Monthly Archives: May 2018

La tomba de Tutancamon ave no cambra secreta

Ofisiores en Misre ia fini sua xerca per un cambra secreta en la tomba de Tutancamon, concluinte ce lo no esiste. Presedente, los ia es cuasi serta ce un plu sala es ascondeda pos la mur de la tomba famosa de la re-xico ci ia vive a 3000 anios ante aora.

Un teoria ia sujesta ce la sala es cisa la tomba de Rea Nefertiti, sur ci alga pensa ce el ia es la madre de Tuntancamon. Ma rexercas nova ia trova simple ce la cambra no esiste.

La xerca per la loca ascondeda ia comensa cuando Nicholas Reeves, un arceolojiste engles, ia esamina scanes detaliosa de la tomba xef, e ia descovre lo cual ia pare como trasas apena persepable de portes su la jeso. En sua esajo “La entera de Nefertiti”, el ia razona ce la tomba relativa peti ia es orijinal desiniada per la rea, e ce lo es posible ce sua restas reposa en un tomba plu profonda.

On ia trova nunca la restas de Nefertiti, ma on ia fa multe divinas. Par causa de un sculta de el, con 3000 anios ma perfeta conservada, Nefertiti es probable la fem la plu reconosable de Egipte antica. On crede ance ce cisa el mesma ia rena Egipte entre la mori de sua sposo e la troni de Tutancamon.

Pos la publici dramosa par Reeves, un serie de scanes de radar ia pare suporta sua teoria tan multe ce autoriosas major en Misre ia declara ce los ave “un sertia de 90%” sur la esiste de un plu cambra. Un plu scane ia pare ance suporta la idea, cual ia ta es la descovre la plu importante en desenios per la studia de Egipte antica.

An tal, spesialistes italian de la Universia de Torino ia usa scanes nova de radar penetrante per ateni sua conclui, declarante ce los fida la resultas.

Dr Francesco Porcelli, xef de la rexercores, ia comenta: “Lo es cisa pico deludente ce no cosa esiste pos la mures de la tomba de Tutancamon – ma a la otra lado me crede ce esta es bon siensa.” El ia esplica ce los ia analise tre colies diversa de datos de radar, e ia contracompara la resultas per elimina “complicas en la datos” cual ia afeta la resultas de scanes pasada.

La ministro misri de anticas, Khaled al-Anani, ia dise ce la autoriosas en la pais aseta la conclui.

2018-W18 – Insultos in Syria

43586400_303Insultos per aëroplanos es facto (ab Israele in modo probabile) in Luna-die contra locos de militias supportato ab Irania in guerra civile in Syria. Sic es insultato puncto militare Nahar al-Bard juxta Hama in Syria medio cum sede de legione quadragesimo septimo et deposito de armos et etiam bases militare juxta aëriportu Halab. Ita secundo nuntios locale es occiso decem-sex homines, inter illos decem-uno Iranicos. (SY)

Lubnanis eleje un parlamento nova

En Lubnan, on ia comensa vota en la elejes parlamental prima de cuasi un desenio. La ves la plu resente ia es en 2009, per lo cual on ia intende como un periodo de cuatro anios.

Ma la parlamento ia estende sua periodo a du veses par causa de nonstablia en Suria visina, e per reformi la leges elejal de la pais. Lo ia cambia la sistem de vota, ia redui la cuantia de distritos, e ia permete votas par sitadanes a stranjer a la ves prima.

Hezbollah, un grupo armada cual la Statos Unida e otras regarda como un organiza teroriste, desira aumenta sua representa en parlamento.

La prosede de vota per tota 128 sejas continua asta 19:00 de ora local. On no previde la apare de resultas ofisial asta lundi o martedi, ma analistes espeta ce detalias temprana va emerji a esta note.

Deses de miles de sitadanes lubnani ci abita estra la pais ia fa ja sua votas en la parte plu temprana de esta semana.

La sistem nova usa un sistem proportial, con sejas distribuida entre la grupos diversa cristian e muslim. Tra multe tempo, Lubnan ave ja un sistem political de comparti potia entre la relijios. La cuantia de sejas es divideda entre muslimes e cristianes, e cada de la presidente, ministro xef e ofisior autoriosa de la parlamento debe veni de un fondo relijial spesifada.

