Category Archives: Libera Folio

Sendependa movada bulteno

Nova retejo de UEA eble aperos en septembro

La nova retejo de UEA nun estas testata, kaj laŭplane iĝos alirebla por la ĝenerala publiko en septembro. La ĉefaj partoj de la administra sistemo Akso tiam funkcios, rakontas la ĝenerala sekretario de TEJO, Rogier Huurman. Tamen mankas mono por kompletigi ĉion deziratan, ĉar TEJO ĉi-jare ne ricevis administran subvencion de EU.


Tiel aspektas la aliĝilo kaj fenestro por administri la proprajn informojn en la nova retejo de UEA. Kiel aspektos la enirpaĝo ankoraŭ ne estas konate.

En januaro Libera Folio povis raporti, ke la reteja renovigo de UEA estas parte financata per administra subvencio kiun TEJO ricevas de EU. Ĉi-jare TEJO tamen ne ricevis la buĝetitan administran subvencion, kio signifas ke mankas mono por realigi ĉiujn partojn de la renovigita administra sistemo (Akso.org, Administra Komuna Sistemo Organiza), sur kiu baziĝas la retejo.

Laŭ kontrakto subskribita de UEA kaj TEJO en marto 2019, la preta sistemo devis esti liverita en novembro 2020. Post kiam pasis la limdato kaj elĉerpiĝis la mono pagita de UEA, TEJO financis la laboron el propraj rimedoj, rakontas Rogier Huurman, la ĝenerala sekretario de TEJO:

– Nun TEJO mem financas la salajron de Mia [Nordentoft] kaj aliajn kostojn. Ni parolis kun UEA por ke ili subtenu ĝis la lanĉo de AKSO, do de la retejo. Sed estas multaj aldonaj funkcioj, ekzemple kongressistemo, aŭtomatigoj, cirkuleroj, uea-kontoj, kiuj ne estos en tiu momento. Kompare al la ĝisnuna laboro estus malpli da laboro krei ilin, sed momente ilia realigo ne certas.

Jam estis parte kreita sistemo por kongresa administrado, kiam montriĝis, ke UEA ne plu bezonos ĝin, ĉar la tasko estis transdonita al la organizaĵo E@I en Slovakio. Nova sistemo por administrado de la libroservo same ne estas bezonata, ĉar ankaŭ la libroservon oni transdonos al la sama organizaĵo.

Kvankam ne ĉio planita povas esti realigita nun, la nova sistemo tamen utilos por faciligi la administradon de UEA. Ekzemple pagoj nun funkcios aŭtomate, kaj ne plu necesos mana traktado de kreditkartaj pagoj aŭ bankaj ĝiroj. Krome la membroj povos mem administri siajn personajn datumojn, diras Rogier Huurman.

Eĉ se UEA jam ne bezonos la novan kongresan administran sistemon, laŭ li estus bone finfari ĝin.


Rogier Huurman.

– TEJO ŝatus havi ĝin por IJK, Retoso, kaj por proponi al landaj sekcioj.

La nova retejo, administra sistemo kaj membrodatumbazo, kiuj nun estas testataj, servos kiel bazo por tute novaj retejoj de UEA kaj TEJO, sed parton el la funkcioj povos laŭ interkonsento diversmaniere uzi ankaŭ landaj aŭ fakaj organizaĵoj.

– Enhavo en Akso, do de UEA, estos facile montrebla en ekstera retpaĝo. Se iu faka sekcio volus krei propran retpaĝon, tiu povus el Akso preni nur la datumojn pri siaj membroj, agordinte taŭgajn permesojn. Aŭ eble ni starigos propran retejon por IJK, por ke ties teamo povu rekte redakti ĉiujn paĝojn sen povi redakti aliajn paĝojn, diras Rogier Huurman.

Jam antaŭ unu jaro okazis la unua testado de la ankoraŭ nepreta sistemo, tiel nomata alfa-testado, dum kiu estis malkovritaj diversaj riparendaj cimoj. Ekde la 28-a de junio ĉi-jara okazas la testado de la principe preta sistemo, beta-testado.

Pri la testado daŭre okupiĝos nur limigita grupo de laborantoj de TEJO kaj UEA, sed la funkciado de la sistemo estos prezentata al la ekstera publiko dum la ĉi-jaraj UK kaj IJK. La plena enhavo de la nuna retejo de UEA estos transmetita en la novan sistemon nur tuj antaŭ la publika lanĉo, kiu laŭ la nuna plano okazos en septembro.

La renovigo de la retejo estis deklarita prioritata tasko de UEA dum la Universala Kongreso en Rejkjaviko en 2013. Tiam la nova estraro petis kaj ricevis de la komitato la rajton uzi 100 000 eŭrojn por tiu celo. Laŭ Aleks Kadar, la ĝenerala sekretario de UEA, la suma kosto de la reteja renovigo ne superos tiun sumon. Tiam tamen evidente ne estas kalkulata la administra subvencio de EU al TEJO, kiu parte financis la laboron.


Pli pri la temo:

La EU-konferenco apenaŭ rimarkis Esperanton

Multaj esperantistoj aktivis por veki atenton pri Esperanto en la konferenco de EU pri la estonteco de Eŭropo. En la reta diskuto pluraj proponoj kun rilato al Esperanto ricevis fortan subtenon, evidente unuavice de la esperantistoj mem, kaj kelkaj atingis pintajn poziciojn. Tamen Esperanto neniel videblas en la rekomendoj. En sia vidpunkta artikolo Lu Wunsch-Rolshoven pripensas, kial.


Konferenco pri la estonteco de EU en la Eŭropa Parlamento en Strasburgo en majo 2022.

La Konferenco pri la estonteco de EU prezentis sian finan raporton. Esperanto ne estas menciita en la rekomendoj.

En propono 48 pri kulturo kaj interŝanĝo oni sugestas “antaŭenigi plurlingvecon kiel ponton al aliaj kulturoj ekde frua aĝo”. Oni konsideru la starigon de institucio por antaŭenigi la lingvan diversecon je eŭropa nivelo. La membroŝtatoj estas kuraĝigitaj antaŭenigi la lernadon de la lingvoj de tuj najbaraj EU-membroŝtatoj en landlimaj regionoj kaj la atingon de atestebla nivelo en la angla.

Tio devus faciligi al eŭropaj civitanoj komuniki kun pli grandaj grupoj de siaj kuncivitanoj kaj plifortigi la eŭropan kunecon. Ĝenerale ne estas vere surprizaj rekomendoj; de EU oni jam aŭdis pri plurlingveco, najbaraj lingvoj kaj la angla.

Esperanto estas menciita nur en unu aldonaĵo, en la raporto de la Itala Civita Forumo pri la temo; tamen la komento tie, ke la Esperanta revo ne plenumiĝis (en la angla: “kolapsis”) ne estas aparte kuraĝiga.

Ĉiukaze por Esperanto-parolantoj kelkaj revoj ja realiĝis: Oni povas lerni Esperanton multe pli rapide ol aliajn lingvojn (en proksimume kvarono de la tempo) kaj oni ne devas okupiĝi pri neregulaĵoj. Tiel oni havas realisman ŝancon, jam antaŭ la fino de sia vivo povi pli-malpli komplete kompreni esperantajn tekstojn (dum tre longtempe oni renkontas ankoraŭ nekonatajn vortojn en la angla kaj aliaj fremdaj lingvoj).

Ankaŭ la ŝanco mem verki ĝustajn Esperantajn tekstojn estas signife pli bona ol en aliaj fremdaj lingvoj. Oni trovas originalan Esperantan literaturon agrable internacian kaj ĝi ne estas je pli ol 90% verkita de denaskaj parolantoj kiel okazas ĉe la angla kaj aliaj naciaj kaj etnaj lingvoj; tiamaniere oni eskapas iomete de la kultura imperiismo, kiu akompanas la disvastiĝon de la angla kiel internacia lingvo.

Oni povas trovi Esperanto-parolantojn en pli ol 120 landoj tutmonde kaj ĝui Esperantajn librojn, revuojn, kantojn kaj internaciajn eventojn. Por verŝajne kelkaj centoj da homoj, Esperanto nun fariĝis la ĉefa lingvo, kiun ili uzas pli ol siajn aliajn lingvojn.

Kompreneble ne estas vere mirinde, ke Esperanto ne eniris la finajn rekomendojn, malgraŭ la multaj sugestoj en la koncerna interreta platformo, el kiuj kelkaj ideoj estas inter la plej subtenataj en sia fako aŭ eĉ entute. Ja signifa parto de la loĝantaro kaj ankaŭ de la Eŭropo-aktivuloj lasis sin trompi pri la temo de Esperanto.

Ekzemple reprezentanto de la EU-Komisiono ŝajne vere kredas, ke Esperanto ne havas kulturon – eraro, kiun li dividas kun multaj el siaj kolegoj, kiel oni scias el privataj konversacioj. Almenaŭ ĝis antaŭ kelkaj jaroj la franca Ministerio pri Edukado erare supozis, ke Esperanto ne estas gepatra lingvo. Entute cirkulas ĉirkaŭ dudeko da falsaj priesperantaj onidiroj, kaj la baza regulo estas, ke kiam iu diras ion negativan pri Esperanto, ĝi kutime baziĝas je misinformado.

Foje tiu granda kvanto da eraro – kaj supozeble la supozo ke onia gepatra lingvo aŭ preferata fremda lingvo estas minacata de Esperanto – eĉ ŝajnas rezultigi rektan malamon. En Facebook estas grupo “Esperanto Haters” kaj ne tre malproksime de tiaĵo troviĝas la anglisto Anatol Stefanowitsch, kiu iam skribis en blogo pri “la ĝena Esperanto, kiun oni ne sukcesas mortigi” kaj kiu havas “nur malfortaĉan milionon da parolantoj tutmonde”.

La kredo je la angla esence klarigeblas per tio, ke la koncernuloj ne havas sufiĉan scion pri Esperanto kaj same ne pri la problemoj rilate la anglan. Post multa penado, la angla sendube povas esti kontentige uzata. Tamen, la lernlaboro por la nordokcidento de EU estas signife pli malalta ol por la sudo kaj oriento, kie la landaj lingvoj estas konsiderinde pli for de la angla.

Do ne estas mirinde, ke nederlandanoj, svedoj kaj danoj parolas la anglan je ĉirkaŭ 85-90%, dum en naŭ EU-landoj nur 20-35% de la loĝantaro estas sufiĉe kapablaj pri la angla: Portugalio, Hispanio, Italio, Pollando, Ĉeĥio, Slovakio, Hungario, Rumanio kaj Bulgario. Kun tia elira situacio restas sufiĉe malklare, kiel eŭropa publiko povas komuniki sencohave kaj demokratie unu kun la alia en la angla.

Same, oni ne havu iluziojn pri ŝanĝeblecoj: En Bruselo la nombro de la anglaparolantoj variis inter 2001 kaj 2018 laŭ kvar individuaj enketoj en la intervalo de 30 ĝis 35 %, sen tendenco.

Rekomendoj ne pliboniĝas nur pro tio, ke oni havis ilin jam pasintece, kiam ili ankaŭ ne funkciis.

Lu Wunsch-Rolshoven


Pli pri la temo:

Ĉinoj ne ricevos Duolingo-kurson

TEJO diskonigis, ke post monato aperos Esperanto-kurso ĉe Duolingo por parolantoj de la ĉina. Tamen ŝajnas ke la kurso por ĉinlingvanoj ne aperos, ĉar Duolingo ne plu permesas volontulan laboron. Tio supozeble signifas, ke Esperanto ĝenerale perdos siajn poziciojn ĉe Duolingo.


La anonco de TEJO je la 8-a de junio

La 8-an de junio, TEJO faris grandan anoncon per siaj kontoj en Facebook, Twitter kaj Instagram: “Belega novaĵo! Duolingo anoncis ke ekde la 5-a de julio eblos lerni Esperanton el la ĉina!” La anonco enhavis ligilon al la retejo de Duolingo, kie estas anonco (en la ĉina) pri la kurso. Kompreneble la afiŝoj estis popularaj, kaj multaj esperantistoj esprimis sian ĝojon pri la novaĵo. Sed ĉu ĝi veras?

Baldaŭ aperis duboj. Kutime, novaj kursoj eniras la tiel nomatan “kovilon” ĝis ili estas pretaj por publikigo, sed la ĉina kurso ne estas videbla tie. Neniu oficiala konto de Duolingo anoncis la kurson kaj la paĝo ne nomas la teamon de laborantoj.

La fama jutubisto Richard “Evildea” Delamore respondis al la anonco kaj diris: “Laŭmemore, tiu informo aŭtomate ĝisdatiĝas ĉiumonate, sed ĉiuj kurskreantoj estis forbaritaj antaŭlonge.”

Libera Folio kontaktis Ruth Kevess-Cohen, kontribuanton al la Duolingo-kurso por angleparolantoj, kiu diris ke la kurso ne aperos.

– Tiu kurso ne estos eldonita de Duolingo, bedaŭrinde. Neniu plu prilaboras ĝin… Ŝajnas, ke la firmao ne konsideras tiun kurson sufiĉe grava por pagi homojn trakti ĝin. Duolingo ne plu permesas volontulan laboron.

Ĉar volontula laboro estas ĉesigita, tio kredeble signifos ankaŭ, ke oni ne plu ĝisdatigos la kursojn pri Esperanto, kaj ke novaj kursoj pri Esperanto ne plu aperos.

Libera Folio kontaktis ankaŭ Qi Zhou (kiu uzas la esperantan nomon Ĉigo Esperisto), la ĉef-laboranton de la ĉina kurso. Li informis nin ke la kurso ne aperos post unu monato, ĉar Duolingo ne plu subtenas ĝin.


La paĝo de Duolingo pri la kurso

– Ege bedaŭrinde, ke la kurso ne estas preta. Mi faris pli ol tri mil frazojn kaj mia amiko, la alia kunlaboranto, faris pli ol unu mil frazojn, kaj kelkaj aliaj kunlaborantoj faris kelkcent frazojn. En la lasta jaro, Duolingo diris ke ili ne volas laborigi volontulojn senpage, do ili pagis iom da mono al ni, kaj la kurso ĉesis.

– En la komenco de ĉi jaro, ni kunlaborantoj demandis Duolingon, kiam la laboro povos rekomenciĝi, sed Duolingo respondis ke ĝi ne povas rekomenciĝi en mallonga tempo. Mi pensas ke la daŭro eble estos unu jaro. Ni urĝe bezonas fortegan subtenon el UEA, TEJO, Libera Folio, kaj aliaj Esperantaj organizoj por demandi aŭ peti Duolingon igi la laboron pri la kurso rekomenciĝi laŭeble plej frue!


La nova anonco de TEJO je la 11-a de junio

Qi Zhou klarigis ke unu kialo por la manko de subteno estas la sinteno de la ĉina ŝtato, kiu malinstigas studentajn kursojn ekster lernejoj. Kadre de tio, Duolingo malaperis de la AppStore en Ĉinio antaŭ unu jaro.

