Monthly Archives: January 2017

Protestores tibetan es arestada en Suiz

La polisia suiz ia aresta 32 ativisites protibetan ci ia protesta contra un visita par Xi Jinping, la presidente de Xina.

La grupo, composada de tibetanes e suizes, ia es detenida ier per iniora restrinjes instituida par la polisia en la capital, Bern.

Un om ia es ance prevenida de ensende se.

Xi es en Suiz per un visita ofisial ante la Foro Economial Mundal cual va comensa doman en Davos. Sua partisipa en la foro va es la prima par un presidente xines.

La protesta a soldi ia aveni en la sentro de Bern e la polisia ia intende ce lo va fini a mediadia, ante la ariva de Xi.

La protestores ia condui jeneral pasosa, ma alga ia continua protesta pos la limita de tempo, ia refusa ce on esamina sua identias, e ia causa otra disturbas.

Pl tarda, la arestadas ia es librida. Dotores ia atende la om ci ia atenta ensende se.

La protestas ia atrae entre 700 e 800 partisipores.

La politicas de Xina en Tibet ia provoca comun protestas ultramar par tibetanes ci desira libria de Xina e la aseta de sua xef spirital, la dalai-lama.

En 1999, un protesta simil protibetan ia aveni en un visita par Jiang Zemin, alora la presidente de Xina, ci ia es colerida cuando protestors ia lansa ovos contra la delegadas xines.

La mori de la padre de piniin

Zhou Youguang, la linguiste ci ia crea la sistem piniin per scrive xines en la alfabeta roman, ia mori a 111 anios.

Zhou e un comite de la Partito Comuniste ia spende tre anios en developa piniin en la desenio de 1950. Lo ia cambia la modo de ensenia la lingua e ia aida alti la cuantia de persones capas de leje.

El ia nase en 1906 en la Dinastia Qing, e ia deveni final un oposor forte de la governores comuniste de Xina. Zhou ia mori ier en Beijing, a la dia pos sua aniversario.

Como un joven, Zhou ia pasa tempo en la SUA e ia labora como un bancor de Wall Street.

El ia revade a Xina pos la vinse comuniste en 1949, e on ia encarga el con crea un sistem nova de scrive usante la alfabeta roman.

Ante la developa de piniin, 85% de persones xines no ia pote leje. Aora, cuasi tota es capas.

Piniin ia deveni la sistem la plu comun de mundo per scrive xines, an si alga comunias – spesial en Hongkong e Taiuan – continua usa alternativas.

Lo es ance vasta usada per tape sinias xines en computadores e telefonetas, tal ce alga persones teme ce lo va deveni final un sustitua intera per la sinias xines tradisional.

Sua ateni ia proteje Zhou de alga de la persegues cual ia aveni su la governa de Mao Zedong. An tal, plu tarda, en la Revolui Cultural, on ia envia el a la campania per reinstrui el.

En sua anios plu vea, el ia deveni forte desaprobante sur la autoriosas xines. El ia scrive libros, de cual la plu ia es proibida.

Intervisada en 2011, el ia dise ce el espera vive sufisinte longa per vide un confesa par la autoriosas xines ce la colpa sanguosa contra protestores prodemocrata en la Plaza Tiananmen en 1989 ia es un era.

El ia dise ce sitadanes comun no crede plu a la Partito Comuniste, e ce la majoria vasta de inteletosas xines favore la democratia.

La presidente de Gambia refusa resinia

La presidente elejeda de Gambia, Adama Barrow, ia parti de la pais pos un fali de discutes per convinse presidente Yahya Jammeh a resinia.

La presidente de Nijeria ia vola a Banjul per atenta reali un acorda, ma Jammeh ia refusa sede la potia.

Barrow vade aora a Mali, do el va encontra xefes de Africa ueste ci ia asembla ala per un confere. La ajente pasada de imobila desira solve la nonprogresa afin on pote inaugura el en la semana veninte.

La periodo presidental de Jammeh va fini a jovedi. La Uni African ia dise ce lo no va reconose plu la governa de Jammeh pos acel tempo.

Muhammadu Buhari ia vola a Banjul, capital de Gambia, per aida reali un acorda, car la rejion teme la segues de un cambia nonpasosa de potia.

Ecowas, un bloco de 15 statos cual ia organiza la asembla, ia dise ce lo va considera despone Jammeh par fortia militar si el refusa resinia.

Jammeh ia aseta inisial sua defeta pos la eleje en desembre. Ma corta a pos, el ia recomenda ce on cansela la resulta.

La xef de 51 anios ia saisi potia en la pais en 1994, e on ia acusa el de maltratas de diretos umana, an si el ia organiza votas periodal.

A jovedi, un avocato per Jammeh ia solisita un comanda de la Corte Suprema per preveni la inaugura de Barrow. La Corte Suprema no pote considera la defia asta maio, car judores manca, e Jammeh dise ce el no va resinia asta alora.

La teme crese ce la nonsertia risca causa un parti de refujadas.

Miles de gambianes, xef femes e enfantes, ia traversa ja la fronteras a Senegal e a Gine-Bisau, do los no nesesa un visa.

Barrow ia gania 43,3% de la votas en la eleje de desembre, en compara con 39,6% per Jammeh. Un aspiror tre, Mama Kandeh, ia gania 17,1%.

Rusia Esperantista Unio aneksis Krimeon

La landa asocio de UEA en Rusio elektis loĝanton de Krimeo “la Rusia esperantisto de la jaro 2016″ kaj tiel agnoskis la anekson de la duoninsulo, kiu laŭ internacia juro apartenas al Ukrainio.


Jefim Zajdman ĉe la klubejo en Jalto.

