Category Archives: Royalist-Ido

Ica blogo destinesas a la royalisti, qui volas komunikar en la Linguo Internaciona ed a la Idisti qui havas simpatio a la royalismo.

GLORIA DE THURN E TAXIS – VIVO ROMANAL

(Gloria esas extravaganta princino Germana di qua la vivo esas romano extraordinara)
**Mariae Gloria, Ferdinanda, Gerda, Charlotte, Teutonia, Franziska, Margarethe, Frederike, Simone, Johanna, Joachima, Josefine, Wilhelmine, Huberta, komtino de Schönburg-Glauchau naskas dum la 23ma di februaro 1960 en Stuttgart. El esas la filiino di komto Joachim de Schönburg-Glauchau e de komtino Beatrix Széchenyi de Sarvar-Felsövidek**.
Gloria havas seniora fratino Maya e du fratuli Carl-Alban naskinta en 1966 ed Alexander naskinta en 1969. De 1965 til 1970 elua patro, di qua la posedaji konfiskesis en 1945 esas korespondanta jurnalisto en Togolando ed en Somalia.
Retroveninta en Germania la familio esas nericha e por povar pekuniizar elua studiado Gloria laboras kom servistino en drinkeyo por studenti.
Ibe el renkontras princo Johannes de Thurn e Taxis, richega heredanto di nobela familio e li mariajesas dum la 31ma di mayo 1980 en Regensburg.
Gloria havos tri gefilii e de 1980 til 1990 juos omna avantaji di granda richeso. El havas vivo mondana tre aktiva ed extravaganta. On surnomizas la princino “Princino TNT”.
Ma princo Johannes mortas dum la 14ma di decembro 1990 evanta 64 yari. Gloria, lore, mustas jerar la richeso familial til la majoreso di lua filiulo. El komencas nemediate austera vivo e savas jerar e salvar la posedaji di lua familio. La valoro di oli evaluesas ye 2 miliard dolari.
Kande el oldeskas vice plorar pri lua yunevo e lua perdita beleso el okupas su pri bonfacanta verki e fondas katolika kongregaciono mulieral. El konsakras su anke entuziasmoze ad arti e kulturo.
Fine el divenas bigota ed integrista katolikino kun tre reaktema vidpunti. Tale se el esas tre kritikata dal progresemi, el tre prizesas dal tradicionalisti qui aprobas elua kurajo expresar publike opinioni tote ne “politically correct”-a. Precipue kande el deklaras a jurnalisto di integrista revuo katolika di Bavaria pensar ke la homeosexuala mariajo esas “dil diablo la verko”. Ico shokas kelka geyi, ridigas la ceteri ed aprobesas senrestrikte dal pia e dal bigota katoliki. Gloria esas e kondutas sucesoze kom richa ed extravaganta personi. Ma el esas anke tre bonkordia ed helpas la povri tam bone kam el povas, e duris la tradiciono di apertata restorerii gratuita dil familio de Thurn e Taxis por indijanta personi.

OCITANIA HODIE

On parolas multe pri Ocitania che la interreto ed altraloke. Pro ke olim la Ocitana esis la linguo dil trubaduri ed ulatempe esis preske la komuna linguo di west-Europa ol, do, havis granda prestijo. Ma la tempo pasis la Ocitana desaparis profite a la nord-Franca. Esas kelka nostalgiozi qui volas rivivigar olu, ma li ne havas granda suceso. Plu serioze la Ocitani plendas ke lia sudala achento konsideresas kom rustika, kelke ridinda dialekto. Tala plendi ne eventas en Germania. Tamen, ibe la lokala lingui e dialekti esas multe plu vivoza kam en Francia. Ed esas sama difero inter la linguo di la nordo ed olta di la sudo. La linguo dil sudo “Hochdeutsch” (alta Germana) divenis la oficala linguo literatural dum ke la linguo dil nordo “Plattdeutsch” cesis de longa tempo uzesar en la administrerio ed en la serioza literaturo. Tamen, la nordani ne protestas por rivivigar lia linguo e nulu en Germania o cetera Europa revas rezurektigar ca idiomo ed igar ol linguo di magna kulturo. Pro quo ca granda difero ? La nordala regioni di Germania esis olim olti di la “Hanse” potenta organizuro komercala ed esis tre prosperanta e kulturoza. Ma eventis ke (probable pro religiala motivo) ke la nordani aceptis la linguo literatural dil sudo (la biblo tradukesabis maestrale al alta Germana da Luther). Ed esas nula revendiko nek plendo de la latero dal nord-Germani relate la linguo. Pro quo ? Mea-judike tote simple pro ke la nordani (Prusiani) unionigis Germania ed impozis lia achento kom normigita (standarda) pronunco. ‘Itaque’ li ne havas motivi por plendar. Lo esas quaze la Franci adoptabus la achento dil sudo (e.g. la achento dil urbo Tolosa) kom standarda achento. Evidente, lore, la sudani ne havus motivi por jemar e la romantikeso Ocitanian ne havus loko por existar.

