Monthly Archives: June 2016

L’ORAKLO DIL DALAI LAMA

Ica artiklo quan me trovis en la revuo BOUDDHISME ACTUALITES esas tre exotika a ni Ocidentani. Me adaptas ol ad Ido, nam ol prizentas tote altra mondopercepto kam olta quan ni kustumas konocar, nome ol esas traito di Aziana kulturo e mento tre diferanta de le nia e de lia streta e severa racionalismo. Parolesas hike pri homo qua esas mediumo inter la Dei e la Dalai Lama.

PHARI, L’URBO DI MEA NASKO

SIMBOLO DIL BUDDHISMO VAJRANA (Tibetan)
Me nomesas Thubten Ngodup e depos la 31ma di marto 1987, me esas la 17ma mediumo, la «Kuten» di nia protektera deo Dorjé Dragden. Tra me, il parolas por lo bona di Lua Santeso la Dalai Lama e di lua populo. Me esas tamen nur tre ordinara ento.

Me naskis en la sudo di Tibet, ye la 16ma dio dil 5ma monato di la yaro dil faira Ucelo en 2084 segun nia rejala kalendario, t.e. ye la 13ma di julio 1957 segun la ocidentala kalendario.

Nulo lor mea nasko povabus konjektigar mea nuna vivo. Per la forteso dil agi e dil deziri di mea pasinta vivi, me povis fugar l’inferno qua esas la Chiniana okupado. Mem hodie, esas granda sufro a me rimemorar to quon me vidis ed audis.

Mea infanteso e puereso esas quale plago di qua la doloro lancinanta kelkafoye retrovenas a me. Ol nulatempe vere kalmeskis, malgre l’amo di mea amata genitori e di mea spiritala maestri. Me naskis en inferno kreata dal homo, por la homo, ube kelka homi saturis su per la sufro di altri. Me esas trista kande me pensas pri ti omna qui ne havis la bona fortuno fugar, pri l’omna malaji qui facesis. Mea lando forsan ne esis perfekta, ma ol esis la mea. Homi, bestii e dei kunvivis harmonioze til l’arivo dal Chiniana okupanti qui destruktis omno, separante la matro de lua infanto, la patro de lua filiulo, la amiki del amiki, destruktante la monti, la foresti e la riveri.

MONAKEYI E PILGRIMANTI

Mem en mea maxim ‘lontana’ memoraji, me sempre volis esar monako. Tamen, dum mea infanteso, me por tale dicar nulatempe vidis mem la maxim mikra robo di monako o di regulierino.

LA SONJO DI DOMO RULANTA

Lo esas en Bhutan ke me komencis havar stranja sonji, di qui on povus certe dicar ke li esis predicera. Ante arivar en la refujinti-kampeyo, me sonjis pri peizaji rurala, pri domi kun inklinata tekti jolie dekorata per flori-poti. Ica omna kozi esis nekonocata da me. Or, la peizajo quan me deskovris en Jishing Khang esis identa ad olta quan me vidis dum-sonje ; me esis mem kapabla dicar de ante quale esos nia voyo, o la nombro e la koloro dil animali quin ni esis renkontronta.

RIDETANTA OLDA MONAKO

Renkontro semblante sen importo modifikis omno. Dum l’autuno di 1970, dum ke ni retrovenabis parfatigata de la konstrukteyo di Manali, me marchis quiete, retroirante ad-heme kun lakto quan me irabis komprar che la merkato quale singlamatine, kande olda monako tre inklinesinta e qua marchis desfacile per apogar su sur lua bastono, paroleskis a me.

– Bona jorno, ed esez omno bonaugura a tu, ho mea filio !

– Omno esez anke bonaugura a vu, ho veneracinda monako.

– He ! Tua pronunco e tua manieri savigas da me ke tu jus arivis, kad ne ? De-ube do tu venas ?

Pro ke me esis babilema, ed opinionis ke il esas simpatiinda e bonkordia, me respondis detaloze a l’omna questioni quin il pozis a me, ed oli esis grandanombra.

Me naracis komplete a lu omno quon ni travivabis, la hororinda vivo en Phari, la masakrita animali, la fugo, la trairado di Bhutan… Me naracis absolute omno a lu, inkluzite mea deziro divenor monako ed olta di mea patro qua volis ke me divenus membro dil Sakya Centre di Rajpur pro ke nia omna ancestri esis «Sakya»-i.

– E se me dicus a tu ke tu povas divenar monako hike, en Dharamsala, quon tu pensus pri ico ?

Me joyis tilextreme.

– Yes, volunte, ho veneracinda monako, ma me devas parolar pri to a mea genitori.

– Ne desquieteskez pri tua genitori, me ipsa iros parolar a li. Ube tu habitas ?

Me explikis, lore, quale trovar nia domo, ma il preferis invitar me a rendevuo che Ugyen, t.e. la spozulo di mea onklino Acha Bumdro, seniora fratino di mea matro quan ni jus ritrovis e qua ganis sat bona salario per trikotar lana vestaji. Ugyen okupis su pri la imprimerio di Dharamsala, ne fore de ilua monakeyo, e pro ke il marchis vere desfacile, lo esis ibe ke la olda monako volis vidar mea genitori. Il explikis lore a me ke il venis de la monakeyo di Gadong ube esis nur kelka monaki. Pro ke fakte existis projeto por augmentar la nombro di ta regulieruli, me esis bonvenanta.

LA RELIQUII DIL OLDA CHINIANA MONAKO

Ante irar a Kushinagar, t.e. la loko ube la Buddho cesis vivar, ni iris sur la voyo a Nalanda. Nova extraordinara evento ‘okuris’. Nome, dum ke ni esis envoye, ni videskis Chiniana templo e, kompreneble, ni rezolvis irar adibe por ofrar donacaji ed agar prosterni. Olda monako sidis hike, pregante tranquile meze di incenso-voluti.

Ni konverseskis pri senimporta temi ma tre polite e respektoze. Ante adiar lu, mea patro ofris a lu modesta donacajo ma ye l’instanto kande ni esis livonta lu, la olda monako vokis ni :

– Ne departez, restez ankore kelketa tempo, lu dicis a ni ante ekirigar de lua altaro splendide dekorita poto.

– Ne departez ante ke me montrabez a vu ico, lu pludicis per regardar la poto kun senlimita respekto, e dum cesar respirar. Parolesas pri reliquii di nia sinioro la Buddho Shakiamuni. Regardez !

Ni fremisis kande ni regardis l’internajo di la orizita poto. Splendida mikra perli kristalatra bele dispozesis, oli omna rivalesis por la brilanteso. La olda monako explikis ke, komence, esis nur un unika perlo ma ke, miraklatre altra perli aparabis. Lore, me saveskis ke eventis ke reliquii plumulteskez spontane e ke uli mem nomizesis la «matri» nam oli naskigas konstante altra reliquii simila ad oli ipsa. Por dankar ni pro la donacajo, tamen tre modesta, da mea patro, il volis benedikar ni per adpozar la poto sur ni.

Perlo falis aden mea manuo sen ke irgu perceptez ico. Me montris ol furtatre a mea patro qua nemediate signifis a me pritacar. Me supozas ke lua rezono esis simpla : ‘quoniam’ reliquio di Budho falabis aden mea manuo, lo esas pro ke ol destinesis falar en ol. Me pritacis.

Kande ni esis exter la vid-atingo de la monakeyo, mea patro envelopis ol en kordono ek reda texuro quan me recevabis lor antea benediko e quan me nodigis ye mea kolo. Me do efektigis la pilgrimo kun ica reliquio sur me. Nia astonego esis granda kande, retroveninta en Dharamsala, me deprenis la kordono e me deskovris ke ne esis una, ma tri perli ! Me konservas oli, depos ita tempo, kom personala benediko dal Buddho. Me devas dicar ke me rivenis a Nalanda en 1975 per surirar la sama voyo ; malgre mea esforci, me nulatempe povis ritrovar ica mikra Chiniana templo.

(Ek Kuriero Internaciona n° 1/2009)

2016-06-10 — Alliantiu con Russiu Turkmenistana

AUDIR REGISTRATIONU SONI (slovaco accento)

30231449Turkmenistanu, paisu neutralu depost millesimu novus-centesimu novantesimu quintu annu, petevir militaru assistentiu ab Russiu preservatione securitati frontieris. Russiu habevir offert Turkmenistane assistentiu re securitatu frontieris jam initia isti anni, sed chefus neutrali Turkmenistani habevir refusat illu offertu illa tempora. Fortioro militaro alliantio con Russiu ista tempora Turkmenistanu riscar isolationu ab occidentalus potentius. (23 | TM)

-u substantivu o adjectivu, -s pluralu, -i de (genitivu), -e a, pro (dativu), -o per (instrumentalu), -a in (locativu), -r presentu o infinitivu verbu, -vir perfectu verbu

La Fenixo sur l’espado, parti 1 e 2

Segun mea deziro ofrar amuzo per Ido, me tradukas la noveli da Robert E. Howard pri la famoza heroo Konan di Kimeria, Konan la Barbarulo.