La “Rusia esperantisto de la jaro 2016″ estas Jefim Zajdman, kiu loĝas en la urbo Jalto ĉe la suda marbordo de Krimeo. Laŭ la oficiala motivado li ricevas la agnoskon pro “senlaca laboro pri organizado de renkontiĝoj, preparado de novaj esperantistoj, modela gvidado de la loka klubo kaj pluraj aliaj meritoj”.

La decido  estis farita jam komence de decembro, sed daŭris longe ricevi komentojn de la koncernitoj. La prezidanto de UEA, Mark Fettes, ĝis nun ne respondis la demandojn de Libera Folio, senditajn la 10-an de decembro. Ankaŭ aliaj estraranoj de UEA ne komentis la aferon.

UEA principe sekvas la politikon de UN, laŭ kiu Krimeo estas parto de Ukrainio. Tial la sinteno de la landa asocio de UEA en Rusio ne estas senproblema por UEA, sed la gvidantaro de la asocio ŝajne esperas, ke la problemo malaperos per si mem, se oni silentos pri ĝi.

La prezidanto de Rusia Esperantista Unio, Svetlana Smetanina, siaflanke asertas, ke la diskuto pri la temo inter REU kaj UEA jam estas finita, kaj ke estas neniuj problemoj pri la afero:

– Laŭ la leĝaro de Rusio Krimeo apartenas al Rusio. Laŭ la Statuto REU rajtas akcepti al siaj vicoj civitanojn, kolektivojn, asociojn de iu ajn lando kaj mondoparto. Ni nenion rompis. Kiun sintenon havas UEA rilate Krimeon, mi scias kaj tio nin ne interesas. La diskuto pri tio kun UEA estis pasintaŭtune kaj ĝi estas delonge finita. Ni ne havas problemojn!

Laŭ Nikolaj Gudskov, estrarano de REU, la decido elekti loĝanton de Krimeo kiel “Rusian esperantiston de la jaro” ne estis politike motivita:

– Temis nur pri tio, ke Jefim multon faris ĉi-jare (kiel en la antaŭaj jaroj!), sed ni elektis ĝuste lin pro tio, ke li estas tre aĝa homo, kaj en sekvaj jaroj apenaŭ sukcesos fari same multe. Do, dum tio konvenas, necesas distingi bonan homon, membron de REU, kiu dum preskaŭ 60 jaroj sindone okupiĝas pri Esperanto, ĝia apliko, disvastigo kaj popularigo. Li apartenas al la plej malnova generacio de elstaraj esperantistoj, kiuj relevis la movadon en USSR post longa paŭzo. Liaj politikaj konvinkoj tute ne estis atentataj, ni atentis nur lian E-agadon.


Jefim Zajdman en sia loĝejo en Krimeo.

Jefim Zajdman mem eksciis pri sia elekto, kiam Libera Folio petis lian komenton:

– Mi estis en Maroko, kiam venis via letero. Dank’ al ĝi mi eksciis pri la afero. Nun mi revenis kaj povas respondi al vi. Mi povas informi vin, ke Krimea Esperanto-Centro, kies gvidanto mi estas, delonge estis akceptita en REU.  Alia varianto ne eblis, ĉar la krimeanoj devas vivi laŭ rusiaj leĝoj.

La decidon registri Krimean Esperanto-Centron kiel regionan organizaĵon de REU la rusia landa asocio de UEA faris jam en 2015. UEA ĝis nun publike ne esprimis sian sintenon al la decido.

Laŭ Euhen Kovtonjuk, la prezidanto de Ukrainia Esperanto-Asocio, lia asocio sekvas la rezoluciojn de UN kaj aliaj internaciaj organizaĵoj, laŭ kiuj Krimeo jure restas parto de Ukrainio, dum la decido de REU kontraŭas tiujn rezoluciojn.

– Certe Zajdman meritis laŭdojn pro E-aktivado. Sed la deklaro de REU estas aroga postsekvo de la okupacio de Krimeo. Ankaŭ konsideru, ke la pozicio de REU ne estas la pozicio de ĉiuj pensantaj rusaj esperantistoj.


Pli pri la temo:

2017-01-12 – De immigrantes in Germania

AUDI REGISTRATION DE SON

postimageLe ministerio del interior de Germania ha annunciate planos, que requirentes de asylo novemente arrivante Germania sera deportate a Grecia desde medio de martio. Talmente Germania restablira le systema secundo le Regulamento de Dublin del Union Europee. Secundo iste regulamento, on debe requirer asylo in le prime stato-membro, que on arriva; Grecia sovente es tal stato. Cinque annos de un suspension de deportationes assi sera effectivemente finite. (29 | DE)

Un dia sin omiside en Salvador

La polisia en Salvador dise ce la pais ia esperia 24 oras sin omisides. Esta es un aveni rara en un nasion con multe combates de ganges.

La pais ave un de la tasos de omiside la plu alta de mundo, seguente la Nasiones Unida.

Asta aora en esta anio en Salvador, des persones per dia ia es matada asta la martedi de pas nonespetada.

La plu de la violentia es causada par ganges criminal, local conoseda como maras, cual opera tra America Sentral.

La polisia no ia ofre un esplica per la manca de violentia. Ma la autoriosas ia nega rapida ce los ia restora un sesafusili controversa con la ganges.

La grupos criminal ia es inisial formida sur la stradas de Los Angeles en la desenio de 1980, par enfantes de migrores salvadoran ci ia fuji de la gera interna savaje de la pais.

Cuando la gera ia fini en 1992 e multe de los ia revade a casa, los ia prende la cultur de gang con los.

La maras es envolveda con contrabanda de drogas, ruba, e estorse.

La du ganges xef ativa en la rejion es Mara Salvatrucha, ance nomida MS-13, e Mara-18, o la Gang de la Strada 18.