Je la 11-a de junio, TEJO redaktis la anoncon ĉe sia fejsbuka paĝo. Ĝi nun tekstas:

– Ĝisdatigo: Onidire la Esperanto-kurso el la ĉina estis nuligita. Tamen ĝi daŭre estas anoncita ĉe la oficiala retejo de Duolingo. Ĉu la kurso estos aŭ ne?

Robert Nielsen

Charters plu estros UEA

Duncan Charters restos prezidanto de UEA, laŭ propono de la elekta komisiono. Kiel novaj estraranoj estas proponataj Aurora Bute kaj François Lo Jacomo.


Duncan Charters.

La fina raporto de la elekta komisiono de UEA por la mandatperiodo 2022-2025 estis afiŝita en la retejo de la asocio vendrede la 10-an de junio. Laŭ la propono de la komisiono, Duncan Charters restu prezidanto de la asocio dum plia trijara periodo.

Kiel unua vicprezidanto laŭ la propono de la elekta komisiono restos Fernando Maia.

Kiel nova dua vicprezidanto aperas Amri Wandel, kiu en la nuna estraro estas respondeca pri scienca kaj faka agado, Mez-Oriento kaj norda Afriko. Kiel tute novaj estraranoj estas proponataj Aurora Bute kaj François Lo Jacomo.

Aparte rimarkindas, ke François Lo Jacomo akre kritikis la decidon vendi la domon en Nieuwe Binnenweg 176.

La estraron forlasos Huang Yinbao (Trezoro) kaj Orlando Raola. Huang Yinbao en la nuna estraro estas vicprezidanto kaj respondecas pri financoj kaj rilatoj kun Unesko, dum Orlando Raola respondecas pri kulturo, kongresoj, biblioteko, eldonado.

La eldona agado de UEA dum la nuna mandatperiodo estis nerimarkebla, dum la respondeco pri kongresoj kaj biblioteko estis fordonita, do eble ne plu estas bezonata aparta estrarano por tiuj taskoj.

Por la komisiono de financo la elekta komisiono proponas Pascal Dubourg Glatigny, Gary Evans, Piotr Karcz kaj Francesco Maurelli.

Kiel nova komitatano C estas proponata interalie Gbeglo Koffi, iama estrarano de UEA kiu dum pluraj jaroj troviĝis en akra konflikto kun UEA kaj ankaŭ kun la landa asocio de UEA en Togolando. Li ankaŭ fondis organizaĵon konkurencan kun la afrika agado de UEA.

La nova estraro de UEA estos elektita dum la Universala Kongreso en Montrealo en aŭgusto.

Aĉetu la Centran Oficejon

La domo en kiu ekde 1962 troviĝas la Centra Oficejo de Universala Esperanto-Asocio nun estas vendata. La domo estas proponata al aĉetantoj en la retejo de nederlanda maklerista firmao por la prezo de 1,8 milionoj da eŭroj. La merkata valoro de la domo laŭ pli frua takso estas ĉirkaŭ unu miliono da euroj. 


La anonco pri la vendo en la retejo Funda.

Nun eblas aĉeti la domon de UEA en Nieuwe Binnenweg 176. La domo estas anoncata por vendo ĉe la maklerista firmao Ooms kaj en la vaste konata retejo Funda. La sorto de la domo estas diskutata ekde pluraj jaroj, kaj en februaro la komitato decidis, ke ĝi estu vendita.

Jam en 2019 la tiama prezidanto de UEA, Mark Fettes, proponis fordonaci la bibliotekon de UEA, fermi la libroservon, luigi la domon en Roterdamo kaj movi la reduktitan oficejon al malpli kosta lando. La komitato tiam decidis ne tuj buĉi la oficejon.

En financa raporto publikigita en 2020, oni taksis, ke eblus vendi la oficejon por 500 000 eŭroj. Baldaŭ poste la komitato de UEA aprobis planon, laŭ kiu almenaŭ parto de la Centra Oficejo estu luigita. Pli multaj oficistoj laboru ekster Nederlando, kaj ankaŭ la libroservo laŭ la plano estu movita al alia lando.

En aŭgusto 2021 Libera Folio povis raporti, ke la estraro de UEA volas fermi kaj vendi la sidejon de la asocio en Nieuwe Binnenweg. En Roterdamo restu nur la administra kaj financa fakoj, kiuj funkciu en eksa frizejo en la Volontula domo. La propono estis prezentita en 14-paĝa sekreta dokumento, sendita al la komitatanoj de UEA nur kelkajn horojn antaŭ la kunsido de la komitato.


La kafoĉambro de la Centra Oficejo en foto afiŝita en la vendoanonco.

La komitato de UEA tiam senproteste ricevis la planon de la estraro, laŭ kiu la Centra Oficejo estos malplenigita kaj vendita. La biblioteko Hector Hodler laŭ la plano estos dividita inter Aŭstria Nacia Biblioteko kaj deponejo en Slovakio, dum gravaj funkcioj de la asocio estos transdonitaj al la organizaĵo E@I same en Slovakio.

La plano pri la libroservo kaj kongresa administrado estis aprobitaj de la komitato en septembro 2021. En oktobro la komitato decidis, ke la arkivo de UEA estu transdonita al la Aŭstria nacia biblioteko en Vieno.

En novembro 2021 la ĝenerala direktoro de UEA, Martin Schäffer, en raporto farita laŭ peto de la komitato konkludis, ke el financa vidpunkto estas plej oportune vendi la domon ĉe Nieuwe Binnenweg 176. En februaro 2022 la komitato de UEA sekvis la rekomendon de Martin Schäffer kaj decidis, ke la domo estu vendita.

Laŭ la raporto de Schäffer la merkata valoro de la domo estas proksimume unu miliono da eŭroj. UEA ricevis unu oferton de nenomita aĉetanto, kiu pretus pagi 1,075 milionojn da eŭroj por la domo. Evidente la makleristo nun anoncas pli altan prezon por sondi la merkaton.

En la domo en Nieuwe Binnenweg plu funkcias la libroservo de UEA, kiun laŭplane transprenos la organizaĵo E@I en Slovakio. Ionel Oneţ, kiu prizorgas la libroservon, ŝajne laboros ankoraŭ kelkajn monatojn antaŭ ol emeritiĝi.

La multjara konstanta kongresa sekretario de UEA, Clay Magalhães, perdis sian postenon, kiam la kongresa administrado de la asocio estis transdonita al la organizaĵo E@I en Slovakio. Li ŝajne nun laboras siajn lastajn semajnojn ĉe UEA.

Parto de la biblioteko de UEA estos transprenita de la Aŭstria nacia biblioteko. La verkoj, kiujn tiu biblioteko ne deziras transpreni (ĉefe duoblaĵoj) ŝajne estos lokitaj en deponejo en Slovakio.


Pli pri la temo:



Kunvenĉambro de la CO en foto afiŝita en la anonco de la makleristo.

Priskribo de la domo en la retejo de la makleristo

Nederlandlingva originalo ĉi tie.

Ĝenerale

Vendebla estas kompleta konstruaĵo sur privata tereno de 372 m² kun totala areo de proksimume 520 m² disigitaj sur 4 etaĝoj.

La komplekso estas uzata de Esperanto-Asocio de preskaŭ 70 jaroj, parte kiel librovendejo, parte kiel biblioteko, kiel stokejo kaj oficeja spaco.

La konstruaĵo bone taŭgas al alternativa uzo, kiel kombinaĵo de oficeja spaco en la kelo / unua etaĝo kun loĝado supre, aŭ eĉ nura loĝado.

Transformaj ebloj de oficejo al loĝado


Oficeja ĉambro en foto afiŝita en la anonco de la makleristo.

Por la celo de ĉi tiu venda proceduro, ni estis en kontakto kun la Municipo de Roterdamo, kiu ne volas ŝanĝi la uzant-funkcion. Ni atentigas al kandidatoj, ke komuniko telefone farita de la municipo ne havas juran forton. Ĉiu peto por ŝanĝo de uzo kaj ĝisfunda renovigo estas kondiĉita de kutimaj proceduroj kiel ampleksa peto por media permeso aŭ oficiala prepara konsulto.

Loko

La posedaĵo situas en la centro de Roterdamo proksime de la kruciĝo kun ‘s-Gravendijkwal. La strato Nieuwe Binnenweg elstaras precipe kiel vigla strato kun varia gamo da butikoj kaj restoracioj. En la tuja najbaraĵo estas multaj manĝejoj kiel Stalles, Ro-town kaj Het Westerpaviljoen.

Alirebleco


Alia oficeja ĉambro en foto afiŝita de la maklerejo.

La alirebleco per publika transporto estas bonega. Estas tramhaltejo praktike antaŭ la pordo kaj ankaŭ la metrostacio Eendrachtsplein kaj Roterdama Centra Stacio estas je piedirdistanco.
Kaj la aŭtovojoj A13, A15, A16 kaj A20 povas esti atingitaj rapide per ‘s-Gravendijkwal, Maastunnel aŭ per Maasboulevard.

Katastra nomo

Municipo de Delfshaven, sekcio E, numero 1075, areo 372 m².

Aranĝo

La objekto konsistas el entute ĉirkaŭ 520 m² kaj nuntempe estas dividita jene:

  • Proks. 247 m² da komerca spaco situanta en la kelo, nuntempe uzata kiel librejo, biblioteko kaj stokejo.
  • Proks. 97 m² da komerca spaco situanta sur la unua etaĝo, nuntempe uzata kiel oficeja spaco.
  • Proks. 93 m² da komerca spaco situanta sur la 1-a etaĝo, nuntempe uzata kiel oficeja spaco.
  • Proks. 83 m² da komerca spaco situanta sur la 2-a etaĝo, nuntempe limigita en uzo kiel loĝejo.

Aldone ĝardeno de ĉirkaŭ 100 m².

Virinaj kandidatoj mankas ĉe TEJO

La elekta komisiono de TEJO remalfermis kandidatiĝon por la estraro, ĉar nur unu el ok kandidatoj estis virino. La nova limdato estas la 12-a de junio, kaj la elekto okazos dum la sekva monato. Nova estraro de TEJO nuntempe estas elektata ĉiujare.

En 2020, kvin el la naŭ TEJO-estraranoj elektitaj estis virinoj, inkluzive la prezidanton, ĝeneralan sekretarion kaj kasiston. En 2021, nur du el naŭ estraranoj estis inoj, kaj en 2022 povus okazi ke neniu virino estos elektita. Laŭ Vikipedio, lastfoje oni elektis estraron kun malpli ol du virinoj en 1999. Tiam neniu virino estis elektita.

El la ok kandidatoj por la nova estraro nur unu estas virino. Pro tio la elekta komisiono remalfermas kandidatiĝon kaj invitas pli da virinoj kandidatiĝi. Laŭ preciza formulo en la alvoko, oni invitas tiujn, “kiuj identigas sin ne-vire”, por klare bonvenigi ankaŭ transgenrulojn.

Antaŭ unu monato, la komitato de TEJO voĉdonis por la dua fojo kontraŭ propono por krei kvotojn laŭ genro kaj geografio. Do ne ekzistas formala regulo, laŭ kiu la estraro devas esti diversa. Tamen la reglamento por la elekta komisiono postulas, ke “la Komisiono serĉu la kandidatojn strebante kunmeti teamon el diversa aĝo, genro kaj loĝloko.”

Membro de la Elekta Komisiono, Ana Ribeiro, klarigis al Libera Folio kial genra ekvilibro en la estraro de TEJO estas grava.


Ana Ribeiro

– Unue ĉiuj havas propran vivsperton kaj povas porti malsimilajn vidpunktojn al la laboro, diverseco (ne nur genra) estas grava por ke pli da vidpunktoj povu esti reprezentataj en la sama diskuto.

– Due, ĉar virinoj estas historie subpremataj de viroj kaj en multaj kulturoj instruataj ĉiam esti “sub” la viroj, estas ofte malfacile por virinoj esti aŭskultataj aŭ eĉ paroli en ĉambro kie estas nur viroj, do ekvilibro kreus pli agrablan etoson kie ĉiuj sentus sin pli bonvenaj por paroli kaj esti aŭskultitaj.

– Trie, ni volas ke ĉiuj vidu ke TEJO estas loko por ili, mi kredas ke kiam estas iu simila al mi en grava pozicio (kiel en TEJO-Estraro, ekzemple) mi povas vidi ke ankaŭ por mi eblas tiu pozicio, do tial gravas ke homoj el diversaj fonoj estu en TEJO-Estraro: por ke aktivuloj povu identigi sin kun tiu kiu plej similas al ili mem.

Malgraŭ la manko de genra diverseco, la komisiono raportas ke estas sukcesa geografia diverseco kaj almenaŭ po unu kandidato venas el Afriko, Azio, Eŭropo, kaj Sud-Ameriko. Ankaŭ estas almenaŭ unu kandidato por ĉiu ofico.

La elekto okazos interrete je la 23-a de julio dum eksterordinara kunveno de la komitato. La Elekta Komisiono petas ke kandidatoj sendu mesaĝon al elekta.komisiono@tejo.org ĝis la 12-a de junio kun vivresumo kaj motiva letero.

Robert Nielsen

Esperanta literaturo disvastiĝas en la korea

La korea esperantisto Jeong Ryeol Jang tradukis jam pli ol dudek romanojn el Esperanto al la korea. Inter ili estas klasikaĵoj de Julio Baghy, sed ankaŭ ekzemple verkoj de Štimec kaj Bronŝtejn. La plej multaj el la libroj aperis en malgranda eldonkvanto, sed kelkaj ricevis grandan atenton en Koreio. 


Jeong Ryeol Jang kun la ĵurnalo Busan.

Jeong Ryeol Jang lernis Esperanton en 1980 kaj tuj ekhavis la ideon traduki el la Esperanto-literaturo al la korea lingvo.

– Mi deziris konigi la Esperanto-literaturon al korea legantaro por komprenigi la Esperanto-kulturon.

Inter la pli ol dudek Esperantaj romanoj tradukitaj de li estas pluraj verkoj de Julio Baghy, interalie la klasikaĵoj “Viktimoj” kaj “Sur sanga tero”. Aperis en la korea ankaŭ verkoj de Spomenka Štimec, Tibor Sekelj, Laŭlum kaj Ba Jin.

– La verkojn de Eroŝenko mi eldonis en korea versio en 3 volumoj. Tion la tagĵurnalo Busan tre alte taksis en 2020. La ĵurnalo Busan havas kelkajn konatulojn-raportistojn kiuj interesiĝas pri Esperantaj aferoj. En aprilo, mi sukcesis aperigi du artikolojn pri la milito en Ukrainio. Unu estas verkita de la ukrainia poeto Petro Palivoda. La alia estis el Pollando, de la instruistino Grażyna, pri rifuĝintoj el Ukrainio.

Relative grandan eldonkvanton havis la korea versio de “Kumeŭaŭa, la filo de la ĝangalo” de Tibor Sekelj, kiu aperis en 2 000 ekzempleroj, kaj “Aŭtuno en la printempo” de Ba Jin, kies eldonkvanto estis pli ol 1 500 ekzempleroj. Tiuj verkoj estis rekomenditaj de la ministerio de kulturo de Koreio en 2008.


