Monthly Archives: December 2018

Kien malaperis la Unua Libro?

Kion necesas fari por denove inspiri multajn homojn lerni Esperanton, demandas Jolanta van Holstein. En 1887 ne ekzistis interreto, tamen la ideo sukcese disvastiĝadis. Ĉu venis tempo reeldoni kaj traduki en ĉiujn naciajn lingvojn la Unuan Libron?

Antaŭ 131 jaroj, en 1887, kiam Ludoviko Zamenhof eldonis sian Unuan Libron kun la ideo pri Internacia Lingvo, ne ekzistis interreto, ne ekzistis apoj kiel Duolingo, programoj por lerni la lingvon… nek io ajn komparebla kun la nuntempaj teknikaĵoj, kiu faciligus la disvastigon de la lingvoprojekto de Zamenhof.

Tamen la ideo disvastiĝadis tra la tuta mondo… Zamenhof sendis per simpla, tradicia poŝto la libron al diversaj homoj por ke ili legu ĝin, pripensu la aferon kaj subtenu lin por realigi lian revon. La libro enhavis i. a. klarigojn de la aŭtoro pri lia ideo kaj pri la lingvo mem, la 16 regulojn de la lingvo, kelkajn tradukojn en tiu Lingvo Internacia, simple por montri ke ĝi funkcias, ke oni povas esprimi ĉion en ĝi kaj traduki al ĝi ĉiujn verkojn. Kaj la libro enhavis ankaŭ kuponojn, kiun li petis resendi al li kiel deklaron ke oni volas lerni la lingvon, kaj ke oni lernos ĝin, se 10 milionoj da homoj deklaros la samon. Kaj jen: la homoj legis la libron kaj reagis.

La unua kiu kontaktis L. Zamenhof estis Antoni Grabowski. Jam en la jaro 1887 Grabowski aĉetis kaj trastudis la freŝe aperintan libreton “Dr-o Esperanto. Internacia Lingvo. Antaŭparolo kaj plena lernolibro”, en kiu L. L. Zamenhof prezentis sian lingvoprojekton. Forte impresita de ties travidebla strukturo kaj surprize rapide akirebla esprimkapablo, Grabowski vojaĝis al Varsovio kaj vizitis Zamenhof; en tiu tago okazis inter ili la unua buŝa dialogo en Esperanto. Poste Grabowski per siaj tradukoj tre grave influis la evoluon de la Esperanta literatura lingvo. La elpoligo de la epopeo „Sinjoro Tadeo” de Adam Mickiewicz fare de Grabowski apartenas al la plej brilaj tradukoj al Esperanto, iam ajn aperintaj.

Nuntempe ekzistas multege da kursoj, lernolibroj, lerniloj kaj apoj por alproprigi Esperanton. Sed kie estas tiuj esperantistoj kiuj ellernas Esperanton bone?.. Kiuj faras tion je la nivelo de la unuaj esperantistoj? Kial oni forgesis la Unuan Libron? Mi volontege lanĉus la ideon eldoni la Unuan Libron en ĉiuj lingvoj, ĉar la Unua Libro, enhavanta la klarigojn de Zamenhof, liajn emocian peton kaj instigon atenti lian verkon, kaj ankaŭ la bazajn principojn, estas la plej bona lernolibro de Esperanto iam ajn eldonita.