Avias menasa aviones a la airoporto de Beirut

Aviones a la airoporto de Beirut risca peril car avias ia comensa manadi a un dejeteria prosima.

Youssef Fenianos, la ministro de transporta de Lubnan, ia dise ce la pais fronti “un crise” car la avias continua ariva a la loca.

A martedi, un avion de Middle East Airlines ia encontra un manada grande de avias en desende a la atereria uesete de la airoporto.

Ativistes urje ce on clui la dejeteria per preveni la risca de un asidente.

La dejeteria Costa Brava ia es creada en marto 2016. Lo es un parte de un solve tempora de la problem de dejetadas en la cite, do 20 tones ia cumula sur la stradas en la menses la plu calda de la anio.

Ma car on ancora no ia construi la compleso projetada a la dejeteria, la monton de dejetadas ia ateni un altia de nove metres.

Ambientistes averti ja tra alga menses ce la dejeteria atrae rodentes e un cuantia cresente de avias. En agosto, la uni lubnani de pilotes ia averti sur la posible ce avias va es sucada a motores de aviones.

An tal, lo pare ce Fenianos no ia urje ce la ministro xef Saad Hariri reata asta aora.

“Oji nos fronti un crise,” Fenianos ia dise en un declara. “Nos reconose ce un peril es presentada a la move de aviones sivil par la avias. Grasias a Dio, asta aora, la volas ia encontra no peril real.”

Fenianos ia dise ce el espera ce un cuantia aumentada de aparatos emetente sonas de avias xasante a locas diversa tra la airoporto va aida solve la problem.

La idea ia es burlada par la promove ativiste “Vos Apesta”, inisiada per protesta contra la nonreata par la governa a la apico de la crise de dejetadas.

“La solve no es asusta la avias a via,” la promove ia dise, recomendante ce on clui la dejeteria en loca.

Provoko

Nun, pos mea diatribo pri uzado kontre diskutado, me saltas a vera provoko. Ma me komencas circonspekte, per un de la plu acesebla verki di Gertrude Stein.
Gertrude Stein (1874 – 1946) esis Usana autoro famoza kom skriptisto experimental. El skriptis la operi Four Saints in Three Acts (Quar Santi per tri akti) e The Mother of Us All (La Matro di ni omna) kun kompozisto Virgil Thomson. Inter elua romani esas The Making of Americans (La Fasonado di Amerikani), Blood on the Dining-Room Floor (Sango sur la sulo dil manjo-chambro), Lucy Church Amiably, Three Lives (Tri vivi), Brewsie and Willie, e Q.E.D. (Quod erat demonstrandum). Anke el skriptis poemi, teatraji (i.a., Doctor Faustus Lights the Lights (Doktoro Faustus acendas la lumili)), e du autobiografii: The Autobiography of Alice B. Toklas (L’Autobiografio di Alice B. Toklas) ed Everybody’s Autobiography (L’Autobiografio di omni).
Elua verki esas famoza pro la repeto di vorti, la t.n. koncio-fluo, ritmo qua plu importas kam signifiko, e granda humuro. Ta verki ofte similesas per vorti la Kubismo di Picasso, ma la maxim granda influo esas l’arto di Cezanne (amba artisti esis intim amiki di Stein). La kritikisto Judy Grahn dicas ke, ‘vice la manipulado emociganta qua distingas la lineara skribado, Stein uzas ludo.’
Pro ke nia L.I. esas vera linguo, me opinionas ke tal experimenti esas tote apta. Me esperas incitar uli de nia samideani tradukar Alfred Jarry, Guillaume Apollinaire, Hugo Ball, Walter Hasenclever, Yvan Goll, Ezra Pound, James Joyce, Italo Calvino, Raymond Queneau, e.c. Adminime, tala laboro plurichigos ed expansos la posiblaji di nia linguo (quale omna tradukado).
La verki di Stein esas maxim ofte netradukebla; el havas multa rimi ed maxim ofte uzas vorti havanta nur un-du silabi – esas multi en la Angla, poki en Ido – tre grava por la ritmo e repetado. Ca sequanta artikleto ne esas tro experimental; me precipue prizas la lasta paragrafo. Ol esas probable la lasta skribado da Gertrude Stein. La titulo esis donita dal redaktisti dil Yale Poetry Review, ube ol esis publikigita en 1947 pos la morto dil autoro.

MEDITADO PRI LA ATOMALA BOMBO
da Gertrude Stein
On demandis, quon me opinionas pri l’atomala bombo. Me dicis ke me tote ne povis interesesar pri ol.
Me prizas lektar detektivo- e misterio-romani. Me nultempe havas sato de oli ma irgekande un de oli esas od esis pri mortiganta radii ed atomala bombi me ne povis lektar oli. Quale importas, se oli esas advere tam destruktiva kam dicita esas nulo restanta e se esas nulo esas nulu interesesar e nulo pri quo interesesar. Se oli ne esas tam destruktiva kam dicita oli esas nur kelke plu o min destruktiva kam altra kozi e lo signifikas ke malgre omna destrukto esas sempre multa kozi restanta sur ta mondo interesesar od esar interesiva e la kozo destruktanta esas nur un de la kozi qui interesas la homi qui inventas olu o la homi qui pafas olu, ma advere nulu altra povas facar irgo pri to do on devas nur vivar kam sempre, do komprenez ke l’atomala (bombo) tote ne esas interesiva, ne plu interesiva kam irga altra mashino, e mashini nur esas interesiva inventata od aganta to quon li agas, do pro quo interesesar. Me nultempe povis interesesar pri l’atomala bombo, me ne povis plu kam pri la sekreta armi di omni. Ke ol mustas esar sekreta facas ol tedanta e sensignifika. Certe olu destruktos multo ed ocidos multe, ma esas la vivanti qui esas interesiva ne la maniero quale ocidar li, pro ke se ne multi restus vivante quale esus irga intereso pri destrukto. Bonege, tale me opinionas pri to. Ed advere profunde tale omni opinionas pri to. Li opinionas ke li interesesas pri l’atomala bombo ma li advere ne esas ne plu kam me esas. Advere no. Li forsan kelke timas, me ne tante timas, esas tanta kozi timar do quale profitas desquieteskar su por timar, e se on ne timas l’atomala bombo ne esas interesiva.
Omni aceptas tanta informo dum la tota jorno ke li perdas lia komuna raciono. Li tante askoltas ke li oblivias esar natural. Co esas bona rakonto.