Saad Hariri, la ministro xef presente, ia causa un crise major en novembre cuando el ia fuji de la pais a Arabia Saudi, anunsiante sua resinia en un parla televisada en cual el ia dise ce el teme un atenta de asasina. Pos du semanas, el ia suspende sua resinia pos parla con presidente Michel Aoun en Lubnan, e ia retira completa sua deside en desembre.

La Uni European ia dise ce lo ia envia oservores elejal a tota de la distritos de vota lubnani.

Temas major cual la parlamento nova va fronti inclui la destina de un cuantia grande de refujadas ci ia entra a la pais pos la eruta de la gera interna suri, e problemes continuante de economia.

2018-W18 – Ataki lundiik in Afgania

AUSKULTA REGISTRASION DE SON (aksentuasion espanik)

imageStat Mahometan av fasied atak dupl proksimu stab sentrik de Organisasion de Pakt de Atlantik Nordik e ambasad de Stati Unied de Amerik in Sintur Verd (kuartier internasional sekur) in urb prinsipal afganian e kombat fusilasionik av avenied in Afgania estik; sirka des diurnalisti e trides otr homi av esed mortifiked. Plu tarde, suisidiist av ataked grup de vehkli de Organisasion de Pakt de Atlantik Nordik in Afgania sudik; desun skolani de *madras av peried in eksplodasion. (AF)

<phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈstat mahomeˈtan ˈav fasiˈed aˈtak ˈdupl prokˈsimu ˈstab senˈtrik ˈde organisasiˈon ˈde ˈpakt ˈde atlanˈtik norˈdik ˈe ambaˈsad ˈde ˈstati uniˈed ˈde ameˈrik ˈin sinˈtur ˈverd”/> (<phoneme alphabet=”ipa” ph=”kuartiˈer internasioˈnal seˈkur”/>) <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈin ˈurb prinsiˈpal afganiˈan ˈe komˈbat fusilasioˈnik ˈav aveniˈed ˈin afˈgania esˈtik”/>; <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈsirka ˈdes diurnaˈlisti ˈe triˈdes ˈotr ˈhomi ˈav eˈsed mortifiˈked”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”plu ˈtarde”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”suisidiˈist ˈav ataˈked ˈgrup ˈde veˈhikli ˈde organisasiˈon ˈde ˈpakt ˈde atlanˈtik norˈdik ˈin afˈgania suˈdik”/>; <phoneme alphabet=”ipa” ph=”deˈsun skoˈlani ˈde madˈras ˈav periˈed ˈin eksplodasiˈon”/>.

Un futbalor mori pos un colpa de lampo

Un futbalor sudafrican, colpada par lampo en un max, ia mori en ospital.

Luyanda Ntshangase, atacor per la ecipo Maritzburg Unida, ia es en un coma induida pos deveni ferida en la jua amin a 1 marto. El ia ave 21 anios.

En un declara en Facebook, la club ia descrive el como un de sua stelas joven e asendente, e ia dise ce la ecipo es lamentosa.

Ntsangase ia asende tra sua club pos sua apare prima contra Kaizer Chiefs a du anios ante aora. El ia es un de tre juores colpada par la flax de lampo en la max en la provinse KwaZulu-Natal. La du otras ia es mera pico ferida, ma Ntshangase ia sufri un peto ardeda.

Sua mori es la trajedia tre per Maritzburg Unida en anios resente. La sentrores prometosa Mondli Cele, con 27 anios, e Mlondi Dlamini, con 20, ia mori en asidentes separada de auto en 2016 e 2017.

A presente, la club ave la numero 4 en la Liga Prima de Sudafrica.

Pexores guianan es matada par piratas

Presidente David Granger de Guiana ia dise ce un ataca par piratas en la semana pasada ia es “un masacra, un trajedia grande”. On teme ce lo ia mata a la min des-du pexores.