Robert Ervin Howard (22 januaro 1906 – 11 junio 1936) esis Usana autoro e poeto qua kreis la famoza karaktero Konan (Angla: Conan) en novelo-serio publikigita en chipa jurnali di ta ero (Angla: “pulps”, pro la ruda paplo ek qua lia pagini esis facita) de 1934 til 1936. Il habitis dum sua tota vivo en Texas, Usa. Kande lua matro esis mortanta, il ocidis su.

Ta noveli esas en la jenro nomata “espado e sorco” (Angla: sword and sorcery), mixuro di heroal agado e magio. Oli grande influis multa autori. Quankam la noveli ne esas eterna literaturo, li esas granda amuzo (e duros plu longe kam multa “serioza” verki).

NOTO: Ta noveli da Howard ne plus havas autor-yuro en Usa od altra landi en qua la autor-yuro duras dum la vivo dil autoro plus 70 yari pose. Oli nun esas en la domeno publika. Malgre to, kompanio Sueda (t.n. autor-yuro koboldo, Angla: “copyright troll”), sen irga reala bazo, reklamacas havar ta publikigo-yuri ed ulfoye atakas ti qui dissemas oli. Spite lo, me ofras mea tradukuro, pro ke me certigabis ke ta noveli esas ya nun en la domeno publika. Me abominas, ke ul kompanio havanta nula konektaji al autoro o lua familio, qua facas nulo por publikigar o servar la verki, profitas nur per ruzi legal.

E nun, l’unesma du parti di
LA FENIXO SUR L’ESPADO
da Robert E. Howard
tradukita da Brian E. Drake
1.

‘Saveskez, ho princo, ke inter ta yari dum ke l’oceani dronigis Atlantis e la brilanta urbi, e ta yari di la acenso di la Filiuli di Aryas, esis Epoko nesuspektita, kande brilanta rejii jacis extensita trans la mondo quale blua manteli sub la steli—Nemedia, Ofir, Brithunia, Hiperborea, Zamora e sua mulieri havanta bruna harari e turmi plena de la misterio di aranei, Zingara e sua kavaliereso, Koth an la frontiero di la landi pastorala di Shem, Stigia e sua tombi gardata da ombri, Hirkania di qua la kavalieri portis stalo e silko ed oro. Ma la maxim superba rejio di la mondo esis Aquilonia regnanta suprege, en la sonjanta westo. Adibe venis Konan la Kimeriano havanta nigra hararo ed okuli budema, espado en la manuo; furtisto, spolianto havanta grandega melankolio e grandega joyo, por tramplar la troni juvelizita dil Tero sub sua sandalizita pedi.’

—La Kroniki di Nemedia

Super la tenebroza turmo-pinti e brilanta turmi jacis la fantomatra obskureso e silenco olqui kuras avan la jorno. Aden obskura stradeto, un de vera labirinto di voyi misterioza e sinuoza, quar maskita formi hastoze venis ek pordo apertita furtatre da bruna manuo. Li ne parolis ma rapide iris aden l’obskureso; manteli envelopis li; tam taceme kam fantomi di ocidati li desaparis en l’obskureso. Dop li, vizajo sardonika enkadrigesis en la mi-apertita pordo; du maligna okuli brilis malvolante en la tenebro.

‘Irez aden la nokto, enti dil nokto,’ voco mokis. ‘Ho, stultuli, via fato trakas vi quale blinda hundo, e vi ne savas to.’

La parolanto klozis la pordo e riglagis olu, turnis ed alongiris la koridoro, kandelo en la manuo. Il esis solena giganto, la bruna pelo revelis la raso di Stigia. Il eniris interna chambro, ube viro altstatura e magra, portanta veluro paruzita, repozis quale kato granda ed ociema sur silka kanapeo e drinketis vino ek grandega ora gobleto.

‘Nu, Askalante,’ dicis la Stigiano forpozante la kandelo, ‘vua dupi furteme eniris la stradi quale rati ek lia kaverneti. Vu laboras per stranja utensili.’

‘Kad utensili?’ respondis Askalante. ‘Nu, li ton me nomizas. Dum monati, depos la Quar Rebeli advokis me del dezerto sudal, me lojas en la vera mezo di mea enemiki, die celas me en ica domo nekonocita, nokte iras furtatre tra obskura stradeti e plu obskura koridori. E me facis to quon ta rebela nobeli ne povis. Per ti, ed altra agenti, multi de qui nultempe vidis mea vizajo, me truizis l’imperio per sedicio ed agiteso. Konkluze me, laborante en l’ombri, preparis la falio dil rejulo qua sidas sur trono sub la suno. Per Mitra, me esis politikisto ante ke me esis proskriptito.’

‘Ka ta dupi qui nomizas su vua mastri?’

‘Li duros opinionar ke me servas li, til ke nia nuna tasko esos kompleta. Qui li esas kombatar mente kontre Askalante? Volmana, ta nanatra komtulo di Karaban; Gromel, la giganta komandero dil Nigra Legiono; Dion, grosa barono di Atalus; Rinaldo, la fola minstrelo. Me esas la povo qua weldas la stalo en singlu, e per l’argilo en singlu, me aplastos li en la justa tempo. Ma lo eventos future; canokte mortos la rejo.’

‘Ante plura dii me vidis l’eskadroni imperial kavalkar ek l’urbo,’ dicis la Stigiano.

‘Li kavalkis al frontiero atakita dal Pikti pagana—pro la forta liquoro quan me kontrabandis trans la frontiero por igar li frenezioza. La granda richaji di Dion posibligis to. E Volmana posibligis dispozar la trupi imperial restanta en l’urbo. Per ilua relati princal en Nemedia, la Rejulo Numa facile persuadesis demandar la prezenteso di Komtulo Trokero di Poitain, seneshalo di Aquilonia; e komprenende, por honorizar il, il esos akompanata da eskorto imperial e sua propra trupi, ed anke Prospero, helpanto dil Rejulo Konan. Do restas en l’urbo nur la personala korpo-gardisti dil rejulo—ecepte la Nigra Legiono. Per Gromel me koruptis l’oficiro prodiganta di ta gardisti e subornis il ke il duktez sua homi for la pordo dil rejulo ye noktomezo.

‘Lore kun dek-e-sis maliculi ni eniros la palaco per tunelo sekreta. Pos ke la ago esas facita, mem se la populo ne bonvole recevas ni, la Nigra Legiono di Gromel suficos retenar l’urbo e la krono.’

‘Ka Dion pensas ke ta krono donacesos ad ilu?’

‘Yes. Ta grosa stultulo reklamacas pro traco di sango rejal. Konan grave eroris permisir vivar homi qui ankore klamas su decendanti dil olda dinastio de qua il arachis la krono di Aquilonia.

‘Volmana deziras esar restaurita al favoro rejal quan il juis sub l’olda reji, por levar sua indijanta domeni ad olima grandiozeso. Gromel odias Palantides, komandero dil Nigra Draki, e volas komandar la tota armeo, havanta l’obstineso dil Bosonano. Unike ek ni omna, Rinaldo havas nul ambiciono personal. Il konsideras Konan nur kom barbaro havanta manui sangizita e pedi ruda qua venis ek la nordo por spoliar lando civilizita. Il idealigas ta rejo quan Konan mortigis por obtenar la krono, rimemoras nur ke lu ulfoye patronesis l’arti, ed oblivias la malaji di lua regnado, ed igas la populo obliviar. Li ja kantas necelate la Lamento por la rejulo, per qua Rinaldo laudas la santa malico e denuncas Konan kom “sovajo havanta nigra kordio del abismo.” Konan ridas, ma la populo grondas.’

‘Pro quo il odias Konan?’

‘Poeti sempre odias ti qui havas povo. Segun li la perfekteso esas sempre dop la last angulo od ultre la nexta. Li eskapas la prezento per revadi pri lo pasinta e la futuro. Rinaldo esas flamifanta torcho di idealismo, levante su, il supozas, por renversar tirano e liberigar la populo. Por me—nu, ante plura monati me perdabis omna ambiciono ecepte atakar la karavani dum mea restanta vivo; nun olda revi movas. Konan mortos; Dion acensos la trono. Pose il anke mortos. Unope li omna opozante me mortos—per fairo, per stalo, o per ta mortiganta vini quin tu komprenas quale brasar. Askalante, rejulo di Aquilonia! Quale tu prizas lo?’