2017-01-11 – Re museu Hongkonga

postimagePlanus stimular culturu stabilimento novi musei Hongkonga incitavir protestus contra “lavaju cerebris culturalu e venerationu citati Běijīng”, como criticus dicer. Novu museu esserear filialu Musei Palatii citati Běijīng – uni famosissimis museis Chini. Protestus esser duct exemplo radicalo democrato Liáng Guóxióng (Ligu Socialdemocratis). Lín Zhèng Yuè’é, quu supportar projectu musei, esser accusat criticos, quod lu voler impressionar citatu Běijīng. (2 | CN-HK)

-u substantivu o adjectivu, -s pluralu, -i de (genitivu), -e a, pro (dativu), -o per (instrumentalu), -a in (locativu), -r presentu o infinitivu verbu, -vir perfectu verbu, -rear conditionalu verbu

La stadion Maracana es sacada

Ofisiores de futbal en la site Rio de Janeiro en Brasil ia urje ce on ata rapida per preveni plu dana a la stadion famosa Maracanã, pos cuando esta ia es rubada.

La federa de futbal de Rio ia dise ce fenetras ia es rompeda e ojetos ia es furada.

La stadion ia es usada en la Juas Olimpial resente, e es a la sentro de un disputa sur la demanda de ci debe manteni lo.

Lo es poseseda par la governa de la stato Rio de Janeiro cual ia es grave afetada par la crise economial profonda en la pais.

La stadion ia es custosa modernida per la Copa de Mundo de 2014 e la Juas Olimpial de 2016, ma lo senta vacua en cuando clubes e autoriosas disputa ci debe maneja lo.

La federa ia dise ce “la ansias sur la presente e la futur de la stadion fa no plu ca crese”.

Pos sua aveni ofisial la plu resente en setembre, la stadion ia es abandonada e sacada.

On descomuta la lampas de la stadion a note per evita la custa, e la campo es en un mal state, con sespe seca e plen de bucos.

Fili de cupre ia es furada de mures e sofitos, como ance estinguadores, mangeras, televisadores, e un busto de Mário Filho, la jornaliste per ci on ia nomi la stadion.

La federa ia clama un consenta con la clubes de la site per discute la maneja de la stadion.

La Maracanã ia ospita la rituos abrinte e cluinte de la Olimpiales de Rio, e ance la max final de Copa de Mundo en 1950.

Lo ia es usada par tota la cuatro ecipos grande de la site: Botafogo, Flamengo, Fluminense, e Vasco da Gama.

2017-01-09 – Frigor in Romania

AUDI PRAELECTIONEM SONITAM

postimageTempus atrox, energiae consumptio crescens et difficultates systematis distributionis electricitatis gubernaculo Bulgarico suggesserunt, ut electricitatem Romanicam petiturum esset. Thomas Florinus Pectu, minister energiae Romaniae, petitionem electricitatis supplendae autem denegavit, quia Romaniae ipsi sunt eaedem difficultates, quorum etiam causa suspendi debuerat reactrum primum officinae electricae nuclearis Axiopolitanae in Romania meridiorientali apud limitem Bulgaricum. (14 | RO)

On identifia un elemento en la cor de la Tera

Siensistes japanes crede ce los ia identifia un elemento nonconoseda en la cor de la Tera.

Los xerca ja la elemento tra desenios, suposante ce lo composa un proportio notable de la sentro de nosa planeta, con fero e nicel.

Aora, par recrea la temperatur e presa alta cual on trova en la interna profonda, esperimentas sujesta ce la elemento la plu probable es silico.

La descovre pote aida nos a comprende plu bon la formi de nosa mundo.

On crede ce la parte la plu interna de la Tera es un bal solida con raio de sirca 1200 cilometres. Lo es multe tro profonda per es direta investigada, donce siensistes studia como ondas sismica pasa tra esta parte.

Lo es xef composada de fero, cual representa sirca 85% de la pesa, e nicel per sirca 10%. Sirca 5% es nonidentifiada.

Eiji Ohtani e sua ecipo a la Universia de Tohoku ia crea aliadas de fero e nicel e ia misca los con silico. Los ia esposa estas a la presa e temperatur enorme cual esiste en la cor.

Los ia descovre ce la resultas de esta misca es egal a lo cual on vide en la interna de la Tera par datos sismica.

Ohtani ia dise ce on nesesa labora plu per confirma la presentia de silico, e ia asentua ce la descovre no elimina la posible ce otra elementos es ance presente.

Otra rexercores ia sujesta resente ce osijen es cisa importante en la cor.

Un clima jelin tra Europa

Un temperatur jelin tra Europa ia mata plu ca 20 persones e ia covre an la isolas elinica e Italia sude su neva.

En Italia, navetas e aviones ia es canselada, e scolas en la sude va es cluida oji.

Turcia es ance grave afetada. La Streta Bosporo ia es cluida per barcones cuando un tempesta forte de neva ia colpa Istanbul.

A la min 10 persones ia mori de fria en Polsca. La temperatur de note en Rusia ia desende a –30°C.

Elas, normal plu calda, ia esperia un temperatur de –15°C en la norde, do un migror afgani ia mori de fria en la semana pasada e stradas ia es cluida.