"BREXIT"

Me ne intencas politikumar hike, ma on audas multe parolar ed on audas multe pri la “Brexit”. Ico semblas esar granda problemo por la Britaniani e por Europana Uniono. Ma on povabus evitar ca problemo, se on konsiderabus serioze to quon dicis De Gaulle pri la eniro di Britania en la Organizuro Europana di ta epoko. Nome, il asertis ke la Britaniani ne esis pronta por asociesar strete al kontinentala Europani e ke esus plu bona havar bilaterala kontrati por la komerco profitoza al Britaniani ed al Europani. Tam longatempe kam il esis prezidanto di Francia, il impedis la eniro di Britania ad Europa. Lore, la Angli esis tre shokata, protestis energioze ed omna Europani (ecepte la Franci) esis favoroza a Britania. Do, kurtatempe pos la transpaso di De Gaulle Britania eniris Europa, kun bonveno-saluto, ed on konsideris De Gaulle kom olda folulo. Or, hodie, ni konstatas ke De Gaulle esis justa e se on volabus askoltar lu e lua argumenti, on evitabus la serioza problemi naskinta de la “Brexit”. Domaje ke ne eventis tale.  L’image contient peut-être : une personne ou plus et costume

LA ENIGMATO DI AKAKOR

Hike komencas la raporto pri misterioza civito ancestral di Sud-Amerika

Dum la 3ma di marto 1972, Germana jurnalisto dil A.R.D. , la publika televiziono Germana, Karl Brugger, lore korespondanto en Rio, renkontris en sordida taverno di Manaus, la « Graças a Deus », Amerik-Indiana « cacique » nomata Tatunca Naraerta asertante esar « princo di Akakor ». Ca renkontro organizesis dal komandanto di kompanio Braziliana di gardisti forestal, amiko dil jurnalisto, e persuadita ke la raporto di ta Amerik-Indiana chefo certe interesus ilu. Brugger questionis do Tatunca Nara dum plura hori e mem enrejistris lia omna konversadi. Plu tarde, il adiris kun lu en la junglo, sur la traci di misterioza civito sekreta : la civito Akakor. La Germano naracis lua travivaji en libro, titulizita « Die Chronik von Akakor. Mythos und Legende eines Amazonischen Volkes » (La kroniko di Akakor. Miti e legendi di populo Amazonian).
Brugger prizentas Tatunca Nara kom Amerik-Indiano sat alta-statura, havante longa hari nigra e vizajo delikate desegnita. Il esis mestico. Ilu surhavis bunta kamizo kande il renkontris Brugger unesmafoye. Ico esis donaco da oficiri dil armeo Braziliana. Il havis sur lua tayo kurta tuniko ledra, sur olqua reprezentesis l’emblemo di Akakor.
En mala Germana linguo, Tatunca Nara, raportis a Brugger la astonanta historio dil populo di Ugha Mongulala, « populo selektita dal dei », dek-e-kin mil yari ante nun. Il durigis lua parolado til la fino, olqua konsignesis en sakra libro : la Kroniko di Akakor. Ca verko, redaktita dal skribisti di lua naciono, skribesis kun la skribarto dil idiomo di lua ancestri : la ‘quechua ‘, olqua, ilu asertis, kontenis mil e quaracent simboli, singlu de oli havante plura senci, segun lia impliki gramatikal. La populo le Inka, qua parolis anke la ‘quechua’, perdabis depos longa tempo « la skribarto dil dei », ma lua tradicioni konservabis ‘lontana’ memorajo di ol.
Sakra libro
La « Kroniko di Akakor » komencis olua naraco per ula yaro Zero, konkordante kun la yaro 10.481 ante la ero Kristana. Ol markizesis per la departo de Ugha Mongulala dal « Granda Maestri Inicianta » , vers la lando di lia origino.
Ica Granda Maestri portis a la homaro la lumi di la Savo. Li fondis nova populo ed erektis tri granda civiti ek petro : Akanis, Akakor e Akahim.
La nomi indikas la ordino di lia konstrukto : « aka » signifikas « fortreso » e « kor », « du ». La  unesma civito, Akanis, konstruktesis « sur bendo streta di tero, proxim la lando Mexikia, en loko ube interafrontis du oceani ». Ka la istmo di Panama ? Akahim, la triesma civito, ne mencionesas en la Kroniko ante la yaro 7315 ante Iesu Kristo. Ma lua historio parenteskas stranje kun olta di Akakor.
Akakor, chefurbo di desaparinta imperio, ed altra civiti perdita…
« Ita omna urbi destruktesis lor la unesma Granda Katastrofo, qua eventis dek-e-tri yari pos la departo dal dei. »   Ma altra civiti, konstruktita dal Anciena Maestri, posvivis ica flagrado : Salazare, sur la fluo supera dil fluvio di le Amazona,
Tiahuanako, proxim la lago Titikaka, e Manoa sur la alta planaji dil sudo. Oli esis precipue rezideyi dil dei, kompozita per templi erektita por lia glorio cirkum piramido.    -     « De ta sakra civiti. » dicas Tatunca Nara, « me vidis per mea propra okuli nur Salazare. Lua disto esas ye ok dii di marchado del urbo quan la Barbari blanka nomizas Manaus, ol jacas an enfluanto dil Granda Rivero. Lua palaci e lua templi esas sepultita per la junglo. Nur la somito dil granda piramido emersas ankore super la foresto. »
Subtera civiti
Nefore del antiqua civito celesis anke serio de habiteyi subtera. “Existas dek-e-tri civiti profunde enterigita en la Andi, » asertas ya Tatunca Nara. Departante del Granda Templo sunal di Akakor, diversa acesi trairante profunda tuneli duktis a subtera civito ed ad altra civiti. Ica tuneli esis suficante larja por posibligar a kin homi marchar samfronte, ed oli esis tante vasta ke plura dii de marchado esis necesa por irar de ula civito ad altra civito.
Del dek-e-tri subtera civiti, olti esante Akakor, Budu, Kisch, Boda, Gudi, Tanum, Sanga, Riono, Kos, Aman, Tat e Sikon lumizesis per klareso artifical. Nur la civito Mu, la maxim mikra de omni, utiligante alta koloni vertikal sustenante enorma speguli arjenta, utiligis la lumo natural dil suno. Reto komplexa di kanalizuri adduktis l’aquo dil monti til la centro di ta enterigita urbi. Tuneli e civiti subtera esis la laboruro dal Anciena Maestri.                                        
Perdita civito Akakim
Tatunca Nara parolis pose – inter mult altra kozi !-, pri Akakim , misterioza civito konstruktita an la nordala limiti dil Imperio, vers la frontiero nunal di Brazilia e di Venezuela. Ol esis petra civito fondita dal Anciena Maestri ed a qua on acesis per trairar impresanta katarakto. Akahim duris esar ruinajo dum quar yarcenti, pos la unesma granda subverso, e mantenis streta relati kun Akakor dum plura yarmili. Kande arivis la Barbari blanka, la habitanti di Akahim remparizis su sub la tero. Tatunca Nara asertas ke sistemo komplikita de tuneli juntis ita civito a la chefurbo e ke serio de speguli, injenioze dispozita, posibligis ad amba urbi komunikar efikive inter oli. (…)
Le Inka, heredanti dil desaparinta Imperio Ugha Mongulala
Segun Tatunca Nara, l’imperio Inka esis la unika, ecepte la sua, nulatempe vivir segun la legi sakra dil Anciena Maestri. La historio dil populo Inka iris til la yaro 7951, t.e. 2470 ante nia ero, kande Virakocha, duesma filiulo di rejo Sakaia, rebeleskis kontre la povo di ilua patro e exilesis de Ugha Mongulala. Viracocha arivis en Peru, fondis sua dinastio, olta di le Sapa Inka, plu tarde konstruktis Cusco. Tale il konstitucis imperio prosperanta qua, pose, divenis potenta naciono, frato di Ugha Mongulala.
Germanali deskovras Akakor
Dum la yaro 11.015, t.e. 570 dil Kristana ero, havis loko en l’Imperio Ugha Mongulala nekredebla evento : veninta del maro oriental, interne di misterioza navi havante prui kun drako-kapi, tribuo de viri blanka e barboza aparis sur la rivi dil fluvio di le Amazona. Li nomizis su ipsa Goti e federis su kun la populo di Akakor.

