Monthly Archives: August 2013

Bona Espero ne malfondita

Fine de junio aperis en la retejo de la germana asocio Bona Espero germanlingva informo pri malfondo de la organizaĵo. Post 32-jara laboro por helpi infanojn el ekstreme malfacilaj cirkonstancoj ricevi edukon, la helpo ne plu estas bezonata. La socia situacio en la regiono nun pliboniĝis. la infanoj nun studas en publikaj lernejoj kaj estas prizorgataj de siaj propraj aŭ adoptaj gepatroj, informas la asocio.

Post la apero de la anonco iuj supozis, ke la malfondo de la subtena asocio kaj la fermo de la lernejo signifas ankaŭ la malfondon de Bona Espero mem. Tiel tamen ne estas, klarigas Ursula Grattapaglia, kiu laboras volontule kun sia edzo Giuseppe en Bona Espero ekde 1974.

– Bona Espero estas frukto de jardekoj da financa kaj volontula agado de tutmondaj esperantistoj, kaj ĝia asembleo kaj estraro certe ne permesas ke ĝi subite malfondiĝu pro problemoj kiuj estas kaŭzataj de la daŭraj ŝanĝoj de la homa socio kaj ĉefe en lando kiel Brazilo – riĉa lando kun malriĉa popolo pro manko de edukado kaj instruado.

Eĉ se la socia agado por helpi infanojn el problemaj medioj malpliiĝas, la ceteraj laboroj daŭras, ŝi aldonas.

– Bona Espero en siaj statutaj celoj ekde la fondiĝo antaŭ 56 jaroj ne nur difinis la socian laboron favore al infanoj. Dua celo estas mediprotektado – ni zorgas pri mil hektaroj da grundo kun arbaroj kaj riveretoj, apud nacia parko – kaj ekologia daŭripova agrikulturo por la memsufiĉo. Tria celo estas Internacia Kulturcentro Esperanto. Dum laste ni do reduktis draste la socian agadon ni plene daŭrigas la duan celon kaj forte potencigas la trian.

La internacia solidereco de esperantistoj kaj la financa subteno perita de la nun malfondita germana asocio dum tri jardekoj estis esenca por la laboro de Bona Espero, atentigas Ursula Grattapaglia. La mono estis uzita interalie por tri novaj loĝdomoj, du traktoroj, aŭtoj, kaj por havigo de nutraĵoj kiuj ne povas esti produktitaj rekte en la bieno.

– Sukeron kaj kafon ni plejparte mem produktas, kaj estis plantitaj pli ol 2.000 fruktoarboj ĉiuspecaj por la nutrado, ŝi rakontas.

Laŭ ŝi pli ol 600 infanoj kaj adoleskantoj dum la jardekoj profitis de la internacia subteno, kiu permesis al ili ricevi protekton, edukadon kaj lernejan diplomon por povi eniri kun digno kaj sekureco la nacian labormerkaton.

– Ĉirkaŭ 30% de ili estas kursantaj aŭ jam finis universitatajn studojn, 3 estis elektitaj urbkonsilistoj en diversaj urboj de la regiono, 20 estas nun instruistoj en ŝtataj lernejoj.

La lernejo en Bona Espero estis kampara filio de publika lernejo, kaj tial la salajroj de la instruistoj estis pagitaj de la ŝtato. Tamen en aŭgusto 2012 la lernejo estis fermita, ĉar la edukaj instancoj ne trovis instruistojn kiuj pretus loĝi en Bona Espero, kiu situas izolite en la kamparo. Pro tio sian laboron ĉesigis ankaŭ la germana asocio, kies subteno celis ĝuste la lernejon.

– Evidente ni ege bedaŭras tiun decidon, sed ĝi ankaŭ estis farita parte pro la fakto ke ĉiam malpli da homoj pretis regule finance kunlabori, plejparte nur sporade, verŝajne pro la tutmonda financa malboniĝo kiu ankaŭ atingis Germanion. Ĉiukaze nia organizaĵo estas ege danka al la germana grupo por tiel signifa subteno dum 32 jaroj!

En 2012, ĝis kiam la lernejo estis fermita, ĝin frekventadis entute 38 infanoj – 22 internuloj de Bona Espero kaj 16 infanoj de proksimaj bienoj. Post la fermo de la lernejo ili transiris al publika lernejo en proksima urbeto Alto Paraiso, kien ili estis transportataj ĉiutage per lerneja buso.