En la Unua Libro mi trovis ne nur respondojn al la demando “kial lerni Esperanton”, sed mi trovas en ĝi ankaŭ inspiriĝon por mia Esperanto-agado. Zamenhof metis en la Unuan Libron ne nur raciajn klarigojn pri sia lingvo internacia, sed ankaŭ ĉiujn siajn emociojn, kiuj profunde tuŝas min ĉiufoje denove kiam mi relegas la libron. La Unua Libro enhavas ĉiujn argumentojn kaj pledojn por Esperanto. Mi opinias, ke oni ne bezonas elpensi kaj presi novajn varbilojn, sufiĉus traduki al naciaj lingvoj la Unuan Libron kaj disdoni ĝin. Ĝi estas la plej bona kaj la plej alparoliga varbilo por Esperanto kiun mi konas. Zamenhof montris per ĝi sian genion. En 1887 li aplikis merkatadon de sia verko sur la nivelo de la 21-a jarcento. Sur la unua paĝo de la libro videblas la frazo: “Por ke lingvo estu tutmonda, ne sufiĉas nomi ĝin tia.” Zamenhof humile kaj modeste petas atenton kaj aktivan helpon de la tuta homaro por sia verko, kiu kostis al li multe da tempo kaj sano. La celo estas do tutmondigi la lingvon. Tio estas la tasko de la Esperanto-movado kaj de ĉiu esperantisto.

Jolanta van Holstein

La clima sta a un crus de vias

Cuatro persones major ci suporta laboras per limita la cambia de clima ia averti ce la planeta sta “a un crus de vias”, cuando un consenta importante ia abri en Polsca.

En un ata rara, cuatro presidentes pasada de esta confere, sponsorida par la Nasiones Unida, ia recomenda ata nonvasilante.

La consenta en Katowice es la plu importante sur la cambia de clima pos la acorda de Paris en 2015. Espertas dise ce la mundo nesesa redui estrema sua emetes si lo vole ateni la goles acordada en Frans.

Negosiores ia asembla per la confere a un dia plu temprana ca espetada, car on presa los a progresa.

Entretempo, la Banco Mundal ia anunsia 200 mil milion dolares de finansia tra sinco anios, per suporta paises cual ata contra la cambia de clima.

Esta confere de la partitos acordada es la prima cual ia aveni pos la apare en otobre de la reporta major par la Comite Intergovernal sur Cambia de Clima, cual ia discute la problem de limita la aumenta de temperatur global a 1,5°C.

Acel reporta ia dise ce per ateni la gol, governas va debe redui emetes de gases invernerial par 45% ante 2030. Ma un studia resente ia mostra ce aora la emetes de diosido de carbono alti denova pos un reposa de cuatro anios.

Ier, cuatro presidentes pasada de la confere ia publici un declara urjente. Los ia dise ce “atas desidente en la du anios veninte va es esensal”.

Ma la divide ia es nunca plu larga entre lo cual paises dise ce los fa e lo cual nesesa es fada.

29 xefes de stato e governa va presenta declaras a la comensa de la consenta. Esta cuantia es multe min ca en Paris a tre anios ante aora, cisa indicante ce multe regarda la confere como mera un punto longo la via e no un crus major.

Ma per Xina e la Uni European, la confere es multe importante. Los vole mostra ce la coopera internasional pote susede ancora, an en la eda de Presidente Trump.

Gas lacrimojen contra protestores en jacetas jala

En Frans, en un fini de semana tre de protestas en “jacetas jala”, persones ia asende la Arco de Vinse en la sentro de Paris, e scaramuxas ia continua con polisiores de tumulta.

La polisiores ia spara gas lacrimojen, granadas aturdinte e canones de acua sur la Champs-Élysées, e protestores ia lansa misiles e ia ensende construidas.

A la min 110 persones ia es ferida, incluinte 17 membros de la fortes de securia, e on ia fa 270 arestas.

La protestas sur la imposta de carburante ia crese a un coleria jeneral sur la custa alta de vive. Emmanuel Macron, presidente de Frans, dise ce sua politica de carburante es nesesada per combate la caldi global.

Un person ia es state grave pos la destrui par protestores de un porton de fero a la jardin Tuileries, prosima a la museo Louvre. La porton ia cade sur un grupo de persones.

On ia fura ance un fusil de ataca de un veculo de polisia, ma lo no es clar esce lo ia es cargada.

La ministreria de internas franses ia dise ce, tra la pais intera, a la min 75 mil persones ia partisipa en la protestas la plu resente de jacetas jala. La protestas ave acel nom car la partisipores porta la jaceta de vidablia cual, par lege, es presente en cada veculo.

