Monthly Archives: August 2016

Un combate violente sur un plaia corsu

Un combate de “violentia grande” sur un plaia sur la isola franses Corse, entre jovenes local e tre familias de desende norde african, ia lasa sinco persones ferida e tre autos ardeda.

La combate a saturdi ia comensa cuando la familias ia oposa ce on fa fotos de los. Los ia es baninte a un rieta prosima a la vileta Sisco en Corse Alta.

Petras e botelas ia es lansada, e alga de la combatores ia es armada con axetas e arpones.

La turba ia continua ier a un protesta en la capital rejional. La xef de la governa rejional, Gilles Simeoni, ia apela per calmia.

En esta estate, la tensa ia crese en la sude de Frans entre comunias local e muslimes de orijin norde african, spesial pos la masacra de 85 persones par un camionor en la site Nice a 14 julio.

A la fini de la mense pasada, un grupo corsu paramilitar e nonlegal ia averti ativistes islamiste contra ataca la isola.

E plu temprana en esta semana, la site Cannes ia crea un controversa en proibi la usa de la burcini, un veste de nada per femes muslim.

La turba ia comensa a sirca 18:15 cuando turistes ia fa fotos de femes baninte en tal vestes.

On reporta ce alga de la omes plu vea en la grupo baninte ia ataca un grupo de adolesentes local sur la plaia con axetas. Cuando la jenitores de la adolesentes ia ariva de la vileta, on reporta ce du de los ia es ferida con arpones. On alega ce viletanes ia ensende autos parteninte a la baniores.

On reporta ance ce un om ia es ferida a du veses par un arpon pos cuando se fio ia es bateda. Du padres de la grupo baninte ia es ance ferida en la combate.

On ia libri aora tre de la persones ferida de ospital en la vila Bastia, e la otra du va es desospitalida pos tempo corta.

Bernard Cazeneuve, la ministro franses de internas, ia condena la violentia e ia apela ance per calmia.

Sentos de persones ia fa un protesta en Bastia, vadente en dirije a un compleso de casas do alga de los envolveda en la combate abita. Polisiores ia forsa los a retro e on ia xuta gas lacrimojen a la lansa de petras.

2016-08-13 — Atako en Usono

AŬSKULTU SONAN REGISTRAĴON

postimageSola pafanto el proksimeco mortigis kvindekkvinjaran islaman klerikon Maulama Akomjee kaj lian sesdekkvarjaran kunlaboranton Thara Uddin, kiam ili iris hejmen ĉirkaŭ la dekkvara horo el islama preĝejo Al-Furqan Jame Masjid en Glenmore Avenue, Ozone Park, Kvinzo, Novjorko, norda Usono. Ambaŭ ankoraŭ surhavis islamajn vestojn post posttagmezaj preĝoj. Neniu estis arestita. Polico publikigis la skizon de la suspektato. (3 | US)

Un inonda major en Louisiana

En la SUA, a la min tre persones ia mori e miles ia es salvada pos un inonda “sin presedente” cual ia deluvia la stato Louisiana.

La Garda Nasional e ecipos de crise ia usa elicotores per salva persones trapida en se casas o autos. Xercas continua per persones mancante, car on previde ce la pluve va continua tra la fini de semana.

La pluve forte ia comensa a venerdi cuando alga areas ia reseta plu ca 43 sentimetres de acua.

Ance Alabama e Mississippi, statos visinia, esperia clima estrema.

John Bel Edwards, la governor de Louisiana, ia declara un stato de crise a venerdi. El e se familia ia es relocada pos cuando acua ia inonda se sutera.

J R Shelton, la maior de la site Central ia dise: “Cuando nos va parla sur inondas aora, nos va parla sur la inonda grande de 2016. Tota otras es pal en compara.”

Alga rios en Louisiana e Mississippi supraflue. On previde ce alga de los va leva a 1,2 metres supra la nivel recordo presedente.

Baton Rouge, la capital de Louisiana, es un de la rejiones la plu colpada – on reporta tan multe como 28 sentimetres de pluve. New Orleans ia reporta 6 sentimetres.

Lo pare ce la plu de la pluve ia pasa, ma on predise ce la depresa climal va move oji a norde, a Louisiana sentral e norde.

La stato es propensada a estremas subita de clima. On ia inonda partes vasta de lo en 2011 per diverje acua de la Rio Mississippi suprafluente, e per salva sites, incluinte Baton Rouge e New Orleans, situada a vale.

En 2005, New Orleans ia sufri un de la desastres natural la plu grave en la istoria de la pais, cuando Siclon Katrina ia colpa la site. La tempesta ia mata cuasi 2000 persones e ia desloca milion. Miles de casas ia es inondada e destruida en Louisiana e longo la costa de la Golfo Mexican.

2016-08-12 — Egypto in le jocos olympic

AUDI REGISTRATION DE SON

postimageHabente perdite, judoka egyptian Islam El Shehaby ha refusate succuter le mano de su adversario victoriose — israelita Or Sasson. Illo es un parte de un longe historia de animositate inter competitores de Israel e le cetere Oriente Medie in le jocos olympic, includente judo. In le anno 2004 in Athenas, Grecia, Arash Miresmaeili, un favorito iranian del medalia de auro in judo, evitava su concurso contra un israelita. (37 | EG)

Rebelores suri libri Manbij de Daex

Soldatos curdi e arabi dise ce los ia libri la vila Manbij en Suria norde de la organiza Daex (“Stato Islamiste”), blocinte la via de esta a Europa.

La alia de militias ia combate per 73 dias per esclui Daex. A la dia final, los ia libri 2000 persones ci ia es usada como scermos umana.

Daex ia catura Manbij, prosima a la frontera turces, a du anios ante aora. Vias a Aleppo, la site du de Suria, a media de batalia, e a Raqqah, la capital de Daex, pasa tra la vila.

La alia de Fortias Democrata Suri inclui YPG (Unias de Proteje Poplal), la militia potiosa curdi. Los ia es suportada en se campania contra Daex par atacas airal, gidada par la SUA, contra locas de Daex.

Respondente a reportas de la scermos umana, Federica Mogherini, la coordinor xef de la Uni European sur politica de esternas e securia, ia dise ce Daex continua “presenta un menasa a la persones de Suria, Irac, la rejion, e ance a Europa e a ultra.”

El ia ajunta: “La avansas militar resente contra Daex par la Alia Global, juntada con la Fortias Democrata Suri en Suria norde-ueste, es bonvenida, e la UE va continua dedica se laboras, como parte de la Alia, a se campos nonmilitar de ativia.”

La vias tra Manbij ia deveni esensal per la capasia de Daex de move combatores, armas, e furnis a en e a estra Suria.