Kelkaj el la tradukoj de Jeong Ryeol Jang.

En 2021 kaj 2022 en malpli granda kvanto estis eldonitaj multaj el la aliaj tradukoj de Jeong Ryeol Jang. Pri tio helpis la eldonejo Zindale, kiun la esperantisto Oh Tae-young (Mateno) fondis post sia emeritiĝo.

– Mi malfermis Esperanto-rilatan eldonejon post la emeritiĝo, ĉar mi volas antaŭenigi Esperanton, disvolvi kapablojn kaj praktiki Esperanton, por ke ni povu profunde koni aliajn kulturojn surbaze de nia kompreno de la hodiaŭa internaciigita kulturo per Esperanto. Esperanto estas kultura lingvo en la internacia komunumo kaj bonega rimedo por ni ĝuste kompreni homojn krom ni mem, aliajn urbojn, homojn el aliaj landoj, kaj homojn el aliaj lingvoj, Oh Tae-young rakontas.

La eldonejo faras ne gajnon, sed male kaŭzas elspezon, sed ĝi celas kontribui al kultura laboro kaj la pacmovado, li diras. Inter la tradukoj nun publikigitaj estas tri verkoj de Mikaelo Bronŝtejn, kiujn Oh Tae-young aparte aprezas: “Oni ne pafas en Jamburg”, “Legendoj pri SEJM” kaj “Urbo Goblinsk”.


La eldonisto Oh Tae-young.

– Bronŝtejn produktas verkojn, kiuj montras, ke io ajn povas esti esprimita en Esperanto per libera stilo, faciligante la legadon kaj profundan pripensadon post legado. Per ĉi tiuj libroj ni scias kaj lernas pri la spirito de nia altranga esperantisto, kiu studis kaj uzis la lingvon, kaj klopodis por krei belan mondon.

La verkoj de Bronŝtejn laŭ li interalie donas perspektivon al la sovetia sistemo en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj.

– Ĉar junuloj, kiuj sekvas siajn revojn kaj idealojn, scias, lernas kaj uzas Esperanton, mi omaĝos al la laborego de niaj antaŭuloj, legante la paŝojn de iliaj bataloj kun la registaroj de socialismo, totalismo kaj regata socio. Ankaŭ nun, mia koro doloras pro la malfeliĉa fakto, ke la internacia lingvo ne havas egalan lokon kiel pontvorto, kiu kunligus la teron kun amo kaj paco anstataŭ komercismo, materialismo kaj tiraneco de granda nacia potenco.

Van Oostendorp estros Esperanto Nederland

Profesoro Marc van Oostendorp estas elektita kiel nova prezidanto de la asocio Esperanto Nederland, la landa asocio de UEA, dum ĝia jarkunveno la 21-an de majo 2022 en Lunteren.


Marc van Oostendorp.

Van Oostendorp estas konata lingvisto kaj ekde 2017 profesoro pri la nederlanda lingvo kaj akademia komunikado ĉe Radboud Universitato en Nimego. Antaŭe li interalie estis profesoro en Lejdeno kaj Toronto.

De 1997 ĝis 2001 li estis privatdocento pri “Interlingvistiko kaj Esperanto” ĉe la Universitato de Amsterdamo. Van Oostendorp estas ankaŭ konata pro liaj kontribuoj al la revuo Onze Taal, la ĵurnalo NRC, la revuo Neerlandistiek kaj Radio Noord-Holland.

Van Oostendorp lernis la lingvon en sia infanaĝo, sed diras ke lin altiras precipe la idealoj, kiuj en mondo plena de nekompreno laŭ li estas “pli aktualaj ol iam antaŭe”: “Esperantistoj strebas al mondo en kiu ni honeste parolas unu kun la alia surbaze de egalvaloro.

Ĝuste tio mankas nun, dum la homaro verŝajne ĉiujn nunajn problemojn – de la klimatkrizo ĝis pandemioj ĝis la milito en Eŭropo – povas venki nur se ni estas pretaj interparoli en lingvo kiu estas nenies kaj konsekvence ĉies.”

Van Oostendorp ne estas la unua Nimega profesoro kiu sin dediĉis al Esperanto. En la 15-a de majo Titus Brandsma (1881-1942) estis kanonizita fare de papo Francisko. Brandsma estis ĝis sia morto ankaŭ profesoro en la tiama Katolika Universitato de Nimego kaj krome unu el la fondintoj de la nederlanda katolika Esperanto-asocio.

Komuniko de Esperanto Nederland
Ineke Emmelkamp, sekretario

Prezidanto de EAF kondamnas la atakon de Rusio

La nova prezidanto de Esperanto-Asocio de Finnlando en la oficiala organo de la asocio forte kondamnis la militadon de Rusio en Ukrainio. Ni petis Juha Metsäkallas klarigi, kial li trovis necesa tian deklaron.

Juha Metsäkallas estis elektita kiel prezidanto de Esperanto-Asocio de Finnlando (EAF) dum la jarkunveno de la asocio fine de marto. En la unua numero de la oficiala organo de EAF post la jarkunveno aperis en la finna kaj en Esperanto lia jena deklaro:

 



La aktuala numero de Esperantolehti, la oficiala organo de EAF.

Se ni travivus normalan tempon, mi dankus la eksan prezidanton pro ties agado kaj la jarkunvenon pro tio, ke la membroj de Esperanto-Asocio de Finnlando (EAF) elektis min kiel novan prezidanton. Kaj mi ja dankas ilin, sed bedaŭrinde ne sufiĉas eldiri nur tiujn dankojn.

Ene de la Esperanto-movado neŭtraleco estas kiel sankta bovino: eldiru nenion pri mondpolitikaj temoj. Tio evidentiĝis en la deklaro de UEA datita la 27-an de februaro pri la milito en Ukrainio. La deklaron oni povas rigardi kiel komplete senenhavan kaj hipokritan, en kiu oni eĉ ne kapablis mencii “specialan operacon” kaj la antagonistojn. Tia ekstrema neŭtraleco funkcias nur tiom longe, kiam oni povas supozi, ke ĉiuj antagonistoj strebas al io bona.

Kion fari, se antagonisto estas iu Ratko Mladić, Baŝar al-Assad, Xi Jinping aŭ Vladimir Putin, kiu estas preta kaj vola masakri en Srebrenico, ordoni paramilitistajn ŝabiha-trupojn torturi, realigi genocidon kun jam pli ol 3 milionoj da ujguraj viktimoj aŭ nun plejlaste amasmurdojn en Buĉa kaj aliloke en Ukrainio?

Ĉi tiam neŭtraleco agas kontraŭ si mem, ĉar nekondamnante ni permesas la teruraĵojn. Konata vero ja estas, ke por la venko de la malbono sufiĉas, ke la bonuloj faras nenion.

Kiel komforta estus la ideo, ke la Esperantistoj estus tiuj bonuloj, sed tio malpravas. La plej okulfrapaj ekzemploj verŝajne estas la eldiroj de la prezidanto de Rusia Esperantista Unio (REU) Aleksandr Lebedev (la Esperantajn tradukojn de la origine en la rusa publikigitaj eldiroj oni trovas en Libera Folio) kun ŝatoj ekzemple de la akademiano Valentin Melnikov. En tiuj privatpersonaj eldiroj Lebedev postulas, ke oni disdividu la laŭ li artefarite kreitan ŝtaton de Ukrainio kaj oni komplete “sennaziigu” ĝin. Ne restas klare, kion tiu “sennaziigo” signifas.

Jam la reguloj de EAF, sed ankaŭ la postulo de la humaneco devigas nin agi. Ĉi tial ni, la membroj de EAF, kondamnas Putin kaj ties lakeetojn – inkluzive la estron de REU – pro la atako kontraŭ Ukrainio kun intencaj teruraĵoj kontraŭ la civiluloj.

Juha Metsäkallas


 

Libera Folio petis la novan prezidanton de EAF klarigi, kial li trovis tian deklaron necesa. Jen kion li diris:


Juha Metsäkallas. Foto: Privata.

– Mi atente sekvas novaĵojn (plejparte ĉe la nacia elsenda firmao Yle, la plej granda nacia gazeto Helsingin Sanomat, Libera Folio kaj BBC sed ankaŭ ĉe aliaj amaskomuniloj) pri tio, kio okazas en Ukrainio, kaj ne restas klare, kion “sennaziigo” signifas. Mi jam kelkan tempon demandis min, kion signifas tiu laŭte proklamita neŭtraleco de Esperanto kaj de la Esperanto-movado.

– Kiam mi estis juna, mi legis multajn sciencfikciajn verkojn inkluzive tiujn de Isaac Asimov, kaj por sia konata serio pri robotoj, ri kreis la tri leĝojn de robotiko. Poste en alia romano malkovriĝas, ke tiuj tri leĝoj funkcias nur sub supozo kiun oni subkomprenas (legu mem la librojn por ekscii, kio tiu estas).

– Kiam mi legis la artikolon pri la eldiroj de la prezidanto de REU en Libera Folio, mi furioziĝis kaj tuj pensis pri tiu malkovraĵo, Jes, klare! Neŭtraleco funkcias nur tiel longe, kiam ĉiuj partoprenantoj havas eĉ ete similan subkomprenatan supozon pri strebo al io bona. Sed la agoj de diktatoroj malofte obeas raciajn rezonojn. Do ni kontraŭstaru malbonulojn.

 


Pli pri la temo:


Ekde februaro 2022 validas novaj reguloj pri komentado: nur registritaj uzantoj kiuj indikas sian plenan nomon rajtas komenti.

Titus Brandsma – nova esperantista sanktulo

La katolika esperantisto Titus Brandsma kontraŭlaboris la naziajn okupantojn en Nederlando dum la dua mondmilito. Pro tio li estis sendita al koncentrejo, kie li pereis en 1942. Nun la papo deklaris lin sanktulo.

La karmelita monaĥo Titus Brandsma estis esperantisto kaj ĵurnalisto, kiu forpasis en koncentrejo dum la dua mondmilito. Li estis beatigita en 1985 de la tiama papo Johano Paŭlo la 2-a kiel ”martiro de la libereco de la esprimado”. La 15-an de majo la papo Francisko deklaris lin sanktulo.

Lige kun tio ni kun la permeso de la aŭtoro republikigas artikolon de Javier Alcalde pri Titus Brandsma. La artikolo pli frue aperis kadre de la projekto Militrakonto.

Ne ĉiuj ene de la katolika hierarkio kontraŭis la politikon de Hitler. Tamen, inter la religianoj, ja estis homoj, kiuj elstariĝis pro kuraĝa agado, kiel la aŭstro Max Josef Metzger (1887- 1944) kaj la polo Maksymilian Kolbe (1894 – 1941)1. Simpatianto de Esperanto, Kolbe estas vaste konata, ĉefe pro sia fina decido; nome, li propravole interŝanĝis sin en Auschwitz por alia malliberulo elektita de la nazioj por esti mortigita.

Sekve, la katolikaj esperantistoj konsideras lin unu el siaj patronoj. Siaflanke, ankaŭ Metzger estas esplorinda figuro. Dum la granda milito li kreis pacifistan asocion, kiu uzis Esperanton kiel laborlingvon. Poste, li estis arestita pro siaj kritikoj al la naziaj politikoj kaj kondamnita al morto, efektivigita per gilotino. Pri li verkis lastatempe Ulrich Lins, sed strange lia nomo ne aperas en la plurlingve tradukita eseo de Ulrich Matthias pri la katolika kaj protestanta Esperanto-movado, La nova latino de la eklezio (FEL, 2001).


Titus Brandsma. Fotisto nekonata.

Alia nomo, kiu ne aperas en la tamen leginda eseo de Matthias estas la friso Titus Brandsma (1881 – 1942), malgraŭ tio ke li, kiel Kolbe, estas ankaŭ patrono de la katolikaj esperantistoj. Fakte, temas pri la sola membro de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE), kiu beatiĝis – tion faris Johano Paŭlo la 2-a en 1985.

Pri Brandsma iom verkis en Espero Katolika Manuel Casanoves, kunfondinto kaj unua prezidanto de Kataluna Esperanto-Asocio, sed ankaŭ fondinto kaj unua prezidanto de la hispana sekcio de Amnesty International (kaj ankaŭ de tiu kataluna). Estas interese, ke iu kiel pastro Casanoves, kiu evidente zorgis pri (lingvaj kaj) homaj rajtoj, trovis en Brandsma etikan modelon por sia agado.

Naskita Anno Sjoerd Brandsma, li estis karmelita monaĥo, kiu mortis en la nazia koncentrejo en Dachau. Li eniris la novicejon de la karmelanoj en 1897 kaj prenis la nomon Titus. Li fariĝis karmelana pastro en 1905. Kaj en 1909 li doktoriĝis pri filozofio en Romo.

Kiel dirite, Titus Brandsma estis membro de IKUE, aperis en ties jarlibroj kaj konserviĝas leteroj, en kiuj li varbas kolegojn por la internacia lingvo. Li aktivis ankaŭ en la frisa kulturo, estis membro de pluraj institucioj tiurilate, kaj verkis lernolibron pri la lingvo.

Profesie, lia vivo ligiĝis al la katolika Universitato de Nimego, fondita de la nederlanda ŝtato en 1923 por la katolika komunumo de la lando. Tie li estis profesoro pri historio de mistiko (fakulo interalie pri la hispana sanktulino kaj mistikulino Tereza el Avilo) kaj ankaŭ rektoro.

Li pioniris inter tiuj, kiuj avertis pri la danĝeroj de la nacisocialismo, interalie kiel spirita konsilanto de la Nederlanda Katolika Asocio de Ĵurnalistoj. Tial li verkis, predikis kaj instruis favore al preslibero, kaj kondamnis la persekutadon kontraŭ la judoj. Krome li zorgis, ke la laboristoj de ĵurnaloj havu pli bonajn laborkondiĉojn. Kaj li favoris la ekumenan movadon.

Dum la okupado de lia lando, li daŭre agadis kuraĝe laŭ siaj valoroj kaj rifuzis kunlabori kun la kontraŭjudaj kaj naziaj politikoj de la nederlanda registaro, ekzemple pri la elpelo de juddevenaj infanoj el katolikaj mezlernejoj. Krome, li instigis fervore la katolikajn ĵurnalojn, por ke ili ne enlasu nazian propagandon en siajn paĝojn kaj ne publikigu tekstojn favorajn al la nacisocialismo.

Pro tio li estis arestita de Gestapo la 19-an de januaro 1942, kaj konatiĝis kun pluraj prizonoj en Nederlando, inkluzive de sep semajnoj en izolĉelo en Scheveningen, kaj de koncentrejo Amersfoort.

Korpe malsanema, li fine estis sendita al la ekstermejo Dachau, kie li estis plurfoje batita. Li mortis kvin semajnojn post sia alveno, la 26-an de julio 1942. Atestantoj memoris lin en tiuj lastaj momentoj preĝantan por la gardistoj, kaj ankaŭ por la flegistino kiu per mortiga injekto ĉesigis liajn suferojn. Same ŝi klarigis poste, ke Brandsma esceptis en sia ĝentila sinteno al ŝi, malsimile al ĉiu alia el tiaj mortantaj prizonuloj.