En Atina, la temperatur no ia asende supra 0°C, e alga de la isolas ia es covreda su neva.

Miles de migrores abita sur alga de la isolas elinica, e on move multe de los a casas tempora e tendas caldida.

Oteles per persones sin casa en Italia ia abri sua portes tra dia e note. On ia culpa la clima per la moris de sete persones, de ci sinco ia abita su sielo.

Airoportos en Sisilia, Bari, e Brindisi ia clui a saturdi. Roma ia esperia ance un temperatur jelin.

En Rusia, la natal ortodox ia es la plu fria de 120 anios.

Praha en Txesco ia esperia la note la plu fria de la inverno asta aora, con reportas de tre moris, de ci du ia es sin casa.

Reportas de Balgaria dise ce on ia trova du migrores iraci mor en un foresta en la sude-este de la pais.

On previde ce esta periodo de clima fria va fini en multe partes de Europa pos oji.

La Ondo de Esperanto forlasos paperon

Ekde la jarŝanĝo unu el la plej popularaj internaciaj Esperanto-gazetoj, La Ondo de Esperanto, ne plu aperos en papera formo, sed nur elektronike. Aleksandr Korĵenkov fondis la gazeton en 1991 kaj redaktas ĝin de tiam. Ni petis lin rakonti kial la papera eldono ĉesos.

Aleksandr Korĵenkov: – La ĉefaj kaŭzoj de nia decido estas ne ekonomiaj (malpopulariĝo de papergazetoj kaj kreskado de poŝtaj tarifoj), kiuj validas por ĉiuj Esperantaj gazetoj, sed niaj nunaj cirkonstancoj.

– Unue, la malboniĝintaj kaj plu malboniĝantaj rilatoj inter EU kaj Ruslando akre sentiĝas en la “insula” Kaliningrada regiono, kie la kunlaboron kun la najbaraj landoj nun forte ĝenas la vizaj, limtransiraj kaj doganaj rigorigoj kaj restriktoj, enkondukitaj de niaj EU-najbaroj.

– Due, por ni (jam nejunaj kaj nesanaj) iĝas ĉiam malpli facile transporti pezajn sakojn kun Ondoj kaj pasigi noktojn en malkomfortaj kaj malmultiĝantaj busoj cirkulantaj inter Kaliningrado (la redaktourbo), Pollando (nia preslando) kaj Litovio (nia ekspedolando), suprenigi la pezaĵojn al amiko en Kaŭno, en kies loĝejo okazas la enkovertigado, post kelkaj horoj denove malsuprenigi la sakojn kaj transporti ilin al la ĉefpoŝtejo ktp. Kaj kiam, farinte la ekspedan laboron, ni venas al busa stacio kun biletoj al Kaliningrado, povas okazi, ke tiutage buso ne venas pro tro malmultaj venditaj biletoj, kaj ni devas prokrasti la revenon.

– Ĉe la bitgazeto la distribuo estas tre facila kaj mallonga. Ni do gajnas du-tri labortagojn ĉiumonate kaj ne bezonas aldone unu-du ripoztagojn post la reveno el la elĉerpaj vojaĝoj, do temas pri tri aŭ kvar gajnitaj tagoj por ni monate, kaj jare tio sumas je pli ol unu monato.

Kial vi uzas tian strangan sistemon kun redaktado en Ruslando, presado en Pollando kaj ekspedo el Litovio? Kial vi ne faras ĉion en Kaliningrado?

– Antaŭ pli ol dek jaroj ni komencis presigi la revuon en Olsztyn (Pollando) kaj dissendi ĝin de tie. Tio ne nur reduktis la pres- kaj sendo-kostojn, sed ankaŭ la tempon de la poŝta sendado. Sed antaŭ tri jaroj pro subita 2,5-obla kresko de la sendokostoj, ni komencis veturigi la presitan stokon el Olsztyn al Kaŭno (Litovio), kie la sendokostoj estas preskaŭ duoble malpli altaj ol en Pollando (kelkfoje ni ankaŭ presigis la revuon en Kaŭno). Ja por ni estus ege pli facile fari ĉion en Kaliningrado, sed ĉi tiel la revuo iĝus pli kosta, malpli bonkvalita, kaj la poŝta sendado daŭrus je kelkaj semajnoj pli longe ol nun, rezulte sekvus multaj malabonoj.

– Uzante la okazon mi dankas al Marian Zdankowski, Paŭlo Jegorovas kaj Glebo Malcev, sen kies helpo nia laboro en Pollando kaj Litovio estus ege malfacila kaj eĉ neebla.

Kion signifas la transiro al plene elektronika formo? Kion faru paperaj abonantoj por plu ricevadi la ĉiumonatan Ondon? Kiom tio kostos?


Aleksandr Korĵenkov.
Foto: Ziko van Dijk.

– La elektronika versio de La Ondo ekzistas jam dum dek jaroj, kaj pli ol kvarono de la legantoj elektis ĝin en la tri lastaj jaroj, do ne temas pri io tute nova, tamen la nuna transiro ja signifas ion novan. Ĝis nun la pdf-versio estis nur kopio de la papera eldono, kaj ĝi ne estis oportuna por legi la tutan paĝon A4 surekrane, sed nun ni primare celas oportunecon por tiuj, kiuj legos La Ondon per komputilo aŭ librolegilo. La testado per pluraj aparatoj kaj legoprogramoj daŭris sufiĉe longe, kaj ŝajnas, ke ni sukcesis, ĉar post la eldono de la januara Ondo ni ne ricevis plendojn. Aliflanke, nun ne plu gravas la 24-paĝa limo (pro la pezokategorio), kaj ĉi-jare pli ofte aperos longaj tekstoj. Vidu mem, la januara Ondo estas 65-paĝa!