Seguente la Oserveria Suri per Diretos Umana, cual monitori la gera de distante, sirca 500 autos ia parti de Manbij, portante membros de Daex e nonmilitares. Los ia vade a norde-este en diije a Jarabulus, un vila controlada par Daex a la frontera turces.

La paralela universo troviĝas en Nord-Ameriko

Ne estas sekreto, ke en la plejmulto de nordamerikaj landoj Esperanto ne estas tiel forta, kiel en multaj aliaj landoj. La ĝenerala grandeco de Usono, Kanado, kaj Meksiko kompreneble malhelpas movadan organizadon. Krom tiu malhelpo, ja estas vere konvinkitaj Esperantistoj en niaj landoj, kiuj subtenas la movadon kiel eble plej forte. Mi persone konas homojn, kiuj veturas pli ol tri horojn ĉiumonate por atingi la kunvenojn de mia urbega klubeto.

Sed la nombro de tiuj homoj estas malgranda, kaj ili ofte ne volas veturi tiom multe da horoj nur por duhora kunsido. Ja estas defio por la Esperanto-movado en Nordameriko, ke multaj Esperantistoj ne povas partopreni en ia Esperanto-kunveno. Estas eĉ pli grava problemo, ke ili povus malinteresiĝi pro la manko de komunumo.

Multaj esperantistoj diris, ke ni arigu la disvastigitajn esperantistojn de Nordameriko iel, sed ofte mankis al ni la forto aŭ la organizado por fari ion sufiĉe videbla al la celataj esperantistoj. Antaŭ unu jaro, tiu problemo aktualiĝis pro la furora anglalingva kurso de Duolingo, kiu dissemis novajn verdulojn tra Nordameriko, precipe en anglalingvaj regionoj. Jed Meltzer unue proponis solvon al la aktivuloj de Nordameriko: eventaro, kiu okazos paralele samtage tra Nordameriko.

Du el iliaj solvoj meritas apartan citadon. Unue, la eventoj okazos samtempe. Tiel, oni povas dividi la informon kiel eble plej fruktodone. Reklamado per ĉiu metodo estas pli efika tiam, kiam estos multlanda kunvenaro kun evento proksime al multaj legantoj. Due, la evento longe daŭros. En tiuj grandaj landoj indas starigi kunvenojn pli longajn ol la normalaj duhoraj kunsidoj de tradicia Esperanta klubo—precize, duontagaj. Tiel, la longeco de la kunveno valoros la longajn vojaĝojn bezonataj en tiuj grandaj landoj.

Se oni vere volos partopreni, oni povos uzi la ceterajn horojn de tiu sabato por veturi. Oni ne bezonas hotelon, multe da mono, aŭ tiom multe da tempo. La evento konsilas, ke oni povus vojaĝi kvar horojn kunvenen, ĉar la evento komenciĝos kun tagmanĝo kaj finiĝos je la 20-a horo.

La sukceso de tiuj strategioj jam montriĝis. La ideo grandiĝis rapide inter la aktivuloj. Je la verkado de tiu artikolo, la evento okazos en 20 nordamerikaj urboj de 4 landoj: Kubo, Meksiko, Kanado, kaj Usono. Sed tiu evento ne celas nur konatajn vizaĝojn, kiuj loĝas for de la kutimaj klubejoj.

Fakte, la evento estos por la tuta esperantistaro, kiu, pro Duolingo, estas nun multe pli granda en Nordameriko. Ŝajnas al la organizantoj, ke la plejmulto de la partoprenontoj ja estas novuloj. Rete, ili ofte esprimas siajn ĝojojn pri la evento, la unua de ilia esperantista vivo.

Kio okazos en tiu paralela universo? Unue, la partoprenantoj tagmanĝos en loka restoracio je la 12:00. Multaj organizantoj elektis malmultekostajn restoraciojn de etnaj aŭ lokaj specialaĵoj. Poste, estos sufiĉe da tempo por viziti muzeojn, ludi ludojn, kaj babili profunde. Certe, la babilado kaj amikiĝo estos la plej grava okazaĵo de la tago.

Por faciligi kontaktojn inter la 20 renkontiĝoj, la organizantoj elektis la mesaĝilon Telegramo kiel la oficialan komunikilon de la tago. Tiel, la partoprenantoj povos dividi fotojn, mesaĝojn, kaj spertojn kun aliaj esperantistoj de Norda Ameriko. La evento finos kun vespermanĝo en alia restoracio. Espereble, la partoprenantoj parolos pri alia baldaŭa renkontiĝo antaŭ la ĝisado.

Se vi volas ekscii pli pri la eventaro, vizitu la oficialan grupon aŭ rigardu la mapon kun ligiloj al ĉiu evento.

Verkis: Hanso BECKLIN (Ĉikago, Usono)

Provlegis: Chuck SMITH (Berlino, Germanio)

2016-08-11 — Astronomio: Pluvo di meteori Perseida

ASKOLTEZ SONA ENREJISTRURO (achento Valenca)

postimageKulminas la ho-yara pluvo di meteori Perseida, qui esas fragmenti dil kometo Swift-Tuttle. Oli nomesas Perseidi, pro ke oli esas quaza decendanti dil stelaro Perseus, ek qua oli semblas radiar observate da Terani. Oli konsideresas esar la pluvo maxim spektaklatra di meteori dil yaro duamiledekesis, prizentante plu kam duacent meteori po horo. Por ti, qui ne povas observar oli personale, multa *webkasti direta esas disponebla. (70)

<phoneme alphabet=”ipa” ph=”kulˈminas la hoˈjara ˈpluvo di meteˈori perseˈida”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”kwi ˈesas fragˈmenti dil koˈmeto swɪft tʌtl̩”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈoli noˈmesas perseˈidi”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”pro ke ˈoli ˈesas ˈkwaza det͡senˈdanti dil steˈlaro perˈseus”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ek kwa ˈoli ˈsemblas raˈdjar obserˈvate da teˈrani”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈoli konsideˈresas eˈsar la ˈpluvo ˈmaksim spektakˈlatra di meteˈori dil ˈjaro dwamileˈdekesis”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”prizenˈtante plu kam ˈdwat͡sent meteˈori po ˈhoro”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”por ti”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”kwi ne ˈpovas obserˈvar ˈoli persoˈnale”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈmulta webˈkasti diˈreta ˈesas dispoˈnebla”/>.

Atacas de bomba en vilas de turiste en Tai

En Tai, un serie de esplodes coordinada ia ataca vilas de turiste. Reportas ariva ancora, ma a la min cuatro persones es mor e multe otras es ferida.

Cuatro bombas ia esplode en la 24 oras pasada en la via Hua Hin. Alga esplodes ia aveni ance sur la isola Phuket oji.

No grupo ia dise ce lo ia esecuta la atacas, ma on va suspeta probable rebelores separadiste.