Krom dekoj da stratoj kaj pluraj religiaj konstruaĵoj dediĉitaj al li, hodiaŭ ekzistas Instituto Titus Brandsma en la Universitato Radboud (antaŭa Katolika Universitato de Nimego). Krome, ĉiun trian jaron oni aljuĝas la Premion Titus Brandsma al ĵurnalisto, eldonejo, komunikada profesoro, eldonaĵo aŭ instituto, kiu suferis minacojn aŭ persekutadon pro sia agado en amaskomunikiloj favore al afero grava el homa aŭ kristana vidpunkto. Tiuj kaj aliaj honoroj al la frisa pastro memorigas nin ke eĉ en ekstremaj cirkonstancoj eblas rezisti. Ankaŭ spirite.

Javier Alcalde


Bibliografio

  • Miguel María Arribas, El precio de la verdad, Postulación General de los Carmelitas, Romo, 1998.
  • Josse Alzin, Ce petit moine dangereux, Bonne Presse, Parizo, 1954.
  • H.W.F. Aukes, Het leven van Titus Brandsma, Utrecht-Antverpeno, 1985 [1961].
  • Manuel Casanoves, “P. Tito Bransma O. Carm. Martiro en la Dachau-koncentrejo antaŭ 30 jaroj”, Espero Katolika 4/1973.
  • Manuel Casanoves, “La moderna martiro Tito Brandsma estis esperantisto”, Espero Katolika 11/1985.
  • Ulrich Matthias, La nova latino de la Eklezio, Antverpeno, FEL, 2001.
  • Fernando Millán Romeral, “El poema del P. Tito Brandsma en esperanto e interlingua”, Analecta Ordinis Carmelitarum 63(1), jan-jun 2013, p. 134-147.
  • Joseph Rees, Titus Brandsma, a modern martyr, Sidgwick & Jackson, Londono, 1971.
  • Fausto Vallainc, Un Giornalista martire, Ancora, Milano, 1963
1    Kvankam ne esperantisto, menciindas Marceli Godlewski (1865 – 1945), kiu helpis al Wanda kaj Ludwik Krzysztof Zamenhof fuĝi el la varsovia geto.

TEJO perdis subvencion de 85 000 eŭroj

TEJO ne ricevis la buĝetitan administran subencion de 85 000 eŭroj. Tiu subvencio estas la ĉefa enspezo de TEJO, kaj ĝi devis kovri 58 procentojn el la kostoj de la asocio en la nuna jaro. La tuta buĝeto nun devas esti refarita kaj TEJO verŝajne devos maldungi oficistojn.

La 8-an de majo la TEJO-prezidanto Léon Kamenický skribis al la komitato de la asocio por informi ĉiujn, ke TEJO ne sukcesis ricevi la administran subvencion por 2022.

– Tiu subvencio estas la individue plej granda enspezo en nia buĝeto ĉiujare, kaj ĉi-jare ili tute ŝanĝis la proceduron pri kiel kandidatiĝi kaj kiel ili taksas ĝin. Ni ne estis tiom malproksime de la limo, sed bedaŭrinde ni (kiel pluraj aliaj eŭropaj neregistaraj junularaj organizoj kiuj antaŭe ricevis la subvencion) ne estis sukcesaj.

Li substrekis kiel grava la subvencio estas al la buĝeto de TEJO:

– En pasintaj jaroj ni ricevis 50 mil eŭrojn pro tiu subvencio, kaj ĉi-jare ni kandidatiĝis por 100 mil, kaj pro la nesukceso, tio signifas ke la Estraro de TEJO nun devas revizii la budĝeton kaj veni kun Plano B.

Laŭ la prezidanto la estraro jam decidis pri kelkaj agoj por savi monon, ekzemple la kvaronigo de la buĝeto por ĉeestaj estraraj kunsidoj. La estraro serĉos aliajn financeblojn – oni esperas ricevi monon per donackampanjo kaj aliaj subvencioj. Krome oni pledos al FOJE (Forumo Junulara Eŭropa) por pli bonaj kondiĉoj.

La estraro planas prepari novan buĝeton dum ĉeesta estrarkunsido en Prago kaj poste prezenti ĝin al la komitato ĝis la 25-a de majo.

La buĝeto de TEJO preskaŭ tute dependas de subvencioj de la Eŭropa Unio. Laŭ la buĝeto por 2022, el la tuta enspezo de 146 782 eŭroj sume 125 662 eŭroj (85 procentoj) venas de subvencioj, kaj nur 6 500 eŭroj de la membrokotizoj.

TEJO efektive petis administran subvencion de 125 000 eŭroj, sed pro la malcerteco pri tio, ĉu la peto estos akceptita, la buĝeto kompromise kalkulis nur pri enspezo de 85 000 eŭroj. Aldone oni buĝetis enspezon de iom pli ol 40 000 eŭroj de volontula subvencio, kiun oni plu ricevadas.

La buĝeto en sia teksto agnoskis la malfacilecon ricevi la administran subvencion: ”La kondiĉoj de la administra subvencio ŝanĝiĝis signife kompare al la lasta jaro, de unu flanko plialtiĝis la petebla sumo, aliflanke la buĝeto de la programo restis pli-malpli sama, kio signifas ke malpli da organizoj ricevos la subvencion.”

La buĝeto estis akceptita de la komitato senkontraŭe je la 14-a de januaro. Sed Michael Boris Mandirola, komitatano B, rimarkis la malcertecon pri la administra subvencio kaj diris ke la buĝeto “estas tre for de nia financa realo” ĉar la vera enspezo estos multe pli alta aŭ malalta.

Pro tio, la komitato jam tiam voĉdonis por ke la estraro devu prezenti novan buĝeton 21 tagoj post ekscio de la rezulto de la peto.

Responde al la malakcepto, Patricio Iglesias, komitatano B, diris ke en Argentino se organizo ne ricevas subvencion, la kutimo estas tuj organizi busojn plenaj de aktivuloj protesti antaŭ la agentejo. Li sugestis ke TEJO krei dokumenton kiu diru ion similan al:

”Pro ĉi tiu decido povas perdi siajn enspezojn 400 laboristoj de niaj organizoj kaj ties familioj, ĉirkaŭ 5 000 eŭropaj junuloj ne povos ĉeesti eventojn, pli ol 500 junuloj el Afriko, Azio kaj Latinameriko ne vizitos nian kontinenton por kulturaj interŝanĝoj, eventualaj laboraj procesoj povas signifi la malfondon de niaj NRO-j”, kaj tiel plu.

Li asertis ke neniu politikisto ŝatus ricevi tiun kritikon. Li tamen ne klarigis, kie troveblas la suferontaj 400 laboristoj de la Esperanto-organizaĵoj, la 5 000 eŭropaj kaj 500 ekstereŭropaj junuloj.

Michael Boris Mandirola diris ke ĉar TEJO ricevis la subvencion dum sep sinsekvaj jaroj, ĝi kerne rolas en la planoj de la organizo. Pro tio, li skribis: “mi dubas ke la dungosituacio povus resti senŝanĝa”. Tamen TEJO verŝajne ne devos maldungi 400 oficistojn.

Robert Nielsen

Carnap – filozofo forgesita de esperantistoj

Rudolf Carnap (1891–1970) estis tre konata germana filozofo kaj logikisto, kiu forlasis Germanion pro la naziismo. Li lernis Esperanton kiel 14-jarulo kaj diversmaniere uzis ĝin dum sia tuta vivo. Tamen ĝis lastatempe malmulto estis konata pri lia esperantisteco. Nun aperis ampleksa artikolo de Ulrich Lins pri la temo. Libera Folio intervjuis la aŭtoron.

La germanlingva artikolo Sprache transnational: Rudolf Carnap und
die Esperantobewegung (Transnacia lingvo: Rudolf Carnap kaj la Esperanto-movado) aperis en la kolekto Logischer Empirismus, Lebensreform und die deutsche Jugendbewegung kiu estas libere elŝutebla ĉe la eldonejo.

Libera Folio: Via artikolo pri Rudolf Carnap aperis en pli vasta kolekto de artikoloj. Pri kio temas tiu kolekto kaj kiel vi fariĝis unu el ĝiaj aŭtoroj?

Ulrich Lins: – La kolekto traktas logikan empiriismon, vivreformon kaj la germanan ”Junularmovadon“, kiuj estas temaroj, kiuj ebligas kompreni la fruan intelektan evoluon de Carnap, nun rekonata kiel unu el la plej gravaj filozofoj de la dudeka jarcento. Mia kontakto kun ”karnapologoj“ komenciĝis en 2012, kiam mi scivolis pri la eblo konsulti arkivaĵojn de Carnap. Tiuj troviĝas en Pittsburgh, sed mikrofilme ankaŭ en Konstanz. Montriĝis, ke la homoj, kiujn mi kontaktis en Konstanz kaj poste Vieno, estis jam forte okupitaj per esploro de la ampleksa skriba postlasaĵo de Carnap. Ili volonte akceptis mian interesiĝon, ĉar pri lia rilato al Esperanto ĉiuj bone sciis, tamen ne konante detalojn pri lia esperantisteco.

– Tiutempe en Usono kaj alilande oni komencis malkovri la kulturhistoriajn radikojn de Carnap. Tio harmoniis kun mia scivolo. La kontakto evoluis, kaj en junio 2016 mi estis invitita de la Viena Universitato al internacia, plurfaka konferenco. Tie, en la Instituto ”Viena Cirklo“, mi prelegis pri tio, kion mi ĝis tiam sciis pri Carnap kaj Esperanto. Poste oni petis min disponigi por libro mian (reviziitan) tekston. Tiu libro ĵus aperis. En Lahti (2019) kadre de la Universala Kongreso (UK) mi prezentis la tiaman staton de mia scio pri Carnap. Mi aldonu, ke pasintjare kaj komence de la nuna jaro aperis duvolume la delonge atendata eldono de la taglibroj de Carnap, en kies estiĝoprocezo mi povis jen kaj jen helpeti pri Esperantaj temoj.

Kiel vi eksciis pri la esperantisteco de Carnap?

– Kiam Victor Sadler en 1967-68 planis la eldonon de la revuo La monda lingvo-problemo (LMLP), la nuna LPLP, respondeculoj de la eldonejo Mouton, ĉe kiu la revuo estis aperonta, alparolis lin pri la esperantisteco de Carnap. Ili referencis al la aŭtobiografio de Carnap, kies angla originalo aperis en 1963. Sadler rakontis al mi, ke li estis surprizita, ne konsciante ke Carnap delonge estis membro de UEA kaj ke unu verko lia (Abriss der Logistik, 1929) troviĝas en Biblioteko Hodler. Verŝajne Carnap iam donace sendis tiun ekzempleron al UEA.

– En 1993 aperis germana traduko de la aŭtobiografio, en la serio de Reclam-libretoj. Fascinis min, ke Carnap mallonge, sed imprese rakontis pri sia vojo al Esperanto kaj siaj junaĝaj spertoj per Esperanto. Tion multaj citis, esperantistoj kompreneble, sed ankaŭ ekzemple Umberto Eco. La inviton de Sadler iĝi membro de la redakcia konsilantaro de LMLP Carnap kun bedaŭro malakceptis pro sia progresinta aĝo.

Kiam kaj kiel Carnap lernis la lingvon? Kio motivis lin fari tion aŭ ĉu temis nur pri scivolemo?


Rudolf Carnap en 1935. Foto: Francis Schmidt

– Li aŭtodidakte lernis Esperanton en 1905 aŭ 1906 kiel gimnaziano en Barmen, kiu nun estas parto de la urbo Wuppertal. La 14-an de februaro 1908 li komencis skribi taglibron, en kiu la 19-an de februaro ni povas legi lian konfeson: ”Mi denove ĉiutage entuziasmas pri Esperanto.“ En la organo de UEA (1908-10-01) li aperigis sian deziron korespondi – ”kun negermanoj“, kiel li precizigis. Baldaŭ sekvis artikolo lia, ”Kiel oni faras enigmojn en Esperanto?“ En la menciita taglibraro ĝi unuafoje aperis en listo de liaj verkoj; ĝi estas lia plej frua publikigita teksto. Post sia ekstudo en Jena (1910) Carnap tie iĝis delegito de UEA.

Ĉu Esperanto estis nur unu ĉapitro en lia vivo aŭ tutviva afero?

– En aŭgusto 1908 li vojaĝis al la Kvara UK en Dresdeno. Tie li aŭskultis la festparoladon de Zamenhof kaj vidis la prezenton de Ifigenio en Taŭrido. Ambaŭ eventoj profunde impresis lin. Ankoraŭ en 1963 li memoris la kongreson ”kvazaŭ miraklo“. Li skribis, ke Zamenhof kuraĝigis lin dediĉi sin dumvive al la ideo, ke ”nia laboro servu ne nur al nia propra nacio, sed al la tuta homaro“. Carnap ĉiam sentis sin ligita al ”scienca humanismo“.

– Ses jarojn post la Dresdena UK eksplodis la mondmilito, en kiu Carnap soldatservis. En 1922, do antaŭ precize cent jaroj, li denove povis vojaĝi – al la UK en Helsinki. Sur la ŝipo ekirinta en Lübeck li konatiĝis kun bulgara studento de agronomio, Atanas D. Atanasov (1897-1957), kun kiu li amikiĝis. Ili restis kune dum kvar semajnoj kaj daŭre parolis Esperante, ne nur en Helsinki, sed ankaŭ en postkongresa ekskurso per petveturado tra la baltaj landoj. En Tallinn ilin invitis al tagmanĝo la fratinoj Agnes, Helmi kaj Hilda Dresen, kun kiuj ili antaŭe konatiĝis en Helsinki.

Oni ne trafas la nomon de Rudolf Carnap en verkoj pri la historio de la movado. Ĉu li tamen partoprenis ĝin kiel simpla movadano?

– Li ne multe aktivis ”por la movado“ post 1925, sed ĝismorte konservis fidelecon al Esperanto. Dank‘ al la taglibro ni scias, ke komence de la dudekaj jaroj li vigle partoprenis movad-aktivadojn. Li tre laŭdis la kongresajn paroladojn de Edmond Privat kaj renkontis aliajn esperantistojn, ekzemple la strangetan hispanon Julio Mangada. Flanke li kritikis gravulojn kiel Johannes Dietterle (”malbona, germana prononco“), Petro Stojan kaj Charles Baudouin (kiu parolis “iom tro edife”); sendube li ne imagis kompreneble, ke tiuj liaj rimarkoj telegramstile notitaj en taglibro estos post cent jaroj legeblaj libroforme.

– Al unu korespondanto li konsilis, ke la ĉefverkon de Immanuel Kant (Kritik der reinen Vernunft) oni prefere nomu en Esperanto ”Kritiko al la pura racio“ – ne ”de la pura racio“. En Vieno en 1924, okaze de la UK, sed eksterkongrese, li ligis kontaktojn, kiuj markis la komenciĝon de lia scienca kariero: en 1926 li eklaboris kiel docento en la Viena Universitato. Li estis unu el la kernaj membroj de la famiĝonta Viena Cirklo de filozofoj kaj sciencistoj, kiuj pionire antaŭenigis la t.n. analizan filozofion.