Plu loĝas en Bona Espero ses plenkreskuloj kaj kvin infanoj, el kiuj kvar vizitadas la lernejon en Alto Paraiso. La kvina infano ankoraŭ ne atingis lernejan aĝon. Baldaŭ verŝajne venos kelkaj pliaj infanoj, kiujn tribunalo portempe loĝigos en Bona Espero, rakontas Ursula Grattapaglia.

– Ĝenerale laŭ brazila leĝo infanoj en socia risko ne restu pli ol kvar jaroj en protekta institucio, ĉefe kiam la familioj loĝas malproksime kaj ne havas kondiĉojn por viziti la infanojn – aŭ plejofte ne rajtas, pro familia perforto. Do la ŝtato trovos anstataŭan familion portempan aŭ serĉas adoptan familion post la restado ĉe ni.  Pro tio dum 50 jaroj da funkciado de Bona Espero centoj da infanoj alvenis kaj foriris, neniu restis por ĉiam, kvankam ekzistas esceptoj, kiuj restis pli ol dek jaroj, konsiderante Bonan Esperon sia hejmo.

La kunlaboro de Bona Espero kun la Brazila Esperanto-movado laŭ Ursula Grattapaglia lastatempe intensiĝis – ĉi-jare okazis en Bona Espero jam ses aranĝoj ligitaj al la Esperanto-movado, kun sume pluraj centoj da partoprenintoj.

2013-07

2013-07-06 | 2 456 480 | 150 154 LT    | Lituania celebras sua Dio di Stateso. Ye 760 yari antee, Mindaugas kronizesis kom rejo di Lituania mez-epoka, quan moderna Lituania konsideras kom sua precedanto. Inter-tempe, Lituania prezidas la Konsilantaro di la Uniono Europana ed ol facas esforci por finar sua dependeso de gaso Rusiana, ankragonte navo gasuya nomata “Ne-dependeso” an insuleto Kiaulės Nugara.

2013-07-07 | 2 456 481 | 002 014 TZ    | Prezidantulo Usana Barack Obama vizitis Tanzania. Dum konfero jurnalal kun olua prezidantulo Jakaya Kikwete, Obama anuncis serchar nova modelo di relati kun Afrika, konsistanta ne nur sokurso e helpo ma anke komerco e partenereso.

2013-07-10 | 2 456 484 | 419 029 BS    | Bahama celebras sua dio di ne-dependeso. Ye 40 yari antee, ol divenis stato suverena, ma ol ne cesis esar loyala ad Elua Majesto Elizabeth 2ma, per la Graco de Deo Rejino di la Komuneso di Bahama e di Sua altra Rejii e Teritorii, Kapo di la Komuneso. Inter-tempe, Bahama ed Usa signatis memorando di kompreno kontre kriminado piratal.

2013-07-18 | 2 456 492 | 150 154 FI    | Ministrino di yusteso Finlandana, Suedino Anna-Maja Henriksson, dicis, ke Finlando ne grantos stando di linguo ofical, nun posedata dal Sueda, anke al Rusa, malgre ke pro en-migrado Rusa-parolanti esos same nombroza quale Sueda-parolanti en Finlando en la yaro 2050. Sam-tempe, Rusia minacas a Finlando per kontre-moyeni, se ca lando olim neutra en-iros NATO.

2013-07-19 | 2 456 493 | 150 039 VA    | Papo Franciskus institucis nova komisitaro pontifikal por plu granda responsiveso e translucideso fiskal.

2013-07-22 | 2 456 496 | 142 145 AE-DU | L’ Emirati Araba Unionita pardonis Norvegino Marte Deborah Dalelv, qua pos violacesir en Dubai kondamnesabis a 16 monati di en-karcerigeso pro relato sexual exter-mariaja.

2013-07-24 | 2 456 498 | 150 154 DK-85 | Arkeologi des-kovris kolonio Vikinga kun juveli metaloza olda 1 300 yari en farmeyo proxim Kirke Hyllinge, est-Dania.

2013-07-26 | 2 456 500 | 002 015 EG    | On manifestis amasale en la tota *Egipto ye tri semani pos ke demokratiale elektita Islamista prezidantulo Muhammad Mursi militale forigesabis. Adminime ok homi mortis e centi vundesis dum violentado.

2013-07-26 | 2 456 500 | 021 840 US-OH | Ariel Castro, qua kidnapis tri muleri de Cleveland, Ohio, nord-Usa, kondamnesis ad en-karcerigeso perpetua.

2013-07-28 | 2 456 502 | 142           | India ofris presto di cent milion dolari a Vietnam, uzota por komprar quar bateli di patrolio milital.