La Stigiano levis sua larja shultri.

‘Esis tempo,’ il dicis per bitreso necelata, ‘kande me anke havis ambicioni, kompare a qui vua semblas belacha ed infantala. A qua stando me falis! Mea olima egali e rivali ya regardegus se li vidus Thoth-Amon dil Ringo kom sklavo di exterlandano, mem proskriptito, qua helpas la meskina ambicioni di baroni e reji!’

‘Tu fidis magio e ceremoniachi,’ sensucie replikis Askalante. ‘Me fidas mea mento ed espado.’

‘Menti ed espadi esas quaze festuki kontre la sajeso dil Obskureso,’ grunachis la Stigiano; ilua nigra okuli briletis per minacanta lumi ed ombri. ‘Se me ne perdabus la Ringo, nia standi esus inversita.’

‘Tamen,’ respondis nepaciente la proskriptito, ‘tu portas la strii di mea flogilo sur tua dorso, e versimile duros portar oli.’

‘Ne esez tante certa!’ La diablatra odio di la Stigiano duminstante brilis rede en ilua okuli. ‘Uldie, ulmaniere, me ritrovos la Ringo, e trovinte olu, per la serpento-denti di Set, tu pagos—’

La iracoza Aquiloniano staceskis e frapegis ilu ye la boko. Thoth retro-shancelis, sango spricis ek ilua labii.

‘Tu troe boldeskas, hundo,’ grunis la proskriptito. ‘Sorgez; me esas ankore tua mastro qua savas tua obskura sekreto. Irez adsur la tekti e klamez, ke Askalante es en l’urbo ed intrigas kontre la rejulo—se tu audacas.’

‘Me ne audacas,’ murmuris la Stigiano, e varsis la sango de sua labii.

‘No, tu ne audacas.’ Askalante ridetachis kolde. ‘Nam se me mortus per tua ruzo o perfideso, ermito-sacerdoto en la dezerto sudal saveskus, e ruptus la siglo di manuskripto quan me livis en lua manui. E lektinte, lu susurus vorto en Stigia, e vento reptus de la sudo noktomeze. Ed ube tu celos tua kapo, Thoth-Amon?’

La sklavo fremisis e sua bruna vizajo paleskis.

‘To suficas!’ Askalante abrupte chanjis sua tono. ‘Me havas tasko por tu. Me ne fidas Dion. Me imperis ke lu kavalkez a lua domeno rural e restez ibe til ke la canoktala laboro finigesas. La grosa stulto hodie ne povus celar sua nervozeso koram la rejulo. Kavalkez a lu, e se tu ne rajuntas lu sur la voyo, irez a lua domeno e restez apud lu til ke ni advokas lu. Ne lasez lu de tua regardo. Lu astonesas pro timo e forsan forfugos—forsan mem kuros a Konan pro paniko e revelos la tota intrigo, esperanta salvar sua propra pelo. Irez!’

La sklavo reverencis, celis la odio en sua okuli, e facis to imperata. Askalante riturnis su a sua vino. Super la turmo-pinti juvelizita la jorno levis su tam karmezina kam sango.

2.
Me esinte militisto,
La timbali laute sonis;
Homi oro-polvon lansis
Avan pedi dil kavalo.
Me esante nun rejulo
Homi chasas me viktimo;
En la vino nun venono,
E celita es poniardi.

La chambro esis granda ed ornita, chera tapeti an la muri polisita e panelizita, dika tapisi sur la ivora planko-sulo, ed alta plafono ornita per intrikoza skulturi ed arjenta spirali. Dop ivora ed or-inkrustita skribtablo sidis viro di qua la larja shultri e sun-brulita pelo ne konvenis ta luxoza cirkumaji. Il plu multe semblis parto dil suno e venti ed altaji dil sovajeyi. Ilua maxim mikra movi revelis muskuli quale stala resorti ligita ad akuta mento e la koordino di naskinta militisto. Esis en ilua agi nulo cirkonspekta o moderema. Il o repozis perfekte—tam senmova kam bronza statuo—o movis, ne per la spasmozeso di tensa nervi, ma per felinatra rapideso olqua nebulizis la regardo di ti qui penis sequar ilu.

Ilua vesti esis ek chera stofo ma simple facita. Il portis nula ringo od ornamento, ed ilua nigra harari tondita quadrate ligesis cirkum ilua kapo nur per rubando ek arjento-stofo.

Nun il forpozis la ora pinselo per qua il laboroze skisabis sur papiro vaxizita, pozis sua mentono an la pugno, e fixis envidieme sua blua okuli subbruletanta a la homulo stacanta avan ilu. Ta homulo okupesis tainstante da sua propra aferi, nam il tiris la laci di sua or-inkrustita homarmaro e siflis abstraktite—ago nekonvencionala, pro ke il esis koram rejulo.

‘Prospero,’ dicis la viro an la tablo, ‘ta aferi stat-politikal tedas me plu kam mea omna kombati.’

‘Omno es parto dil ludo, Konan,’ respondis la Poitainano havanta bruna okuli. ‘Vu es rejulo—vu mustas plear la rolo.’

‘Me dezirus kavalkar kun tu a Nemedia,’ Konan dicis envidieme. ‘Semblas esar multa yari depos ke me havis kavalo inter mea genui—ma Publius dicas, ke aferi en la urbo bezonas ke me restez. Maledikez lu!

‘Renversinte l’olda dinastio,’ il duris parolante per intimeso existanta nur inter ilu e la Poitainano, ‘esis sat facila, quankam tatempe ol semblis bitre harda. Regardante la sovaja voyo quan me iris, ti omna dii di laboro, intrigo, masakro e tribulo semblas quaze sonjo.

‘Me ne sonjis sate, Prospero. Kande la Rejulo Namedides jacis mortigita an mea pedi e me arachis la krono de lua sangizita kapo e pozis ol sur mea propra, me atingabis la fina limito di mea sonjo. Me men preparabis sizar la krono, ne retenar ol. En la olda libera dii me nur deziris akut espado e rekta voyo al enemiki. Nun nula voyo es rekta e mea espado esas ne-utila.

‘Renversinte Namedides, tatempe me esis la Liberiganto—nun li sputas a mea ombro. Li pozis statuo di ta porko en la templo di Mitra, ed homi adiras e lamentas avan ol, aklamas ol kom santa imajo di santa monarko mortigita da barbarulo havanta manui sangizita. Kande me kom mercenario duktis lua armei a triumfo, Aquilonia ne atencis ke me es exterlandano, ma nun ne povas pardonar me.

‘Nun en la templo di Mitra venas por brular incenso a la memorajo di Namedides viri quin lua pendanteri mutilis e blindigis, viri di qua la filiuli mortis en lua subtera karceri, di qua la spozini e filiini tiresis aden lua serayo. La chanjema stulti!’

‘Rinaldo granda-parte responsesas,’ replikis Prospero, e plufermigis sua espado-rimeno. ‘Lu kantas kansoni por freneziigar homi. Pendigez lu en lua bufono-vesti de la maxim alta turmo en l’urbo. Lasez lu rimifar por la vulturi.’

Konan sukusis sua leono-kapo. ‘No, Prospero, lu es ultre mea manui. Granda poeto es plu granda kam irga rejo. Lua kansoni esas plu potenta kam mea ceptro; nam lu preske arachis la kordio ek mea sino kantante por me. Me mortos ed obliviesos, ma la kansoni di Rinaldo vivos por sempre.

‘No, Prospero,’ duris la rejulo, solena dubito obskuris ilua okuli, ‘esas ulo celata, ula subfluo quan ni ne konocas. Me sentas ol, quale me sentis dum yuneso la tigro celata en l’alta herbi. Esas tra la rejio sennoma agiteso. Me esas quale chasero squatanta apud sua faireto meze dil foresto, audante furtatra pedi qui pazas en l’obskureso, e preske vidos la lumo di brulanta okuli. Utinam me povas kaptar ulo tushebla, quan me fendos per mea espado! Me dicas, ke ne hazarde la Pikti recente atakis tante feroce la frontieri, por ke la Bosonani advokez helpo por retro-batar li. Me devis kavalkir kun l’armeo.’

‘Publius timis intrigo por kaptar e mortigar vu ultre la frontiero,’ replikis Prospero. Il glatigis la silka surtuto sur la brilanta masho-kuraso ed admiris sua longa e gracila figuro en arjenta spegulo. ‘Pro to il urjigis tu restar en l’urbo. Ta dubiti naskas ek vua instinti barbara. Lasez la populo grunachar! La mercenarii esas nia, e la Nigra Draki, ed omna raskalo en Poitain juras per vu. Vua unika danjero es asasino, e to es neposibla, la viri dil trupi imperial gardas vu e die e nokte. Quon vu facas?’