La esta fini de semana en Tai es longa, per onora la aniversario de nase de la rea.

La polisia ia elimina la idea de terorisme internasional, e ia dise ce lias con la rebela sude no es clar.

Ma si on trova ce rebelores ia fa esta atacas, esta ta es un cambia major de tatica. La rebela ia dura tra 12 anios e ia mata plu ca 6000 persones, ma ia blanci nunca turistes a ante.

Hua Hin es a sirca 200 cilometres a norde de Bangkok, e la provinse Phuket es en la sude estrema de la pais. Ambos areas es multe popular con turistes.

La eleje de ataca Hua Hin pare simbolin, car la site es conoseda como reial e como la abitada favoreda de la re estra Bangkok.

Du esplodes en la sera pasada ia colpa un area de bares popular con turistes, e stranjeres ia es entre la feridas. Du plu esplodes a esta matina ia colpa la tore de orolojo en la sentro de vila.

Atacas peti e improvisada con bombas ia aveni comun en Tai a tempos de turba political, ma tal atacas ia deveni estrema rara pos cuando la militaria ia prende la potia par colpa de stato en maio 2014.

La ministro xef, Prayut Chan-o-cha, ia dise: “La bombas es un atenta de crea caos e confusa. Nos no ta debe fa ce persones panica plu.”

Esta ia aveni a mera un pico de dias ante la aniversario prima de la bomba a la santeria Erawan en Bangkok cual ia mata 20 persones.

En la semana pasada, tais ia vota en un referendo cual ia aproba un constitui nova per forti la influe political de la militaria per multe anios.

POPULMIGRADO

Ni trovis ulaspeca Britania – ne plus existanta altraloke – meze di Francia. Adapto a la Linguo Internaciona di artiklo da Jane Warren e Peter Allen publikigita en la Angla diala jurnalo DAILY EXPRESS.

Strado dil medieval (mezepokal) urbo Eymet

Pro la lokala sinuifanta riveri, la petra ponti, la hegi-serio e la ondizita kolini, on povas pardonar vu pro pensar ke vu esas en la profundaji di Britaniana areo rural, tote aparte kande vu promenas alonge la butiko, jacanta en strado-angulo, di Kevin Walls.
Dop la ekmoda pago-tablo, il havas bonhumoroza vizajo e, dum ke lua klienti babilas pri diversaji koncernanta la singladia vivo en Unionita Rejio, il adicionas la kusto di lia kompraji sur lua kaso-enrejistrilo. En ica fiera lando di «foie gras» (grasa hepatajo di ganso) e di trufii, li pagas por obtenar Angla marmelado e teo dil fabrik-marko Tetley, tomato-supo Heinz, Weetabix e porko-socisi.
Ita kelke stranja cenaro pluduras en la mezepokal quartero jacanta meze di ca urbo ube la rezidanti iranta a la kafeeyi e drinkeyi, pos la fino dil dio-laboro quik ye kin kloki pdm, povas trovesar drinkanta glasedi de «ale» (Angla biro), lektanta Britaniana jurnali o diskutanta pri «cricket»-konkurso eventonta dum la nexta semano-fino. Pro la teo-saloni, la butiki vendanta la Angla fromaji Stilton e Cheddar e la kirkal koro kantanta tradicionala Angla himni, onu ne povas evitar remarkar la Angla influo sur la pitoreska Franca urbo Eymet.
Tamen, mem se on vivis longatempe hike, kande onu vidas «cricket»-ludanti en la mezo di Francia, lore ico duras esar nekustumala e stranja experienco. Ne esas dubiti ke Mikra Anglia – quale on nomizas ofte ica urbo dil 13ma yarcento jacanta an la rivero Dropt -divenis sinonima por indikar la maxim bona elementi qui kustumale trovesas ye nia latero dil Kanalo. Ma la maxim astoniva kozo pri ca mezepokal fortifikita merkat-urbo en la regiono Dordogne di sudwest-Francia esas la granda nombro de resortisanti di Unionita Rejio qui vivas hike dum la tota yaro. De multa yari ol havas la maxim forta proporciono de Britaniani rezidanta en Franca urbo, o mem altraloke en kontinentala Europa. Cirkum triimo de lua 2600 rezidanti naskis en UR (Unionita Rejio).
Inquesto publikigita casemane sugestas ke ne min multe kam quar milion personi ek la dek milion UR-ani deziroza komprar proprietajo exterlande, ekmigros dum la venonta yaro, ed intencas livar definitive Britania motive di lia sucii pri krimini-quanto, situeso dil sanesala servi e la nekompetenteso dil Guvernerio en Unionita Rejio.
Dum la pasinta 25 yari Eymet subisis vera Britaniana invado. Hike on povas desintrikar su e ne savar la Franca. Se on volas vivar en Francia ma sen parolar France, semblas ke ol esas la justa loko ube on devas esar. «La plu multa de li ne parolas la Franca patuazo*», dicas Nathalie, Francino laboranta en komputatori-butiko nomizita MCD Informatique (posedata da UR-ano), elqua asertas ke 80 procent de la klientaro esas Britaniana.
Nihilominus* ico ne esas la vera motivo por venar instalar su ad-hike, ma pro ke ca urbeto ofras ulo rara e sentempa. Nome ol esas en la kategorio de loki pri qui ni obliviis ke li povas existar. Ico esas vera idilio ube on povas manjar fresha nutrivi dum la plu granda parto de la yaro, ube on povas – sen riski – ne klozar klefe la pordo di onua domo e ne disipar onua salario por rimborsar onua imoblala pruntita pekunio. Ol esas loko ube on havas experienco pri krimini per pafili e kulteli nur che-televizione e ne en la singladia vivo, ube la pueri iras promenante ad-skole e retrovenas promenante de-skole, li forsan haltos survoye – ante la repasto – por ludo di celesar e serchar en prato.
«Me prizas vivar hike pro ke lo esas quale Anglia kinadek yari ante nun», dicas Simon Colebourne, un de la nova arivanti. Il chanjis sua lojeyo ad-hike, kun lua spozino Karen e lia filii, venanta de Bath, dum januaro 2003 ed ica paro jeras interretala kafeerio proxim la stradangulo ube jacas la butiko di Kevin Wall titulizita «Le Magasin Anglais». «La lokani esas tre aceptema, nam li opinionas ke ico esas quale ri-invado di sudwest – Francia», il pluse dicas (granda parto de sudwest-Francia apartenis a la rejo di Anglia dum tri yarcenti, de 1150 til 1450 cirkume, la Angli ne poslasis ibe mala memoraji NDLT). «Kinadek yari ante nun Eymet esis preske abandonata ed obliviita. Danke la arivo da exterlandani ol esas nun prosperanta.»
Café Eymet, jerata da le Colebourne esas tipala exemplo di florifanta moderna entraprezeyo jerata da ekpatri-irinti. Singladie ol plenesas per Britaniani qui drinkas kafeo e manjas kuki dum uzar komputatori por sendar e-mesaji ad amiki restinta en UR e naracar a li la bona vivo quan li juas nun.
Ico esas tote ne astoniva kande on konsideras la agreabla klimato lokala, la neexisto de krimini e la preci dil proprietaji en parto de Francia qua tante pensigas pri Britaniana areo ke ol surnomizesas Dordogneshire. Segun inquesto che la Universitato Montesquieu en Bordeaux, la Britaniani iras por instalar su en Francia pro ke li deziras habitar lando ube anciena vivomanieri preponderas. «Nutrivi fresha venanta de la farmodomo, la sekureso di komunajo solidara, ico esas autentika experienco qua konformesas a lia revi – ita omna kozi quin la homi asocias a lia koncepto di tipala Franca vilajo. Or, li havas la sentimento ke tala tradicionala vilajo ne plus existas en Britania», dicas Marie-Martine Gervais-Aguer, autorino dil aludita studiuro. «Li havas nostalgio a to quo esis la Britaniana vilaji 50 yari ante nun.»
En Britania la vetero esas ofte pluvema, kolda e griza ; la preci dil proprietaji esas tro alta relate la revenui, e, segun recenta statistiko dil Home Office (ministrerio pri Interna Aferi) preske sep personi ek dek en Unionita Rejio esas tormentata per sucii pri krimini per pafili e kulteli, la furti endome e la timo atakesar e molestesar.
En la departmento Dordogne familiala hemo kustas fraciono de to quo ol kustus en Hampshire, Sussex o mult altra rurala komtii en UR. Ica areo esis olim plena de abandonata farmodomi. Oli transformesis a decanta habiteyi, ma lia preco esas acesebla a meznombra Britaniana familio. Rezideyo kun tri dormo-chambri kustas de 100 000 til 250 000 «pound»-i ed ico inkluzas balno-baseno e sulo-areo qui ne povus kompresar po tala pekunio-quanto en la komtii di Unionita Rejio. Kastelo povas aquiresar po 500 000 «pound»-i. Ne esas granda surprizo ke la department Dordogne nun divenis hema regiono di cirkum 20 000 tale nomizita Anglosaxoni. Ita nombro povas inflar til 100 000 dum la somero. Multa de li rezidas lore en la grandanombra gasteyi «bed and breakfast» jerata da UR-ani, ube posiblesas selektar «bacon» ed ovi por dejunetar se onu ne prizas le «croissant» (Franca paneti krecento-forma).
Eymet semblas pruvar ke esas posibla ad Angli e Franci pace kunexistar. Ico, grandaparte, semblas debesar a la takto di enveninti quale Kevin Walls, qua, dek semani pos apertesko di lua butiko, rezolvis tradukar la nomo di lua komerceyo ube la maxim bone vendata produkturo esas Walker Crips. «Antee ol nomesis The English Shop (La Angla Butiko) e me opinionas ke ico esis kelkete neamikala a la lokani», il dicas dum adjuntar ke altra butik-posedanti bonvenigis lu; ico ne esas tante astoniva kande on saveskas ke homi venas de loki ye disto de du trafik-hori por komprar «bacon» e «Shredded Wheat» tale atraktante personi di ca regiono ad Eymet.