2013-07-28 | 2 456 502 | 150 151 PL-MA | Papo Franciskus anuncis, ke la Dii Mondal dil Junaro eventos en la yaro 2016 en Kraków, sud-Polonia.

Sustenar Eko-sistemi per Sateliti

Monto Rinjani Nacionala Parko, Lombok

Sateliti uzesas por stimular developado ekonomial en maniero qua sustenus la medio naturala per evaluar lua preco.

Jacant en la insulo Lombok en Indonezia, la Monto Rinjani Nacionala Parko esas grava ekosistemo por multa speci di planti e bestii. Exter la parko-limito, la fertila tero explotesas por agrokultivado e pro to granda parto di la lando des-forestizesas. La kultiveyi importas multe por la regional ekonomio, ma la des-forestizo grave diminutis la disponebla aquo dum la pasinta yardeko. Dum ke la kultiveyi kontributas al profito ekonomial, la insulo en-tote experiencos problemi qui efektigus deficito. En la Lombok, por exemplo, la foresto provizas fresh aquo per puriganta filtrado, esas naturala konserveyo por karbono, protektas la sulo de erodo, e havas la potencialo por eko-turismo. Evaluar ita kozi esas un metodo por trovar se konservar la foresti esus plu profitoza kam destruktar li por kultivado.


Sateliti uzesas por facar modeli di altajo di la tereno di Monto Rinjani, ed anke lando-uzo e mapi por validigar hidrologial kalkuli, e klasifikar foresti. Tala labori helpas evaluar la foresti di Lombok. La koncepto di kontado di kapitalo naturala anke aplikesas a marsh-landi, dezerti, gazon-agri, e litori.

L’ILIADO E L’ODISEO SUR LEKTILO

Kelka dii ante nun, pos irir a meso en Paris, me vizitis la libri- e jurnali-vendeyo di la fervoyala staciono Austerlitz (un de la precipua fervoyo-stacioni di Paris). Ibe me vidis instrumento qua nomizesas “liseuse” en la Franca e qua povas tote bone tradukesar a : lektilo, en nia L.I. di la Delegaciono. Cetere, me kredas ke kelka yari ante nun, me lektis ica vorto che diskuto-forumo Idal. Me ne savas quale funcionas lektilo e kad lua uzado esas fidinda, tote aparte por la okuli. Ma, konsentite, lektilo esas instrumento di la futuro e (versimile) on lektos sempre plu multa texti sur lektili e min multa sur papera libri. Ka tala evoluciono esas bona ? Me ne presavas, tante plu ke me esas olda “ferajo”, quale dicus nia German amiki e me ne povas judikar tote serene ed objektale pri co. Tamen, la titulo di la lektilo-texto tre interesis me, nome ol esis : “L’Iliado e l’Odiseo da Homeros” (en la Franca patuazo, kompreneble), or me tradukas ita texti ad Ido. La una (l’Iliado) publikigesas sub formo di folietono sur la revueto KURIERO INTERNACIONA, la altra (l’Odiseo) publikigesas tempope sur diversa forumi Idal. Me judikas ke ico esas amuziva vidar tante anciena texto (la maxim anciena di la literaturo Europana) sur tante moderna instrumento. Ma, me tre deziras, ke, uladie l’Iliado e l’Odiseo da Homeros publikigesos en nia Linguo Internaciona sur lektilo ed havos lekteri.

La legisto de Schlink aperis en Esperanto

Milionoj da venditaj ekzempleroj en kvardeko da lingvoj, prestiĝaj libropremioj, la unua loko en la usona literatura furorlisto (unuafoje por germana literaturo) kaj la samtitola filmo (2008), kies ĉefaktorino Kate Winslet estis Oskar-premiita (2009) pro la rolo de Hanna, atestas la sukceson de La legisto de Bernhard Schlink. Ĝi senprecedence rapide estis enmetita en la studprogramojn de la germanaj gimnazioj.

Pri kio temas? La subita amo de 15-jara adoleskulo el profesora familio kaj 36-jara virino same subite ĉesis, kiam ŝi senaverte forlasis la urbon. Post ok jaroj li, jam studento de la lasta studjaro de jura fakultato, revidis ŝin en proceso inter eksaj voktinoj de porvirina koncentrejo. Sed ĉi tiu ne estas la sola mistero, kiun frontis la protagonisto de La legisto.

