraranoj ne bone komunikas pri sia laborado, ankaŭ tio estas problemo.

La cirkulero montras nur la kvanton da laboro, ne la kvaliton, kaj povas okazi  ke oni simple forgesis sendi ĝisdatigon. Do, kvankam la cirkulero ne estas perfekta mezurilo, ĝi indikas al la publiko kiom aktivaj la estraranoj estas. El la ok monatoj ekde septembro ĝis aprilo inkluzive, la estraranoj raportis:

Hoan Tran (Ĝojo) – Prezidanto (0/8)

Léon Kamenický – Unua vicprezidanto (6/8)

Francesco Maurelli – Dua vicprezidanto (4/8)

Konstanze Schönfeld (Tuŝka) – Ĝenerala Sekretario (8/8)

Mung Bui (Feliĉa) – Kasisto (7/8)

Hans Becklin – Estrarano (2/7)

Olga Sevcenco – Estrarano (2/8)

Kingslim Edah – Estrarano (0/8)

*Tomáš Stano – Estrarano (3/3)

*Arturo Crespo – Eks-estrarano (0/4)

(Arturo Crespo estis estrarano de TEJO ĝis la 31a de decembro 2018 kiam li estis eksigita pro voĉdono de la komitato. Je la 20a de februaro 2019, Tomáš Stano estis elektita por anstataŭi lin.)

La ĝenerala sekretario, Tuŝka, klarigis al la komitato ke el la 9 estraranoj, nur 5 estis aktivaj: “Miaopinie, la aktiva Estraro nun konsistas el Léon, Francesco, Feliĉa, Tomaŝ kaj mi.” Ŝi klarigis ke dum monatoj kelkaj estraranoj ne estis aktivaj, Olga prenis monatan paŭzon sed ne revenis kvankam preskaŭ du monatoj jam pasis, kaj Hans paŭzis pro translokiĝo sed ne reaktiviĝis poste. La situacio rilate al Kingslim estis malklara; oni diris ke li estis malsana, sed ankaŭ ke li neniam komencis labori en la estraro. Sed la plej malbona novaĵo temis pri la prezidanto, kiu ŝajne ne aktivis dum sia tuta mandato, kaj pro tio Tuŝka, Léon kaj Francesco devis transpreni la gvidan rolon.

Léon konfirmis la malaktivecon kaj la problemojn de komunikado. La estraro havis regulon per kiu oni povus preni “paŭzon”, sed Olga, Hanso, Kingslim kaj Ĝojo ne revenis kiam promesite post la paŭzo kaj ne kontaktis la aliajn estraranojn dum semajnoj. Ĉiuj estraranoj estis invititaj al kunsido en Prago, ĉu persone ĉu interrete, sed nur Léon, Francesco, Tuŝka kaj Tomaŝ ĉeestis el la estraro, la aliaj nek aliĝis nek respondis al mesaĝoj por informi pri sia disponebleco.

La saman tagon, la 14-an de aprilo, la estrarano el Usono, Hans Becklin, anoncis sian eksiĝon. Li diris ke “preskaŭ tuj” post sia estraraniĝo li eltrovis ke li ne havas sufiĉan liberan tempon por la laboro. Hans, kiu laboras kiel pastro, ofte estis okupita pro krizo en la paroĥo kaj devis konsili siajn paroĥanojn. Li estis promociita al nova paroĥo kaj devis translokiĝi 2000 kilometrojn. Pro tio, li bedaŭras ke li “nek bone, nek diligente laboris dum la pasintaj monatoj”, klarigante ke tio tamen ne signifas ke li “neserioze traktis [s]ian laboron en TEJO.” Li volas daŭre labori kiel tradukanto, provleganto kaj aktivulo en la movado.

“Esperanto estas io kara al mi. Tial mi eksiĝas de la estraro de TEJO. Mi ne volas ĉi tion–sed mi ne povas senti min utila, bona, kaj valora al TEJO dum mi faras multe malpli ol kaj mi kaj aliaj aktivuloj volas.”