La Cricket Club di Eymet celebras lua 25ma aniversario cayare. Ita esquado komencis plear sur la futbalo-tereno dil dicita urbo, ma la lokala autoritatozi ofris a lu propra tereno por lua aktiveso. Se la balda lokala elekto esos favoroza a la ekpatri-irinti, lore semblas versimila ke plusa koncesaji grantesos a la Britaniana rezidanti. Ye la 9ma di marto valideskos lego permisanta a ne-Franca civitani divenar membra dil komonala konsilantaro. Kin resortisanti di Mikra Anglia esos pronta servar lia adoptita urbo. La tri kandidati por l’ofico di komonestro, qui omna esas Franci, kaptis la oportuneso havar Britaniani en lia esquado. «Ico esas tre flatera invitesar ed ico esas granda signo di acepto» dicas Julian Urriata, evanta 41 yari, veninta de Nordwest-London, qua kreis prosperanta entraprezeyo en Eymet tri yari ante nun. En la sama situeso esas Caroline Haynes retretinta notariino veninta de West-London. Ensemble kun Urriata, el apogas la komonestral kandidato Jean-Raymond Peyronnet, qua, se il elektesos, intencas organizar singlasemane konsulto-dii jerata da lua du Angla konsilanti por helpar la Britaniana komunajo pri la administrerial problemi e por instigar la kreo di bilingua jurnali ed elektrofakturi. Tony Martin, evo 63 yari, komputator-vendisto, opinionas ke ica evoluciono esas bona por ita parto de Francia. Plura yari ante nun, il klozis lua entraprezeyo en Britania e venigis ad-hike lua familio inkluzanta tri filii e tri nepoti. Il tre prizas icaloke la sekura stradi e la bona skoli.
«Lo esas certa ke esas plu multa bona kozi kam mala kozi en Francia», ilu dicas. «Ni povas lernar multo de li en Unionita Rejio e, forsan, li povus lernar kelke de ni qui habitas hike»
(Ek Kuriero Internaciona n°3/2007)

Elejes political en Zambia

En Zambia, on ia comensa vota en elejes presidental e parlamental, pos campanias manxada par violentia entre suportores oposante.

On previde un corsa difisil ganiada entre la partito governante Fronte Patriota (FP) de presidente Edgar Lungu e la Partito Unida per Developa Nasional (PUDN) gidada par Hakainde Hichilema.

A la ves prima, un aspiror presidental nesesa gania plu ca 50% de votas per evita un ronda desidente. Lungu ia gania apena la eleje la plu resente, con 48% de votas.

Oservores dise ce la economia debil de la pais es un conserna major. Custas desendente per cupre, se esporta xef, ia clui minerias e ia lasa miles de persones nonempleada.

Pos un dui aprosima de se crese economial, la pais ia demanda per aida de la Reserva Monal Internasional en la plu temprana de esta anio.

Plu, Zambia, como otra partes de Africa sude, ia sufri un secia cual la NU ia descrive como la plu grave de 35 anios.

La PUDN ia acusa Lungu de preside la colasa de la economia. Ma la FP dise ce lo ave un projeta per diversi la economia.

Ier, on ia averti ce probable alga persones va resta a via de la voterias pos la scaramuxas violente entre grupos political oposada cual ia aveni en semanas resente.