Cuatro barcos, portante 20 persones, ia es atacada a lado de la costa de Suriname, visina en America Sude, a venerdi pasada. On ia trova la corpos de tre omes, e cuatro otras ia evade.

Alga de la pexores ci es ancora asente ia es puxada a en la mar con pesas liada a sua gamas, longo reportas par la survivores. La om, de ci la plu ia es guianan, ia es bateda e rubada.

Ier, Granger ia informa reportores ce Guiana ia es multe susedosa en restrinje piratia en la rejion, ma ce la atacas la plu resente ia “veni como un reversa grande”. “Nos estende compatia a la familias privada,” el ia ajunta.

La familias de la vitimes ia es informada ce la governa va suporta los. Ecipos de salvores continua opera en la rejion, con colabora entre autoriosas sranan e guianan.

Piratia es ja longa un problem en la mar prosima a Suriname e Guiana, an si la cuantia de avenis reportada ia redui en anios resente.

Trump es contradiseda sur un compra de silentia

En la SUA, Rudy Giuliani, aidor legal de presidente Donald Trump, ia dise ce Trump ia repaia personal a sua avocato $130 000 usada per compra la silentia de un ator de filmas adulte sur un adultera alegada.

Esta pare contradise Trump, ci ia insiste ce el no ia sabe sur esta paia, fada par avocato Michael Cohen a Stormy Daniels ante la eleje de 2016. Trump ia nega ance la alega par Sra Daniels sur la relata de ama en 2006.

Giuliani ia dise ce no finansia campaniante ia es usada – un cualia major en la situa, car acel ia ta es nonlegal.

La maior pasada de la Site York Nova, ci ia deveni resente un membro de la ecipo legal de Trump, ia comenta: “Los ia embuti lo tra un compania de avocatos e la presidente ia repaia lo.” El ia ajunta ce la repaia ia es fada “tra un periodo de alga menses”.

La avocato de Daniels, Michael Avenatti, ia dise ce americanes “debe es scandalida” par la revela de Giuliani. El ia tuita: “Nos ia predise a menses ante aora ce on va demostra ce on ia menti a la popla american sur la paia de $130 mil e lo cual Trump ia sabe.”

Pos nega inisial la paia, Cohen ia confesa ultima ce el ia fa la paia privata a Stormy Daniels – de ci sua nom vera es Stephanie Clifford – en otobre de 2016, usante sua propre finansia, per compra sua silentia. El ia dise ance ce la campania de Trump e la organiza de Trump ia ave no sabe sur la paia, e ce el mesma no ia reseta un repaia de la mone.

La presidente ia aseta resente ce on ia fa un “acorda”. La paia relata a alegas par Daniels ce el ia fa la seso con Trump en 2006, negada par Trump.

En marto de esta anio, Daniels ia inisia un litiga contra la presidente, alegante ce la acorda de nonrevela ia es nonvalida car Trump no ia suscrive lo. A pos, Daniels ia perde un proposa de corte ce Trump ta atesta jurada sur sua reclama ce los ia fa un relata de ama.

An si Trump ia nega la reclama, sua avocatos xerca $20 milion de compensa de Daniels, razonante ce el ia rompe la acorda de nonrevela.

Daniels litiga la presidente ance sur un tuita “malacusante” cual el ia envia pos cuando Daniels ia dise ce un om ia menasa el en un parce de autos en Las Vegas a abandona sua alegas. Trump ia dise ce la reclamas es “un caso completa de froda”.

Fettes: ”Trezoro estos traktata kiel estrarano”

Ne eblas certe scii, ĉu Trezoro Huang Yinbao estis valide elektita kiel estrarano, diras Mark Fettes. Li tamen estos traktata kiel estrarano ĝis la kongreso en Lisbono.


Trezoro Huang Yinbao.

Post la ĵusa balotado pri novaj estraranoj en UEA estiĝis senprecedenca situacio. Ne klaras, ĉu la ĵus enpostenigita nova estrarano pri financoj, Trezoro Huang Yinbao, efektive estis valide elektita.

Li ricevis pli ol duonon el la registritaj voĉoj, sed post la anonco de la rezulto la 20-an de marto du komitatanoj konstatis, ke iliaj voĉoj ne estis registritaj.