« L’armaturo dil navi e la drako-kapi konsignesis da nia sacerdoti en la Granda Templo dil Suno. La navi transportis til sisadek militisti. Lia propulsilo esis larja seglaro ek delikata texuro ligita a masto tre solida. Plu kam mil blanka militisti tale atingis Akakor, li esis interne di quaradek navi. »
Ita epizodo, raportita a Brugger da Tatunca Nara es tre interesanta. Lu memorigas pri l’epikajo di germanala tribuo de Ostrogoti, qui, dum periodo de sisadek yari, konquestabis e dominacabis Italia ma fine vinkesis da generalo Narsès, en 552, lor la batalio dil Monto Vesuvius. Pose, la Ostrogoti ne plus paroligis pri su. Certena linguisti asertas trovir kelka traci di lia refujeyo en sud-Francia, til Hispania. Ma li nulatempe adportis la pruvo pri tala migrado.
Plu tarde, la federuro konkluzita kun Ugha Mongulala plufortigis konsiderinde la potenteso di Akakor. La civito plugrandeskis ed itere fortifikesis. La Germanali docis a lia hosti la tekniko extraktar la metali e fabrikar protektanta armi. Stranja historio, havante relato kun Paititi, raportita da kronikisto, aludas anke blanka Amerik-Indiani, vestizita per protektanta equipuri, qui konstruktabis pavizita chosei e ligna fortifikuri…
La Amazoni
Non yarcenti e duimo pose, la Barbari blanka invadis Sud-Amerika e submisis le Inka. Ugha Mongulala, fugante la nehaltigebla expanso dal blanka raso, shirmis su pokope dop la muraro di lua anciena civiti.  – La esforci da Akakor por mantenar sua imperio dessucesis opoze a ta Blanki qui investis balde la totajo di ca subkontinento. Hispani unlatere, Portugalani altralatere, le « conquistadores » kaptis la lando dil Anciena Maestri, por la glorio di nova deo. La Amerik-Indiani serchante eskapar la yugo dil invaderi, penetris aden la junglo ; ma klano de mulieri refuzis la dekado dil imperio e luktis kontakte kontre la Barbari blanka. Tale, dicas Tatunca Nara, aparis en Amerika la Greka mito dil Amazoni !       -   Sacerdoto, membro di expediciono, raportis segun ica vorti, en 1539, la renkontro di lua samreligiani kun ta militista mulieri : « Ni vidis eli qui kombatis avan la Amerik-Indiani kom lia kapitani e luktis tante kurajoze ke la viri ne audacis montrar lia dorso. Eli mortigis per mazo-frapi ti qui fugis avan ni […] Ita mulieri esas tre blanka ed altastatura. Eli esas tre muskuloza ed iras tote nuda, arki e flechi enmanue, militante quale dek Amerik-Indiani. »
Subtera galerii
La interna parieti dil tuneli esis, koncernante la plu multi, kovrita per koloro lumifanta e per stranja petri nigra tampita en la muri segun interspaci reguloza, oli indikis la disti de un loko ad altra. La subtera paseyo iris de Cusco til Catamarca, tandem lu finis sua voyirado en la interna korto dil katedralo di Lima. Petro-planko perfektamente juntita, impedis pasar vers la subtera mondo. Ol esis tante habile dispozita ke onu ne povis dicernar ol de la cetera petro-planki di ca interna korto. Nur ti qui savis lua existo esis apta apertar olu.
Alianci e federuri
Dum la yaro 12.401, t.e. 1920 di nia ero, acesis la trono ancestral, princo Sinkaia, patro di Tatunca Nara.                                            
Kelka yari pose, en 12.413, t.e. 1932 p.K., princo Sinkaia organizis atako kontre la vilajo Santa Maria, jacanta an la supera fluo dil rio Negro. Masakrante omna viri, lua militisti kaptis quar mulieri. Ma tri de eli dronesis dum serchar eskapar survoye ad Akakor. Un unika posvivis la desfacila kondicioni dil retroirado. El esis Germana misionero. El nomesis Reinha. Elta, qua ameskis la populo di Akakor, fine spozigis princo Sinkaia, kontre la opiniono dil Granda Konsilantaro, ma kun la aprobo dal sacerdoti. De ta stranja uniono naskis, kelka yari pose, Tatunca Nara.
Quar yari pos la nasko di elua filiulo, Reinha retrovenis a Germania kom ambasadistino di elua nova patrio che la nun malfamoza Adolfus Hitler. Pos finir neklara negociado, el esis itere en Ugha Mongulala duadek-e-du monati plu tarde, akompanata da tri altaranga nacional-socialisti. Stranja federuro konkluzesis inter la imperio Ugha Mongulala e la Reich Germana.
Akakor, tale, donis la bonveno inter lua muri, dum la tota Duesma Mondomilito, a konsinderinda nombro de militisti Germana. Tatunca Nara explikis a Brugger quale multa submara navi Germana livis la portuo Marseille havante Brazilia kom atingo-skopo…
Lor lua sakrigo, kande il divenis rejo di Ugha Mongulala, en chambro dil templo, qua tillore esis interdiktata ad ilu, Tatunca Nara deskovris la balzamizita kadavri di quar misterioza enti, li esis tri viri ed un muliero. Li esis bone konservita e balnis en liquido translucida. Ye omna vidpunti simila a ni, li havis tamen sis fingri an singla manuo e sis pedfingri an singla di lia pedi. Ka li esis mortinta o vivanta ? Questionis Tatunca Nara lore la Granda Sacerdoto. Nulu povis respondizar ico. La origino di ta personi semblis perdesar en fora tempi nekonocata.