A martedi, Esau Chulu, la xef de la comision elejal, ia avisa la du partitos major sur la nesesa de evita crea turba. El ia dise: “Me no crede ce la un o la otra de vos va desira es rejistrada como la du partitos political ci ia contribui a rompe la istoria de elejes pasosa en Zambia.”

On ia suspende la campanias per des dias en la capital Lusaka en la mense pasada, pos cuando un suportor de la PUDN ia es matada par fusil a un protesta.

Zambianes vota ance en un referendo sur cambias a la declara de diretos.

La vota va fini a 18:00 de ora local, e on previde sabe la resultas en la tarda de doman.

Forpasis Paul Gubbins, la ĉefredaktoro de Monato

La 6-an de aŭgusto 2016, neatendite dum li dormis, forpasis Paul Gubbins en la aĝo de 66 jaroj. Li estis talentoriĉa verkisto, ĉefredaktoro de Monato, membro de la Akademio de Esperanto, kaj prezidinto de la Esperanto-Asocio de Britio.

Paul Phillip Gubbins naskiĝis la 8an de novembro 1949 en Southport, nord-okcidenta Anglio, la sola infano de Ron kaj Nelta Gubbins. Li edukiĝis ĉe la Universitato de Manchester, kie li studis lingvojn, precipe la germanan. En 1977 li ekstudis ĉe Queen’s University, Kanado, kie li la postan jaron doktoriĝis kun disertacio pri la 19-jarcenta germana verkisto E.T.A. Hoffmann.

Li renkontis Anne Duffell en 1976, kiam ŝi estis en amrilato kun lia amiko, Robert. Post la finiĝo de la amrilato, Anne kaj Paul restis en kontakto. En 1977 Anne flugis al Kanado por pasigi tempon kun Paul dum li studis tie kaj je la 7a vespere de la antaŭtago de la nova jaro, li surgenuiĝis por proponi geedziĝon. Li poste klarigis, ke la horon li intence elektis, ĉar en la hejmlando ĝuste tiam novjariĝas. La paro geedziĝis en 1978 kaj transloĝiĝis al Leek, Staffordshire, ĉar Paul ekhavis laborpostenon en Buxton, instruante la germanan en lernejo.

Aperis en 1980 la unua infano, Richard George. Lin sekvis en 1982 Jill Nelta. Ambaŭ infanoj ŝuldas siajn nomojn al operoj de Gilbert and Sullivan – Paul estis dumvive ŝatanto kaj promesigis Anne, ke la eventualaj infanoj nomiĝos laŭ roluloj en la verkoj. Kun Jill li ĉeestis ĉiun ĉiujaran festivalon de Gilbert and Sullivan, kaj la duopo patra-filina intencis partopreni la ĉi-jaran por konservi la tradicion.

Profesie li laboris kiel lingvo-instruisto (en lernejo en Buxton kaj poste ĉe la Universitato de Salford), ĵurnalisto, kaj lektoro pri ĵurnalismo, ĉe Staffordshire University ekde 2005 ĝis somero 2016.

Paul esperantistiĝis en 1984, jam plenkreskulo. Li ofte al mi esprimis bedaŭron, ke li ne havis la okazon sperti la junulan vivon esperantujan. Tiel li estis tre kontenta, kiam Jill proprainiciate interesiĝis pri la aventuroj de la patro en foraj landoj, kaj decidis eklerni Esperanton por povi kun li vojaĝi al kongresoj. Ili kune vojaĝis al infankongresetoj in Tampere (1995) kaj Prago (1996), kaj al la plenaj Universalaj Kongresoj en Montpeliero (1998), Berlino (1999), Zagrebo (2001), Pekino (2004), Florenco (2006), Jokohamo (2007), kaj Roterdamo (2008). Paul, kompreneble, ĉeestis plurajn aliajn senfiline.

Ne longe post sia esperantistiĝo Paul komencis verki, kio fariĝis poste vivdaŭra okupiĝo. Li verkis teatraĵojn (ekzemple, la vidbendserion Pasporto al la tuta mondo) kaj lernolibrojn, inkluzive de Kunvojaĝu!, pro kiu li ricevis la premion OSIEK. Premiojn Liro li ricevis en 2002 pro la rakonto Finsezone, kaj en 2005 pro Amikaro. Plurfoje li premiiĝis en la belartaj konkursoj de UEA, ne nur en la branĉo teatro, sed ankaŭ pro siaj kontribuaĵoj vidbendaj kaj prozaj. En la branĉo teatro li estis ĝismorte unu el la juĝantoj.

Sian kernan kontribuon, laŭ mia takso, li faris en 2012, per la publikigo de la antologio Star in a Night Sky. Per tiu anglalingva libro li prezentis la esperantan kulturan heredaĵon al la ĝenerala publiko. La eldonistoj Francis Boutle kontaktis lin por esplori pri la ebleco aldoni libron pri Esperanto al ĝia serio “Lesser Used Languages in Europe” kaj Paul tuj “faligis ĉion” (t.e. flankenmetis la aliajn verkataĵojn) por kompili kaj aranĝi tiun sian majstroverkon. En ĝi li elektis poemojn, prozon, eĉ traktaton kaj recepton, kaj prezentis ilin kun tradukoj en la angla (fare de pluraj kontribuintoj) kaj redaktorajn komentojn por prezenti la verkojn.

Paul ekkontribuis al Monato jam en 1986, kaj ekrespondecis pri pluraj ĝiaj rubrikoj en la sekvaj jaroj, inkluzive de moderna vivo (ekde 1992) kaj politiko (ekde 1993). En 2011 li atingis la postenon ĉefredaktoro, post la emeritiĝo de Stefan Maul.

La kontribuoj de Paul al Esperanto ne limiĝis al perplumaĵoj. En la klaŝĉambro li instruadis – ekde 1993 li gvidis la ĉiujaran kvintagan Somerlernejon de EAB, kiun starigis jam en 1961 lia plej amata esperantisto, Marjorie Boulton. Tiaĵojn li ne ebligis nur por siaj samlandanoj – li instruis ĉe NASK en 2003, 2005 kaj 2007, kaj okazigis staĝojn pri Esperanto-teatraĵoj en Kvinpetalo dufoje.

Dum jardekoj Paul estis lojala membro de la Universala Esperanto-Asocio kaj Esperanto-Asocio de Britio. Por tiu lasta li transprenis en 2001 la redaktoran postenon de La Brita Esperantisto de la malsana William Auld, kiu antaŭe la postenon dum kvarona jarcento okupadis. Li celis faciligi la studadon pri Esperanto en Britio al estontecaj historiistoj, kaj tiel starigis la rubrikon “Kiu Kiuas” kaj aldonis biografietajn notojn al ĉiu artikolo. Sian lastan eldonon li redaktis en printempo 2016, decidinte transdoni la respondecon en novajn manojn.