La prezidanto de UEA, Mark Fettes, petis la teknikan helpanton de UEA esplori, ĉu efektive la voĉoj de du komitatanoj ne estis ĝuste registritaj de la voĉdona sistemo.

– Evidente, se tiel okazis, ni devos konsideri la voĉdonon nevalida, ĉar kiel mi skribis en la antaŭa kazo, ĉiu voĉo gravas, li skribis en letero al la komitato.

Responde al demando de Libera Folio li nun klarigas, ke ne eblas certe scii, kial iuj voĉoj ne estis registritaj.

– Mankas klaraj pruvoj pri la valideco aŭ malvalideco de la voĉdona procezo. La sistemo fidele registris multajn voĉojn, sed ni ne povas spuri kio efektive okazis ĉe la homoj kiuj kredis esti voĉdonintaj, sed kies voĉoj ne registriĝis. Povus temi pri homa eraro, povus temi pri teknika eraro – ni simple ne scias.

Oni povus argumenti, ke se ne eblas certi pri la valideco de la balotado, la voĉdono evidente estas nevalida. Mark Fettes tamen faras alian konkludon:

– Pri la elekto de Trezoro, mi intencas fari kiel mi indikis al la Komitato, nome trakti lin kiel estraranon sed zorgi ke la decidoj ne dependu nur de lia voĉo. En Lisbono ni petos la Komitaton konfirmi lian elekton per ĉeesta sekreta baloto.

Trezoro Huang Yinbao do restos en la neklara stato de ebla estrarano ĝis la Universala Kongreso, kie li iĝos efektiva estrarano – aŭ efektiva neestrarano, depende de la opinio de la tiam ĉeestontaj komitatanoj.

Intertempe la reta voĉdonsistemo de UEA estas plibonigata, rakontas Mark Fettes:

– Ni nun enkondukis aldonajn kontrolojn ĉe la voĉdonsistemo, kaj samtempe komencas plani la kreon de nova sistemo ligita al la lanĉota membrospaco en la retejo de UEA.

Precize kiam estos lanĉitaj la unuaj renovigoj de la asocia retejo Mark Fettes ankoraŭ ne povas certe diri.

– Mi atendas konfirmon de Martin [Schäffer] kaj Ana [Ribeiro] pri lanĉodato. Ana nun efektivigas la transigon de datumoj inter la malnova kaj la nova membrodatumbazoj, kio estas nepra antaŭpaŝo por la lanĉo de la membrospaco.

Generalo Franco trovis Esperanton framasona

Esplorante menciojn de Esperanto en verkoj pri la ”jud-framasona komploto”, pri kiu iam fantaziis hispaniaj ekstremdekstruloj, José Antonio del Barrio surprize trovis, ke generalo Francisco Franco mem en artikolo verkita sub plumnomo faris ligon inter la asertata “komploto” kaj Esperanto. Tio laŭ li povis kontribui al la fakto, ke Esperanto dum la regado de Franco estis konsiderata iom suspektinda lingvo.


Francisco Franco en 1930.

En la sola libro kiun generalo Francisco Franco verkis estante ŝtatestro de Hispanio, li menciis Esperanton, ligante ĝin kun framasonismo.

Tio povas surprizi, ĉar li ne estis speciale konata kiel intelektulo, eĉ male, kaj li ne verkis multe: ian kronikon/novelon kiam juna (“Taglibro de flago”), la scenaron de filmo siatempe tre konata (“Raso”), kaj libron pri framasonaro, jam kiel “generalego”.

Povas surprizi ankaŭ, ke mi parolas pri malkovro, se konsideri ke en la tiutempaj cirkonstancoj estus apenaŭ eble ke tiamaj esperantistoj ne sciis tion. La eksplikon… mi lasos por la fino. Unue la kuntekston.