– Se temas pri la prezo – ĝi ne ŝanĝiĝis kaj restas 15 eŭroj por la tuta jaro, tamen temas ne plu pri nur pdf legebla komputile, sed ankaŭ pri dosiero laŭ la normo ePub por la uzantoj de librolegiloj kaj saĝtelefonoj. Oni povas elŝuti ambaŭ aŭ nur unu el ili.

Vi komencis eldoni La Ondon de Esperanto en 1991, sed samnoma periodaĵo aperadis en Ruslando jam antaŭ la revolucio. Ĉu vi konsideras vin daŭriganto de ĝia laboro? Kiel evoluis via Ondo dum la pasintaj 25 jaroj?

– Studinte plurajn eldonprojektojn, kies sperton ni povus iel utiligi, ni trovis la plej inspira por ni ne la gazetan agadon de SEU, ASE aŭ SEJM, sed la eldonadon de Aleksandr Saĥarov, kiu fondis en Ruslando sendependajn gazeton kaj eldonejon-libroservon, do ni pruntis la nomon La Ondo de Esperanto kaj laŭleĝe registris ĝin; tiusence ni jes estas daŭrigantoj de la Saĥarova sendependeco, al kiu ni aldonis pli da internacieco kaj bunta magazineco ol estis ĉe nia Moskva antaŭulo. Sed ni daŭrigis ankaŭ nian propran sperton, tiun de samizdata (neleĝa kaj ekstercenzura) eldonado de la movada informilo Ekzakte kaj de la kultura almanako Sezonoj.

–Nature, La Ondo evoluis, same kiel ĉiuj gazetoj ekde 1991 ĝis nun, sed ĝi restas La Ondo, ĉar la informprincipoj restas la samaj – ĵurnalismaj, sed ne orientitaj al la interesoj de iu el la movadaj strukturoj. Pro tio iuj tro ĝisostaj samideanoj foje nomas La Ondon raŭmisma gazeto (tiun formulon iam uzis ĉe sia malabono jam forpasinta eŭropa poetino), dum ĉe la alia ekstremo iu jam taksis nin laŭtparolilo de Roterdamo. Kurioze, ĉu ne?

La Ondo de Esperanto estas unika tiurilate, ke ĝi ne estas dependa de ajna organizaĵo. Sed ankaŭ sendependa eldonisto devas vivteni sin. Ĉu vi kaj via familio dum la lastaj 25 jaroj vivtenis vin nur per Esperanta laboro? Ĉu tio plu eblos?

– Mi nur iom precizigu pri la sendependeco. Foje mi jam skribis, kaj nun mi ripetas, ke plej gravas la sendependeco de la menso, la kapablo agi objektive kaj kuraĝe, cedante nek al proponoj pri privilegioj, nek al tendenco al skandalema bulvardiĝo, nek al natura agaco trempi la plumon en galon. Tiusenca sendependeco devigas nin aperigi honestajn informojn kaj opiniojn, malgraŭ tento prisilenti ion kaj laŭdeti alion, niaokaze tio estas pli facila ol por redaktoro de organo de iu asocio.

– Efektive, dum la lastaj 25 jaroj nin vivtenis niaj libroj kaj gazeto, kaj ni ne kredas, ke subite ni ekricevos monon el alia fonto, krom eta pensio, kiun Halina, la eldonanto, jam ricevas. Do nia vivnivelo dependas nur de la aĉetemo kaj abonemo de la esperantistaro, por kiu ni devas proponi nur tion, kion nia “verda popolo” taksos aĉetinda kaj aboninda.

Kiel evoluis la abonkvanto kaj la ekonomia situacio de La Ondo de Esperanto dum la pasintaj jardekoj? Kiom da elektronikaj abonantoj vi bezonos por povi daŭrigi vian laboron?

– Mi povus eviti la demandon, ĉar temas pri nia familia financo, ĉu ne? Sed nia abonstatistiko ne estas sekreta, ĝi ĉiujare estas publikigata, kaj la abonnombroj por 2016 estos baldaŭ prezentitaj. Jen tabelo, publikigita en nia retejo.

Jaro Sume Papere Elektronike Elektronike %
2006 545 545 0 0%
2007 539 520 19 3,5%
2008 573 530 43 7,5%
2009 543 491 52 9,6%
2010 509 448 61 12,0%
2011 556 461 95 17,0%
2012 518 415 103 19,9%
2013 502 393 109 21,7%
2014 508 378 130 25,6%
2015 473 347 126 26,6%

En 2016 ĉirkaŭ 30% el la abonantoj (134) estis elektronikaj.

– Kiom da abonantoj ni bezonas? Nu, en 2016 ni enspezis ĉirkaŭ 1.600 eŭrojn pro la bitgazeto kaj iom pli ol 2.000 eŭrojn pro la papera eldono (devus esti nur ĉirkaŭ 1.500, sed ni faris jarfine duoblan numeron, kiu savis nian financon). Mi diru, ke ni bezonas profiti almenaŭ 4.000 eŭrojn jare aldone al la pensio por kovri la bazajn vivbezonojn. Estas klare, ke ni ne ricevos la necesajn 300 abonojn (nin atingas ne 15 eŭroj, sed ĉirkaŭ 13 pro maklero por perantoj kaj depreno de PayPal), sed ni esperas pri almenaŭ 180 abonkotizoj, kiuj donos al ni ĉirkaŭ 2.500 eŭrojn, kaj la ceteron ni penos ricevi per librovendado kaj donacoj.

La gazeto estos havebla kiel pdf kaj epub. Ĉu vi konsideris aliajn liverformojn, unuavice legadon rekte en retejo, post ensaluto?