AZIANA HORNISI

FRANCIA (departmento Gironde, sudwest di la lando) Viro esis viktimo di kordiika halto pos pikesir da horniso
Pasinta-sundie (hiere) viro evanta 49 yari esis viktimo di forta reakto alergiika pos pikesir da horniso en la kampeyo “Le Merin”, en loko nomata Vendays-Montalivet en la departmento Gironde, segun raporto dal diala jurnalo “Sud Ouest”. On sucesis riduktar lu al vivo, ma lua sanesala stando esas ankore suciiganta. La Aziana hornisi importacita en Francia en 2004 en varo-kontenili venanta de Chinia esas nun granda problemo. Li minacas ne nur la lokala abeli quin li mortigas ma anke la homi. Li esas perversa efekto dil globalismo.


HERCULE POIROT

Nun che la Franca televiziono, on spektas itere serio da Agatha Christie kun Hercule Poirot. Ultre la vera detektivala genio di Hercule Poirot (e konseque di Agatha Christie), to quon me tre prizas esas la fakto ke omno eventas enkadre dil alta socio Angla di olim. La homi esas eleganta, polita, bone vestizita ed havas bona manieri. Ico esas tre agreabla ed esas vermente diferanta de la mondo di nun ube la violento e la despolitaji sempre plu dominacas la socio. Domaje !

VARMESO-REKORDO VINKITA

Hodie, 25ma di julio, ye 13 kl. 42 en Paris, la varmeso-rekordo anciena vinkesis e la temperaturo atingis 41° Celsius. Ed ico ne finas, nam on previdas ke dum la posdimezo la temperaturo iros til 42°. Nulatempe depos ke on enrejistrigas temperaturo en ta urbo (depos 1873) tala varmeso konstatesis. Nur en 1947, la temperaturo esis plu alta kam 40°, t.e. dum la 28ma di julio di ta yaro, la maxim alta temperaturo esabis 40,4°. Ma cayare en 2019, ol divenas rekordo obsoleta. Artiklo en la Franca. Por konsolacar la Franciliani, onu aludas la morgala temperaturo qua esos klare plu milda. 

L’EBRIESO

La ebria viro ne savas to quon lu agas

Karolus (Karl) XII qua esis rejo di Suedia, uladie perdabis, pro lua ebrieso, la respekto quan il devis al rejino, qua esis lua avino ; elu retretis tre chagrenita ad elua apartamento.
Dum la morga dio, pro ke el ne vidigis su, la rejo questionis pri la motivo di co, nam il obliviabis omno.
On savigis ca motivo da lu.  

Il iris a la chambro di ca altaranga persono :  

« Siniorino, il dicis, me jus saveskis ke hiere me kondutis male a vu, me venas por demandar pardono, e, por ne plus falar aden ca kulpo, me deklaras a vu ke me drinkis vino hiere lastafoye en mea vivo ».
Il egardis fidele la paroli dicita da il ca-okazione.
Depos ita dio, il drinkis nur aquo e lua sobreso esis tala ke ol kontributis same kam la militistal exerci igar ilu forta e robusta.

Segun VOLTAIRE

LA BONA ANCIENA TEMPO

Kande me esis puero dum la yari 1950ma, la someri esis tre pluvoza ; la apari dil suno esis skarsa. Ma, lore (kande la suno brilis), esis ideala temperaturo ne tro varma. Tale, me regretis ke la vakanco pasis sen povar juar ol multe, nam la pluvo impedis profitar la somero ed ico esis tre depresanta. La adulti parolis pri la preirinta yardeki kande esis varma sunoza vetero e mem akra sikeso. Li ne semblis esar nostalgioza pri co. Pro ke me ne savis quo esas sikeso e varmeso me revis pri oli e me regretis travivar apokalipsala tempo di mondo-krulo. Dum la yari 1960ma, la situaciono, tamen, amelioresis e se la vintri divenabis tre kolda la someri divenabis sunoza e kun normala varmeso. Tamen, itaepoke, mea matro, qua laboris en hospitalo, naracis a ni ke oldino evanta plu kam 80 yari e qua sejornis ibe plendabis ke onu ne plus havis la bela varmega someri quale olim kande on sufokis pro la varmeso. Mea matro adjuntis : “El esas okadekyarulino, forsan pro la evo lua sango ne cirkulas plu bone ed el divenis koldo-timema.” Ma la oldino ne esis fola e dum la yari 1970ma la someri ridivenis varma “quale olim”. Nun, pro la pluvarmesko klimatal, la someri esas sempre plu varma e penoza e me regretas la yari 1950ma e la somerala pluvo qua posibligis bone dormar e durar esar aktiva. Ita epoko divenis por me la “bona anciena tempo”.
L’image contient peut-être : plein air