Carnap fariĝis fama filozofo. Ĉu estis iu interrilato inter lia okupiĝo pri Esperanto kaj lia akademia vivo aŭ ĉu li tenis la du aferojn apartaj?

– Ĉe li eble ĉio interrilatis. Filozofio estis por Carnap ne metafiziko aŭ simile, sed afero, kiu celis al socia praktiko kaj al reformo de la ĉiutaga vivo. Ĉar politikon li konsideris branĉo de praktika filozofio, li ne tre ŝatis la nepolitikemon de germanoj. Fine de la Unua Mondmilito li aliĝis al la homamasoj, kiuj en Berlino manifestaciis “por paco kaj pano”. Li preskaŭ membriĝis en la Komunista Partio de Germanio, sed fine sub la impreso de la bolŝevika teroro preferis moderan, nedoktrinecan formon de socialismo. Pli malfrue en Usono li estis suspektata kiel maldekstrulo; portempe li eĉ troviĝis sur nigra listo de FBI.

– Kiel montras la aŭtobiografio kaj liaj taglibroj, Carnap ofte parolis al homoj pri Esperanto, ekzemple kun la pola filozofo Tadeusz Kotarbiński aŭ kun aŭstria advokat-vidvino, kiu esprimis sin “tre kontraŭ Esperanto”, sed estis “prilaborita” de Carnap, tiel ke fine ŝi kapitulacis: “(…) ŝi diras, ke do tamen mi devas ĝin lerni.” Ni scias, ke kun la viena kolego Ludwig Wittgenstein, kiu malŝatis la lingvon, li kunpuŝiĝis. En 1923 li vojaĝis al Meksikio, kien liaj bogepatroj elmigris. Tie li interalie vizitis la klason de lernejo, en kiu Esperanto estis instruata.

– En 1923 kaj 1935 Carnap vizitis en Harvard la matematikiston Edward V. Huntington, kun kiu li konversaciis en Esperanto. En 1946 li respondis demandaron de International Auxiliary Language Association (IALA) pri la dezirinda karaktero de novkreota internacia planlingvo. El tio rezultis en 1951 la projekto Interlingua, kiu pro la antaŭenmarŝo de la angla dekomence estis senŝanca. Carnap ĉiam pledis por la kunagado de adeptoj de malsamaj planlingvoj (li lernis plurajn) kaj kritikis, ke kelkaj tendencas al sekteco. Inviton de C.K. Ogden, ke li donu apogon al Basic English, li rifuzis.

– En la nepublikigita korespondaĵaro de Carnap mi trovis atentinda lian leter-interŝanĝon kun Albert Léon Guérard, francdevena profesoro de literaturo en Stanford, kiu verkis A Short History of the International Language Movement (Novjorko 1922). Carnap delonge sciis pri tiu libro, sed akiris ĝin nur post la milito. Korespondante kun Guérard en 1939 kaj denove ekde 1945, li rimarkis fortan akordiĝon kun ties ideoj. Guérard ne estis esperantisto, sed admiranto de Zamenhof. La du viroj tute ne diskutis pri lingvaj detaletoj. Ili samopiniis pri tio, ke la ĉefa malamiko de Esperanto estas militema naciismo kaj ke Esperanto tial meritas subtenon jam pro sia ”interna ideo“. Evidente la du viroj revis simile pri socialismo kuniĝanta kun libereco kaj demokratio. Ĉar oni ofte mencias, ke Carnap estis adepto de mondfederalismo, min ne surprizis trovi en lia postlasaĵo indikon, ke li abonis la revuon La Praktiko, la organon de Universala Ligo.

Oni povus supozi, ke la movado klopodus profiti de la esperantisteco de tia famulo kaj inviti lin ekzemple al honoraj komitatoj de kongresoj. Ĉu okazis tiaj provoj?


Rudolf Carnap dum la usona periodo.

– Antaŭ la Dua Mondmilito kelkaj movadaj gravuloj eble konis lin pro kongresa partopreno, sed baldaŭ li estis kvazaŭ forgesita en Esperantujo. Parte tio ŝuldiĝis al lia malapero el Eŭropo: de la fino de 1935 li vivis en Usono kaj tie produktis la plej grandan parton de sia verkaro. En Kalifornio, kie li vivis laste, kelkaj esperantistoj eksciis pri li. Sed Bill Harmon, la multjara usona ĉefdelegito de UEA, kiun mi demandis iom antaŭ lia morto fine de 2019, respondis, ke li neniam aŭdis la nomon Carnap.

– Alia kalifornia esperantisto, R.C. Marble, en julio 1970 klopodis logi la proksime loĝantan Carnap al renkonto okaze de la partopreno de William Auld en somera kurso de Esperanto en Sanfrancisko, sed tre verŝajne tiu provo ne estis sukcesa. Meze de aŭgusto 1970 Carnap skribis longan leteron al Valter Tauli, estondevena lingvisto en Uppsala, kies libron pri la teorio de lingvoplanado li aprezis. La respondon de Tauli, se ĝi estis sendita, Carnap eble ne plu legis: li mortis la 14an de septembro 1970.

– Kiel montras la plurvoluma verkaro kaj la ĵus aperigitaj taglibroj, Carnap havis imponan sciencan rikolton. Kio frapis min en ligo kun tio, estas ĉarma ero en tiu postlasaĵo, nome du poŝtkartoj, kiujn oni akiris post la forpaso de la filo Johannes Carnap en 2012. Kiam tiu filo naskiĝis, la fiera patro, do Rudolf Carnap, metis anoncon en Esperanto Triumfonta (29-10-1922). Johannes iĝis pastro en centra Germanio. La poŝtkartoj, kiujn li konservis, estas el 1908. Ilin al Rudi skribis Otto Flügel, amiko de la familio Carnap, post la Dresdena UK.

– Por komplezi la junulon Flügel komencis lerni Esperanton; la poŝtkartoj estas en ankoraŭ iom stumbla lingvaĵo. Li direktis al Rudi afablajn vortojn, sed ligis ilin kun admono, nome la deziro, ke li atentu prioritatojn, zorgante ke liaj “studoj esperantistaj estu sen perdo por la aliaj studoj multe pli necesaj. La Esperanto por vi estu ĉiam nur la dua.“ Carnap sekvis la bonintencan admonon, certe por la kontentiĝo de ĉiuj aprezantoj de lia verkaro.

Kia homo li estis, ekster la filozofia verkaro?

– Dank‘ al la taglibroj oni havas nun pli ampleksan bildon pri Carnap. Li estis homo ne nur interesa por filozofoj. Li ne fumis nek trinkis alkoholon. Li havis akran intelekton kaj samtempe estis tre mildkaraktera. Lia (dua) edzino fojfoje moketis, ke li havas la vizaĝon de anĝelo. (Mi enŝovu ĉi tie, ke li devenas el tre religiema familio.) Al li mankis ĉia fanatikeco, kaj onidire li neniam parolis al homoj malĝentile aŭ neestime.

TEJO ricevas 25 000 eŭrojn por muzikalo

TEJO ricevas subvencion de 25 000 eŭroj por fari muzikalon en Esperanto. Ĝi estos prezentita dum la Internacia Junulara Kongreso en Nederlando en aŭgusto. La muzikalo temos pri iu fikcia IJK, kaj TEJO serĉas kandidatojn por la roloj.

La preciza sumo de la subvencio estas 24 975 eŭroj, kaj ĝi venas de Erasmus+ kadre de la programo KA152. Laŭ la retejo de Erasmus+, la programo celas “subteni organizojn kaj grupojn de junuloj por fari junularajn interŝanĝojn, por kunigi junulojn el malsamaj landoj por interŝanĝi kaj lerni ekster la formala edukada sistemo.”

La subvencio pagos la programkostojn, loĝadon kaj manĝojn de partoprenantoj dum la kongreso. La subvencio ankaŭ pagos la vojaĝkostojn, sed nur se oni vojaĝas de aŭ tra Hispanio, Francio, Germanio, Pollando aŭ Slovakio.

Kvin aliaj asocioj helpos realigi la projekton. Ili estas Kataluna Esperanto-Junularo, Germana Esperanto-Junularo, Itala Esperanto-Federacio, EUROKKA kaj Pola Esperanto-Asocio.

TEJO anoncis ke la subvencion eblos pagi al 34 kontribuantoj, kiel aktoroj, dancantoj, scenejkonstruantoj kaj tiel plu. Ĝi ankaŭ pagos por necesaj materialoj kiel kostumoj. La muzikalo okazos dum la IJK en Westelbeers, Nederlando, inter la 20-a kaj 27-a de aŭgusto. Laŭ la anonco:

÷ Ni bonvenigas kandidatojn en aĝo de 13 ĝis 30 jaroj (je la 20-a de aŭgusto), el ĉiuj mondopartoj kaj de ĉiuj genroj, kun ĉiaj korpaj kapabloj. Talento aŭ sperto pri aktorado, kantado, dancado aŭ alia kapablo estas bonvena, sed ne necesa. Plej gravas manko de honto.

La ĝenerala sekretario de TEJO, Rogier “Roĉjo” Huurman, priskribis la muzikalon al Libera Folio:

– La muzikalo temas pri iu fikcia IJK, dum kiu okazas diversaj rakontoj kaj problemoj. Ne estas unu ĉefrolulo, ĉefrolas la kongreso mem. Laŭ nia takso la skripto nun estas por muzikalo de 1,5 horoj, ĉiuj dezirataj scenoj jam estas, sed kelkaj ankoraŭ ricevas poluradon.

La muzikalo estas verkita de Huurman, Carlos Pesquera Alonso, Benjamín Álvarez kaj Lauris Lepoix. Ĝi enhavas 16 kantojn kaj 15 scenojn, du scenojn por ĉiu tago de la kongreso (kaj unu por la forirtago).

Estas 11 nomitaj roloj, bone rekoneblaj por tiuj kiuj jam partoprenis IJK, kiel Komencanto, Flirtemulo, Timemulo, Festulo, Vaganto kaj TEJO-Prezidanto.

TEJO bonvenigas kandidatojn ĝis la 22-a de majo.

Robert Nielsen

TEJO denove rifuzis geografian kvoton

Jam duan fojon la komitato de TEJO voĉdonis kontraŭ propono por geografia kvoto por ĉiuj kandidatoj al postenoj en la organizo. Laŭ kritikantoj la balotilo estis malneŭtrala kaj celis puŝi pli da komitatanoj subteni la proponon.

La 24-an de novembro 2021, la komitato de TEJO voĉdonis la unuan fojon pri la propono por kvotoj laŭ genro kaj loĝkontinento. Tiam la propono estis rifuzita per 14 voĉoj kontraŭ kaj 5 por (6 sin detenis).

Je refoja voĉdonado oni prijuĝis la du proponojn aparte. La 16-an de aprilo la komitato la duan fojon malaprobis la proponon por genraj kvotoj, per 8 voĉoj kontraŭ 12 (3 sin detenis).

La komisiono de egaleco decidis reproponi la amendon, laŭ kiu oni remalfermu la alvokon pri kandidatiĝo, se tro da kandidatoj loĝas en la sama kontinento. Oni ŝanĝis la postulon ke ne pli ol 50% de kandidatoj loĝu en la sama kontinento, al 51%.

Komitatano B, Michael Boris Mandirola, diris ke la ŝanĝo de 50% al 51%, “kvankam tio povas ŝajni detalo, multe ŝanĝus la aplikadon de la propono.”

Sed kiam voĉdonado komenciĝis pri la geografiaj kvotoj, ne evidentis kiel kontraŭi la proponon. Per la balotilo, komitatanoj povis listigi kvar opciojn laŭ prefero. La balotilo demandis ĉu oni remalfermu la alvokojn por kandidatoj se almenaŭ:

  • 50% loĝas en la sama kontinento
  • 51% loĝas en la sama kontinento
  • 50% havas ŝtatanecon de la sama kontinento
  • 51% havas ŝtatanecon de la sama kontinento

Kiel Tyron Surmon, la nova estrarano, demandis en la komitat-retlisto, kion oni faru se oni entute ne volas kvoton?


Diagramo kiel la proceduro funkcius, kreita de Michael Boris Mandirola.

La balotilo klarigis ke malplena balotilo estus konsiderata kiel “blanka”, sed multaj landoj ne havas kutimon pri “blanka voĉdono”, do ĝi ne signifas ion al ili. La Ĝenerala Sekretario, Rogier “Roĉjo” Huurman klarigis ke malplena balotilo estas konsiderata kiel voĉdono kontraŭ la propono.

Sed venis plendoj ke tio estas malneŭtrala kaj povus influi pli da homoj voĉdoni por la propono, eĉ se ili ne vere subtenas ĝin. La komitatano A por Francio, Lucas Teyssier, kaj komitatano B Patricio Iglesias, esprimis sian malkontenton pri la balotilo kaj preferis se estus opcio rekte voĉdoni por neniu kvoto. Iglesias diris:

– Homoj kiuj deziras la status quo estas maljuste puŝitaj elekti opcion kiun ili ne ŝatas taksante la riskon de la venko de siaj malplej preferataj opcioj. Tio sen konsideri, ke verŝajne grava ero de la Komitato ne konas tiun detalon, kaj do probabloj sukcesi por ŝanĝproponoj plialtiĝas.

Tamen, ĉar la voĉdono jam komenciĝis, Huurman diris ke li ne rajtas aŭ povas ŝanĝi la balotilon.

Oficisto de TEJO, Mia Nordentoft, klarigis ke oni uzas la parorangan sistemon por la voĉdono, sed tiu sistemo estas planita por elekti kandidatojn aŭ la plej bonan manieron por atingi jam konsentitan celon. Ĝi estas ideala por decidi kio okazu, ne ĉu io okazu.

– Mia opinio tial estas, ke PM [Paroranga Metodo] ne estas justa – aŭ pli precize la ĝusta – voĉdonsistemo por tia voĉdono.

En la neoficala TEJO-babilejo ĉe Telegramo, Mandirola defendis la balotilon kaj diris ke ĝi estas la sama sistemo kiun TEJO uzas de jaroj.

– Estus absolute maldemokratie subite ŝanĝi la manieron voĉdoni, simple ĉar vi ne ŝatas la temon.

Oni rimarkigis dum la debato ke la propono ne difinis la limojn de la kontinentoj aŭ kiom da kontinentoj ekzistas. Ĉu Mez-Oriento estas kontinento? Ĉu Meksiko estas en Norda aŭ Suda Ameriko? Ĉu Egiptio estas en Afriko aŭ Mez-Oriento? Ĉu Siberio estas en Eŭropo aŭ Azio? Ĉu Turkio estas en Eŭropo? Mandirola diris ke la difino de la kontinentoj estas la respondeco de la Ĝenerala Sekretario, sed oni kreu laborgrupon por fari la difinojn (post la voĉdonado).

Estis demandoj pri tio, kial la propono juĝas kandidatojn laŭ la kontinento kie ili loĝas anstataŭ laŭ civitaneco. Kelkfoje la estraro enhavis eŭropanojn kiuj loĝis en aliaj kontinentoj kaj ne-eŭropanojn kiuj loĝas en Eŭropo.