Dum kelkaj jaroj li ne aparte ŝatis la laboron – li havis la senton post esplora demandado ĉe regiona evento, ke homoj ne legis ĝin. Kontribuoj estis magraj, venintaj kutime nur el manpleno da fidelaj kolegoj, tiel ke li devis en unu eldono verki mem, ĉu vernome, ĉu kaŝnome, ĉu sennome 31 paĝojn de la 37-paĝa enhavo. En sia unua kuratora kunveno en 2013 li eĉ proponis publikigi nur unu eldonon jare anstataŭ la ĝistiaman du – li estis multe tro okupata por tiel daŭrigi, aparte pro la peza ŝarĝo de dek-unu eldonoj de Monato ĉiun jaron.

Li fariĝis en majo 2013 prezidanto de la Esperanto-Asocio de Britio, iom malgraŭ sia unuamomenta malvolemo. Okaze de semajnfina kunveno de la kuratoroj de EAB en junio 2012, ni eksciis per Facebook ke la prezidanto, John Wells, tiun tagon enhospitaliĝis post kiam trafis lin en la strato apopleksio. Ne evidentis tiam kiel fartos John, kaj do mi tuj pensis pri renoma anstataŭulo, kaj sendis al John mesaĝon en kiu mi indikis, ke li ne devigu sin resti en prema kuratora posteno, se lia sano suferos proe.

Paul estis la unua sur mia listo kaj hazarde mi ricevis dumkunvene de li mesaĝon por montri la proponitan kovrilon de Star in a Night Sky, do mi sciis, ke li estas ĉe-komputile. (Baldaŭ la kunlabora sperto sciigis al mi, ke li neniam estas for de komputilo, precipe post kiam li havigis al si iPad.) Do dum la kunveno mi klarigis al li la situacion, kaj demandis pri lia preteco kandidatiĝi pri prezidanteco en 2013, kaze ke John preferos retiriĝi. Paul unue sentis sin kontraŭ, citante aparte sian maltrankvilon, ke li estus tiel samtempe redaktoro kaj prezidanto. Sed ankaŭ en tiu respondo troviĝis esperigaj vortoj, ke li plue pripensos. Kaj iom post iom, li adaptiĝis al la ideo, ĝis finfine, post konfirmo de John Wells, ke li preferus ne kandidatiĝi denove, Paul elektiĝis.

En 2007 Paul elektiĝis al la Akademio de Esperanto, kaj reelektiĝis en 2016.  Li estis ĝia direktoro de la sekcio pri literaturo kaj laboris ankaŭ en la sekcioj konsultejo kaj kontrolado de lerniloj. Li intencis povi emeritiĝi kaj tuj poste dediĉi sin kun nova elano al la laboro. Li ankaŭ partoprenis en la reviziado de la ĉereta kurso Duolingo, do paŝon post paŝo pli adaptiĝis al la virtuala mondo, kiu estis por li ĝis antaŭ kelkaj jaroj nova tereno.

Malofte en la vivo oni renkontas homojn tiel babilemajn kiel Paul. Ĉiam en la plej flua lingvaĵo li parolis. Sed ne nur. En siaj freŝbakitaj tagoj li pasigis tempon kun eminentuloj de antaŭaj epokoj, ekzemple William Auld kaj Marjorie Boulton, kaj lernis de la majstroj. Kun Bill Auld li trinkis kaj ricevis la kuraĝigon, ke treege plaĉe estis por la spertulo povi paroli en Esperanto kun iu tiel kapabla. Kie Bill estis la onklo fariĝis la onklino Marjorie. Ĝis sia morto Paul plurfoje en la jaro, foje kun amiko Graham Blakey, vojaĝis al Oxford por viziti Marjorie. Fiere kaj ame li parolis pri ŝi okaze de aranĝo por festi ŝian naŭdekan datrevenon. Kaj fiere li staris la tiama prezidento de EAB apud la tri antaŭaj.

Mi havis la plezuron mem revivi tiujn tagojn kun Paul, sed ĉi-foje kun li en la veterana rolo. Ni estis amikoj kaj egale ŝatantoj de bona biero, do foje ni kunvenis nur ni du en taverno. En unu el la lastaj okazoj kiam ni diskutis ĉirkaŭ la biertablo, li deklaris kun kontenta mieno, ke antaŭ ne longe li pasigis tempon kun lernejaj amikoj, kaj ke vere ili estas bonŝancaj esti naskiĝintaj tie kaj tiam. “Senpaga universitato, dumvivaj laborpostenoj, aĉeteblaj domoj …” Mi aldonis “post-militaj manĝo-limigoj” por povi eksplodigi liajn balonojn, sed kun la rideto fiksita li neis per la kapo kaj diris “ne mi”.

Li vere estis kontenta pri la vivo, sed konstatis, ke ne ĉiuj havis tiun bonŝancon. Tiel li estis dum kelkaj jaroj kuratoro de karitato kiu konstruas humanismajn lernejojn en Ugando. Paul mem vizitis la landon por konstati kiel fartis la projekton. Humanismo estis, kiel esperantismo, proksima al la koro. (Laŭlitere rilate Esperanton – li ĉiam portis sian verdan stelon sur la brusto.) Paul estis membro de la Brita Humanista Asocio kaj tute ne posedis religian fidon. Li estis politike maldekstrema, kaj kandidatiĝis por la Sociala-Demokrata Alianco en naciaj balotoj en 1983. Li ne venkis – Staffordshire Moorlands apartenas al la konservativa partio, sed li ricevis 12.000 voĉojn, nur 1.000 malpli ol la kandidato de la laborpartio. Li restis progresema kaj la referenduma decido, ke Britio forlasu la Eŭropan Union estis por li malĝojiga.

Adoris lin liaj “pacientoj” (lia etikedo por liaj studentoj, “ĉar mi operacias iliajn cerbojn”), ĝis la grado, ke pluraj el ili starigis paĝon ĉe Facebook dediĉatan al la “vivanta legendulo”. Aliaj, kompreneble, devis informi Paul pri ĝi kaj en tiuj tagoj li havis neniun ideon pri kio estas Facebook. Tio devis ŝanĝi kiam eldonisto petis lin starigi propran konton por varbi siajn verkojn. Kaj do tiuj, kiuj konas Paul pere de Facebook nun scias kiel ili troviĝis en la ĉirkaŭaĵo.

Paul ankaŭ estis talenta muzikisto. Li ludis klarneton, saksofonon, bekfluton kaj akordion. Kaj foje li ankaŭ batis tamburon. Li ludis en pluraj grupoj, inkluzive de la ĵaz-grupo Jazzworks.