Fine de la pasinta jaro mi havis la okazon partopreni simpozion pri d-ro Zamenhof en Varsovio. Koincidante kun la tago de Esperanto kaj la centjariĝo de la morto de Zamenhof, la muzeo de la pollandaj judoj, la tre impresa POLIN, organizis tiun kunvenon, kun fakuloj, por esplori ne nur lian esperantistan flankon, sed ankaŭ aliajn el liaj interesoj, kaj specife lian hebrean karakteron.

Mi mem kontribuis pri temo kiu interesas min de antaŭ iom da tempo, kaj kiun mi konsideris ne sufiĉe pritraktata. Nome, pri la fakto ke la “Deklaracio pri Homaranismo”, en kiu Zamenhof unuafoje prezentis publike siajn filozofion kaj ideologion en malferma kaj kompleta formo, estis publikigita en la hispania ĉefurbo, Madrido.

Kial mi taksas tiun ĉi detalon interesa aŭ esplorinda? Nu, oni memoru ke la idearo de Zamenhof, precipe disvolvata unue kiel Hilelismo kaj poste pli ĝenerale konata kiel Homaranismo, estis multe pli ampleksa ol liaj pure lingvaj projektoj, kaj havis iujn etnajn kaj religiajn erojn, kiuj – oni ĉiam diras en la libroj pritraktantaj tiun temon – ne estis bone akceptitaj en la okcidentaj landoj. Konkrete la gvidantoj de la esperantista movado, tiam troviĝantaj ĉefe en Francio, taksis kun granda malfido tiujn filozofiajn ideojn de D-ro Zamenhof.

Ili estis trovintaj aliajn solvojn al la etnaj konsideroj, nome la fortigon de la nacia karaktero, kaj al la religiaj disputoj, nome la laikismon de la ŝtato. Kaj krome ili sentis sin tre malproksimaj de la kunteksto de Zamenhof, precipe liaj hebreaj radikoj, pri kiuj ili preferis silenti, interalie por ne veki la kontraŭŝemidismajn sentojn en la okcidenteŭropa socio, danĝere minacajn en tiuj tempoj post la pasioj vekitaj de la Dreyfus-afero.

Aŭ tion oni ĉiam asertas. Sed tamen, kiel dirite, la ĉefa broŝuro prezentanta formale kaj ordigite la ideojn de Zamenhof estis publikigita en okcidenteŭropa urbo. Kiel tio povis okazi?

Unue, mi suspektas ke la divido inter, unuflanke, orienteŭropaj aktivuloj, pli ideologiaj aŭ idealismaj, kaj okcidentaj pragmatuloj, pli emaj akcenti la avantaĝojn de Esperanto en la diplomatiaj, komercaj kaj sciencaj fakoj, estas tro simpliga bildo. Mi suspektas ke la interna ideo de Esperanto estas pli forta inter la okcidentaj esperantistoj (ankaŭ en tiutempa Francio) ol oni emas emfazi. Pli probable la malsukceso de Ido havis iajn radikojn tie. La ideoj de Zamenhof estis, kaj plu restas, certe altiraj ankaŭ por “okcidentuloj”, se oni povas tiel diri.


La esperantistaj framasonoj Julio Mangada Rosenörn, Fernando Redondo Ituarte kaj Emilio González Linera.

Sed, pli konkrete, la publikigo ŝuldiĝis grandparte al la karaktero de la trihoma grupo respondeca pri la eldono. Ili estis du militistoj, Julio Mangada Rosenörn kaj Fernando Redondo Ituarte, kaj la presisto Emilio González Linera. Temis pri trio da framasonoj, kiuj malmultajn jarojn antaŭe estis komencintaj aktivi en tiuj rondoj, publikigante artikolojn pri Esperanto en framasonaj gazetoj kaj eldonante revuon en la internacia lingvo kun ideoj ligitaj al framasonismo. Pri la karaktero de tiu movado en Hispanio, inklude ĝian rilaton al Esperanto, mi iam verkis artikolon en Sennaciulo.

Ĉi-foje mi esploris, kiom la filozofio de la hispania framasonismo, ligita al la liberalismo kaj radikala en sia laikismo, povis kontaktiĝi kun la ideoj de Zamenhof, eĉ se tiu ĉi devenis el tute alia tradicio. Krome, influis kelkaj aliaj specifaĵoj pri Hispanio.