Mandirola klarigis ke oni elektis loĝlokon anstataŭ ŝtataneco, ĉar oni ofte havas duoblan ŝtatanecon, sed kutime loĝas en nur unu loko. Loĝloko pli gravas ol ŝtataneco, ĉar la rilato kun la movado baziĝas ĉefe sur loĝloko, oni aktivas en asocioj kaj partoprenas renkontiĝojn en la lando kie oni loĝas, eĉ se oni ne naskiĝis tie.

Je la 27-a de aprilo la voĉdonado finiĝis kaj la propono estis malaprobita. Entute 17 komitatanoj lasis la balotilon malplena kaj 11 elektis iun kvoton (ne eblis sin deteni).

El la subtenantoj 7 el 11 estas neeŭropanoj, kaj el la kontraŭantoj, 12 el 17 estas eŭropanoj. 6 estraranoj voĉdonis kontraŭ la propono – nur Albert Stalin Garrido kaj Tobiasz Kubisiowski subtenis ĝin.

La komitato krome voĉdonis pri propono laŭ kiu oni rajtu elekti homojn kiuj ne kandidatiĝis, se ne estas sufiĉe da kandidatoj post remalfermo de kandidatiĝo. Oni diris, ke iam necesas rapide trovi iun por la rolo kaj iu estas pli bona ol neniu. Jonathan Loïc Schneider, komitatano B, diris ke tio “povas instigi nepotismon”. La propono tamen estis aprobita.

Oni ankoraŭ ne scias ĉu la komisiono pri egaleco proponos kvotojn por la tria fojo.

Robert Nielsen

Hispanaj esperantistoj – fortaj pro diverseco

Kiom diversaj estis la  fruaj esperantistoj en Hispanio? Ĉu ili plej ofte kunlaboris aŭ kverelis? Kiel tio influis la postajn rilatojn dum malfacilaj historiaj periodoj? Jen demandoj interesaj el scienca vidpunkto, kiujn respondas nova studo pri historia sociologio. Roberto Garvía verkis la plej kompletan libron pri la hispana Esperanto-movado ĝis 1936.

Ĵus aperis ĉe la eldonejo de Universitato de Granado ampleksa studo pri la hispana Esperanto-movado kun la titolo Lengua y utopía. El movimiento esperantista en España, (1890-1936) (“Lingvo kaj utopio. La esperantista movado en Hispanio (1890-1936)”. En sia hispanlingva recenzo, lia kolego Javier Alcalde skribas:

Ni estas antaŭ solida verko, kun grava empiria bazo, kiu utilas kiel kompaso por orientiĝi en la labirinto de identecoj, naciismo, laborista internaciismo aŭ la malsamaj manieroj kompreni la internan ideon de Esperanto. (…) ’Lengua y utopía’ estas, ĝis nun, la plej bona libro verkita en la hispana pri la Esperanto-movado. 

Libera Folio petis la aŭtoron mem rakonti pri lia nova verko, respondante demandojn starigitajn de Alcalde:

Kiam kaj kiel komenciĝis via intereso pri Esperanto?

– En la jaroj de la transiro al demokratio en Hispanio mi estis membro de CNT, anarkiisma sindikato kun forta esperanta tradicio. Tie mi eklernis pri Esperanto. Mi memoras, ke iun tagon ni havis renkontiĝon kun delegacio de la sveda SAC, alia anarkiisma sindikato. Mi antaŭĝojis tiun renkontiĝon, konvinkita, ke mi finfine povos aŭskulti Esperanton. Sed la kunveno okazis en la angla. Tie mi komprenis, ke la plej bonaj tagoj de Esperanto en la laborista movado okazis pasintece. Jarojn poste mi lernis bazan Esperanton, sed mi ne profundiĝis prie.

Kiel aperis la ideo verki ĉi tiun libron? 

– En mi antaŭa libro Esperanto and Its Rivals mi komparis la volapukan, esperantan kaj idistan movadojn por provi klarigi, kial Esperanto triumfis super siaj rivaloj. Dum la esplorado mi renkontis kelkajn kuriozajn faktojn pri la hispana esperantismo, kiel ekzemple la streĉiĝojn inter la katalunismaj esperantistoj kaj tiuj, kiuj ne havis simpation por regionaj naciismoj, la relative grandan partoprenon de la militistoj en la movado, aŭ la forton de Esperanto inter la instruistoj kaj en la laborista movado. 

– Sed la ideo esplori la hispanan esperantismon antaŭ la interna milito fakte havis alian celon. Kion mi volis, estis ekkoni la fonon de la movado en Hispanio por pli bone kompreni la esperantismon dum la diktaturo de Franco. Mia celo estis kompari esperantismon en la Hispanio de Franco kaj en Germana Demokratia Respubliko. En politika scienco estas multe da intereso por studi kiel civilaj socioj funkcias en aŭtoritataj reĝimoj, do la komparo de la sama movado en du aŭtoritataj reĝimoj sub malsamaj signoj ŝajnis al mi tre promesplena esplorkampo. Eble estonte mi eklaboros pri ĉi tiu kompara esploro.  

Kiuj estis la ĉefaj defioj, kiujn vi alfrontis dum via esplorado? 

 – Feliĉe, granda parto de la tiamaj revuoj estas ciferecigitaj, kaj mi ricevis valoregan helpon ankaŭ de privataj kaj publikaj bibliotekoj. La ĉefa defio ne estis la manko de datumoj, sed trovi rakonton, kiu donus al ĝi koheron. Tio ne estis facila, pro la grandega diverseco de la movado, kiu kunigis homojn, kiuj krom Esperanto estis politikaj kontraŭuloj. 

Kiuj estas la ĉefaj konkludoj, kiujn vi atingis?  


Roberto Garvía.

– Baldaŭ post la fino de la dua mondmilito, Hispana Federacio de Esperanto estis leĝigita. Tio estis io tre unika. Unue, ĉar la Federacio estis organizaĵo sendependa de la Ŝtato kaj la Eklezio, cetere, en epoko kiam la civila socio preskaŭ ne ekzistis. Due, la Federacio akceptis, ekde sia estiĝo, esperantistojn kiuj partoprenis en ambaŭ flankoj en la interna milito. Tie, esperantistoj ĵus elirintaj el la koncentrejoj renkontis katolikajn esperantistojn, kiuj subtenis la Franco-reĝimon. La Federacio fariĝis loko de repaciĝo en tempo kiam neniu, eĉ la katolika eklezio, parolis pri ĝi.

– Por kompreni tion, necesis enprofundiĝi en la movadon antaŭ la milito: kiel la esperantistoj, malgraŭ siaj grandegaj diferencoj, strebis konservi spiriton de kunlaboro kaj konkordo. La plej grava konkludo estas, ke la forto de Esperantismo klariĝas pro ĝia interna diverseco. 

Kiel vi taksas la nunan staton de la esplorado pri la esperantista movado?  

– Feliĉe en la lastaj jaroj publikiĝis tre valoraj verkoj pri esperantismo. Eble antaŭ kelkaj jaroj ne estis facile publikigi ion rilatan al la movado en scienca revuo, pro antaŭjuĝo kontraŭ esperantistoj – kiujn oni vidis kiel unutemajn estaĵojn malproksimajn de la realo –, aŭ pro lingvaj baroj – ĉar por esplori Esperanton oni devas lerni la lingvon. Hodiaŭ tio ne plu estas tiel, kaj oni komprenas, ke por klarigi la spiriton de epoko necesas atenti ĝian diversecon kaj studi ne nur tiujn politikajn kaj sociajn agantojn, kiuj nuntempe, kvankam ne al la tiutempuloj, ŝajnas pli gravaj.

– Konsiderante la transversan karakteron de la esperantismo, la movado estas bonega elirpunkto por pli bone kompreni la sociajn kaj politikajn konfliktojn, kiuj markis epokon. Estas vere, ke esperantismo meritas sciencan traktadon pro si mem, sed ankaŭ por pli bone klarigi aliajn fenomenojn, kiel la evoluo de formala logiko, la debatoj pri historia memoro, la invento de novaj pedagogioj, la apero de naciismaj movadoj, la internaciigo de la laborista movado ktp., en kiuj la esperantistoj lasis gravan spuron. 

Kiel fakulo pri sociologio de organizaĵoj, kion vi opinias pri la rolo de la esperantistaj asocioj en ĉi tiu epoko de pandemioj kaj militoj? 

– Male al la deklaroj de SAT kaj TEJO pri la milito en Ukrainio, la deklaro de UEA estas plene seniluziiga. Ŝajnas al mi, ke UEA spertas tion, kion sociologoj nomas “transiro de celoj”. Tio okazas kiam movado flankenlasas siajn celojn, kiuj fariĝas pura retoriko, por koncentri siajn energiojn por resti flose. La celo de la esperantismo, kiel mi vidas ĝin, ne estas la disvastigo de Esperanto. La celo estas reciproka respekto, kaj la instrumento estas Esperanto. Sub la ombrelo de neŭtraleco, UEA renversis la rilaton inter rimedoj kaj celoj. Fronte al la timo krei internajn dividojn, kiuj povus endanĝerigi ĝian ekzistadon mem, UEA preferis rigardi alidirekten. 

– Oni povus argumenti, ke UEA faris la samon en antaŭaj okazoj, kaj ke preni klaran pozicion nun, kiam la viktimoj estas eŭropanoj kaj blankuloj, estas hipokriteco. Ĉi tiu kritiko estas tute ĝusta. Tial mi kredas, ke nun estas la momento por reĝustigi ĝian agadon kaj rekoni la erarojn de la nuntempo kaj de la pasinteco. Se ne nun, kiam? 

Intervjuo: Javier Alcalde

 

Amikumu 5-jariĝas kaj renoviĝas

La retservo Amikumu lanĉas renovigitan, kvaran version de sia poŝtelefona apo por sia 5-jara naskiĝtago, la 22-a de aprilo. Ni parolis kun Chuck Smith por ekscii, kio okazis pri la servo dum la lastaj kvin jaroj kaj kiajn perspektivojn ĝi havas nun. Dum la lasta monato milo da homoj uzis la apon, kaj 60 procentoj el la Amikumu-membroj almenaŭ iom scias Esperanton.

Libera Folio: Kiam vi lanĉas novan apon?

 Chuck Smith: – Ni lanĉis Amikumu 4.0 la 18-an de aprilo, unue la version por iPhone, ĉar Guglo ankoraŭ ne aprobis la apon dum 3 tagoj da atendado, sed poste samtage ili aprobis, do la Android-versio aperis kelkajn horojn poste.

Kiel ĝi pli bonas ol la antaŭa?

– Ni reprogramis la tutan apon! Interne, ni nun uzas alian sistemon (por teknikuloj nomiĝas Xamarin.Forms), tiel ke ni povas programi nur unu fojon kaj ĝi konstruiĝas por Android kaj iOS per la sama kodaro. Tio ja necesas, ĉar ni volas baldaŭ “liberigi” la kodon de la kliento por pli engaĝi la komunumon kaj esti pli travideblaj pri tio kiel ni uzas la datumojn de niaj membroj.

– Por averaĝa membro, plej grave estas, ke la mesaĝilo en la nova versio simple ne plu funkcias. Antaŭ du semajnoj, nia mesaĝila provizanto, Applozic, informis nin, ke ĝi ne plu funkcios ekde la 19-a de aprilo. Judith Meyer do rapidege programis novan babilejan sistemon por ni kaj migrigis ĉiujn mesaĝojn de la malnova mesaĝilo al la nova. Tanja Orme kaj mi laboris pri la apa flanko. Pro tio ke ni havis tiom malmultege da tempo, kompreneble daŭre estas cimoj kaj ĝi ne estas kompleta, sed ni faris kiel eble plej bone kaj plu laboras por malerarigi ĉion kaj kompletigi ĝin.

– Krom tio, ni ankoraŭ aldonis iujn novajn funkciojn. Nun eblas forigi mesaĝojn en la babilejo. Krome eblas aldoni kialon kiam oni raportas alian uzanton, flueron aŭ mesaĝon. Se iu uzas la malhelan reĝimon de sia poŝtelefona aspekto, ni nun subtenas ankaŭ tion.

Kiom da homoj nun aktive uzas Amikumu?

– Pli ol mil homoj uzis la apon dum la pasinta monato, kaj ni imagas, ke tio pligrandiĝos post ĉi tiu nova versio. Ni kredas ankaŭ, ke ĉar la pandemio nun pli kaj pli foriras, pli da homoj vojaĝos kaj revenos al Amikumu. Bedaŭrinde la kronviruso estis terura bato al nia servo.

Kiom el la uzantoj estas esperantistoj?

– Ne eblas vidi precize kiom el la aktivaj uzantoj estas esperantistoj, sed laŭ la tuta kvanto de membroj ni povas vidi, ke 60% el niaj membroj parolas Esperanton (almenaŭ baznivele). El tiuj:

60,7% baznivelaj
25,4% meznivelaj
12,2% altnivelaj
1,4% denaskaj

Kiuj nun estas la plej parolataj lingvoj?

– Surprizos neniun, ke la plej parolata lingvo estas la angla. Verŝajne neniu alia socia reto havas Esperanton kiel la duan lingvon. La 3-a ĝis 5-a estas la hispana, franca kaj germana. Estas tamen kelkaj aliaj surprizoj se oni rigardas iom pli. La 14-a ĝis 16-a plej parolataj lingvoj estas la kimra, Tokipono kaj eĉ Latino! Oni povas vidi la plenan statistikon publike ĉe Amikumu.

Kiajn atendojn vi havis antaŭ kvin jaroj?

– Mi atendis povi vojaĝi al ajna urbo kaj trovi esperantistojn, kaj kutime tio ja funkcias! Mi tamen devas diri, ke mi plej ofte uzas ĝin por rerenkonti malnovajn amikojn dum vojaĝado, sed ja ankaŭ tio estas grava.

Kiuj estis la plej grandaj atingoj dum tiuj jaroj?

– Estas vere bele aŭdi rakontojn de homoj, kiuj renkontiĝis per Amikumu aŭ kredis, ke neniu esperantisto loĝas proksime, sed per Amikumu ili sukcesis trovi unu la alian. Ni krome ĝojas, ke esperantistoj nun havas bonegan respondon kiam oni diras, ke “neniu parolas Esperanton”. Oni povas simple montri esperantistojn proksime!

Kiajn perspektivojn por evoluo vi vidas?

– Ni tiom longe koncentriĝis pri ĉi tiu nova versio, ke ni vere devas diskuti ene de la teamo kion ni volas ŝanĝi. Grava celo por ni ja estas havi liberan kodon de la apo. Ni ankaŭ ŝatus oferti versiojn de nia apo por minoritataj lingvoj. Ni krome ŝatus aldoni funkciojn por konekti homojn de la sama intereso kaj homojn, kiuj ĉeestas la saman eventon. Ni havas multajn ideojn kaj ĝojas kiom da homoj daŭre uzas Amikumu malgraŭ la pandemio.