Plurrilate Paul ne tute plenkreskis. La vivo ne povas esti nur laboro. Kio plaĉis al la knabo plaĉis daŭre al la viro. Tiel lia pasio por fervojoj rezultiĝis ne nur en lia iama malapero okaze de aranĝo ĉe Shallowford House, kiam nia grupo ekskursis en la kamparon kaj Paul ekvidis fervojon, sed ankaŭ en la ĉeesto de granda modela fervojo en la ĝardeno, kaj unu plia grandioza en la subtegmento! Li eĉ starigis kun najbaro retejon pri la “Mossley Light Railway” kaj aldonis videojn pri ĝi ĉe YouTube.

Simile rakonteblas pri la angla Laga Distrikto, kie li pasigis multe da tempo infanaĝe kaj tiom multe ĝuis adulte. Tutvive restis kun li la pasio, kiel ankaŭ por aŭtoj de la marko Mini. (Kompreneble la lasta ja estis verdkolora kaj havis grandan glumarkon “Esperanto” sur la malantaŭa vitro. Kiel li sukcesis transiĝi en kaj el ĝin mi ne scias. Nek tion sciis li, kiam mi demandis.) Kaj katojn li amis. Ĉiam mi kaj aliaj ricevis fotojn de Woody, Pepsi kaj Shirlie. Viskio ankaŭ donis al li plezuron – sed ĉi-foje ne temas pri io de la infanaj jaroj!

Kiel infano antaŭ Kristnasko, foje li ne povis ĝisatendi. Tio montriĝis, ekzemple, kiam Jill fianĉiniĝis. Li tre bone sciis, ke ŝi ankoraŭ ne disdonis la informojn (tion li ja agnoskis kiam li mem faris la taskon per Facebook), sed ŝajne li aniĝis al la skolo “pli bone peti pardonon ol permeson”. Kaj same kiam Jill estis graveda – eksciis tutunue ne la amikoj de la filino, sed de la patro! Tiel li ankaŭ estis tuj antaŭ la nasko. La tago mem okazis kuratora kunveno de EAB kaj supozeble Paul gvidis la sesion.

Nu, komence jes, ĉio iris glate. Sed posttagmeze li decidis, ke sendube salutos baldaŭ la novulo, kaj ĉiam refreŝigadis sian iPad por ekscii, ĉu estis novaĵoj. Ĉiun kvinan minuton interrompis la parolanton ies voĉo per “Sorry, chaps” kaj levo de la iPad, kvazaŭ ĝi kulpis. Sed li estis la plej feliĉa viro en la mondo, kiam finfine alvenis la knabo, kiun Jill nomis, je grandega patra plezuro, Edward Paul Gubbins Mason. Altiĝis la plezuro kiam li unuafoje tenis la etulon … kiu tuj vomis sur la avon. Sed al Paul tio ne ĝenis, kaj li montris al la nepo la apudan fervojon kaj audigis al li la poemon de Stanley Holloway “The Lion and Albert”, kun la deziro, ke la nove naskiĝinta bebo audu “veran poezion”! Dum personaj momentoj kun Edward Paul babilis al la infano en Esperanto: “Birdo! Arbo! Ĉu vi vidas? La birdo estas en la arbo!” Li eĉ komencis rakonti historietojn al li en ilia sekreta lingvo.

Intertempe Paul suferis pri absoluta manko de libertempo. Kaj li plendis dum alemenaŭ du jaroj pri lacego. Dum kelkaj jaroj li provis maldungiĝi de la universitato, kiam pro financaj premoj oni devis malpliigi la nombron de dungitoj. Ĉiam li esperis, sed ĉiam rezultiĝis, ke la universitato preferis konservi la popularajn kaj kapablajn instruistojn.

Monato donis al li grandan ŝarĝon, lia muziko regule postulis iom da tempo, kaj li daŭre verkadis, unue du librojn en la angla (Laddies and Generalmen, kaj Westminster Blues), kaj lastatempe grandiozan kaj detalan historion pri la esperanta dramo. Tiun lastan li celis esti lia pinta kontribuo super ĉio alia.

Sed trovi la tempon profundiĝi en la taskon estis al li neeble. Li raportis bezoni “unu plian vintron” en la lastaj du jaroj. Je sia morto li atingis la jaron 1940, do restis daŭre antaŭ li la plejmulto, tamen. Kaj la plirangiĝo al avo donis al li plian tempo-premon, tiom li volis pasigi tempon kun Edward. Tial li devis elpreni sin de ie, liberiĝi kaj havigi al si iom da libereco. Estis logike, ke el EAB li retiriĝu. Li ja estis la motoro de Monato, kaj estis la sola homo, kiu povus verki la pri-draman verkegon. Sed EAB estus tute bone, ĉar jam ĝi havis aliajn motorojn, kaj la perdo ne estus katastrofa, kiel por la aliaj projektoj. Tial li demisiis de siaj roloj en EAB, kvankam sen tute malaperi. Li estis instruonta ĉe la EAB-aranĝo Somerlernejo la semajnfinon post sia morto.

En somero 2016 li daŭre ne sukcesis aranĝi la sopiritan maldungon kun la universitato, do li mem faris la decidon emeritiĝi por pasigi pli da tempo kun Edward kaj dediĉi sin al la verkata libro. Tragike, li forpasis daŭre relative juna, ne longe poste.

Paul estis multflankulo. Esperantisto, kompreneble,kaj humanisto. Talenta verkisto. Babilema bonkorulo. Eŭropano, eĉ mondcivitano. Sindonema, eĉ tro. Sed ĉefe li estis edzo, patro, ka j– plej nove – avo. Kaj ankaŭ mia kaj nia amiko. Kaj, finfine, granda perdo. Dankon, Paul.

Tim Owen

Notoj:

1) Por sendi kondolencan mesaĝon al la familianoj, plenigu ĉi tiun formularon.

2) La funebra ceremonio okazos vendredon, la 19 de aŭgusto ĉe Mossley Village Hall, Congleton, CW12 3LJ je la 14:30. Se vi intencas ĉeesti, bonvolu plenumi ĉi tiun formularon por ke la familio havu ideon pri nombroj.

3) Bonvolu ne demandi pri la verkata historio de esperanta dramo. Mi parolos pri ĝi kun la familio en taŭga momento, sed tio ne estas nun.