– Jes, ni esploris ĉiujn multajn formojn de distribuado, kaj, konsultinte plurajn fakulojn, fine elektis la nunan: la legantoj havu kaj legu La Ondon en siaj aparatoj, ne en la retejo.

Ĉu vi konsideris ŝanĝon de aperritmo? Kiam ne necesas pagi afrankon, eblus ja liveri malpli ampleksan gazeton ĉiun duan semajnon, aŭ eĉ ĉiun semajnon?

– En 2017 ni ne povos fari tion pro tio, ke ĉi-jare ni nepre devas fini nian enciklopedian projekton NDK (= Nia Diligenta Kolegaro), por kiu ni devas dediĉi pli da tempo ol por la revuo, sed, se la nuna jaro estos sukcesa, eble en 2018 la gazeto aperos pli ofte. Finfine, ekde la fino de oktobro en nia novaĵretejo La Balta Ondo ĉiutage aperas nova informo.

La januara numero de La Ondo de Esperanto nun senpage legeblas en la retejo.


Rilataj artikoloj:

Heroldo esperas ekhavi 3.600 abonantojn

Heroldo de Esperanto, kiu dum multaj jaroj funkciis kiel la organo de la Esperanta Civito, antaŭ duonjaro estis vendita al Fabrício Valle. La nova retejo ankoraŭ ne funkcias, neniu papera gazeto aperis, kaj estas nur 60 abonantoj.


Fabrício Valle aĉetis Heroldon de Esperanto.

Fabrício Valle, brazila esperantisto, entreprenisto kaj eksa redaktoro de la oficiala organo de UEA, la revuo Esperanto, aĉetis Heroldon de Esperanto en junio 2016 por nekonata sumo. En intervjuo de Libera Folio li tiam esperis multobligi la abonantaron kaj poste oftigi la aperritmon.

Heroldo de Esperanto estis fondita de Teo Jung en la jaro 1920 kiel semajna gazeto. Dum multaj jaroj la gazeton redaktis Ada Fighiera-Sikorska. Post ŝia morto en 1996 la gazeto transiris al Kooperativo de Literatura Foiro, kiu igis ĝin la organo de la Esperanta Civito.

Dum lastaj jaroj plurfoje okazis neklarigitaj paŭzoj en la aperado de la gazeto, evidente pro manko de financaj kaj homaj rimedoj ĉe la Civito, kiu fine en junio 2016 decidis liberiĝi de la eldonaĵo. Duonjaron post la transpreno de la gazeto la perspektivoj ne aspektas tre esperigaj.

Laŭ Fabrício Valle Heroldo de Esperanto antaŭ la transpreno havis 600 abonantojn, kvankam ne klaras, ĉu efektive ili ĉiuj pagis la abonkotizon por 2016, aŭ ĉu temas nur pri la kvanto de adresoj en la transdonita adreslisto. Nun estas malpli ol 60 pagitaj abonoj por 2017, kaj ne aperis eĉ la unua numero.


La retejo de Heroldo daŭre estas senenhava, sed jam eblas pagi por legi ĝin.

Spite neatenditajn problemojn Fabrício Valle ne perdis la esperon sesobligi la abonantaron de Heroldo – do anstataŭ 600 abonantoj li esperas havi 3.600. La celo ŝajnas ne facile atingebla, se konsideri, ke la etablita kaj populara La Ondo de Esperanto havas malpli ol  500 abonantojn, kaj nun nuligas sian paperan version.

Libera Folio: Ĉu vi povas rakonti pri la aktuala stato de via projekto?

Fabrício Valle: –  La projekto malfruas pro diversaj kialoj. Ekde septembro aperis multe da neatenditaj – kelkaj nekredeblaj – malfacilaĵoj sur la vojo kaj inter ili, la fakto, ke mi restis praktike sola en la mastrumado de la tuta laboro, ĉar mia partnero, Paulo Lima, estis trafita de seriozaj sanproblemoj. Mi komencis serĉi pliajn partnerojn, ĉar la koncepto, kiun ni havas por moderna Esperanto-gazeto ne estas laboro por nur unu homo en la kerna stabo. Krome, nia entrepreno havas aliajn projektojn atendatajn disvolvadon. La manko de Paulo Lima estas forta bato, sed dume mi laboras por la lanĉo de Heroldo. Kompreneble la konkretigo de ĉio planita malfruas.

Kial ne eblis lanĉi la retan version kiel anoncite?


La nova Heroldo planas starigi propran socian retejon.

– La respondo al la antaŭa demando esta parto de la klarigoj. Multe da aliaj kialoj kontribuas por la malfruo. Fakto estas, ke la reta versio ankoraŭ ne estas preta. Mankas gravaj teknikaj detaloj, ĉar la tuta sistemo ne estas nur reta versio de Heroldo, sed reta abonilo kiu mastrumos la abonojn plus la reta versio kaj plus socia reto. Ĉiuj el tiuj ĉi tri sistemeroj estas interligitaj, integritaj… kaj ne estas simpla laboro, kiel nur instali kaj fari bazajn agordojn.

Kiam aperos la unua papera gazeto?

– Ni laboras por aperigi ĝin ankoraŭ en januaro, sed eblas malfruo ankaŭ rilate la paperan version. Tamen, certe ni sukcesos ĝisdatigi ĝin tra la jaro, se malfruo vere okazos.

Kiom da abonantoj vi havas?

– Por la jarkolekto 2017, malpli ol 60. Laŭ la informoj de LF-koop estas nuntempe – jarkolekto 2016 – ĉirkaŭ 600 abonantoj. Se paroli pri kresko de la abonantaro, mi ne kredas, ke estas troigo paroli pri sesobligo, kiel dirite en mia intervjuo al Libera Folio, aŭ eĉ ne granda faro, se konsideri la potencialan merkaton. Ni planis tre detale nian agadon, sed la neantenditaj okazaĵoj kaj faktoroj malfruigas la konkretigon de la planoj.