Li klarigis sian senton en la estraro:

“Mi ja povas diri, ke ne estis klara kaj strategia gvidado. Ofte mi sentis min strategie flosanta. Tamen ankaŭ tio, laŭ mia kompreno, ne estas la kulpo de iu ajn, sed ĝenerale problemo en la strukturo de TEJO. Estus pli bone elekti malpli grandan grupon kun homogena plano por TEJO bone konata al la komitato, ol hazardan, sed pli grandan, heterogenan grupon sen kohera kunligilo.”

Je la 20a de aprilo, Ĝojo sendis pardonpeton al la komitata retlisto pro sia neaktiveco. “Mi skribas tiun ĉi leteron por esprimi mian bedaŭron pri mia malaktiveco dum la pasintaj monatoj, kio sendube kaŭzis malfacilan tempon por aliaj estraranoj pro peniga laborŝarĝo, kaj tiele mi ne donis la plej efikan laboron kiel mi promesis je akcepto de la posteno.”

“Fakte mia malaktiveco ne venis de neglekto al Esperanto- kaj TEJO-aferoj, sed de neatenditaj personaj akcidentoj. Kelkajn semajnojn post IJK (ĉirkaŭ la fino de septembro), sinsekve okazis akcidentoj al mi kaj mia patro. Mi bonŝance ne estis serioze vundita, sed mia patro suferis seriozan traŭmatan cerban vundon. Aldone, lia akcidento ankaŭ ligiĝas al leĝo, kaj postulis longan tempon por finance, leĝe aranĝi.”

Je la 2a de majo, Olga anoncis sian rezignon. Ŝia mesaĝo estis multe pli mallonga kaj simple diris ke ŝi demisios ekde la komenco de junio kaj lernis multe dum la sperto. Ŝi ne diris kial ŝi demisios. Private ŝi diris ke temas pri manko de tempo kaj aliaj prioritatoj. Kvankam multaj homoj, komitatanoj, estraranoj kaj volontuloj, sendis al la retlisto siajn bedaŭrojn kaj eĉ petojn repripensi la eksiĝon al Hans, malmultaj homoj (kaj neniu el la estraro) sendis bedaŭrojn por Olga. Oni diris ke estis iuj problemoj kaj konfliktoj inter Olga kaj aliaj estraranoj.

La reago estis pli kritika, unu komitatano diris ke la komitato meritas kialon por la demisio kaj Tuŝka skribis “kun bedaŭro mi legas pri via intenco demisii, kaj kun eĉ pli da bedaŭro mi konstatas, ke vi ĉesis komuniki kun TEJO-estraranoj pri farenda kaj farinda estrara laboro kaj ĉesis miascie partopreni en TEJO-rilataj agadoj jam antaŭ du monatoj kaj duono. Tial mi ŝatus esprimi miajn dubojn pri la indeco resti en decid- kaj voĉdonpova pozicio dum ankoraŭ plia monato.”

En diskutoj pri la situacio en la Telegram-grupo por TEJO, Francesco asertis ke “la diversaj demisioj estas ja bedaŭrindaj, sed ili ne krizigas TEJOn, kies strukturo restas sufiĉe solida.” Laŭ Tuŝka, la problemo okazis pro homoj “kiuj nek pretas por nek intencas multon investi en la estrara laboro, iĝi estraranoj” kiam ili estus pli taŭgaj kiel komisiitoj. Estis grandega problemo kiam ŝi devis “urĝe plenumi neplenumitan laboron de alia teamano . . . Tio kreas netaŭgan medion por laboremaj homoj kiuj kompreneble rapide elĉerpiĝas kaj seniluziiĝas, kio estas miaopinie tute ne akceptebla dinamiko.”

TEJO-anoj diskutis la grandecon de la estraro kaj ĉu naŭ homoj estas tro multaj? Ĉu tiom da homoj kontribuis aŭ kontraŭbatalis la problemon de neaktiveco? Oni ankaŭ diskutis la unujaran mandaton, ĉu la pli mallonga tempo allogis nesindediĉajn homoj aŭ ĉu ĝi helpis anstataŭigi neaktivajn estraranojn sen la bezono por eksigi?