‘Mapo,’ Konan fiere respondis. ‘La mapi dil korto bone montras la landi sudal, estal, e westal, ma en la nordo oli esas nebuloza ed eroroza. Me ipse adjuntas la landi nordal. Hike Kimeria, ube me naskis. Ed—’

‘Asgard e Vanaheim.’ Prospero regardis la mapo. ‘Per Mitra, me preske kredis ta landi es fablatra.’

Konan ridetachis sovaje, nekoncie tushis la cikatri sur sua bruna vizajo. ‘Tu konocabis altre, se tu pasabis tua yuneso che la frontieri nordal di Kimeria! Asgard situesas norde, e Vanaheim nord-weste de Kimeria, ed esas milito perpetua an la land-limiti.’

‘Quala homi es ti nordal?’ demandis Prospero.

‘Altstatura e blonda, havanta blua okuli. Lia deo esas Imir, la pruino-giganto, e singla tribuo havas sua propra rejo. Li esas obstinema e feroca. Li kombatas dum la tota dio e drinkas biro e mujas lia sovaja kansoni dum la tota nokto.’

‘Do me opinionas, ke tu similesas li,’ ridis Prospero. ‘Tu ridegas, drinkegas, e mujas bona kansoni; quankam me nultempe vidis altra Kimeriano drinkar irgo ecepte aquo, od ultempe ridar, od ultempe kantar irgo ecepte mizeroza himni funeral.’

‘Forsan pro ta lando quan li habitas,’ replikis la rejulo. ‘Nultempe esis plu desgaya lando—omnube kolini, ombroza foresti sub cielo preske sempre griza, e venti jemas tristoze tra la vali.’

‘Ne astonas ke homi esas depresita ibe,’ dicis Prospero levante sua shultri. Il pensis pri la gaye sunoza, plana landi e la blua fluvii ociema di Poitain, la maxim sudala provinco di Aquilonia.

‘Li ne esperas hike od en la vivo futura,’ respondis Konan. ‘Lia dei esas Krom e lua obskura raso qui regnas sensunoza loko di eterna nebulo, la lando di mortinti. Mitra! La manieri dil Asir plu multe plezis me.’

‘Nu,’ Prospero ridetachis, ‘l’obskura kolini di Kimeria esas for. E nun me iros. Me pardrinkos gobletedo de blanka vino Nemediana por tu che la korto di Numa.’

‘Bonege,’ grunis la rejulo, ‘ma kisez la dansantini di Numa nur por tu ipsa, por ne implikar la stati!’

Ilua mujanta rido sequis Prospero ek la chambro.

(duro sequos)

La Fenixo sur l’espado, parto 1

Segun mea deziro ofrar amuzo per Ido, me tradukas la noveli da Robert E. Howard pri la famoza heroo Konan di Kimeria, Konan la Barbarulo.

Robert Ervin Howard (22 januaro 1906 – 11 junio 1936) esis Usana autoro e poeto qua kreis la famoza karaktero Konan (Angla: Conan) en novelo-serio publikigita en chipa jurnali di ta ero (Angla: “pulps”, pro la ruda paplo ek qua lia pagini esis facita) de 1934 til 1936. Il habitis dum sua tota vivo en Texas, Usa. Kande lua matro esis mortanta, il ocidis su.

Ta noveli esas en la jenro nomata “espado e sorco” (Angla: sword and sorcery), mixuro di heroal agado e magio. Oli grande influis multa autori. Quankam la noveli ne esas eterna literaturo, li esas granda amuzo (e duros plu longe kam multa “serioza” verki).

NOTO: Ta noveli da Howard ne plus havas autor-yuro en Usa od altra landi en qua la autor-yuro duras dum la vivo dil autoro plus 70 yari pose. Oli nun esas en la domeno publika. Malgre to, kompanio Sueda (t.n. autor-yuro koboldo, Angla: “copyright troll”), sen irga reala bazo, reklamacas havar ta publikigo-yuri ed ulfoye atakas ti qui dissemas oli. Spite lo, me ofras mea tradukuro, pro ke me certigabis ke ta noveli esas ya nun en la domeno publika. Me abominas, ke ul kompanio havanta nula konektaji al autoro o lua familio, qua facas nulo por publikigar o servar la verki, profitas nur per ruzi legal.

E nun, l’unesma parto di
LA FENIXO SUR L’ESPADO
da Robert E. Howard
tradukita da Brian E. Drake
1.

‘Saveskez, ho princo, ke inter ta yari dum ke l’oceani dronigis Atlantis e la brilanta urbi, e ta yari di la acenso di la Filiuli di Aryas, esis Epoko nesuspektita, kande brilanta rejii jacis extensita trans la mondo quale blua manteli sub la steli—Nemedia, Ofir, Brithunia, Hiperborea, Zamora e sua mulieri havanta bruna harari e turmi plena de la misterio di aranei, Zingara e sua kavaliereso, Koth an la frontiero di la landi pastorala di Shem, Stigia e sua tombi gardata da ombri, Hirkania di qua la kavalieri portis stalo e silko ed oro. Ma la maxim superba rejio di la mondo esis Aquilonia regnanta suprege, en la sonjanta westo. Adibe venis Konan la Kimeriano havanta nigra hararo ed okuli budema, espado en la manuo; furtisto, spolianto havanta grandega melankolio e grandega joyo, por tramplar la troni juvelizita dil Tero sub sua sandalizita pedi.’

—La Kroniki di Nemedia

Super la tenebroza turmo-pinti e brilanta turmi jacis la fantomatra obskureso e silenco olqui kuras avan la jorno. Aden obskura stradeto, un de vera labirinto di voyi misterioza e sinuoza, quar maskita formi hastoze venis ek pordo apertita furtatre da bruna manuo. Li ne parolis ma rapide iris aden l’obskureso; manteli envelopis li; tam taceme kam fantomi di ocidati li desaparis en l’obskureso. Dop li, vizajo sardonika enkadrigesis en la mi-apertita pordo; du maligna okuli brilis malvolante en la tenebro.

‘Irez aden la nokto, enti dil nokto,’ voco mokis. ‘Ho, stultuli, via fato trakas vi quale blinda hundo, e vi ne savas to.’

La parolanto klozis la pordo e riglagis olu, turnis ed alongiris la koridoro, kandelo en la manuo. Il esis solena giganto, la bruna pelo revelis la raso di Stigia. Il eniris interna chambro, ube viro altstatura e magra, portanta veluro paruzita, repozis quale kato granda ed ociema sur silka kanapeo e drinketis vino ek grandega ora gobleto.

‘Nu, Askalante,’ dicis la Stigiano forpozante la kandelo, ‘vua dupi furteme eniris la stradi quale rati ek lia kaverneti. Vu laboras per stranja utensili.’

‘Kad utensili?’ respondis Askalante. ‘Nu, li ton me nomizas. Dum monati, depos la Quar Rebeli advokis me del dezerto sudal, me lojas en la vera mezo di mea enemiki, die celas me en ica domo nekonocita, nokte iras furtatre tra obskura stradeti e plu obskura koridori. E me facis to quon ta rebela nobeli ne povis. Per ti, ed altra agenti, multi de qui nultempe vidis mea vizajo, me truizis l’imperio per sedicio ed agiteso. Konkluze me, laborante en l’ombri, preparis la falio dil rejulo qua sidas sur trono sub la suno. Per Mitra, me esis politikisto ante ke me esis proskriptito.’

‘Ka ta dupi qui nomizas su vua mastri?’

‘Li duros opinionar ke me servas li, til ke nia nuna tasko esos kompleta. Qui li esas kombatar mente kontre Askalante? Volmana, ta nanatra komtulo di Karaban; Gromel, la giganta komandero dil Nigra Legiono; Dion, grosa barono di Atalus; Rinaldo, la fola minstrelo. Me esas la povo qua weldas la stalo en singlu, e per l’argilo en singlu, me aplastos li en la justa tempo. Ma lo eventos future; canokte mortos la rejo.’

‘Ante plura dii me vidis l’eskadroni imperial kavalkar ek l’urbo,’ dicis la Stigiano.

‘Li kavalkis al frontiero atakita dal Pikti pagana—pro la forta liquoro quan me kontrabandis trans la frontiero por igar li frenezioza. La granda richaji di Dion posibligis to. E Volmana posibligis dispozar la trupi imperial restanta en l’urbo. Per ilua relati princal en Nemedia, la Rejulo Numa facile persuadesis demandar la prezenteso di Komtulo Trokero di Poitain, seneshalo di Aquilonia; e komprenende, por honorizar il, il esos akompanata da eskorto imperial e sua propra trupi, ed anke Prospero, helpanto dil Rejulo Konan. Do restas en l’urbo nur la personala korpo-gardisti dil rejulo—ecepte la Nigra Legiono. Per Gromel me koruptis l’oficiro prodiganta di ta gardisti e subornis il ke il duktez sua homi for la pordo dil rejulo ye noktomezo.