Unu el ili, kiu ĝis nun ne estis esplorita, kaj kiun mi trovis aparte interesa, estis la speciala konsidero de la judoj. Kiel dirite, en aliaj eŭropaj landoj la juda karaktero de Zamenhof povis esti malhelpo por Esperanto, pro la specialaj nuancoj de tiu tradicio, sed ĉefe pro la floranta kontraŭjudismo, kaj tial oni provis kaŝi tiun apartenon en la publika informado.

En Hispanio la situacio estis alia, ĉar, kiel konate… judoj simple ne ekzistis en la lando. Oni estis ilin elpelintaj pli ol kvar jarcentojn antaŭe, kaj do la judo estis mita estaĵo. Tio ne signifas ke ne ekzistis kontraŭjudismo: certe jes, sed temis pri tiu tradicia religia malŝato, nutrita de la katolika eklezio, ne multe rilata al la moderna kontraŭjudismo kun rasaj subtonoj, pli ofta en aliaj landoj.

Krome, tiuj sentoj kontraŭjudismaj estis en tiutempa Hispanio plejparte kontraŭbatalataj pro specifa fenomeno nomata filosefardismo. Nome, en la antaŭaj jardekoj oni estis malkovrinta la pluvivon de komunumoj de hebreoj elpelitaj el Hispanio, kiuj dum jarcentoj konservis arkaikan varianton (la sefardan) de la hispana lingvo.

Tiu ŝajna lojaleco de la “hispanaj” judoj kreis ondon de simpatio eĉ inter konservativaj tradiciemaj tavoloj, inter kiuj la naciismaj sentoj vekitaj de tiu retrovita ligiteco superis aŭ kompensis parton de la malŝato al la religio de la dimortigintoj. Oni povas konstati tiun relativan simpation eĉ en la verkoj de Franco, nome en la “Taglibro” kaj la filmo “Raso”, montrantaj ambiguajn sentojn pri la sefardoj.

Mia konkludo estis do, ke la eldonistoj de la Deklaracio en Hispanio ne antaŭvidis danĝeron en la publikigo de filozofio kiu por multaj aliaj eŭropanoj povus esti ligita al judaj aspiroj. Eĉ pli, en tekstoj de Mangada oni rilatigis la judan karakteron de Zamenhof al la hispana tradicio kaj al la hispana judaro… tute fantazie, kiel vi povas imagi.


Hispana karikaturo pri “judaj framasonoj”.

La rilato inter judismo kaj framasonaro iĝis tamen pli danĝera en la sekvaj jardekoj. Ĉefe en la tridekaj jaroj, post la alveno de la Dua Hispania Respubliko, la politikaj sintenoj radikaliĝis, kaj la dekstrulaj fortoj komencis esplori aŭ fantazii pri judaj komplotoj, parte aplikante la tradician katolikan kontraŭjudismon, parte pro la influo de la ideoj venintaj el Germanio. Tiu “judframasona konspiro”, al kiu oni foje aldonis la esprimon “bolŝevisma”, fariĝis mobiliza krio por tiuj sektoroj, sendepende de la nula influo de la judoj en Hispanio (kaj la tre malgranda de la komunistoj dum la Respubliko mem).

Mi iom esploris la menciojn pri Esperanto en la literaturo pri tiu komploto, kaj la konsekvencojn por nia lingvo de tiu ideologia bildo. Sufiĉas nun diri ke en multaj kapoj de la venkinta reĝimo post la milito certe restis ideo pri tiu rilato de Esperanto al judismo kaj ĉefe al framasonaro. Vi povas vidi ekzemplon en la kazo de la militisto Antonio Jiménez Mora, pri kiu mi rakontis tie ĉi kaj ĉe aliaj ĉikanoj kiujn veteranaj esperantistoj de tiu epoko foje rakontas.