Kvankam la demisioj de du estraranoj estis granda ŝoko, oni diras ke baldaŭ la tria okazos. Laŭ la reglamento de TEJO, “Komitatano kiu ne partoprenas 3 sinsekvajn retajn voĉdonojn estas konsiderata kiel demisiinta.” Ĉar Kingslim maltrafis ĉiujn voĉdonojn, oni baldaŭ anoncos lian eksigon. Fakte, la tria maltrafita voĉdono okazis je la 30a novembro 2018, do li ĉesis esti estrarano antaŭ ses monatoj, sed neniu rimarkis.

Robert Nielsen

Un barco de refujadas inversa se prosima a Tunis

A la min 65 migrores ia mori cuando sua barco ia inversa se en la Mar Mediteraneo, prosima a la costa de Tunis. 16 persones ia es salvada.

La barco ia parti de Zuwara en Libia a jovedi e ia encontra problemes entre ondas forte.

Statisticas de la departe de la Nasiones Unida sur refujadas mostra ce sirca 164 persones ia mori en via de Libia e Europa en la cuatro menses prima de esta anio.

On crede ce la aveni presente es un de la ruinas de barco la plu matante en la anio asta aora.

La survivores ia es traeda a la costa par la marina tunisi, e los espeta la permete de desembarca. Un person ia es ospitalida per trata medical.

La marina ia envia un barcon direta cuando lo ia es informada sur la aveni. Lo ia encontra un barco de pexa cual ia es coliente la survivores.

On comprende ce la pasajores ia veni de Africa susaharan.

2019-W19 – Agéntes sēcrēto in Taiwānia

ÁUDI PRÆLĒCTIŌNE SÓNITO (accéntu Finlándico)

9Lēge, secúndo que agéntes sēcrēto dē Re pūblico Populāre dē Sīna pótes ésse pūnīto per cárcere perpétuo vel quīn pœna dē mórte, es accépto in Mercúrio-díe in Re pūblico dē Sīna (Taiwānia). Ēmendātiōne dē lēge dē prōtēctiōne dē īnfōrmātiōnes sēcrēto de sēcūritāte dē nātiōne, per que pœna fi plūs sevēro prō cīves Taiwānēnse, ab qui īnfōrmātiōnes sēcrēto dē sēcūritāte dē nātiōne es prōdito ad Sīnēnses dē continénte, es étiam accépto ab lēgislātōres Taiwānēnse. (TW)

La traversa de la Mar Atlantica en un baril

Un aventuror franses de 72 anios ia ariva sur la isola caribe Martinic, pos traversa la Mar Atlantica en un capsula orania simil a un baril.

Jean-Jacques Savin ia comensa sua viaja en la tarda de desembre, de El Hierro en la Isolas Canario. El ia usa no plu ca la corentes de mar per propulsa sua baril tra la Atlantica.

El ia anunsia la susede de sua viaja a 27 april, cuando el ia entra a la Mar Caribe pos 122 dias a mar. La viaja ia traversa plu ca 4500 cilometres.

Como Savin ia esplica en un posta a Facebook, inisial un tancador nederlandes de petrolio ia colie el e la baril en acuas caribe, traente los a Sint Eustatius, un isola nederlandes pico.

Pos alga dias ala, un barco franses de tira ia transporta el a Martinic, un departe ultramar de Frans, ier. “Lo ia es un viaja deletante ma ance alga riscosa,” el ia comenta pos ariva.

La paracador militar pasada ia spende plu ca cuatro menses en la baril, cual ave 3m de longia e 2,10m de largia. Lo inclui un leteta, un cosina e spasio per furnis, e ave en la solo un fenetreta tra cual el ia pote regarda pexes pasante.

La capsula ia es construida per resiste ondas e atacas posible par orcas. Un panel solal ia es usada per jenera eletrica per comunica e jeolocali.

Savin ia come reservas de comeda criosecida, e ance pexes fresca caturada e furnis ofreda par barcones cual el ia pasa. La costa de la viaja ia es xef colieda par finansia coletiva.

Cuando el ia parti en desembre, Savin ia broma ce el desira multe ariva a un isola franses como Martinic o Guadelupe. Viajante, la aventuror ia scrive un libro sur la esperia, cual el intende publici plu tarda en esta anio.