‘Lore kun dek-e-sis maliculi ni eniros la palaco per tunelo sekreta. Pos ke la ago esas facita, mem se la populo ne bonvole recevas ni, la Nigra Legiono di Gromel suficos retenar l’urbo e la krono.’

‘Ka Dion pensas ke ta krono donacesos ad ilu?’

‘Yes. Ta grosa stultulo reklamacas pro traco di sango rejal. Konan grave eroris permisir vivar homi qui ankore klamas su decendanti dil olda dinastio de qua il arachis la krono di Aquilonia.

‘Volmana deziras esar restaurita al favoro rejal quan il juis sub l’olda reji, por levar sua indijanta domeni ad olima grandiozeso. Gromel odias Palantides, komandero dil Nigra Draki, e volas komandar la tota armeo, havanta l’obstineso dil Bosonano. Unike ek ni omna, Rinaldo havas nul ambiciono personal. Il konsideras Konan nur kom barbaro havanta manui sangizita e pedi ruda qua venis ek la nordo por spoliar lando civilizita. Il idealigas ta rejo quan Konan mortigis por obtenar la krono, rimemoras nur ke lu ulfoye patronesis l’arti, ed oblivias la malaji di lua regnado, ed igas la populo obliviar. Li ja kantas necelate la Lamento por la rejulo, per qua Rinaldo laudas la santa malico e denuncas Konan kom “sovajo havanta nigra kordio del abismo.” Konan ridas, ma la populo grondas.’

‘Pro quo il odias Konan?’

‘Poeti sempre odias ti qui havas povo. Segun li la perfekteso esas sempre dop la last angulo od ultre la nexta. Li eskapas la prezento per revadi pri lo pasinta e la futuro. Rinaldo esas flamifanta torcho di idealismo, levante su, il supozas, por renversar tirano e liberigar la populo. Por me—nu, ante plura monati me perdabis omna ambiciono ecepte atakar la karavani dum mea restanta vivo; nun olda revi movas. Konan mortos; Dion acensos la trono. Pose il anke mortos. Unope li omna opozante me mortos—per fairo, per stalo, o per ta mortiganta vini quin tu komprenas quale brasar. Askalante, rejulo di Aquilonia! Quale tu prizas lo?’

La Stigiano levis sua larja shultri.

‘Esis tempo,’ il dicis per bitreso necelata, ‘kande me anke havis ambicioni, kompare a qui vua semblas belacha ed infantala. A qua stando me falis! Mea olima egali e rivali ya regardegus se li vidus Thoth-Amon dil Ringo kom sklavo di exterlandano, mem proskriptito, qua helpas la meskina ambicioni di baroni e reji!’

‘Tu fidis magio e ceremoniachi,’ sensucie replikis Askalante. ‘Me fidas mea mento ed espado.’

‘Menti ed espadi esas quaze festuki kontre la sajeso dil Obskureso,’ grunachis la Stigiano; ilua nigra okuli briletis per minacanta lumi ed ombri. ‘Se me ne perdabus la Ringo, nia standi esus inversita.’

‘Tamen,’ respondis nepaciente la proskriptito, ‘tu portas la strii di mea flogilo sur tua dorso, e versimile duros portar oli.’

‘Ne esez tante certa!’ La diablatra odio di la Stigiano duminstante brilis rede en ilua okuli. ‘Uldie, ulmaniere, me ritrovos la Ringo, e trovinte olu, per la serpento-denti di Set, tu pagos—’

La iracoza Aquiloniano staceskis e frapegis ilu ye la boko. Thoth retro-shancelis, sango spricis ek ilua labii.

‘Tu troe boldeskas, hundo,’ grunis la proskriptito. ‘Sorgez; me esas ankore tua mastro qua savas tua obskura sekreto. Irez adsur la tekti e klamez, ke Askalante es en l’urbo ed intrigas kontre la rejulo—se tu audacas.’

‘Me ne audacas,’ murmuris la Stigiano, e varsis la sango de sua labii.

‘No, tu ne audacas.’ Askalante ridetachis kolde. ‘Nam se me mortus per tua ruzo o perfideso, ermito-sacerdoto en la dezerto sudal saveskus, e ruptus la siglo di manuskripto quan me livis en lua manui. E lektinte, lu susurus vorto en Stigia, e vento reptus de la sudo noktomeze. Ed ube tu celos tua kapo, Thoth-Amon?’

La sklavo fremisis e sua bruna vizajo paleskis.

‘Sato!’ Askalante abrupte chanjis sua tono. ‘Me havas tasko por tu. Me ne fidas Dion. Me imperis ke lu kavalkez a lua domeno rural e restez ibe til ke la canoktala laboro finigesas. La grosa stulto hodie ne povus celar sua nervozeso koram la rejulo. Kavalkez a lu, e se tu ne rajuntas lu sur la voyo, irez a lua domeno e restez apud lu til ke ni advokas lu. Ne lasez lu de tua regardo. Lu astonesas pro timo e forsan forfugos—forsan mem kuros a Konan pro paniko e revelos la tota intrigo, esperanta salvar sua propra pelo. Irez!’

La sklavo reverencis, celis la odio en sua okuli, e facis to imperata. Askalante riturnis su a sua vino. Super la turmo-pinti juvelizita la jorno levis su tam karmezina kam sango.

2.
Me esinte militisto,
La timbali laute sonis;
Homi oro-polvon lansis
Avan pedi dil kavalo.
Me esante nun rejulo
Homi chasas me viktimo;
En la vino nun venono,
E celita es poniardi.

La chambro esis granda ed ornita, chera tapeti an la muri polisita e panelizita, dika tapisi sur la ivora planko-sulo, ed alta plafono ornita per intrikoza skulturi ed arjenta spirali. Dop ivora ed or-inkrustita skribtablo sidis viro di qua la larja shultri e sun-brulita pelo ne konvenis ta luxoza cirkumaji. Il plu multe semblis parto dil suno e venti ed altaji dil sovajeyi. Ilua maxim mikra movi revelis muskuli quale stala resorti ligita ad akuta mento e la koordino di naskinta militisto. Esis en ilua agi nulo cirkonspekta o moderema. Il o repozis perfekte—tam senmova kam bronza statuo—o movis, ne per la spasmozeso di tensa nervi, ma per felinatra rapideso olqua nebulizis la regardo di ti qui penis sequar ilu.

Ilua vesti esis ek chera stofo ma simple facita. Il portis nula ringo od ornamento, ed ilua nigra harari tondita quadrate ligesis cirkum ilua kapo nur per rubando ek arjento-stofo.

Nun il forpozis la ora pinselo per qua il laboroze skisabis sur papiro vaxizita, pozis sua mentono an la pugno, e fixis envidieme sua blua okuli subbruletanta a la homulo stacanta avan ilu. Ta homulo okupesis tainstante da sua propra aferi, nam il tiris la laci di sua or-inkrustita homarmaro e suflis abstraktite—ago nekonvencionala, pro ke il esis koram rejulo.

‘Prospero,’ dicis la viro an la tablo, ‘ta aferi stat-politikal tedas me plu kam mea omna kombati.’

‘Omno es parto dil ludo, Konan,’ respondis la Poitainano havanta bruna okuli. ‘Vu es rejulo—vu mustas plear la rolo.’

‘Me dezirus kavalkar kun tu a Nemedia,’ Konan dicis envidieme. ‘Semblas esar multa yari depos ke me havis kavalo inter mea genui—ma Publius dicas, ke aferi en la urbo bezonas ke me restez. Maledikez lu!

‘Renversinte l’olda dinastio,’ il duris parolante per intimeso existanta nur inter ilu e la Poitainano, ‘esis sat facila, quankam tatempe ol semblis bitre harda. Regardante la sovaja voyo quan me iris, ti omna dii di laboro, intrigo, masakro e tribulo semblas quaze sonjo.

‘Me ne sonjis sate, Prospero. Kande la Rejulo Namedides jacis mortigita an mea pedi e me arachis la krono de lua sangizita kapo e pozis ol sur mea propra, me atingabis la fina limito di mea sonjo. Me men preparabis sizar la krono, ne retenar ol. En la olda libera dii me nur deziris akut espado e rekta voyo al enemiki. Nun nula voyo es rekta e mea espado esas ne-utila.