2016-08-10 — Notitius scientificus

AUDIR REGISTRATIONU SONI (stat-uniteso angleso accento)

  • postimageProfessoru Alberto Posso ex Royalu Institutu Technologii Urba Melbourne (Australia) dicer illu conducevir studiu, quu monstrar positivu correlationu inter jocamentu videojocis «online» e altioru numeru punctis testas mathematici, scientii e lecturi; negativu correlationu esser inter jocamentu videojocis «online» e usu socialis mediis.
  • Petroglyphus veterus quatrus centus annus essevir discopert loca Waiʻanae costa Hawaiii (Unitas Statas Americi). (3)

-u substantivu o adjectivu, -s pluralu, -i de (genitivu), -e a, pro (dativu), -o per (instrumentalu), -a in (locativu), -r presentu o infinitivu verbu, -vir perfectu verbu

<phoneme alphabet=”ipa” ph=”profeˈsoru”/> Alberto Posso <phoneme alphabet=”ipa” ph=”eks roˈjalu instiˈtutu teknoˈlogji ˈurba ˈmɛlbən”/> (<phoneme alphabet=”ipa” ph=”awstˈralja”/>) <phoneme alphabet=”ipa” ph=”diˈt͡ser ˈilu kondut͡seˈvir ˈstudju”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”kwu monstˈrar poziˈtivu korelaˈt͡sjonu ˈinter ʒokaˈmentu videoˈʒot͡sis ˈɒnˌlaɪn e alˈt͡sjoru nuˈmeru ˈpuŋktis ˈtestas matemaˈtit͡si”/>, <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈst͡sjent͡sji e lekˈturi”/>; <phoneme alphabet=”ipa” ph=”negaˈtivu korelaˈt͡sjonu eˈser ˈinter ʒokaˈmentu videoˈʒot͡sis ˈɒnˌlaɪn e ˈuzu soˈt͡sjalis ˈmedjis”/>. <phoneme alphabet=”ipa” ph=”petroˈglifus veˈterus ˈkwatrus ˈt͡sentus ˈanus eseˈvir diskoˈpert ˈloka”/> Waianae <phoneme alphabet=”ipa” ph=”ˈkosta hawaˈiji”/> (<phoneme alphabet=”ipa” ph=”uˈnitas ˈstatas ameˈrit͡si”/>).

Un ataca enlinia a la conta nasional australian

La pajeria per la conta de abitores australian ia es cluida par lo cual on ia descrive como un serie de atacas intendeda, par piratas de rede stranjer.

Miliones de australianes ia es prevenida de partisipa en la sonda nasional a la sera de ier. La Departe Australian de Statistica ia vanta, a poca oras a ante, ce se servador no va rompe.

La ministro xef, Malcolm Turnbull, ia serti a la popla ce se informas personal no ia es furada.

A un ves en sinco anios, cadun en Australia debe completi formularios, cual on compila per ave un comprende de la pais. On ia previde ce en esta anio du tris de australianes va responde enlinia, en loca de par paper.

On ia ave ja consernas sur privatia, an pos sertis par la governa ce la securia no es perilida.

Turnbull ia dise: “La cosa cual es intera clar es ce no penetra de la pajeria ia aveni. Lo cual vos ia vide ia es un ataca de descapasi la servi, cual, como vos sabe, es desiniada par preveni asedes a un pajeria, e no pertine a entras a la servador fondal. Franca, alga de acel defendes ia fali.”

La partito oposante ia recomenda la resinia de Michael McCormack, la tesoror suordinada, ci ia es encargada con supravide la conta.

La Departe de Statistica labora con autoriosas per descovre la fonte de la atacas.

Pos multe semanas de avisas sur partisipa enlinia a 9 agosto, miliones de australianes ia es frustrada par trova ce los no pote completi la sonda. En redes sosial, on ia burla la situa con referes a asurdas simil en comedias televisada.

Volumus brexit Britannia dixit

Volumus brexit
Britannia dixit
(Nos vole brexit
Britannia ha dicite)
Sed Scotia vole remaner
que illes va facer?
Forsan independentia
sera le consequentia?
“We can’t stay”
dice Theresa May
assi separation
es le sequente action
Volumus brexit
Britannia dixit
Le insula maxime
non vole le intime
discussiones
e deliberationes
Illa vole cooperation
con cata nation
ma anque isolation
e royal succession
Illa es conservative
e un poco innovative
Su opinion es dividite
sed nunc es decidite
le peculiar nation
cambiava opinion
Alora dunque
le verbos seque:
Volumus brexit
Britannia dixit 

Radio

Io audi le radio
hora post hora
Le voces se cambia:
masculin e feminin
clar e grave
agitate e calme

Io me addormi e le voces
me seque al somno
Io sonia del novas
del reportage e del commentarios
Mi subconscientia es miscite
con le politica mundial 

Un vivace voce me evelia
Ora es tempore a levar se
Le voces del nocte dice adeo
Nunc es mi torno a parlar

Le privilegio del fumatores

In mi labor il ha alcun fumatores. Plure vices cata die illes exi pro calmar lor symptomas de abstinentia con le nicotina de aere. Io me gaude del facto que hic in Svedia il non plus es permittite fumar in locales interior. Mi granmatre laborava in un hospital e debeva divider le camera con plure caminos human. Isto la dava problemas bronchial.  

Ma io ha compassion con nostre fratres e sorores con pulmones nigre. Illes son un population sempre plus persequite. Hic in Svedia mesmo le fumar foras del restaurantes es questionate, ma ancora legal. Un die iste augusto io prandeva al veranda presso le centro commercial ubi io labora. Un juvena sedeva apud le tabula adjacente mangiante e fumante al mesme tempore (!). In le vicinitate sedeva plure gruppos de non-fumatores.

Un femina de un del gruppos vadeva al juvena e demandava si illa volerea cessar fumar, in consideration del non-fumatores. Le juvena refusava e se defendeva con le facto que il ha cinerieras al tabulas e que le fumar es permittite. Le femina deveniva acerbe, appellava le juvena egoista e pois reveniva a su placia. Io sentiva sympathia pro le juvena, ma le fumo me molestava un poco, assi io diceva nihil.

Tamen, il ancora ha un privilegio que le fumatores ha potite retener: le pausa a fumar. Circa cata duo horas illes exi e se intoxica e relaxa un par minutas, durante que le alteres labora penosemente sin pausa. In grosso isto se amonta a vinti minutas de pausas additional durante un die, circa un e un medie hora a septimana, sex horas a un mense, tres dies a un anno, lo que deveni circa novem dies de labor cata anno!

Forsan on poterea finger que on fuma? Comprar cigarrettas que on nunquam accende? Exir, respirar e relaxar se un momento o leger le messages al cellular? Si exi un collega on poterea accender un cigarretta e prender un par sufflos in le bucca, pro non devenir dismascate como un persona que illegitimemente profita del privilegio del fumatores.
Ma forsan iste privilegio totevia es illusori. Considerante le annos con le qual le fumator abbrevia su vita, forsan su collega non-fumante totevia habera plus de pausas. Probabilemente illos sera gustate post le retiramento, quando le fumator jam ha vadite al Felice Terrenos de Chassa.

Chronica publicate in Panorama no.5, 2015