Michael Boris Mandirola: UEA bezonas pli da junaj voĉoj

La individuaj membroj de UEA baldaŭ elektos kvin novajn komitatanojn B inter ok kandidatoj. Michael Boris Mandirola estas la kvara el la kandidatoj, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Laŭ li UEA bezonas pli da junaj voĉoj, por solvi la financajn problemojn necesas malpliigi la elspezojn kaj prioritatigi subvencipetadon. La decidon pri la maldungoj en la CO li trovas “matematike neevitebla”.

Libera Folio: Kial vi decidis kandidati?

Michael Boris Mandriola: – Ĉar mi volas helpi la evoluon de UEA. Nia organizo bezonas ŝanĝojn por fruktodone disvolviĝi kaj eviti agonian stagnadon. Reveno al pasinteco ne eblas, do mi kandidatiĝas por kunlabori pri ĝustadirektaj ŝanĝoj.

En nia organizo necesas pli da junaj voĉoj; ne nur por havi pli da retgeneracianoj, sed ĉefe por porti nian sperton el TEJO, kies prezidanto mi estis. La junulara sekcio de UEA sukcesis organizi sian ĉefan eventon en Afriko, starigis trejnistaron kiu okupiĝas pri la kapabligo de aktivuloj tra diversaj projektoj (ekzemple por trejnado de junaj instruistoj), havas aron de volontuloj kiuj plentempe deĵoras danke al Eŭropa Volontula Servo, kaj ĝi estas voĉo pri lingvaj temoj kiun aliaj junularaj neregistaraj organizoj respektas. TEJO nature plenumas avangardan rolon en nia movado, kaj mia sperto tie povus esti valora por UEA, por ke ankaŭ ĝi agadu en tiuj direktoj.

Krome, mi jam estas tre aktiva UEA-komitatano kaj kerne laboris pri pluraj novigoj.

Mi ĝojas ke nun en UEA:

  • eblas voĉdoni rete sen malŝpari monon por poŝtaj sendoj;

  • ĉiu membro povas scii kiel kaj kiam oni elektiĝas al la diversaj postenoj, danke al la malfermaj alvokoj;

  • niaj samideanoj el malplej riĉaj landoj povas membriĝi memstare pagante etan kotizon kiu kongruas kun ilia vivsituacio.

Mi volas daŭrigi mian laboron por ke UEA estu pli malferma, demokratia, moderna, fortika, kapabliga kaj efika organizo.

Kio laŭ vi bone funkcias en UEA? Kaj kio malbone? Kion vi volas ŝanĝi kaj kiel?

– UEA havas oficialajn rilatojn kun Unuiĝintaj Nacioj kaj kun Unesko. Tio estas grava bazo de nia aliro al la ekstera mondo kaj la agado en eksteraj rilatoj, kvankam tiujn oportunojn UEA povus pli bone profiti.

Sed la afero kiu plej bone funkcias en UEA estas Esperanto mem, kiel fortika ideala bazo kaj kiel sukcesa komunikilo de nia tutmonda organizo preter naciaj kaj lingvaj baroj. En nia komitato, eĉ en la plej akraj momentoj, ja ne kverelas francoj kontraŭ angloj aŭ ruso kontraŭ poloj, sed homoj kontraŭ homoj.

Kaj fakte la furora sukceso de la kursoj en Duolingo pruvas ke ne mankas volo lerni Esperanton kaj ke nia lingvo havas estontecon.

Certe estas ankaŭ aferoj kiuj ne tiom bone funkcias; preter la financoj kiuj meritas apartan traktadon, mi pensas ke la rilato inter UEA kaj siaj landaj asocioj ne estas sufiĉe forta. UEA devus pli aktive engaĝi siajn landajn asociojn en komunaj projektoj, kapabligi la aktivulojn kaj, kunlabore kun TEJO kaj ILEI, pli aktive subteni kaj mentori la ekevoluon de landaj asocioj kie ili ne ankoraŭ ekzistas.

Krome UEA devas komuniki al neesperantistoj, sisteme kaj merkatike taŭge ĉar disvastigi Esperanton estas la unua celo de nia asocio. Lastatempe la komunikado per sociaj retejoj pliboniĝis, sed mi pensas ke estus tasko de UEA zorgi pri la sistema kreado de taŭga materialo kiu kaptu la atenton kaj la sentojn de neesperantistoj. Same UEA respondecu pri la disvastigo kaj plurlingvigo de tiu materialo kaj la starigo de informkampanoj tie kie ne estas Landa Asocio kiu povas tion fari.