NEDEPENDANTISMO EN OCITANIA

La Partiso dil Naciono Ocitana (PNO) t.e. partiso qua esas necelite nedependantista, celebros morge lua 60ma aniversario en la urbo Rodez. Me ne komprenas pro quo tala partiso toleresas en Francia, nome segun la lego la Republiko di Francia esas “una e nedividebla”. Do, nula partiso nedependantista devus toleresar. Ma ico tamen eventas. Certe la nedependantisti di Ocitania esas nur 1% o 2% di la habitantaro, qua, cetere, parolas la Franca kom matrala linguo depos plura generacioni e la sud-Franci nule deziras sakrifikar su por nedependo qua adportus nulo a li. Ma en perspektivo di longa tempo, la aganta minoritati povas esar danjeroza. Notinda, ka ca nedependantista movado Ocitana tre helpesas dal Hispana Kataluniani qui revas pri fratala Ocitania asociita a lia lando. Duminstante ica perspektivo esas tre fora, nam la Ocitani konsideras su kom sud-Franci e savas ke la Kataluniani odias la Franci. Ma pro quo la Kataluniani volas kurajigar tala movado, qua nule aprobesas dal Ocitani ? Ico semblas esar batalio kontre la vento-mueleyi.

OCITANIA

Me konstatas ke me transmisas sat multa artikli pri Ocitania. Me devus krear FB titulizita IDO-OCITANIA, ma me ne havas la kurajo agar tale, nam me interesesas nur tempope pri Ocitania.Tamen, me konstatas sempre plu ke la nord-Franci e la sud-Franci esas du diferanta populi, mem se li esas membri dil sama naciono. Un de la granda diferi esas ke li esas (la sud-Franci) multe plu dotata muzikale ed havas kanto-vokeso quan la nord-Franci ne havas. En sud-Francia (quale olim en Germania) eventas ke grupo de personi kantas komune kansono folkloral. En nord-Francia, ico ne plus existas de longa tempo (se ico irgatempe existis ibe).
Yuna Ocitanisti qui volas rivivigar la linguo Ocitana

ARKITEKTURO

En la moderna urbo Le Havre
Me konocas nur tre poke la arkitekturo, olqua esas temo quan me ne konocas. Tamen, me volas skribar pri du Franca urbi qui destruktesis dum la 2ma mondo-milito : Le Havre e Royan. 
L’arkitekto, Auguste Perret, qua komisesis rikonstruktigar Le Havre esis doktrinano e grand admiranto dil socialista landi. Lua skisuri inspiresis de la stilo stalinista, segunmoda ita-epoke, en ita landi. La rezultajo esis ledega malgre la oficala laudi qui permanas hodie. Me vizitis Le Havre en 1977 e me esis astonata pri olua hororinda stilo. Multa Franci opinionas same kam me, e Le Havre esas shamindajo a ni.

Domo en Royan
Opozite, la urbo Royan, same destruktita, esis ante la milito eleganta vilejado e balneyo-staciono. Por atraktar itere turisti, oportis rikonstruktar bela e charmanta urbo. Ideologio ne konsideresis ma nur la neceseso esar apta donar la bonveno a multa gasti e ganar multa pekunio. On inspiresis pri la Franca stilo “art déco” dil yari 1920-1930, pri la tradicionala stilo lokal e pri la noviguri arkitektural di la lando Brazilia. On harmoniigis ica omno e la rezultajo esis bona. Royan esas bel urbo segun la stilo dil yari 1950ma. Por rikonstruktigar ol, on agis segun neceseso ed efikiveso e ne segun irga doktrino. Ed onu ne disipis vane pekunio.

LA BONA KUNTEXTO

Duminstante me lektas artikli pri la rezisto kontre la nazismo en Francia. La simbolo di ta rezisto esas la reprezentanto di Generalo De Gaulle qua sucesis unigar la diversa movadi di la rezisto en organizuro nomata CNR (Konsilantaro Nacional di la Rezisto). Il trahizesis  e lor di kunveno en Caluire, proxim la urbo Lyon (21ma di junio 1943), il arestesis dal nazisti. Rikonocata e konsiderata kom la chefo dil rezisto, il tormentesis hororinde ma revelis nulo e nula nomo. Il mortis proxim Metz en treno qua transportis ilu a Berlin. On povas questionar su pro quo la Germani entraprezigis longa voyajo a mortonto dum ke ol povis nur male finar. Hodie on vovas multa stradi e skoli a Jean Moulin, il konsideresas kom modelo di la rezisto ed esas granda heroulo republikana. Yes, ma to quo fushas nulo (expreso quan ni uzas en la Franca) esas la fakto ke il esis ankore yuna (quaradek-yarulo), bone fotografebla e bele aspektanta viro. Il mortis ye la servo di la bona ideologio (olta qua vinkis lor la milito) ed havis seduktiva aspekto. Il esas ideala heroo romantika di la kombato kontre l’opreso
Fotografuro pri Jean Moulin

nacional-socialista e divenis l’ikono di la rezisto Franca di qua, nunepoke, on celebras kulto. Ma ni imaginez, nur dum instanto, ke il havabus aspekto simila a François Hollande, ex-prezidanto di Francia (dum 2012 til 2017) e qua esas vere nebela, on povas dicar mem leda viro. On, certe, celebrus la kurajo e l’abnego dil granda rezistanto François Hollande, ma nulo pluse, ed il ne divenabus l’ikono di la rezisto pro ke lua ledeso tote impedus voleto e posibleso di kulto. Ne esus multa stradi e skoli nomizita “François Hollande”, malgre lua nenegebla qualesi.