Kaj tio kondukas nin fine al generalo Franco. Serĉante pri la ligoj inter judismo kaj Esperanto en la publika bildo dum la unuaj periodoj de la diktaturo, mi trafis la plej influan kontraŭframasonan libron de la epoko. Temas pri kolekto de artikoloj publikigitaj en la oficiala falangista ĵurnalo sub la plumnomo “Jakim Boor”, kaj poste kolektitaj en 1952 en libro nomata simple “Masonería” (“Framasonaro”).

La artikoloj estis tre influaj, ĉar ili aperis plejofte frontpaĝe, sed ĉefe ĉar la aŭtoro estis la generalo mem. Tion sciis relative malgranda rondo, kvankam multaj aliaj suspektis, kaj tio estis konfirmita nur post lia morto, kiam la fondaĵo kiu portas lian nomon (kaj kiu, nekompreneble, plu ekzistas nun kaj eĉ ricevas publikajn subvenciojn) republikigis la libron sub lia vera nomo.

Generalo Franco flegis radikalan obsedon kontraŭ la framasonismo jam en la antaŭmilitaj jaroj. Iuj diras ke tio fontis el la fakto ke li mem estis petinta aliĝi al tiu grupo, kion rifuzis liaj militistaj kolegoj (interalie, laŭ iuj versioj, Julio Mangada), kvankam mi mem ne multe kredas tiun eksplikon. Aliaj kulpigas la rilaton al framasonaro de lia paĉjo, kun kiu li havis tre malbonajn rilatojn, kaj de lia frato, la famega radikala aviadisto Ramón Franco, kun kiu li fine repaciĝis.

Probable plej gravis tamen la influo de la framasonaro inter la militistoj, kaj la politikaj kunpuŝiĝoj ene de tiu sektoro. La rezulto ĉiukaze estas ke la nova reĝimo senkompate persekutis la framasonojn, eĉ per starigo de speciala tribunalo kontraŭ ili, kaj tute elradikigis tiun organizaĵon en la lando ĝis la nuntempo.


La libro de generalo Franco, siatempe publikigita sub plumnomo.

Kiel dirite, en tiu libro la generalo mencias Esperanton. Temas vere pri tre mallonga kaj flanka aludo. En iu ĉapitro-artikolo li pritraktas la “Internacian Framasonan Asocion”, organizaĵon kiu lin obsedis kiel “tutpova, unuiganta ĉiujn framasonajn povojn kolektive organizitajn”, kvankam ŝajnas ke en la realo ĝi apenaŭ agadis.

Ĝin li kontrastigis kun la tradicia “Internacia Ligo de Framasonoj”, kiu, “kvankam pli frua, daŭrigas nefirman vivon, kaj taŭgas nur por faciligi la individuajn kontaktojn inter Fratoj de diversaj originoj, cele al ilia renkonto kaj interkonatiĝo”, aldonante ke tiu Ligo “estis dum la fruaj jaroj de la jarcento la sponsoro kaj ĉampiono en la disvastigo de Esperanto kiel lingvo de internacia kompreniĝo”.

Oni povas vidi ke la mencio pri Esperanto ne estas agresa nek speciale antipatia, kaj tio povas ekspliki kial la lingvo ne estis persekutita en si mem, sed samtempe eblas dedukti ke en la kapo de Franco, kiel en aliaj samideologiaj homoj de tiu reĝimo, Esperanto aperis ligita al idearo malvenkinta en la milito, kaj ke tio eksplikas ke ne ĉiam estis konvene tro forte ligiĝi al la idealoj prezentitaj de Zamenhof.

En la nova eldono de “La danĝera lingvo” Ulrich Lins malgrandigis la spacon dediĉitan al la persekutoj en Hispanio, taksante ke la ĉefaj agresoj al esperantistoj en tiu ĉi lando okazis ne pro la lingvo mem, sed pro iliaj ligoj al aliaj movadoj kaj idearoj. Se paroli strikte, li pravas, sed mi aldonus nuancon: en la frankisma Hispanio, Esperanto ne estis lingvo danĝera, sed certe iom suspekta.

José Antonio del Barrio

Ĉi tiu artikolo estas redaktita versio de teksto aperinta en la blogo de la aŭtoro.

Republikigo nur kun lia permeso.