Fine estas ege malfacile ke novulo decidu engaĝiĝi en UEA, necesas ion fari por bonvenigi la kontribuon de la homoj kiuj alvenas al nia movado plenaj je freŝaj ideoj kaj kun granda entuziasmo por nia idealo. Tio eblas en kelkaj kazoj akceptante volontulojn en la CO (kiuj, estu klare, nek povas nek rajtas anstataŭigi oficistojn) sed multe pli vaste per reta kunlaboro kiu estu strukturita en pli malferma, travidebla kaj engaĝigebla maniero. Imagu se en reta spaco de UEA, entuziasma aktivemulo povus trovi kion tiu povus fari por UEA, iun liston de konkretaj agoj kaj aktiviĝebloj en bela formo…

Kion vi opinias pri la decido draste malpliigi la laborfortojn en la Centra Oficejo?

– Home estas tre bedaŭrinda afero; des pli ke temas pri oficistoj kiuj laboras de jaroj aŭ jardekoj pri nia movado.

Aliflanke tiu decido estas matematike neevitebla: du trionoj de la elspezoj de UEA (278 mil eŭrojn laŭ la buĝeto 2019) estas por la oficistoj en la CO kaj, se oni ne draste malpliigas la deficiton nun, post kelkaj jaroj (kalkuleblaj per fingroj), UEA bankrotus kaj ĉiuj restus senlaboraj.

Ĉu tiaj gravaj demandoj ne devus esti unue diskutitaj en la komitato, kiu estas la supera organo de la asocio? Kiel eblus aktivigi la komitaton?

– La Komitato de UEA mem aprobis, kun ununura kontraŭa voĉo, la proponon Weidmann, kiu tekstis ke “La buĝeta deficito en 2020 estu maksimume la duono de la buĝeta deficito 2019 [141.262 €], kaj en 2021 maksimume 50.000 €, kaj ekde 2022, en periodo de 3 jaroj, estu ekvilibro.”

UEA laŭbuĝete elspezas 278.100€ jare por la oficistoj el entute 419.000€ da elspezoj (du trionojn). Do estas evidente ke tiu decido de la Komitato implicas redukton de la stabo en la Centra Oficejo. Diri ke la Komitato ne diskutis tion signifas aserti ke la komitatanoj ne kapablis legi kaj kompreni la buĝeton aŭ malatentis la diskuton.

Aliflanke estas vero ke plejparto de la Komitato ne estas tre aktiva.

Dum la Universala Kongreso indus pli strukturigi la komitatajn forumojn por ke ili estu nek serio de hazardaj demandoj nek monologoj de estraranoj, sed ili estu veraj strukturitaj kaj celorientitaj por kolekti ideojn kaj fari decidojn. Krome ambaŭ por la komitataj forumoj kaj la plensesioj indus ke la kunsidestro estu eksterkomitata faciliganto kiu fokusiĝu neŭtrale pri la formo de la kunsidoj, tiel ke la komitatanoj, inkluzive de la estraranoj, povu plejbone kontribui per enhavo – tio jam bone funkcias en TEJO ekde 2017.

Rete mi pensas ke ankoraŭ mankas ĉe la komitatanoj la kutimo al reta diskutado kaj decidado pri komitataj aferoj. Pri tio, parto de la respondeco kuŝas ĉe tiuj Landaj kaj Fakaj asocioj kiuj nomumis homojn kiuj ne taksas prioritate sian partoprenon en la Komitato de UEA. Aliflanke regulo (kiel ekzistas en TEJO) pri aŭtomata eksigo de komitatanoj kiuj ne voĉdonadas tre helpus.

Kion vi ĝenerale opinias pri lal aboro de la elirantaj estraro kaj prezidanto?

– Indus rigardi al la lastaj du mandatoj kune.

Estis sezono de gravaj reformoj, ekzemple la nova Statuto kun la agnosko de la jura memstariĝo de TEJO kaj la reformo de la kotizoj al pli justa sistemo. Menciindas krome la decido aĉeti la Volontulan Domon, kiu nun donas stabilan enspezon al UEA kaj ebligus kreskon de la volontularo en la CO.