Existas altra kazo pri granda rezistanto, nome oficiro Honoré Estiennes d’Orves, profesionala militisto e granda patrioto. Il organizis quik pos la desvinko di 1940 rezisto-reto, kombatis kun kurajo,ma lu trahizesis por arestesar dal Germana okupanti e kondamnesis fusilagesar en 1941. Lu anke esis granda heroulo e mem aspektis plu bele kam Jean Moulin. Do, il devus esar granda ikono. Yes, ma il ne havis la bon ideologio, nome il esis royalista. Konseque la republiko volas vovar kulto nur a le sua e nule a royalisto, mem granda patrioto e bela viro. Opozite, François Hollande havus la bona ideologio ma nedezirinda aspekto. Jean Moulin havis la justa opiniono politiko e l’aspekto qua posibligas igar lu ikono e quaza santulo dil republiko. Fine, omno dependas de la kuntexto.

ANIVERSARIO PRI KONSTANTINOPLO

La kapto di Konstantinoplo en 1453 
Hodie, 29ma di mayo 2018, esas la 565ma aniversario dil kapto di Konstantinoplo dal yuna sultano Turka Mehmet II en 1453. Depos la kapto dil urbo dal Ocidentani en 1204, ca chefurbo dil Imperio Romana di Oriento dekadis dramatatre ed esis nur ombro di to quo ol esabis antee. Ica falo di Konstantinoplo esis katastrofo por la tota Kristanaro, ma antee la Kristana Europani ne konciis pri la danjero e katastrofo e li preferis ne helpar lia Kristana frati. Li subite konstatis ke li esis la venonta skopoplaki sur la listo dil konquestanta mohamedani e dum du yarcenti (til la siejo di Wien en 1683) li subisis la permananta minaco Turka.
Hodie, la mohamedana danjero semblas rinaskar kun la islamisti e lia atenti en la Ocidentala mondo. E la prezidanto dil Turki volas kredar ke, itere, granda tempi advenas por la Turki e la islamo. Kad il esas justa ? La futuro dicos ico a ni e “ta qua vivos, vidos” quale ni dicas en la Franca idiomo. Ma nulu, ecepte Deo sola, povas predicar o savar quo esos ca futuro.

TRAGEDII HISTORIAL

Kurtatempe ante nun, Faciolibro (“Facebook”) pri la regiono di mea patrala familio (Lotringia) raportis la ekpulsi dil Franceparolanta o Francamanta habitantaro di ca regiono, parte anexita a Germania en 1940, dal nazista Germani. Nome, li volis vakuigar ol de lua Franca elementi e ripopulizar ol per pura Germani e Germana patrioti. Mea patrala familiani ekpulsesis dum novembro 1940 e sendesis a sud-Francia.  Ante lia ekpulso, li probis valorigar ke parto de lia ancestri esis Germani. Komence la Germana autoritatozi esis tre favoroze impresata, ma per examenar plu serioze lia kazo, li konstatis ke lia Germana ancestri povis esar Hebrei. Nome li nomesis Bayer, or omno quo havas nomi di lando, urbo o regiono od habitanto di lando, urbo o regiono, esas Hebrea o de Hebrea origino. Bayer, signifikanta Bavariano en la Germana, povis esar nur  Hebrea nomo o nomo di familio de Hebrea origino. Konseque mea familiani ekpulsesis quale la ceteri. Ulagrade, li esis fortunoza, nam pro ke ca “Hebrea” origini esis fora, li ne sendesis a koncentreyo ube lia fato esabus multe plu mala. Me memoras ke kande la adulti parolis pri ca tempo dum mea puereso, ula onklino di mea patro expresis elua granda gratitudo a marshalo Pétain. Nome, el ed elua spozulo esis ja retretino lor la ekpulso e li perdabis omno, mem lia dokumenti atestante la labor-tempo dil onklulo di mea patro e qui utiligesis por lua retreto-pensiono. Pensante pri tala kazi qui devis esar tre frequa ita-epoke, marshalo Pétain votigis lego qua atribuis pensiono ad oldi, mem ne paginte kontributo o konstatebla kontributo por la retreto. Tale ca paro povis vivar modeste ma decante vice sinkar en hororinda mizero. Malgre la mala reputeso quan marshalo Pétain havis pos la milito, pro lua “kunlaboro” kun Germania dum la okupado-tempo, el ne volis audar irga malajo pri il e defensis lu ardoroze. Mea avino, patralalatere naracis a me ke dum ca periode la ekpulsiti, la “refugiates” (refujinti) quale li nomizis su inter li en lia dialekto Lotringiana (amuzive ca vorto esas la sama kam la samsenca vorto en Interlingua) sub la pretexto di frequa ceremonii religial, quin li organizis tre ofte, pregis por la retroveno a lia hemala regiono e ke – stranje – li absolute nulatempe desesperis pri la posibleso di ca retroveno. Ita ipsa avino odiis kordiale la sud-Franci quin elu tote ne prizis, nam li havis mori, vivomaniero e karakteri tro diferanta de to quon el kustumis ed amis. Kande la Germani invadis sud-Francia, dum la fino di 1942, el ne plus volis restar ibe. Pro ke el havis fratino en la departmento Meurthe-et-Moselle, t.e. parto de Lotringia qua ne esabis anexita da Germania, el retrovenis adibe kun elua spozulo ed elua matro. Li ne havis problemi por instalar su taloke, nam lua bofrato esis komonestro di la lokala urbeto ed ico tre faciligis la tasko di lia inserto. Me memoras vidir fotografuro di mea pre-avino facita ita-epoke kun adolecanta yunulo. Kad il esis membro dil familio ? O nur filiulo di vicini ? Me nulatempe savis. Omnakaze, malgre la sufri debata al milito-tempo ed a la ekpulso, danke elua filiino que esis mea avino, el havis la fortuno esar itere preske heme e juar plu kalma ed agreabla tempo dum lua lasta vivo-yari, nome el esis ja tre evoza. Mea patro mariajis su ibe e me naskis de ca uniono. La geonkli di mea patro qui ne havis l’enemikeso al sud-Franci di mea avino e, cetere, ne havis familiani en la departmento Meurthe-et-Moselle restis ibe til la fino dil milito. Ed anke mea patro. Kande le “refugiates” retrovenis adheme pos la milito, li ne plus volis audar irga vorto en la Germana, adminime en la urbo Metz e lua cirkondanta regiono (deube venis la familio di mea patro). Parte pro timo la Germane-parolanti cesis parolar lia matrala linguo. Me skribis : “parte pro timo” pro ke anke li ne plus tante deziris parolar Germane, nam la tempo dil nazista okupado esabis tante mala, mem por la personi di vera Germana origino, ke li preferis parolar la Franca – lernita da li inter 1919 e 1939 – qua nun reprezentis la tempo di paco e libereso. Tale la Germana, qua havis ankore forta pozicioni en la Lotringiana urbo Metz ante 1939, dekadis fulgurante pos 1945, danke la nazisti e lia Chefo.