La color contaminada de la Taj Mahal

En Barat, la Corte Suprema ia comanda la governa a xerca aidas stranjer per repara lo cual lo descrive como un cambia ansinte de la color de la Taj Mahal.

Lo dise ce la tomba famosa, construida en la sentenio 17 de marmo blanca e otra materias, ia jali e deveni aora brun e verde. La causas inclui contamina airal, construis, e la fece de insetos.

La judores ia esamina fotos de la palasio furnida par ambientistes e ia comanda ce la governa trova espertas en e estra la pais.

En la pasada, la governa ia covre la fenetras de miles de fabricerias prosima a la Taj Mahal, ma ativistes dise ce la marmo perde ancora sua brilieta. Cloacales en la Rio Yamuna, a lado de la palasio, atrae insetos cual escrete sur la mures, manxante los.

La Taj Mahal ia es construida en la site Agra par la Imperor Mugul Shah Jahan, e es aora un de la atraes major de turisme global, con asta 70 mil visitores per dia.

La problem de susia no es nova, ma on teme ce lo deveni plu sever. A veses diversa en la du desenios pasada, on ia covre la marmo su un trata de fango: cuando on lava la fango a via, lo desprende ance alga de la susia. La plu resente de esta tratas ia comensa en janero.

2018-W17 – Fluctuation militari in Syria

AUDI REGISTRATION DE SON (accentu hispan)

21341690_0In soledí, li Armé Syrian, jun(c)tmen con milicies su(p)portat probabilmen de Iran, prendet control de alquant villages in ost-Syria, queles hat esset sub li control de forties kurd (li Forties Democratic Syrian). To esset un conflicte rar ínter ti ci du partes del guerre. Li territorium esset plu tardmen reconquestat del forties kurd per un contraa(t)tacca ductet del Unitás de Protection Populari con auxilie de aviones, queles ascendet ex bases US-american in nord-Syria. (SY)

<phoneme alphabet=”ipa” ph=”in soleˈdi”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”li arˈme syˈrjan”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈd͡ʒunktmen kon miˈlit͡sjes supporˈtat proˈbabilmen de iˈran”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”prenˈdet konˈtrol de alˈkwant vilˈlaʒes in ostˈsyrja”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈkweles ˈhat esˈset sub li konˈtrol de ˈfort͡sjes ˈkurd”/> (<phoneme alphabet=”ipa” ph=”li ˈfort͡sjes demoˈkratik syˈrjan”/>). <phoneme alphabet=”ipa” ph=”to esˈset un konˈflikte ˈrar ˈinter ti t͡si du ˈpartes del ˈgwerre”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”li terriˈtorjum esˈset plu ˈtardmen rekonkwesˈtat del ˈfort͡sjes ˈkurd per un kontraatˈtakka dukˈtet del uniˈtas de protekˈt͡sjon popuˈlari kon auˈgzilje de aˈvjones”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈkweles ast͡senˈdet eks ˈbazes ˈu ˈes ameriˈkan in nordˈsyrja”/>.

La secretas jenetical de la rosa

A la ves prima, rexercores ia desifri la “testo” jenetical intera de la rosa. Sua istoria revela un surprende: lo es plu prosima relatada a la fresa ca nos ia suposa. Pos tempo, la labora va produi cisa rosas con odores e colores nova.

La prepara de la mapa nova de jenom ia ocupa oto anios, e ia revela jenes pertinente a la crea de odor e color e a la longia de vive de flores.

La studia, par un grupo de plu ca 40 siensistes de Frans, Deutxland, la Rena Unida e Xina, furni un comprende plu bon de la razonas perce la colores e odores de rosas es tan diversa. La informa jenetical va aida cultivores a developa varias nova cual dura plu longa en la vaso, o es plu capas de resiste pestes.

Lo lumina ance la familia Rosaceae, cual conteni no sola plantas ornal como la rosa, ma ance frutintes como pomos, peros e plantas de fresa.

La cultiva de rosas en jardines ia comensa a miles de anios ante aora, probable en Xina. En la periodo roman, rosas ia es multe creseda en Asia sude-ueste, do on ia usa los per parfum o como confeti.