Se ni volas paroli pri agadoj, la AMO-seminarioj estas la plej laŭdinda kaj videbla agado de UEA “ĉe” la aktivuloj kaj la renovigo de Esperanto.net kun la ekkolekto de Amikoj de Esperanto estis tre grava bazo por informado.

Gravegas ankaŭ la sukcesoj ĉe Unesko kaj ĉefe la eldonado de la Kuriero en Esperanto.

Aliflanke mi bedaŭras ke multaj partoj de la fama Strategia Laborplano de UEA ne efektiviĝis, interalie plejparto de la grandaj retaj projektoj kaj la subvencipetado. Pli ĝenerale estis kelkaj mispaŝoj, sed nu, paroloj kaj faroj estas malsamaj aferoj kaj nur tiu ne eraras, kiu neniam ion faras.

Kiel vi volus solvi la financajn problemojn de la asocio?

– Malpliigi la elspezojn estas dolora sed necesa paŝo, tio okazis ĉe la Jarlibro kaj Kontakto kaj okazas nun ĉe la stabo.

Aliflanke necesas kreskigi la enspezojn, kaj miaopinie UEA devus absolute prioritatigi subvencipetadon. Ekzemple, en la lasta jardeko abunde pli ol 1 miliono da eŭro estis donita de Eŭropa Unio al nia movado por diversaj peresperantaj projektoj. Tio eĉ havis rezultojn ekster Eŭropo ebligante la unuan IJK-n en Afriko.

Estas nekredeble ke UEA ne taksis tion prioritato malgraŭ ke tio plibonigus nian financan staton kaj ebligus fari ion valoran por kaj kun niaj landaj asocioj kaj niaj aktivuloj.

Krome, ni ne forgesu individuajn donacojn: la malavaro de niaj samideanoj estas grava kaj kortuŝa. Mi pensas ke kampanjoj kiel la ĵus lanĉita Alianco 365, povas bone alvoki tiun donacemon. Krome, pli da alekstera agado igus UEAn organizo al kiu pli indas donaci ĉar ĝi plej tuŝas la ĉefan ekzistokialon de UEA.

Kiel oni povus logi pli da membroj al UEA?

– Unue, estas kelkaj praktikaĵoj por faciligi membriĝon, kiel ebligi la pagadon de kotizoj per poŝtelefono kun minimumaj kromkostoj. Tio povus helpi ĉefe la aliĝon de membroj el malpli riĉaj landoj, kiuj pagas malaltan kotizon sed nun havus altajn bankokostojn.

Krome, necesas pli aktive kaj merkatike taŭge varbi kaj varti simpatiantojn kaj subtenemulojn, ekzemple tra la Amikoj de Esperanto kaj ilin motivigi eklerni la lingvon. Disvastigi ĝin ja estas, krom nia ĉefa statuta celo, la plej bona maniero por krei potencialajn membrojn.

Tamen ne sufiĉas paroli Esperanton por emi membriĝi en UEA, do la afero estas pli malsimpla; miaopinie la agado de UEA devus esti multe pli videbla en kaj ekster interreto. Asocio kiu laboras por subtenindaj valoroj, kiu kapablas komuniki tion kaj kiu engaĝas aktivulojn en partoprenindaj agadoj kaj iniciatoj ricevos membriĝojn.

La agado de UEA estu tia ke niaj samideanoj volu membriĝi en ĝi.

Libera Folio aperigas la respondojn de la kandidatoj sen lingvaj aŭ enhavaj redaktoj. La respondoj estas publikigataj en tiu ordo, en kiu ili atingas la redakcion.

La prisoni de la furor prima de banco en Svalbard

Un om rusce ci ia fa la fura prima de banco en Svalbard, un arcipelago norsce en la artica distante, ia es condenada a 14 menses en prison.

Maxim Popov, ci ave 29 anios, ia fura 70 mil kroner (US$ 8000) de la banco la plu norde de mundo en la vila Longyearbyen en desembre.

La polisia dise ce el ia vade a Svalvard per mata se, ma ia cambia sua deside pos ariva ala. Alora el ia proposa sua propre aresta per evita revade a Rusia. Lo no es clar perce el no ia desira revade ala.