IDO-KOMERCO

  1. La linguo Ido e lua movado funcionas male pro ke oli apogesas nur sur bonvoloza personi qui okupas su pri oli sen havar irga avantajo o gano pro la praktikado di lia “hobio”. Fine, li fatigesas, perdas lia entuziasmo e divenas ne-aktiva (o poke aktiva). La Ido-movado ne havas multo por ofrar a lua adepti : kelka revueti, ne sempre en bona Ido. Ido-renkontri ne sempre bone organizata e ne sempre en vere agreabla loki. Ultree la Idisti ne esas tre komunikema. Le ‘FB’ ecepte la mea (Interlinguo) esas tre dormema. E por kronizar ca omno, ultre la fakto ke la Idisti, od adminime la meznombra Idisti, ne havas alta nivelo kultural e ne interesesas multe pri la kulturo, li esas tre poke lektema. La linguo permanas, ma ol nur permanas, nam ol esas tre poke vivoza. 
  2. La situaciono esus probable tre diferanta se la Ido-movado, vice esar movado di bonvolozi, esus komercal afero. Lore la meceno (o sponsoro quale on dicas hodie) povus reklamar por Ido en diversa medii. Me pensas ke la maxim bona esus olta dil turismo. En turismo-klubo, adube venas homi de tre diversa nacionalesi, komuna linguo tre facile lernebla quale esas la L.I. di la Delegaciono povus esar tre utila, mem se ico esus nur por babilar e konoceskar homi de tre diversa origini. Ho ! me ne havas granda iluzioni, nome esus negranda procento de la klubani qui interesesus. Ma ti qui interesesus esus multe plu nombroza kam la nunala adepti di nia Interlinguo. Ed ico posibligus tote altra Ido-vivo. Unesme on povus fideligar la klienta turisti per publikigar monatala revuo pri voyaji e turismo en nia komuna linguo. On povus publikigar libri pri facila, ne tro serioza ed agreabla temi : detektiv-romani, bona verki pri cienco-fiktivajo, libreti pri naiva amori, naraci pri voyaji e pri historiala eventi etp. Me pensas ke se on facus bona merkato-analizo, on obtenus rezultajo proxima a mea konjekto. Ultree, on povus durigar la entuziasmo per Faciolibri (FB-i) e “twitter”-aji animita da homi laborante profesionale. Ed on povus dissendar videi qui informus en nia linguo komuna pri la eventi en la tota mondo. E la homi povus komunikar per “messenger” o “what’s app” (me esperas ke me ne eroras pri ca lasta vorto) e danke ico interparolar ed intervidar. Quale me ja skribis lo en antea artiklo, on povus anke per tala moyeno turismagar en nekonocata loki danke samideani. Tale, nia linguo, sen divenar koakte la granda mondolinguo, esus adminime agreabla kulturo- konversado- ed amikeso-linguo. E nia komunitato povus esar multe plu grandanombra ed aktiva kam nun. Ma por ta skopo Ido mustus divenar komercala afero kun profesionani (e ne bonvolozi) por animar e vivigar ol.

KOMUNIKADO

Me lektas tempope anciena lernolibro por Ido en la Germana. Ol redaktesis dal Suisiano Albert Noetzli kurtatempe ante la unesma mondomilito. Me konjektas ke Albert Noetzli esis profesionala docisto, nam lua lernilo esas tre bone konceptita e tre interesanta por lektar. Per ol on lernas agreable Ido danke inteligenta exempli. Pos kelka monati di tala lernado, se on esis asidua, on povis nur savar tote fluante nia komuna linguo. Ulo en ca libreto esas remarkinda : on konsilas a la lekteri abonar Ido-revui e korespondar tam multe kam ico esas posibla per skribar ad altra Idisti e vizitar li por savar vere bone la L.I. di la Delegaciono. Hodie, danke la moderna komunikili, ico ne plus esas problemo. O ne devus esar problemo. Nome, danke la smartfoni on povas telefonar per “messenger” a tre fora loki, tre chipe. Do, la Idisti devus intertelefonar freque. Ma ico ne existas. Me havas tale, tempope, kontakti kun membri di mea familio, ma ecepte Joao Xavier Santos, qua esas Braziliana Idisto habitanta en Sao Paulo tre fore de mea hemurbo dil Parisana
Vidajo pri Sao Paulo ube habitas Joao Xavier Santos

preurbo, me ne havis kontakti kun altra Idisti. Ico esis extraordinara babilar kun Joao ed intervidar l’unu l’altru, ma ico eventis nur kun lu. Altralatere, quankam me esas oldulo ne tre apta por la moderna teknologii, me probis tempope facar videi pri mea urbo ed olua quarteri. Me prizentis oli, pose, al Faciolibri di Ido. Ma nulu imitis me o probis imitar me. Me anke probis, foye, tradukar la televizionala informaji ad Ido dum fotografar/filmifar oli. Ma ico esas desfacila tasko e me povas komprenar ke, cakaze, la adepti di nia L.I. ne esez tre entuziasmoza por imitar me.