‘Renversinte Namedides, tatempe me esis la Liberiganto—nun li sputas a mea ombro. Li pozis statuo di ta porko en la templo di Mitra, ed homi adiras e lamentas avan ol, aklamas ol kom santa imajo di santa monarko mortigita da barbarulo havanta manui sangizita. Kande me kom mercenario duktis lua armei a triumfo, Aquilonia ne atencis ke me es exterlandano, ma nun ne povas pardonar me.

‘Nun en la templo di Mitra venas por brular incenso a la memorajo di Namedides viri quin lua pendanteri mutilis e blindigis, viri di qua la filiuli mortis en lua subtera karceri, di qua la spozini e filiini tiresis aden lua serayo. La chanjema stulti!’

‘Rinaldo granda-parte responsesas,’ replikis Prospero, e plufermigis sua espado-rimeno. ‘Lu kantas kansoni por freneziigar homi. Pendigez lu en lua bufono-vesti de la maxim alta turmo en l’urbo. Lasez lu rimifar por la vulturi.’

Konan sukusis sua leono-kapo. ‘No, Prospero, lu es ultre mea manui. Granda poeto es plu granda kam irga rejo. Lua kansoni esas plu potenta kam mea ceptro; nam lu preske arachis la kordio ek mea sino kantante por me. Me mortos ed obliviesos, ma la kansoni di Rinaldo vivos por sempre.

‘No, Prospero,’ duris la rejulo, solena dubito obskuris ilua okuli, ‘esas ulo celata, ula subfluo quan ni ne konocas. Me sentas ol, quale me sentis dum yuneso la tigro celata en l’alta herbi. Esas tra la rejio sennoma agiteso. Me esas quale chasero squatanta apud sua faireto meze dil foresto, audante furtatra pedi qui pazas en l’obskureso, e preske vidos la lumo di brulanta okuli. Utinam me povas kaptar ulo tushebla, quan me fendos per mea espado! Me dicas, ke ne hazarde la Pikti recente atakis tante feroce la frontieri, por ke la Bosonani advokez helpo por retro-batar li. Me devis kavalkir kun l’armeo.’

‘Publius timis intrigo por kaptar e mortigar vu ultre la frontiero,’ replikis Prospero. Il glatigis la silka surtuto sur la brilanta masho-kuraso ed admiris sua longa e gracila figuro en arjenta spegulo. ‘Pro to il urjigis tu restar en l’urbo. Ta dubiti naskas ek vua instinti barbara. Lasez la populo grunachar! La mercenarii esas nia, e la Nigra Draki, ed omna raskalo en Poitain juras per vu. Vua unika danjero es asasino, e to es neposibla, la viri dil trupi imperial gardas vu e die e nokte. Quon vu facas?’

‘Mapo,’ Konan fiere respondis. ‘La mapi dil korto bone montras la landi sudal, estal, e westal, ma en la nordo oli esas nebuloza ed eroroza. Me ipse adjuntas la landi nordal. Hike Kimeria, ube me naskis. Ed—’

‘Asgard e Vanaheim.’ Prospero regardis la mapo. ‘Per Mitra, me preske kredis ta landi es fablatra.’

Konan ridetachis sovaje, nekoncie tushis la cikatri sur sua bruna vizajo. ‘Tu konocabis altre, se tu pasabis tua yuneso che la frontieri nordal di Kimeria! Asgard situesas norde, e Vanaheim nord-weste de Kimeria, ed esas milito perpetua an la land-limiti.’

‘Quala homi es ti nordal?’ demandis Prospero.

‘Altstatura e blonda, havanta blua okuli. Lia deo esas Imir, la pruino-giganto, e singla tribuo havas sua propra rejo. Li esas obstinema e feroca. Li kombatas dum la tota dio e drinkas biro e mujas lia sovaja kansoni dum la tota nokto.’

‘Do me opinionas, ke tu similesas li,’ ridis Prospero. ‘Tu ridegas, drinkegas, e mujas bona kansoni; quankam me nultempe vidis altra Kimeriano drinkar irgo ecepte aquo, od ultempe ridar, od ultempe kantar irgo ecepte mizeroza himni funeral.’

‘Forsan pro ta lando quan li habitas,’ replikis la rejulo. ‘Nultempe esis plu desgaya lando—omnube kolini, ombroza foresti sub cielo preske sempre griza, e venti jemas tristoze tra la vali.’

‘Ne astonas ke homi esas depresita ibe,’ dicis Prospero levante sua shultri. Il pensis pri la gaye sunoza, plana landi e la blua fluvii ociema di Poitain, la maxim sudala provinco di Aquilonia.

‘Li ne esperas hike od en la vivo futura,’ respondis Konan. ‘Lia dei esas Krom e lua obskura raso qui regnas sensunoza loko di eterna nebulo, la lando di mortinti. Mitra! La manieri dil Asir plu multe plezis me.’

‘Nu,’ Prospero ridetachis, ‘l’obskura kolini di Kimeria esas for. E nun me iros. Me pardrinkos gobletedo de blanka vino Nemediana por tu che la korto di Numa.’

‘Bonege,’ grunis la rejulo, ‘ma kisez la dansantini di Numa nur por tu ipsa, por ne implikar la stati!’

Ilua mujanta rido sequis Prospero ek la chambro.

(fino sequos)

Kuczynski gania la presidentia de Peru

Pos la conta de tota votas, lo pare ce la economiste Pedro Pablo Kuczynski ia gania apena la eleje presidental de Peru.

La comision elejal ia dise ce el ia reseta 50,12% de la votas, contra 49,88% per se oposor, Keiko Fujimori.

Ante cuando on pote declara ofisial la ganior, sirca 50 mil votas resta per es judida par un corte elejal.

Fujimori ancora no ia aseta se defeta, ma Kuczynski ia tuita se grasias a la popla peruan. “Lo es la momento per labora en junta per la futur de nos pais,” el ia dise a se seguores en Twitter.

Esta ia es la eleje la plu difisil ganiada en Peru en sinco desenios.

An en cuando on ia es contante la votas final, la aspirores ia resta cuasi egal, con mera un vantaje pico per Kuczynski.

La resulta ia surprende multe persones, car sondas en la periodo ante la eleje ia sujesta ce Fujimori ave un vantaje grande.

Analistes ia dise ce scandales de froda en la partito de Fujimori, Fortia Popular, ia redui cisa se cuantia de suportores pos april, cuando el ia gania fasil la ronda prima de votas.

El es la fia de Alberto Fujimori, un presidente pasada de Peru, ci es en prison per crimines contra diretos umana.

Kuczynski es un finansior pasada de Wall Street. El ia dise ce el va usa se esperia de finansia internasional per promove un crese de economia.

El ave la suporta de persones importante como Mario Vargas Llosa, un novelor ci ia gania la Premio Nobel de Leteratur, e la aspiror sinistriste Verónika Mendoza, ci ia fini la ronda prima de votas como la numero tre.

Ma on ia esamina Kuczynski sur se relata prosima a la persones potiosa ci influe la comersia de la pais.

[Aora oji va recomensa a 18 junio.]

Bernie Sanders continua se campania presidental

En la SUA, la presa crese contra Bernie Sanders, senator de Vermont, afin el ta abandona se aspira per deveni la nominada presidental de la Partito Democrata.

On regarda aora Hillary Clinton como la nominada nondeclarada, pos cuando el ia gania cuatro de ses preelejes a martedi.

Sanders ave aora cuasi no posible de deveni la nominada, ma el ia promete continua se campania. El va encontra oji presidente Obama.

Democratas ia recomenda forte ce el junta se a la campania de Clinton per aida vinse Donald Trump, la nominada nondeclarada de la Partito Republiciste.

La consenta con Obama a la Casa Blanca ia es solisitada par Sanders. El va fa ance oji un asembla en Washington, ante la preeleje par la capital a 14 junio.

Sanders ia gania 22 preelejes de stato e asemblas “caucus”, ma ia fali afeta multe la vantaje de Clinton, an si Sanders ia fa un campania impresante cual ia influe la debate Democrata e ia interesa multe votores joven.

En cuando on ia conta la votas en California, Sanders ia dise: “Me es alga bon a aritmetica, e me sabe ce la batalia ante nos es un batalia multe multe presipe, ma nos va continua batalia per cada vota e cada delegada cual nos pote oteni.”

A la comensa de la preeleje de California, Sanders ia dise ce el espera atrae la supradelegadas, ci no nesesa dise ci los suporta asta la confere de la partito en julio. Ma multe comentores political ia duta ce esta va aveni.

Se campania redui se cuantia de empleadas par sirca un dui ante la preeleje en la stato capital.