La investigor xef de polisia en Svalbard ia dise ce Popov ia es condenada par causa de sua condui menasante con un arma, no sua fura de la banco. La om ia atenta atrae atende a se.

On ia aresta el prosima a la banco sur la isola Spitsbergen pos la fura, e tota la mone ia es reganiada. No indica esiste de un scema per parti de la isola, do on ave poca vias, lias de barco, o volas.

Documentos de corte afirma ce Popov ia veni a Svalbard, a 1000 cilometres de la Polo Norde, pos leje enlinia ce on pote fasil oteni ala un fusil. Fusiles es vendeda en Svalbard per proteje contra ursos blanca.

Criminalia es estrema rara en Svalbard, e la polisia dise ce Popov es la person prima ci ia fura ala la banco. Min ca 3000 persones abita en Longyearbyen, un vila de mina de carbon, do la temperatur en inverno pote desende a su -40°C.

Popov ia es litigada e va es prisonida sur la tera xef de Noria, car Svalbard ave no prison.

2019-W18 – Tirencio in Birmanio

AUDEN SONE REGISTRACIONO (italiane akcento)

safe-imageIn jovedio in problemoze Rakhine (Arakaneze) Stato, weste Birmanio, trupos de sekuritato tirin ad in multitudo de du hekto septem deka quinque humanos detentites per soldatos e policio in skolo durant cerkencio de membros de Armeo de Arakano. Sexa humanos esin okcizites ed okto vulnerites. Les trupos diktan, quod los esin forciates tira, post quod alkunos ex les detentitos esin tentintes prensa armos de les trupos, despektantem adversatives tirencios e verbes adversencios. (MM)

<phoneme alphabet=”ipa” ph=”in ʒoˈvedijo in probleˈmoze raˈkhine”/> (<phoneme alphabet=”ipa” ph=”arakaˈneze”/>) <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈstato”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈweste birˈmanijo”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈtrupos de sekuriˈtato ˈtirin ad in multiˈtudo de du ˈhekto ˈseptem ˈdeka ˈkwinkwe huˈmanos detenˈtites per solˈdatos e poˈlit͡sijo in ˈskolo ˈdurant t͡serˈkent͡sijo de ˈmembros de arˈmeo de araˈkano”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈseksa huˈmanos ˈesin okt͡siˈzites ed ˈokto vulneˈrites”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”les ˈtrupos ˈdiktan, kwod los ˈesin fort͡siˈjates ˈtira”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”post kwod alˈkunos eks les detenˈtitos ˈesin tenˈtintes ˈprensa ˈarmos de les ˈtrupos”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”despekˈtantem adversaˈtives tiˈrent͡sijos e ˈverbes adverˈsent͡sijos”/>.

Un bomba a un santeria major en Pacistan

A la min sinco persones ia es matada en un esplode estra un santeria sufi major en la site Lahore en Pacistan. On teme ce multe es ferida, incluinte alga polisiores.

La esplode ia pare es dirijeda contra un veculo de polisia. Lo ia aveni prosima a Data Darbar, un de la santerias muslim la plu vea en Asia sude.

Asta aora, no organiza ia dise ce lo ia reali la ataca, cual ia aveni cuando la majoria muslim en Pacistan onora la mense santa Ramadan.

Un opera de securia continua en la rejion, con multe polisiores a la loca de la esplode.

La ministro xef Imran Khan ia denunsia forte la ataca, e ia urje autoriosas a furni aida medical tan bon como posible a la persones ferida.

La santeria Data Darbar es locada en la parte vea de Lahore, la site du de la plu grandes en Pacistan. Lo es visitada par sentos de miles de persones en cada anio.

Sufisme es un forma de misticisme cual esiste tra la mundo muslim, incluinte e sunis e xias. Sua seguores en Pacistan ia es atacada par combatosas en la pasada.

En 2010, desuples de persones ia es matada par du bombas umana a Data Darbar. Pos la mata de 141 persones en un ataca contra un scola en Peshawar en 2014, Pacistan ia atenta responde sever a estremistes.

Ma an si la securia es aora plu bon, la pais ave ancora un problem de organizas militariste. En 2016, a la min 72 persones ia mori en Lahore en un bombi contra cristianes a la soldi de pascua.