Konsiderante ke La Ondo de Esperanto, kiu parte konkuras pri la samaj abonantoj, nun fermas sian paperan eldonon, kio igas vin kredi, ke ĝuste Heroldo sukcesos multobligi sian abonantaron kaj gajni sufiĉe da mono por vivteni paperan kaj retan eldonojn?

La Ondo de Esperanto estas bona gazeto​ sed ni ne prenas kiel bazon ĝian sperton. Ni laboros surbaze de diversaj faktoroj kaj la ĉefa estas, ke fakte ekzistas potencialaj abonantoj por gazeto kiel Heroldo, laŭ la modelo kiun ni elpensis. La defio estas trovi kaj allogi tiun publikon. Kiel? Por tio ni havas sufiĉe detalan planon. Ni bezonas nun reagi al la manko de Paulo Lima, plu paŝi kaj kalkuli pri malpli rapidaj rezultoj, ĝis ni sukcesos ĝisdatigi la tutan planon. Heroldo havas preskaŭ 100 jarojn… ni bezonas unu jaron por montri rezultojn kaj jardekon por stabiliĝi kiel la plej bona kaj plej legata gazeto en Esperanto.


Rilataj artikoloj:

La polisia combate nebla fumosa en Beijing

La maior de Beijing ia dise ce un ecipo nova de polisiores ambiental va atenta redui la nivel perilosa de nebla nosiva cual covre la site.

La polisia va xerca fontes local de contamina de aira, incluinte barbecues su sielo e stradas polvosa.

La maior ia promete ance redui la consuma de carbon par 30% en esta anio.

Multe abitores ia es obligada a resta en sua casas tra dias per evita enspira la aira nosiva.

La popla ia urje la governa a fa plu per fronti fontes major de nebla fumosa, per esemplo par redui la depende de Xina sur sentros eletrical usante carbon, la fonte xef de eletrica en Xina.

Ofisiores dise ce un state nonaidosa de clima en la capital ia preveni ce contaminantes move a via.

Cai Qi, la maior, ia dise: “Barbecues su sielo, ardes de dejetadas, ardes de biomasa, polvo de stradas – esta atas de nonobedi la regulas es vera la resulta de supravide nonatendosa e de enforsa debil la leges.”

La sola sentro eletrical de carbon en la site va es cluida pos la inverno, cuando la consuma crese per caldi construidas.

On va retira gradal ance 300 mil veculos vea cual contamina multe. Fabricerias contaminante va es cluida, e 2000 otras va es renovida per sasia normas plu alta de prosede contamina.

Plu temprana, autoriosas en Beijing ia anunsia ce los va comensa instala puradores de aira en alga de la scolas e jardines de enfantes en la site. On ia comanda ja ce estas sesa tota ativia su sielo.

2017-01-07 – Rebellione in Littore Eburneo

AUDI PRAELECTIONE SONITO (accentu Bohemico)

postimageIn veneredie, milites de Fortias Republicano de Littore Eburneo fac inceptione de rebellione in tres urbes in vario partes de terra. Ministro de defensione Alain Donwahi dic, quod colloquios cum milites es in progressu et ut omne copias reveni ad suo aedificios. In saturnodie, sono de sclopetos es audito in campo militare in Abidjan, maximo urbe, et in plure alio urbes; illo suggere, quod seditione fi diffuso. Milites fac protestatione ad causa de salarios. (14 | CI)

Soldatos rebela en Costa de Ivor

Soldatos controla la site du de Costa de Ivor pos rebela sur sua salario.

Los ia saisi la controla de Bouaké en la oras temprana de venerdi. Protestas ia sperde ance a Daloa, Daoukro, Odienné, e Korhogo.

Cuando la note ia veni, la soldatos ia parti de la stradas de cada vila estra Bouaké.

Un parlamentor local dise ce los esije $8000 e un casa per cada soldato.

La governa ia apela per calmia, e presidente Alassane Ouattara ia asembla sua xefes militar per un consenta de crise.

Alain-Richard Donwahi, la ministro de defende, ia urje soldatos a revade a sua casernas afin on pote trova “solves durante”.

On comprende ce la plu de la soldatos es rebelores pasada ci ia integra a la armada pos la fini de la gera.

La rebelores ia entra a la site Abidjan de sua fortres Bouaké en 2011, aidante Ouattara a gania la potia pos cuando sua presedor Laurent Gbagbo ia refusa aseta sua defeta en la eleje de la anio presedente.

Gbagbo es aora prosededa en la Corte Crininal Internasional sur acusas de crimines de gera.

Plu temprana ier, soldatos armada con fusiles de ataca AK-47 ia xuta a la ofisias de la organiza difusante nasional en la site, e ia saisi la controla de la entra ueste a Bouaké.

La soldatos pare ave no xef o portavose, tal ce la taxe de negosia con los es difisil.

Un ensenior en Bouaké ia dise ce la site es sin abitores vidable. “Omes en balaclavas patrulia la site sur motosicles o en autos. Los no ataca abitores. Los ia comanda nos a resta a casa.”

2017-01-06 – A(t)tacca in li States Unit de América

AUDI REGISTRATION DE SON (accentu tchek)

postimageAdminim quin homes ha esset mortat de un sol fusilero in li Aeroportu International de Fort Lauderdale — Hollywood, Florida, sud-SUA. Passageres celat se panicmen. Centenes de homes esset fortiat a(t)tender in li piste del aeroportu por un a(r)riva de decenes de ambulanties e automóbiles de policie al terminale. Circa decitri homes ha esset vulnerat e transportat a hospitales local. Li suspecto ha esset reco(n)nosset quam Esteban Santiago. (22 | US)