Esperanto iĝis la 40a lingvo en kiu La legisto aperis. Ĝin tradukis el la germana originalo Jean-Luc Tortel kaj eldonis Sezonoj (Kaliningrado, Ruslando) kun permeso de la kopirajt-posedanto Diogenes (Svislando). La romano aperis kiel la 19a ero en la populara libroserio Mondliteraturo.

La legisto estis lanĉita la 7an de julio 2013 en la 49aj Baltiaj Esperanto-Tagoj en Utena (Litovio). Ĝi estas aĉetebla en la libroservo de UEA kaj en aliaj gravaj Esperanto-libroservoj kontraŭ 12 eŭroj. Litoviaj, Pollandaj kaj Ruslandaj esperantistoj povas aĉeti ĝin rabatite ĉe la eldonejo Sezonoj kaj ties reprezentantoj en la koncernaj landoj.

Legu pli pri la libro en la novaĵretejo La Balta Ondo
http://sezonoj.ru/2013/08/la-legisto-de-bernhard-schlink-en-esperanto/

Senso sin parolas

Yo es ci, yo es ora
solo iste instante existe
yo es le calma
que crea movimentos
yo es le silentio
ubi musica nasce
Le quietude del mente
lucide transforma
parolas sin senso
a senso sin parolas

Zen* mikra rakonto.

File:Mudra inzou.jpg
Ula imperatoro questionis ulafoye maestro Gudo:

 Quo eventas a ula lumizita e saja homo pos mortar?

 Me ne savas lo. Quale me povus savar to? – respondis Gudo.

 Pro ke vu esas maestro! – dicis l’imperatoro.

 Yes, vu esas yusta – dicis Gudo – ma ula ne mortinta maestro!

    Bakin kaj Esperanto

    En la julia kajero de La Ondo de Esperanto estas publikigita artikolo de Aleksander Korĵenkov pri la eminenta ĉina verkisto kaj esperantisto Bakin (1904-2005). Ĝi aperis en la kleriga rubriko “Nia trezoro”, ĉi-jare dediĉita al eminentuloj, kiuj grave progresigis Esperanton. Pli frue en ĉi tiu rubriko aperis artikoloj pri Lev Tolstoj, Jules Verne, Baudouin de Courtenay, Alfred Fried kaj Frigyes Karinthy. La artikolo estas legebla ankaŭ en la novaĵretejo La Balta Ondo:
    http://sezonoj.ru/2013/08/bakin/

    La ĉiumonata magazino La Ondo de Esperanto estas abonebla kontraŭ 38 eŭroj por la tuta jaro 2013 kaj kontraŭ 20 eŭroj por la dua jarduono. Rabatoj por la orienteŭropaj, ekssovetuniaj kaj triamondaj landoj). La elektronika versio de La Ondo estas abonebla kontraŭ 12 eŭroj por la jaro:
    http://esperanto.org/Ondo/Lo-abon.htm

    Un globo di fero inkandecanta por glutesar

    En famoza dialogo di Zen, la dicipulo questionas sua Mastro: “Quon vu havas por ofrar a me en Dharma?” e la Maestro respondas: “me tre prizus ofrar irgo a vu, ma en Dharma existas nur un globo di fero inkandecanta por glutesar”. Ica globo es: “Vu, qua tanta amas su, nur esas iluziono de vua mento”.
    Se vu deziras vekigar kom la Buddha, vu bezonas vekar dil sonjo. Pro ico, Sidharta Gautama esis komuna homo qua, kande ilu vekas, ilu rinomis su Buda, “la vekanto”. Kom ilu esabas komuna homo, omni havas la sama habileso por vekar. Ito qua vekas, liberigas su quik di omna doloro, iluziono e sufro.
    Ni konstruktas individueso e sizas ad olu. Okuli vekanta vidas la vivo e dicas “Bela vivo”. Ulu povas pensar ke existas homi mortas e sufras en la mondo e ke ico esas tragedio. Ma me questionas vi: la foresti es tragedio? En ica instanto, folii ed arboro mortas en foresti, existas tragedio en ica evento? No, ka yes? Ni vidas foresti e ne lamentas. Ica folii transformesos en humuso ed la mortala trunki di arbori servos kom habito ed hemo por altra viva enti. Ni vidas omna eventi qua eventas en foresti kom naturala e ni pensas, “La naturo esas marveloza (en nia linguo, komprenende)”. Por quo ni ne havas la simila vido pri la homala vivo? Nam ni vidas kun okuli iluzionata. Ico esas la esenco di Budismo. Pardonez me se semblas teroriganta.  
    Originala texto: Uma bola de ferro incandescente para ser engolida – Monako Genshô.