On ia estingui cuasi 190 focones, e ses construidas ia es ensendeda.

En la confere G20 en Buenos Aires, Macron ia responde ce la protestas “ia pertine en tota no modo a un esibi pasosa de un nonfelisia o noncontentia legal.” El ia ajunta ce la culpables no desira cambias, ma intende crea un caos.

2018-W48 – Pássu amīcāle in Índia

ÁUDI PRÆLĒCTIŌNE SÓNITO (accéntu Finlándico)

safe-imageTráctu internātiōnāle ínter Índia et Pakistánia es inaugurāto ab persōnas ex ámbo térras. Per ísto tráctu ínter Dera Baba Nanak, Punjābo, Índia septentriōnāle, et témplo in Kartarpur, Punjābo, Pakistánia orientāle, peregrīnātiōne síne vīsa es habilitāto prō peregrīnos Sichístico in futūro. Tráctu internātiōnāle es postulāto lóngo ab commūnitāte Sichístico. Gubernāculo Pakistánico dīc, quod íllo es præparāto relevāre contentiōnes ínter ámbo térrās per pássus concrēto. (IN)

Muzikumejo en danĝero

Kaj ne nur Muzikumejo!

Estas en danĝero ankaŭ aliaj interesaj aĵoj kiuj enhavas tradukitajn enhavojn, kiel tiujn de la fama e-kantisto Cristina Casella, kelkajn kantojn de Alejandro Cossavella aŭ de Jomka, inter aliaj.

Post la lastaj novaĵoj, rilate al la novaj eŭropuniaj leĝoj pri kopirajto en interreto, eble kelkaj projektoj povas esti en danĝero.

La respondeculoj de la retejoj (ne nur youtube, facebook… sed ankaŭ la posedanto de eta blogo aŭ retejo) devas kontroli kaj respondecos pri ajna kopirajtaĵo alŝutita de simpla homo aŭ malgranda organizo.

Oni supozas ke, simile al la nuna situacio, estos esceptoj (por malgrandaj pecoj, por instruaj celoj…), sed iel ajn, se la aŭtomata algoritmo detektas malobservon de kopirajtaĵo, defaŭlte ĝi malpermesos la publikan videblon de tiu verko, kaj kaze ke estos konflikto, sendube tio estos kompare pli malmultekosta por grandaj internaciaj entreprenoj ol por individuaj alŝutantoj.

Pli da informo (Bedaŭrinde ne en esperanto).

Pablo Busto

La mori de Bush major e la vive de la Obamas

George H W Bush, presidente pasada de la SUA, ia mori con 94 anios. El ia servi como la presidente 41 entre 1989 e 1993. Sua periodo ia es definida par la fini de la Gera Fria e par la gera prima contra Saddam Hussein en Irac.

An si el ia es min sana en anios resente, el ia susede ancora apare publica. En april, el ia vade a ospital con infeta de sangue, ma ia es desospitalida a pos. El ia mori a sete menses pos sua sposa, Barbara.

En un otra anunsia de la SUA, la autobiografia de Michelle Obama, dama prima pasada, ia deveni la libro la plu bonvendeda en la pais en esta anio, a sola 15 dias pos sua publici. On ia vende plu ca du milion copias en la SUA e Canada, e la publicor dise ce lo es bonvendeda ance en multe otra paises.

La libro es un fenetra a la vive personal de la Obamas ante, tra e pos sua tempo en la Casa Blanca. Sra Obama revela difisiles en sua sposia con Barack, detaliante como los ia sufri un aborta natural e ia usa la fertili en vitro per consepi ambos sua enfantes.

Sra Obama ance critica Donald Trump, la presidente presente, scrivente ce el pote “pardona nunca” Trump per “risca la securia de mea familia” sur sua defende forte de la teoria ce Sr Obama no ia nase en la SUA e donce no ia es un presidente valida de la pais.