– Krome, ni hodiaŭ komencas kampanjon por ekhavi novajn orajn membrojn kaj malfermas novan vendejon ĉe RedBubble, kiu estas multe pli bonpreza ol nia antaŭa solvo… ĉefe por neaŭstralianoj.

Esperantistoj helpas defendi Odeson

Viktor Vilĥa en Odeso kolektas subtenon por la defendo de sia hejmurbo, kaj li jam ricevis kontribuojn de esperantistoj el pluraj landoj. Sed mirigas lin, ke ekzistas ankaŭ esperantistoj, kiuj subtenas la invadon de aliaj landoj. ”Tio estas por mi tute nekomprenebla afero”, li diras.

Viktor Vilĥa
Viktor Vilĥa kun ĵus liveritaj turniketoj por la defendantoj de Odeso. Turniketo estas ilo por premi arterion kaj interrompi grandan sangadon de korpoparto vundita aŭ eĉ perdita.

Viktor Vilĥa estas ukrainia esperantisto, kiu laboras distance pri librotenado kaj tial povas libere elekti sian loĝlokon. Li alterne loĝas en Lvivo kaj Odeso, printempe kutime en Lvivo por labori en la ĝardeno de sia patrino. Sed pro la milito li decidis resti en Odeso, kie li nun aktive partoprenas la volontulan movadon por helpi en la defendo de la urbo.

Libera Folio: Kiel nun rimarkeblas la milito en Odeso?

– Ĝis nun Odeso suferis nur kelkajn atakojn. Ekzemple, ĉar la rusa armeo havas evidente taktikon detrui naftobazejojn en la tuta lando, ankaŭ la Odesa naftobazejo estas laŭ mia scio jam tute detruita post misilfrapo. Estis kelkaj pafoj al nia bordo el rusaj militŝipoj… kaj estas po kelkaj alarmoj tage kaj nokte, tio malpermesas dormi normale, ĉar kelkfoje nokte ni devas leviĝi kaj kaŝi nin.

– Tamen ĝenerale Odeso estas relative netuŝita – se kompari kun Kijivo aŭ nia najbara urbo Mikolajiv. Al Mariupol eĉ ne eblas kompari… Al Mikolajiv fakte nuntempe estas tuta nia rigardo, ĉar tiu urbo-heroo nun estas tiu kiu staras inter ni kaj la malamiko.

– Nutraĵaj vendejoj (ekz. superbazaroj) en la urbo estis kaj estas malfermitaj la tutan tempon, do tio ne estas problemo. Iuj specialaj butikoj en la unuaj semajnoj estis fermitaj, sed nun poiomete la vivo revigliĝas. Tamen homoj en la stratoj tre malmultas, la trafiko estas malpli densa ol ĝi estis antaŭe. Ŝajnas ke multaj vere forveturis. Tamen ankaŭ multaj restas kaj asertas ke ili restos ĝis la fino.

Oni intertempe iom repuŝis la rusian armeon, ĉu vi esperas, ke ne estos granda atako kontraŭ Odeso?

– Estas ĉiam la danĝero de mara atako. Ni ne timas ĝin tiom, kiom timis dekomence, ĉar evidente la rusoj tamen tre dependas de la surtera progreso. Certe, se ilia ĉefaro ordonus, ili provus surteriĝi, tamen tio espereble estus suicida afero. Se temas pri la surtera movado, do inter Mikolajiv kaj Ĥerson estas tuttempe bataloj. Certe ili ne progresas plu. Foje estas nia venko, foje ilia venko, kaj ĝenerale en tiu “fronto” eĉ ne estas vera frontlinio: estas vilaĝoj kiuj estas “niaj”, aliaj kiuj estas “iliaj”, kaj bataloj kaj bataletoj ĉie, do la formato de mapo ne estas tute taŭga por montri la situacion en la Suda milit-direkto – malsame al la situacio en Donbaso, kie ekzistas vera frontlinio.

Kiel funkcias via projekto por helpi la defendon?

– Dum la unuaj tagoj de la milito ĉiuj estis tre okupataj pri transvivo. Ankaŭ mi faris ĉiujn aferojn, kiujn mi pensis necesaj: gluis la fenestrojn, aĉetadis nutraĵojn… Dum tiu tempo ĉiuj donadis monon al nia armeo tra la ĝenerala bankokonto. Post kelkaj tagoj homoj komencis pensi: jen ni pli-malpli solvis la aferojn pri la transvivo, do kion ni tamen faru por nia venko? Ukrainoj estas ĝenerale fortaj pri horizonta kunlaboro. Ne ĉiam la centra planado kaj organizado estas perfektaj, sed se io mankas, ni organiziĝas surloke. Do, multaj homoj komencis serĉi tiujn eblojn, kaj persone mi aliĝis al organizaĵo, kiu nomiĝas Volontula movado de Odeso.

– Ni koncentriĝas pri helpo al la armeo. Vi devus kompreni: ĉiuj nuntempe parolas pri Teritoria defendo, lokaj militunuoj formitaj de volontuloj – ŝajne ĝi fariĝis certa “marko” pri la ukraina rezisto. Sed la ĉefa celo de Teritoria defendo estas simple defendi sian urbon surloke, do en Odeso nun, kiam ne estas surtera atako, ĝi ne tiom gravas por la nuna defendo. Certe, tio dependas de la unuo: kelkaj unuoj de la Teritoria defendo jam estas sendataj al la frontlinio, do fakte ili nun iĝis parto de la armeo. Do pli gravas nun la profesia armeo: ties unuoj el Odeso, kiuj nun batalas apud Mikolajiv. Ni ĝuste nun helpas fokuse al ili.

Odeso
La operejo en Odeso. Foto: Oficiala Telegram-kanalo de Odeso.

Ĉu vi bone scias, kian helpon ili bezonas?

– Ni scias precize, ĉar multaj el niaj volontuloj havas personajn rilatojn en la armeo. Estas nun tre kutima ukrainia situacio, ke edzo batalas en la armeo kaj lia edzino (aŭ koramikino) do ekokupiĝis pri tiа helpado. Ankaŭ en nia organizaĵo la edzo de unu kolegino estas en la armeo, kaj aliaj havas tie amikojn, parencojn… Krome, ni havas medicinan fakon, niaj medicinistoj laboras ankaŭ en la hospitalo, do de tie same ili havas “unuamanan” informon.

– Ĉiu volontulo provas fari kion povas. Do estas multaj diversaj projektoj kaj direktoj. Unu granda temas ekzemple pri kolektado por aĉeti terenaŭtojn. Alia sufiĉe granda, mon-postulanta projekto nun estas pripago de tajlorado de taktikaj veŝtoj, tiuj kun multaj poŝoj. Krome, ni aĉetas droneojn, radiotelefonojn…

Kion vi mem faras?

– Kiam mi venis, mi pensis: kiel mi povas kontribui? Mi havas multe da amikoj eksterlande, precipe en Pollando, do mi decidis ke mi ĉefe serĉu monon eksterlande, kaj eksterlande aĉetu aĵojn necesajn por la armeo: taktikaj medicinaĵoj – turniketoj, israelaj kaj aliaj bandaĝoj, hemostazaĵoj – kaj taktikaj vestaĵoj.

Кiel eblas helpi al via laboro?

– Eblas donaci al mi per PayPal: uzu mian retadreson viktor.alder@gmail.com. Homoj en Pollando povas donaci rekte ĉe zrzutka.pl. Aŭ eblas uzi iun ajn pageblon, indikitan en la paĝaro de nia organizaĵo.

Кiajn reagojn vi ricevis al via kampanjo en Esperanto?

– Nu, ĉefe reagis miaj amikoj: el Pollando, Litovio, Ĉeĥio, Rumanio, kaj ankaŭ ukrainaj esperantistoj – kaj hejme kaj eksterlande. Amikoj en Ĉeĥio kaj Pollando informiĝis pri aĵoj kiujn ni bezonas, serĉis la vendejojn kaj do ebligis al mi kompari prezojn. Ukrainaj, polaj, litovaj kaj ĉeĥaj esperantistoj faris mondonacojn persone, kaj Vilna Esperanto-Klubo Juneco kolektive.

Kia estas via ĝenerala impreso pri la reago de diverslandaj esperantistoj al la milito en Ukrainio?

– Kiel mi ĵus diris, amikoj, alivorte esperantistoj kiujn mi konas persone, fidas kaj estimas – ĉefe esprimas sian subtenon. Klare evidentas ke por ili ne tutegalas.

– Sed se temas pri la esperantistaro ĝenerale, do… tio malagrable min surprizis jam en la jaro 2014, kiam evidentiĝis ke estas esperantistoj (kaj ne nur en Rusio!) kiuj subtenas teritoriajn pretendojn de certaj landoj al aliaj, rajtigas tiujn per iuj konsideroj. Kaj nun – jam post tio, kio okazis kaj kiel ĝi okazis – mi vidas, ke tiuj homoj ne ŝanĝis sian opinion. Ili daŭre apogas Putin, kaj nenio povas malkonvinki ilin. Tio por mi estis kaj estas tute ŝoka afero: tiaj homoj en Esperantujo, kiuj aprobas militan invadon en aliajn landojn.

– Foje mi imagas, ke Zamenhofo mortas nun por la dua fojo: samkiel li mortis en Varsovio en 1917, dum liaj iamaj sekvantoj mortigadis unu la alian sur la kampoj de la Unua Mondmilito…

TEJO ree malaprobis genran kvoton

Jam la duan fojon dum ses monatoj la komitato de TEJO voĉdonis kontraŭ propono laŭ kiu almenaŭ triono de la kandidatoj por ĉiuj postenoj estu de malsamaj genroj. La komitato krome elektis du novajn estraranojn por anstataŭigi eksigitojn.

La 24-an de novembro 2021, la komitato voĉdonis kontraŭ la propono por kvotoj laŭ genro kaj loĝkontinento. 5 voĉdonis jese, 14 nee kaj 6 sindetene. La komisiono de egaleco poste reproponis la amendon kun kelkaj malgrandaj ŝanĝoj, sed ne klarigis kial oni atendis, ke la rezulto estos malsama la duan fojon. La plej granda ŝanĝo estis ke nun la komitato voĉdonis pri ĉiu el la 14 punktoj unuope anstataŭ kune.

La propono ne postulis kvotojn por la estraro kaj aliaj postenoj, nur por la kandidatoj. Oni juĝus la diversecon de kandidataro entute, ne por ĉiu unuopa posteno, ĉar por iuj postenoj, kiel tiuj de prezidanto kaj kasisto, kutime estas nur unu kandidato. Krome ne estus senlima remalfermado de la alvokoj – oni farus nur unu novan alvokon pri kandidatoj, se la unuan fojon la kvoto ne estus atingita.


Diagramo pri kiel la proceduro funkcius, kreita de Michael Boris Mandirola.

La komitato aprobis kelkajn malgrandajn ŝanĝojn por ke alvokoj enhavu instigojn kandidatiĝi por handikapuloj, por homoj el ĉiuj genroj kaj por adoleskantoj.

Tamen la du plej gravaj ŝanĝoj ne estis aprobitaj. La propono ke ĉiu “malferma alvoko estu kunverkita aŭ provlegita de homoj de malsamaj genroj kaj loĝkontinentoj” ricevis 8 voĉojn por, 12 kontraŭ kaj 3 sindetenojn. La propono ke oni remalfermu alvokon se almenaŭ 67% de la kandidatoj havas la saman genron ricevis 7 voĉojn por, 11 kontraŭ kaj 5 sindetenojn.

Interese, la komisiito pri genra egaleco, David López Rueda, ne voĉdonis. El la estraro, nur Albert Stalin Garrido kaj Valentin Ceretto-Bergerat voĉdonis jese, kaj la prezidanto Léon Kamenický ne voĉdonis.

Ne estas konsento en TEJO pri la valoro de malfermaj alvokoj. Kiam Matheus Pacheco estis eksigita en februaro, ne estis malferma alvoko por trovi novan estraranon. Anstataŭe, la estraro proponis nur unu kandidaton, Tyron Surmon, al la komitato. La Prezidanto diris ke fari malferman alvokon estus nur “ŝajnludado je malfermeco” ĉar ĉiuj jam sciis la rezulton.

Estrarano Valentin Ceretto-Bergerat skribis ke “ofta fermo/malfermo de alvoko estas sufiĉe temporaba burokrataĵo – kaj de komunika vidpunkto verŝajne konfuza al la sekvantoj de nia informado kiuj ne plene konas la internan funkciadon de TEJO.” Li diris ke diskutado pri la reguloj iom maltrafas la pli gravan aferon, nome instigadon de neaktivaj esperantistoj por ke ili kandidatiĝu.

Samtempe kiam pri malfermaj alvokoj, okazis voĉdonado por elekti du novajn estraranojn por anstataŭigi Uriel Gurdián kaj Alexandre “Alekĉjo” Raymond. Estis nur du kandidatoj, Tobiasz Kubisiowski, komitatano A por Pollando kaj Nicolas Kasolene, komitatano B el la Demokratia Respubliko Kongo. Ambaŭ estis elektitaj.

Patricio Iglesias, komitatano B, diris ke oni donu pli da atento al allogado de novaj homoj anstataŭ al novaj kvotoj:

– Malgraŭ laŭdinda intenco, disvolvi kompleksan, polemikan kvotsistemon en organizo kies alvokoj kutime finiĝas sen taŭga nombro de kandidatoj, ne estas, mi kredas, efika vojo por atingi tiun celon.

Michel Boris Mandirola, komitatano B, diris ke pli longa periodo por elekti novan homon ne nepre estas problemo, ĉar pli da homoj vidos la anoncojn kaj tio povus venigi pli da kandidatoj.

Jonathan Loïc Schneider, komitatano B, demandis kiu estas la kerna celo de malfermaj alvokoj:

– Ĉu ni serĉas pli da homoj por trovi eblojn disvolvi fakajn bezonojn aŭ por plenumi egalecan celon?

La eks-prezidanto de TEJO kaj nuna komitatano A por Vjetnamio, Trần Thị Hoan (Ĝojo), maltrafis tri sinsekvajn voĉdonojn kaj estis nun eksigita el la komitato. Jam la 28-an de marto du komitatanoj perdis sian postenon pro la sama kialo: Querino Neto, komitatano Ĉ, kaj Aranza Pascual, komitatano A por Hispanio.

Baldaŭ la komitato debatos kaj voĉdonos pri propono, laŭ kiu oni faru novan alvokon pri kandidatiĝo, se 51% el la kandidatoj kiuj sin anoncis loĝas en la sama kontinento.

Robert Nielsen

Likvido de Ukrainio ne bonvenas en Pollando

Universitato Adam Mickiewicz nuligis la studrajton de la prezidanto de Rusia Esperanto-Unio pro liaj deklaroj subtenantaj la invadon de Rusujo kontraŭ Ukrainujo. La decido okazis post du leteroj al la universitato: unu sendita de la prezidanto de Bjalistoka Esperanto-Societo, kaj dua de instruistoj, kunstudantoj kaj diplomitoj de la programo Interlingvistikaj Studoj.