De ico konstatesas evidente ke la Idisti ne tre sucias por kontaktar altra personi per lia komuna linguo. Malgre la facilaji ofrita per la moderna komunikili. Lore pro quo li duras esar Idisti, se li esas tante poke aktiva e deziranta kontaktar altra personi per nia splendida instrumento lingual ? Me ne intelektas. Versimile li agus plu bone per lernar la linguo Bavariana. 

SUBVERSO

Kirko Saint-Julien-le-Pauvre 
La Eklezio katolika esas depos longa tempo subdestruktita per la subverso. La bela liturgio e kanti di olim supresesis e remplasigesis per ledega kantiki pos la koncilo Vatikano II. Ed ofte la sacerdoti esas ateista sinistrani. Ma esas rezisto-loki. Unesme, me pensis trovar refujeyo en la kirko Saint-Nicolas-du-Chardonnet, olqua konservabis la ritui e kanti tradicional. La atmosfero esis, tamen, kelke severa, ma me aceptis ico. Me trovis anke altra posiblesi, nome la Eklezio Galikana dil parokio Santa Rita. Regretinde, la ibala sacerdoti, mustis renuncar dicar la meso, nam lia kirko vendesis a konstrukto-entraprezisto e li ne havis suficanta pekunio por retrokomprar lia kapelo. Me tre regretis ico, nam la liturgio esis same bela (e mem plu bela) kam che Saint-Nicolas-du-Chardonnet ed ultre ico, la etoso esis multe plu destensita e multe min severa. Me iris anke kelkafoye a Nia-Damo di Paris, nam dum la sundio matine, ye 10 kloki esas deala servo kun kantiki en la Latina. Belega kirko ed etoso plu agreabla kam che Saint-Nicolas-du-Chardonnet, ma pose venis atenti e nun on kontrolas severe la homi an l’enireyo, quale che aeroportuo, ma mem interne dil katedralo la etoso divenis tre kontraktita e on establisis omnube barili por impedar eventuala teroristi. Do, me renuncis pri co e retroiris a Saint-Nicolas-du-Chardonnet. Ma ibe vartis me mala surprizo, nome en ca kirko la atmosfero esis olim sat severa pro ke li ya esas integristi. Ma ol ne esis ecesiva. Nun, la situaciono komplete chanjis, nam la yuna sacerdoti divenis fanatika integristi. Exemple : por nulaji (t.e. onu ne dicis suficanta pregi) li promisas la inferno e la damneso eterna. Pluse, altrafoye yuna sacerdoto qua havis regardo disimulema e maligna predikis ke se on havas (o ne havas) certena opinioni, on esas : hereziani ! Ed il akuzis la homi qui esas “sedevacancistes” (t.e. la homi qui kredas ke ne plus esas serioza papi egardinda depos la reformi di Vatikano II, on povis tradukar ad Ido per la vorto “sidilovakisti”) esar hereziani !!! Ico esis pura provoko kande on savas ke granda parto de la homi qui asistas la meso ibe esas “sidilovakisti”. Do, me konstatis ke anke ibe esas subverso e ke la tradicionalista Eklezio katolika esas subdestruktita. Cafoye, la subversanti esas tre ruzoza, nam li ne impozas ledega kanti, nek sinistregana ideologio, nam la religiani ne aceptus ico. Lore, li trovis altra solvuro por destruktar deinterne ta katolika Eklezio, nome la fanatika integrismo e rigideso digna de inquiziciono mezepokal, qua en perspektivo di longa tempo povas nur fugigar la lasta religiani. Fine, me memoris ke existas nefore de Nia-Damo mikra kirko nomata Saint-Julien-le-Pauvre, la komunitato qua posedas ca kirko esas katolika kun ortodoxista rituo oriental ma unionita kun la Vatikano depos 1724. E li obtenis la yuro mantenar lia ritui ed esas por tale dicar autonoma Eklezio interne dil oficala katolika Eklezio. Me, nun, iras asistar la meso ibe. Certe me preferis la anciena Latina liturgio kam ca orientala liturgio. Ma ta orientala liturgio esas anke bela ed esas tradicionala. La prediki dil sacerdoti esas sencoza e simpatiinda ed explikas inteligente la doktrino Kristana. Do, bone. Altra-latere, esas nur tre poka riski ke la “subversanti” agez interne di ta Eklezio, nam ol esas mikra komunitato, nemulte konocata, ed ago di subdestrukto esus neprofitoza o tro poke profitoza por la enemiki dil Eklezio katolika.

SOMERALA TEMPO

La Parlamento Europana expresas su por cesigar la somerala tempo. Rezolvo vizante cesigar la chanjo dil kloki interne dil membra landi obtenis, hodie 8ma di februaro 2018, majoritato de 384 voci che la 549 votanta deputati. Ma la Komisiono devos ankore konvinkar la membra Stati. 

DONALD TRUMP VOLAS BELA DEFILO MILITISTAL

La Blanka Domo anuncis, pasintamardie, ke la Pentagono reflektas pri la organizo di defilo militistal por la “Independance Day” (Dio dil Nedependo), la Usana festo nacional, eventanta dum la 4ma di julio en Usa.
Prezidanto Trump qualifikabis la defilo militistal dil 14ma di julio en Paris kom “un de le maxim impresanta” quan il irgatempe vidis. Depose, Donald Trump ne celas lua deziro “facar mem plu bone”, per organizor militistal parado extraordinara dum la 4ma di julio, lor la nacional festo Usana.