2016-06-08 — Violentia in Papua Novo Guinea

AUDI PRAELECTIONE SONITO (accentu Valentino)

2834872Vigiles emitte plumbo contra alumnos de Universitate de Papua Novo Guinea in capite Pot Mosbi. Quattuor homines es occiso et ad minimo decem vulnerato. Magno conflictione es facto ante hospitale. Alumnos protesta regimine de primo ministro Peter O’Neill. Contentione politico in civitate ori per septimanas. Multo mille studentes boicotiza lectiones, postulante resignatione de Peter O’Neill ad causa de corruptela allegato. (88 | PG)

Cenia perde se eletrica par causa de un simia

Un simia ia causa un rompe de eletrica tra la intera de Cenia cuando lo ia cade a sur un aparato esensal.

La simia ia cade ier sur un mutador en la sentro idroeletrical de la compania KenGen.

La mutador ia descomuta, con resulta ce 180 megavates de enerjia ia es perdeda e ce la pais intera ia es privada de se furni de eletrica.

On ia restora la furni a cuasi cuatro oras plu tarda.

La simia ia survive se aventura, e lo es aora curada par la Servi de la Vive Savaje de Cenia.

En un declara, la compania ia esplica: “La complesos de KenGen es securida par sercas eletricida cual impedi animales sacante. Nos regrete esta aveni isolida, e la compania investiga modos de aumenta plu la securia a tota nos complesos de eletrica.”

La pajeria de la jornal Business Daily Africa (“Comersia Dial de Africa”) ia reporta ce companias ia sufri la plu par esta perde de eletrica. Multe ia instala ja jeneradores como resulta de rompes presedente.

Laboras per restora la tomba de Jesus

Un ecipo de espertas ia comensa restora la tomba antica en Ieruxalim sur cual cristianes crede ce Jesus ia es ala enterada. Esta es la labora prima a la tomba en 200 anios.

La renovi en la Eglesa de la Tomba Santa intende reforti e conserva la strutur.

Disputas entre la tre ramos cual maneja la eglesa ia retarda la labora. Ma eglesores de la eglesas elinica ortodox, roman catolica, e armenian ia pone se disputas a lado, reconosente la nesesa de comensa la repara.

La labora va consentra sur la santeria antica conteninte la tomba de Jesus, sur cual cristianes dise ce lo sta supra la loca do on ia unje, envolve, e entera la corpo de Jesus.

La restora la plu resente ala ia aveni en 1810 pos un focon.

La autoriosas de la tre ramos eglesal es encargada con maneja partes diversa de la eglesa, ma los comparti la encarga de la santeria.

La relatas entre la ramos es tensada a veses. En 2008, un disputa entre monces elinica ortodox e armenian ia aumenta a un scaramuxa. Ma los ia deside ata juntada pos cuando la autoriosa de anticas israeli ia dise en la anio pasada ce la eglesa es nonsecur. La polisia ia clui lo per un tempo corta.

La coordinor siensal de la reparas, Antonia Moropoulou, ia dise ce la tomba es stable ma desformida, e ce lo nesesa ce on atende lo pos multe anios de esposa a acua, umidia, e fuma de candelas. El ia ajunta ce la strutur nesesa ance deveni protejeda de la risca de dana par tremateras.

On previde ce la labora va ocupa entre oto e des-du menses. En acel periodo, peregrinores va pote ancora visita la santeria.

Cada ramo contribui mone a la projeta de $3,3 milion. En ajunta, Re Abdullah de Jordan ia fa personal un dona finansial.

Jordan ia controla la Site Vea de Ieruxalim, do la eglesa sta, asta la gera arabi-israeli de 1967. Lo continua ave un rol en proteje locas santa muslim e cristian ala.

Le corde del estate

In le estate le vita culmina
Lo que se eveliava in le primavera
nunc disfloresce 
Le sol se approxima le zenit
e le aer es plenate 
del fragrantia floral 
Le amor deveni plenmente visibile
Su calor imbracia toto
e reimple dies e noctes con luce 
le qual prolonga le joia vesperal
Le colores estive
son auree, verde e blau
Le sol, le herba e le mar
caressa oculos que cerca beltate
Io vole vider multe estates plus
con illes que io ama
e lassar le ardor del dies insolate
facer evaporar vetere inquietudes
dante le natura le fortia
a crear e vitalisar 

Mi yogurt

In mi grasse yogurt grec
yo disperge le semines del chia
e peciettas de cacao
Yo lo plena con granas del heliantho
nuces e cossinos de secale
Yo lo completa con un accento dulce:
un manata de myrtillos

Perdite inter cifras

Io me perdeva in le mundo del cifras
e oblidava le poesia
Sentimentos non pote esser contate
Le pace non ha un precio
Ille qui conta nunquam fini
Ille qui collige sempre vole plus
Quando on oblida lo que es importante
on amassa cosas insignificante
Le summa del toto es zero
Nos son nascite e nos mori paupere 
Ma le ricchessa del spirito remane
in nostre anima invalutabile

BET-52. La 2a Informilo aperis

La Organiza Komitato de la 52aj Baltiaj Esperanto-Tagoj (BET-52), kiuj okazos la 2–10an de julio 2016 en Birštonas (Litovio), publikigis la 2an Informilon, en kiu oni povas legi pri la “kongresejo”, loĝlokoj, horaro de busoj per kiuj oni povas veni al Birštonas, registiĝo, programo k. a. Ĝi estas legebla en la novaĵretejo La Balta Ondo
http://sezonoj.ru/2016/06/bet-51/

BET-52: la 2-a Informilo aperis

La Organiza Komitato de la 52-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj (BET-52), kiuj okazos inter la 2-a kaj la 10-a de julio 2016 en Birštonas (Litovio), publikigis la 2-an Informilon, en kiu oni povas legi pri la “kongresejo”, loĝlokoj, horaro de busoj per kiuj oni povas veni al Birštonas, registiĝo, programo k. a. Ĝi estas legebla en la novaĵretejo La Balta Ondo
http://sezonoj.ru/2016/06/bet-51/

2016-06-06 — Komunumaj elektoj en Italio

AŬSKULTU SONAN REGISTRAĴON (ĉeĥa akcento)

34958041La kontraŭestrara Movado Kvin Steloj gajnis la unuan etapon de roma urbestra elekto, kio estas malvenko de italia ĉefa ministro Matteo Renzi kaj liaj kristanaj maldekstranoj en komunumaj elektoj. La kontraŭestrarista kandidatino Virginia Raggi gajnis tridekses centonojn de voĉoj; la kristana maldekstrana kandidato Roberto Giachetti dudekkvin centonojn. Skandalo pro supozata influo de mafio al roma urbestro stimulis la gajnon de la kontraŭestraristoj. (244 | IT)

Tempestas matante en Australia

Tre persones es mor e plu es mancante pos tempestas enorme cual ia inonda rios, desradisi arbores, e bate plaias longo la costa este de Australia.

Tempestas colpa ancora la sude de New South Wales, Victoria, e Tasmania.

En Sydney, erode a la plaia Collaroy ia obliga ce on abandona casas multe rica cual risca aora colasa.

On teme ce du persones vea ia afoca sur la isola Tasmania, do avertis major de inonda afeta sete rios.

On reporta ce un om ia es puxada a en la Rio Ouse de se jardin retro, e un fem ia desapare pos cuando acua ia inonda se casa en la norde-ueste de la isola.

Salvores xerca ance un om ci la mar ia puxa de sur rocas prosima a la plaia Bondi en Sydney.

A esta matina, on ia trova la corpo de un om en la Rio Cotter prosima a Canberra en la Teritorio Capital Australian. La polisia ia dise ce la om ia ave 37 anios e ia deveni caturada en un inonda a un vado de rio.

Sumerjores polisial ia retrae ance la corpos de du omes de ci la acua ia puxa se autos de sur la via en du avenis separada en New South Wales.

Un om de 65 anios ia es trapida en se veculo en atenta traversa un inonda a Bowral, e un otra om ia mori cuando se camioneta ia es puxada de sur la via a la borda sude-ueste de Sydney.

Tasmania norde fronti oji un inonda la plu grave de desenios, con partes de Launceston, Latrobe, e Railton sumerjida.

La Consilio Asecural de Australia ia dise ce companias de asecura ia reseta ja 11 150 reclamas tra Queensland e New South Wales, per la soma estimada de 38 milion dolares australian.