La studenta grupo en pli feliĉa momento. 1: Tim Owen; 2: Milan Kolka; 3: Miĥaelo Ryszard Balicki; 4: François Lo Jacomo, 5: Katalin Kováts; 6: Małgorzata Zięba-Szmaglińska; 7: Rafał Darasz; 8: Rico Giacometto; 9: Aleksandr Lebedev; 10: Nicolau Dols i Salas; 11: Marc Giraud; 12: Harry Barron. Inter Balicki kaj Kováts staras Ilona Koutny.

La blogo de la Interlingvistikaj Studoj de Universitato Adam Mickiewicz raportas, ke Aleksandr Lebedev estas forigita el la listo de studentoj de UAM la 8-an de aprilo. La blogaĵo, publikigita de profesoro Ilona Koutny, gvidanto de la programo, aludas al letero sendita al la rektoro de UAM. Ne estas menciita alia letero, kiu jam iom pli frue atingis la universitaton.

Sekve de vidpunktoj de Aleksandr Lebedev, prezidanto de Rusia Esperanto-Unio, publikigitaj en Libera Folio la 5-an de aprilo, ke la milito lanĉita de Rusujo finiĝu ne per paca interkonsento, sed ”[i]deale … per la kompleta likvido de la nuna ukrainia ŝtato”, kelkaj liaj kunstudantoj ĉe la Universitato Adam Mickiewicz rapidis aranĝi kunvenon por urĝe interkonsenti pri reago.

Partoprenis la samtagan retan kunsidon dek kunstudantoj de Aleksandr Lebedev, plus Ilona Koutny, fondinto-gvidanto de la postdiplomaj Interlingvistikaj Studoj en Poznano, kaj Katalin Kováts, kiu instruas en la programo.

La kunvenintoj senescepte agnoskis la komentojn de Aleksandr Lebedev ”abomenindaj”, kaj unuanime konsentis, ke la rektoro de la universitato kiel eble plej rapide estu informita pri ili kaj antaŭa ”skandala” konduto de Aleksandr Lebedev, kiu jam publike deklaris, ke li ”plene kaj senkondiĉe subtenas” la rusan invadon al Ukrainujo.

Estis decidite, ke Miĥaelo Rikardo Balicki urĝe finpretigu leteron al la universitata rektoro, kiun kunstudantoj, diplomitoj kaj instruistoj, laŭ sia bontrovo, subskribos. Proprainiciate esplorinte kaj skizinte tian leteron sekve de pli fruaj deklaroj de Aleksandr Lebedev, Balicki jam la sekvan tagon proponis malneton al la kunvenintoj, kiuj, post iometa polurado, akceptis kaj subskribis ĝin.

La hasto pretigi, poluri kaj poste subskribi kondukis al tio, ke efektive nur kunvenintoj havis eblon subskribi la leteron en tiu unua tago. Estis do decidite atendi duan tagon por ebligi al ankaŭ nekuvenintoj ekscii pri la letero kaj decidi, ĉu subskribi. Tagfine, troviĝis 27 subskribintoj: 19 kunstudantoj, 4 instruistoj, kaj 4 diplomitoj.

Sendite la 7-an de aprilo al profesoro Bogumiła Kaniewska en versioj pola kaj Esperanta kun suplementaj aldonaĵoj, la letero atentigas pri la ”skandala, hontinda kaj puninda” konduto de Aleksandr Lebedev, kiu ”difektas la bonan nomon de nia Universitato”.

La subskribintaj instruistoj, diplomitoj kaj studantoj substrekas, ke ili ”firme distanciĝas de liaj vortoj” kaj proponas, ke li estu forigita de la universitato, laŭ apartaj artikoloj de la Leĝo pri la supera edukado kaj scienco kaj propra Regularo de studoj ĉe la Universitato Adam Mickiewicz en Poznano.

La vidpunktoj de Lebedev raportitaj en Libera Folio reagigis ne nur liajn kunstudantojn. La 5-an de aprilo, antaŭ ol kunvenis vespere la kunstudantoj, Przemysław Wierzbowski, prezidanto de Bjalistoka Esperanto-Societo, sendis leteron al profesoro Joanna Wójcik, vicrektoro pri studentaj aferoj.

En la letero, li same resumas la konduton de Lebedev, klarigante, ke li estas unu el la ĉefaj laŭtparoliloj de Kremla propagando, kies videbla subteno de la rusa agreso jam flagrigis skandalon en Esperantujo.

Tiu ĉi letero, atinginte la Universitaton du tagojn pli frue ol la alia, efektive atentigis la universitaton pri la afero, kaj kondukis al la fulm-rapida reago de la disciplina instanco, kun la rezulto, ke la studrajto de Lebedev estis nuligita.

Profesoro Koutny sciigis al Aleksandr Lebedev, ke okazis universitata decido pri lia forigo, en retpoŝtaĵo kun klariga dokumento en Esperanto kaj la pola. En lia reago al ŝi mankis ajna bedaŭr-esprimo:

”Ho, nun mi povas iomete senti min subsankcia persono kiel dirigento V. Gergijev, damludistino T. Tansikkuĵina kaj aliaj. Mi eĉ ne esperis iam eniri en tiom eminentan kaj noblan vicon.”

Post la sendo de la dua letero venis respondoj de aliaj kun rilatoj al la Interlingvistikaj Studoj, ke ankaŭ ili volas subskribi ĝin. Iliaj nomoj aperas en ĝisdatigata letero publike legebla en la reto.

Tim Owen

La prezidanto de REU volas likvidi Ukrainion

Rusio nepre ne intertraktu pri paco kun Ukrainio, sed likvidu la nunan ŝtaton kaj komplete ”rastu” ĝian tutan teritorion. Tion opinias la prezidanto de Rusia Esperanto-Unio, kiu argumentas ke Rusio, male ol Ukrainio, strebas ”minimume damaĝi al normalaj homoj”. Grigorij Arosev en sia vidpunkta artikolo demandas, ĉu vere tiuj opinioj kombineblas kun la posteno.

buĉa
Dispafitaj civilaj aŭtoj ĉe la elveturo el la nun tutmonde konata, apudkijiva urbeto Buĉa. ”Bona kirurgo estas akurata kaj ne verŝas sangon pli ol tio necesas por la operacio”, skribas Aleksandr Lebedev. Foto: Prezidenta oficejo de Ukrainio.

La gvidanto de Rusia Esperantista Unio, Aleksandr Lebedev, forte kontraŭas pacan traktadon inter Ukrainio kaj Rusio, opiniante, ke la rusia armeo devas ”rasti“ (”purigi“) la tutan teritorion de la najbara lando. La gvidanto de REU ne la unuan fojon publike anoncas sian vidpunkton pri la milito. En la esperantista mondo plej diskoniĝis lia deklaro, en kiu li kiel ”privata persono“ plene subtenis la militon kontraŭ Ukrainio.

La 29-an de marto 2022 Lebedev skribis la menciitan tezon en sia persona paĝo en la rusia socia reto VK – origine privata entrepreno, kiu tamen jam delonge proksime kunlaboras kun la ŝtataj sekurecaj servoj. La ruslingva enskribo de Lebedev titoliĝas ”Ne al la [paca] traktado!“. Jen estas ĝia kompleta traduko (kun iom da notoj).

La plej malbona afero, kiu povas okazi nun, estas ĉesigi la bataladon kaj subskribi iun ajn interkonsenton kun la klaŭno1. Ĉi tion ni jam spertis.

La speciala operaco2 devas daŭri ĝis la kompleta rastado de la tuta teritorio de Ukrainio, dum tiom da monatoj kiom necesas.

Ideale ĝi finiĝu per la kompleta likvido de la nuna ukrainia ŝtato kaj la starigo de novaj administracioj en ĉiu regiono aparte sub nia kontrolo kaj en la ĉeesto de nia armeo. Poste la novaj administracioj okazigu sennaziigon3 kaj restarigon de la paca vivo dum kelkaj jaroj, kaj ankaŭ aparte decidu la pluan sorton de ĉiu regiono. Fine la sudoriento fariĝas parto de Rusio, kaj ie pli proksime al Karpatoj, el tiuj [regionoj], kiuj ne volas aliĝi [al Rusio], formiĝas malgranda nova neŭtrala Ukrainio sen armitaj fortoj.

(Ĉi tiun afiŝon ”ŝatis“ 7 personoj, inter kiuj estas la akademiano Valentin Melnikov.)

Jam en la unuaj tagoj de la milito Lebedev esprimis sin similmaniere. Respondante al certaj komentoj la prezidanto de REU skribis en Esperanto interalie jenon:

La ŝtatrenverso de 2013 [en Ukrainio] estis faŝisma, kaj ĉio, kion faris ukro-nazioj en sia kvazaŭŝtato ekde tiu momento estas faŝismo. Tio, kio okazas nun, estas minimume adekvata respondo. Kiun mi kaj multaj aliaj senpacience atendis dum 8 jaroj. La ukrainia teritorio devas esti skrupule purigita de la infekto, same kiel tio okazis al Germanio post la 1945-a jaro.

Responde al la demando: ”Ĉu deziri militon estas pacisme?“

Kie mi diris, ke mi estas pacisma? Tia mi feliĉe ne estas kaj neniam estis. Pacismo estas plena deliraĵo, kiu starigas pacon kiel superan valoron. Sed ”paco” neniuokaze estas supera valoro per si mem. Superaj valoroj estas, ekzemple, justeco, kulturo, idealoj, sekureco de Patrujo… <…> Sed kiam kelkmiloj da saltanta sur placo feĉo okazigas ŝtatrenverson kaj poste dum jaroj faras maljustaĵojn al la milionoj da aliaj civitanoj, kiuj estas frataj al ni spirite, kulture kaj idee; kiam la konstruita de tiu feĉo krimŝtato pretas akcepti sur sia teritorio eksterlandajn armilojn kaj tiamaniere rompas ruĝliniojn de sekureco de nia Patrujo <…> tiam ni militu senhezite kaj decideme. Ĉar neniigi ĉion tion estas nekompareble pli grava /grave – red./ ol konservi tiom juvelan por iuj “pacon”.

Homaj vivoj valoras, sed ne la plej. Estas aferoj pli gravaj. <…> Estas granda feliĉo, ke Rusio povas ne nur paroli, sed havas ankaŭ fortojn por subteni sian pravecon tiam, kiam diplomatiaj rimedoj elĉerpiĝas. La Kieva reĝimo havis 7 jarojn por plenumi la kontrakton, kiun ĝi subskribis post sia pasinta malvenko apud Debalcevo en 2014. Ni faris diplomatie ĉion eblan por igi ĝin plenumi tiun kontrakton. Ĝi ne plenumis, kaj aldone al tio transiras “ruĝajn liniojn” de nia sekureco. Do bone – responde ni transiras al pli kirurgiaj metodoj. Kaj diference de la ukronazioj, kiuj dum jaroj pripafadis loĝkvartalojn, Rusio strebas minimume damaĝi al normalaj homoj: atakas nur trupojn, dezirantajn rezisti (tiuj, kiuj ne deziras, povas libere diskuri), nur armeajn objektojn. Bona kirurgo estas akurata kaj ne verŝas sangon pli ol tio necesas por la operacio.

Sciendas, ke la tri supraj komentoj estis skribitaj la 24-an kaj 25-an de februaro, do tuj post la komenco de la milito.

Lebedev ankaŭ ĵonglas per propagandaj kliŝoj, menciante la militan konflikton en la oriento de Ukrainio kaj ŝajnigante ĝin kulpo de la ukrainia registaro, dum estis ĝuste Kremlo, kiu post la anekso de Krimeo inspiris kaj plene subtenis la separisman movadon tie, kaj Ukrainio volis defendi sian teritorion.


Komento de Aleksandr Lebedev en Facebook pri la masakro en Buĉa.

Krome la prezidanto de REU mencias la tragedion en Odeso, kie maje de 2014 en intence provokita incendio pereis 42 homoj. La okazintaĵo efektive ĝis nun ne estis esplorita, kaj tio estas unu el la realaj eraroj de la ukrainiaj ŝtatorganoj. Nun la aferon pristudas la Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj.

Por reveni al la deklaroj de la prezidanto de REU: certe, la aktivulo faras ilin private, tamen eĉ privataj deklaroj de persono, havanta postenon de prezidanto de landa asocio, ne plu estas pure privataj, kiam ektemas pri politiko.

Memkompreneble oni rajtas havi iun ajn vidpunkton, oni rajtas ankaŭ subteni la militon (mi interesiĝas, ĉu Aleksandr Lebedev pretas veturi kiel volontula soldato en Ukrainion kaj helpi ”purigi la teritorion“, aŭ ĉu li estas nur tradicia surdivana batalanto) kaj ŝati la ekstermon de civilaj homoj. Ve, oni ne povas malpermesi esti sangavida.

Alia demando estas, ĉu homo kun tiuj opinioj rajtas (r)esti prezidanto de landa asocio. Laŭ mi, ne, minimume ĉar, kiel mi skribis en pli frua artikolo en Libera Folio, tio vere kontraŭas la statuton de la organizo prezidata de Aleksandr Lebedev.

Unu el la celoj de REU estas plifirmigo de la paco, kaj la prezidanto de la asocio opinias, ke ”Pacismo estas plena deliraĵo“ kaj ”paco neniuokaze estas supera valoro per si mem“. Se unu el la ĉefaj principoj de REU estas tiom abomena por Aleksandr Lebedev, li devus aŭ demisii aŭ iniciati ŝanĝon de la statuto. Intertempe okazas nenio el tio, kaj mi certe estas realisma: kompreneble Lebedev ne demisios mem kaj neniu iniciatos lian demision.

Krome, ŝajne, en REU simple ne ekzistas la eblo eksigi estrarano(j)n de sube, ekzemple, se tia peto venus de iu el la membroj. Priskribo de la eksiga proceduro mankas en du ĉefaj dokumentoj: la Statuto kaj la Ĝenerala Regularo. Tion povas fari nur la estraro mem inter si, kaj se estrarano aktivas kaj ne estas malsana, oni apenaŭ atendu ties eksigon aŭ eksiĝon.

La lasta kortuŝa nuanco estas ke Aleksandr Lebedev ne estas membro de la prezidata asocio en 2022. En la pli fruaj jaroj li estis kolektiva membro pere de Moskva E-Asocio (MASI), sed ĉi-jare ankoraŭ ne. El ses estraranoj kvar estas jen individuaj, jen dumvivaj memboj, kaj unu plia sekvas la ekzemplon de Lebedev.

Grigorij Arosev

1    Ukrainia prezidento Volodymyr Zelenskij, aktoro laŭ la antaŭa profesio.
2    En Rusio estis akceptita reprezalia leĝo, sub la minaco de malliberejo malpermesanta nomi la militon milito; anstataŭe oni estas devigataj uzi la hipokritan vortkombinon ”speciala operaco“, kiun subtenantoj de la milito aktive kaj bonvole uzas.
3    ”Sennaziigo“ kaj ”malarmado“ de Ukrainio estas du celoj de la milito, oficiale anoncitaj de la rusia prezidento Vladimir Putin. La senco kaj esenco de tiuj celoj restas malklaraj.