2019-W18 – Tristo en Ĉeĥio

2970Mikrobuso veturiganta sep futbalistojn de la turka klubo Aytemiz Alanyaspor akcidentis en dimanĉo ĉe Alanya, suda Turkio, rezultigante la morton de Josef Šural, futbalisto de la ĉeĥia reprezentantaro. Iuj aliaj futbalistoj estis grave vunditaj. Ili – inkluzive Steven Caulker, iama anglia arieristo, kaj Papiss Cissé, iama avanulo de Newcastle – revenis al Alanya post matĉo en Kayseri, meza Turkio, kaj ili decidis vojaĝi per mikrobuso, post kiam ilia flugo estis prokrastita. (CZ)

Neva nonespetada a un festa en Frans

A un rev franses, on ia debe trata sirca tredes persones per ipotermia pos un cade nonespetada de neva.

Selebrores a Teknival, un festa de musica tecno en la rejion Creuse, ia deveni esposada a un mal clima cuando la temperatur ia desende a -3°C.

Aprosima des mil persones ia es asemblada a la culmina de un colina de posese militar, cuando lo ia comensa neva multe.

Laborores de la Crus Roja ia trata la plu de la afetadas a la loca mesma, ma on ia debe prende du persones a ospital.

Los ia distribui ance 500 telones de survive, e la organizores de la festa ia caldi un tenda. Ma ja en la posmedia de soldi, la plu de la partisipores ia parti: diseda par jornalistes local, sola 2500 de la des mil persones orijinal ia resta.

On reporta ce la rev no ia es ofisial permeteda, e ce la militar franses ia rejistra un cexa a pos.

Esta ia es la anio 26 de Teknival. En la anio pasada, sua organizores ia es acusada par conservores ce los ia turba un zona natural e ia disturba avias abitante la rejion.

Un reporta revela la crise silente de la perde de natur

Un reporta multe condenante sur la state de la natur va es oji publicida en Paris. La Evalua Global par la Nasiones Unida va asentua la efeto turbante cual umanas fa a la mundo natural.

Lo va dise ce spesies deveni perdeda con rapidia la plu alta de istoria, xef causada par usas cambiante de tera. Atas rapida es nesesada a la nivel political per evita un desastre ecolojial.

La Plataforma Intergovernal sur Biodiversia e Servis Ecosistemal ia labora tra la tre anios pasada sur sua reporta de 1800 pajes. En la semana pasada, la autores xef ia encontra representores governal de plu ca 130 paises en Paris per deside la contenida de un resoma multe plu corta.

La studia va sulini cuanto umanas depende de la mundo natural, e per comedas, e per acua limpa, e per asorbe la diosido de carbono cual cambia la clima.

On predise ce la reporta va mostra, en detalia sombre, como umanas ia crase la natur en la 50 anios pasada, e la avenis probable en la desenios veninte si nos no reali cambias major.

Lo va analise la efetos de cambias de la usa de tera a la natur. La sutrae de forestas per cultiva, nurida par consumas plu grande de produidas de animal, ia forsa multe spesies nativa a via de sua abitadas antica. La suprapexa ia redui grave la reservas de pexes en la plu partes de la mundo.

La reporta va averti ce la rapidia de perde va aumenta probable en la desenios veninte, riscante la estingui de cuantias vasta de spesies.

Parlante a la abri de la consenta en Paris, François de Rugy, la ministro franses de ecolojia, ia compara la perde de biodiversia con la dana causada par la cambia de clima. Nonsimil a la alti de temperatur, sur cual la consensia publica ia esperia ja un aumenta enorme, el ia descrive la perde lenta de la natur como “un crise plu silente”.

Ante la publici, 600 campaniores de 50 paises per la conserva de natur ia suscrive un letera publica, inisiada par la Funda Mundal de Natur. La letera, cual apare en jornales major tra la mundo, urje respondes political.

“On ave ancora tempo per proteje lo cual resta e per comensa restora la natur,” la letera dise. “Ma per fa esta, nos debe cambia radisal nosa modo de vive, incluinte como nos usa enerjia per dirije nosa sosias, crese nosa comedas e maneja nosa dejetadas. E afin esta aveni, nos nesesa atas desidente e aspirante de la xefes de la mundo.”