2016-06-04 — Comitia in Virginis Insulis Civitatum Foederatarum Americae

AUDI PRAELECTIONEM SONITAM (accentu Hispanico Boreoamericano)

88788959Progressus fautores (Factio Democratica) in Virginis Insulis Civitatum Foederatarum Americae meridionalium comitia praesidentialia primaria habebant. Hilaria Clinton victrix facta est; Bernardus Sanders superatus est. Eventus comitiorum primariorum in Virginis Insulis atque in Portorico Hilariae Clinton nominationem paene praeoccupare possent, ut candidata praesidentiae Civitatum Foederatarum Americae facta iretur. (97 | US-VI)

Le parve sonos del nocte

Insomnemente io jace in le obscuritate
e audi le parve sonos del nocte
Le decelerate halitos del dormientes
Le discrete susurro del ventilation
Le invisibile dansa del vento
detra le vitro del fenestras  

A pena distingibile voces e risadas
del appartamento semi-vicin
Passos del strata que crepita sur le nive
primo crescendo, postea decrescendo

Finalmente io audi le murmure del sonios
le quales con somnolentia emerge del fundo,
ex le spisse suppa del subconscientia
ubi memorias, pavores, suspiro et erudition
son miscite, fermentate e amalgamate
a un dialogo interior le qual purifica le sensos,
inscenate detra palpebras claudite
usque al aurora  

LA PAROKO DI CUCUGNAN

Ica texto dil XIXma yarcento esas tre konocata en Francia e ridetigis plura generacioni de mea samlandani.

Omnayare ye la kandelfesto, la Provencana poeti publikigas en Avignon libreto plena de amuziva rakonti. Yen un de oli qua aparte plezis a me.

Abado Martin esis paroko di Cucugnan. Tre benigna viro, il amis patrale lua sorgati ; ad il, Cucugnan povabus esar paradizo surtere, se la Cucugnanani donabus plu multa kontentigo a lu. Ma ho ve ! la Cucugnanani ne tre prizis irar a la kirko. Il esis tre trista pri ico ed il demandis a Deo la graco retrovenigar lua parokiani a la praktiko dil sakramenti. Or, Deo exaucis lu.

Ye ula sundio, pos la Evangelio, S-ro Martin acensis en lua katedro. «Ho mea frati, lu dicis, vi kredos mea dicajo se vi volos ; recente dumnokte, me, qua esas mizeroza pekanto, me konstatis ke me esas an la pordo dil paradizo.

Me frapis : santa Petrus apertis la pordo !

«Saluto ! Ho kara s-ro Martin , lu dicis a me ; me joyas vidar vu, quon me povas agar por helpar vu ?

– Ho afabla santa Petrus, vu qua posedas la libro e la klefo di hike, kad vu povus dicar a me, se vu judikas ke me ne esas tro kurioza, quanta Cucugnanani esas en la paradizo ?

– Me povas refuzar nulo a vu, s-ro Martin, voluntez sideskar e ni verifikos kune.»

E santa Petrus prenis lua dika libro, apertis ol e surhaveskis lua binokli :

«Ni videz, Cucugnan, kara s-ro Martin, ma la pagino esas tote blanka. Nul anmo di Cucugnanano trovesas hike. Ne esas plu multa Cucugnanani kam denti en la boko di hanino.

– Quale ! Nula Cucugnanano hike ? Nulu ? Ico ne posiblesas ! Regardez plu bone…

– Nulu, regardez ipse, me ne jokas.»

Me teroris e kun juntita manui me demandis pardono e kompato. Lore, santa Petrus dicis a me :

«- S-ro Martin vu ne kulpas pri co. Vua Cucugnanani esas probable en la purgatorio.

– Ha ! pro kompato, granda santa Petrus ! Permisez adminime ke me povez vidar e konsolacar li.

– Volunte, kar amiko… Metez ica shui pro la mala voyo. Pose, irez rekte avan vu e vu trovos arjenta pordo tote stelizita per nigra kruci ye la dextra latero. Vu frapos ed on apertos ol por vu. Adessias (adio en la provencala linguo) !»

E me marchis sur malega voyo e kun granda desfacilaji, fine me arivis an la arjenta pordo.

«Pan ! pan !

– Qua frapas ? dicas a me rauka e plendema voco.

– La paroko di Cucugnan.

– Di ?

– Di Cucugnan.

– Ha !… Voluntez enirar»

Me eniris. Altastatura bela anjelo, kun ali obskura quale la nokto e kun robo brileganta quale la jorno kun diamanta klefo pendita ye lua zono, skribis en granda libro plu dika kam olta di santa Petrus…

«Fine, quon vu volas e quon vu demandas ? la anjelo dicis.

– Ho bel anjelo di Deo, me volas savar, – forsan me esas tre kurioza, – kad vu havas hike la Cucugnanani.

– La homi di…?

– La Cucugnanani, la homi di Cucugnan… pro ke me esas lia prioro.

– Ha ! Abado Martin, kad ne ?

– Yes, sioro Anjelo.

E la anjelo apertas e foliumas lua granda libro.

«Cucugnan, lu dicas sospirante.Sioro Martin, ni havas en purgatorio nulu di Cucugnan.

– Ho Deo mea ! nulu di Cucugnan en la purgatorio. Ma ube li esas ?

– He ! lore li esas en la paradizo. Li ya ne povas esar en altra loko.

– Ma me venas de la paradizo… E li ne esas ibe !

– Se li ne povas esar en la paradizo, li esas… Kompatinda sioro Martin se vu volas vidar li irez sur ita voyo e sinistre vu trovos granda portalo. Ibe vu povos informesar. Deo helpez vu !»

E la anjelo klozis la pordo.

Esis longa, doloriganta e sudorifanta voyeto, fine me arivis opoze a giganta portalo beanta quale la pordo di granda forno. Hike onu ne questionis me, nam ne esis registro. Me audis hororinda klamado, jemi, ululi e jurachi. «Nu, ka tu eniras o ka tu ne eniras, ho tu ? dicas a me dum pikar me per lua forko, kornoza demono.

– Me, kad ? Me ne eniras. Me esas amiko di Deo.

– Tu esas amiko di Deo, ho tu idioto ! Ma lore pro quo tu venas ad-hike ?

– Me venas por questionar humile se hazarde vi ne havus hike ulu di Cucugnan ?

– Ha, stultulo ! Ho leda korvo ! Ma vere ka tu ne savas ke l’omna vilajani di Cucugnan esas hike. Regardez quale ni traktas tua Cucugnanani…»

E me vidis, meze di pavoriganta flami-vortico :

La longa Coq-Galine, – vi omna konocabis lu, he mea frati, – Coq-Galine qua ebrieskis tante ofte, e tante ofte frapis lua kompatinda spozino Clairon.

Me vidis Catarinet… ica senetika muliero, qua kushis kun omna posibla viri.

Vi ya memoras ico, ma ne volas pluse parolar pri lo.

Me vidis Pascal Doigt-de-Paix, qua fabrikis sua oleo kun la furtita olivi di s-ro Julien.

Me vidis Babet la glinistino qua ne laboris tre honeste.

Me vidis mastro Grapazi qua ne tro prizis laborar.

E Dauphine, qua vendis tante chere la aquo di lua puteo.

E la Tortillard, qua fugis kande il renkontris me e konsideris me quaze me esus hundo.

E Couleau kun lua Zeta e Jakobus e Petrus, e Toni…»

Emocigita, livida pro pavoro, la audantaro jemis, dum vidar en la tote apertita inferno, sive lua patro, sive lua matro, sive lua avino e mem sive lua fratino.

«Vi intelektez bone, ho mea frati, dicis itere la benigna abado Martin, ke ico ne plus darfas durar. Me volas salvar vi del abismo adube vi precipitas vi.

Me komencos morge.

Morge, lundie me konfesos la geoldi. Ico ne esos granda afero.

Mardie, la pueri. Ico rapide efektigesos.

Merkurdie, la yunuli e la yunini. Ico povos durar longatempe.

Jovdie, la viri. Ni esforcos agar rapide.

Venerdie, la mulieri. Me dicos : «Ne exajerez !»

Saturdie, la muelisto !… Un dio por lu sola, esas apene suficanta !…

E, se ye la venonta sundio, ni finabos, lore ni esos tre felica.

Ho mea filii, ni devas avan omno pensar pri la salveso di nia anmi.

La Cucugnanani agis segun la deziro di lia paroko.

Depos ita tempo la vertuozeso dil Cucugnanani konocesas en la tota cirkondanta regiono.

Recente, la bona pastoro, s-ro Martin sonjis ke akompanata da lua sorgati, meze di acendita ceri , di bonodorizanta incenso-nubo e di korista pueri kantanta TE DEUM, il eniris la paradizo.

E yen la historio dil paroko di Cucugnan, quale ol raportesis a me.

Texto publikigita en 1866, adaptita edextraktita de libro titulizita LETTRES DE MON MOULIN da Alphonse Daudet.

Me havis la kuriozeso serchar Cucugnan che la interreto e me saveskis kun astono ke ica prediko reale dicesis en 1858 en ica vilajo. Nur la abado ne nomesis Martin, ma Ruffié.

(Ek Kuriero Internaciona n° 3/2008)