Category Archives: Libera Folio

Sendependa movada bulteno

Konstanze Schönfeld: ”Prioritatas garantii daŭripovecon de nia agado”

Konstanze Schönfeld (Tuŝka) estas la naŭa el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Ŝi kandidatas por la posteno de ĝenerala sekretario kaj estas 26-jara germana studento pri mondaj studoj. Ĝuste nun ŝi loĝas en Okinavo, Japanio.


Konstanze Schönfeld.

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?

– Motiviĝo kandidatiĝi kiel Ĝenerala Sekretario plejparte fontas el emo subteni la estraron por ke ĝi iĝu kapabla, memfida, kaj kreema instanco ene de la esperanta movado.

– Dum mia aktivado en TEJO mi estis interalie volontulo en CO, gvidanto kadre de la Eŭropa Junulara Okazaĵo, Komitatano A kaj Ĉ, unua Vicprezidanto de TEJO en 2017-2018 kaj Ĝenerala Sekretario de TEJO en 2018-2019. Krome mi multe okupiĝis pri Eksteraj Rilatoj kaj Projektoj, sed kontribuis al preskaŭ ĉiuj fakoj kaj interesgrupoj.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Prioritatas garantii daŭripovecon de nia agado. Kiel Ĝenerala Sekretario, gravos koncentriĝi pri enkonduko de novaj iloj kaj modeloj por certigi stabilecon kaj daŭripovecon. Kiel eblas efike strukturigi komisionojn, por ke transdono okazu senpene? Kiel oni solvos ligitajn defiojn kiel financojn kaj membronombron? Kiel TEJO daŭre provizos siajn servojn malgraŭ tio, ke ne eblas agadi por fizike renkontigi esperantparolantajn junulojn pro pandemio?

– Preter strukturaj plibonigoj, fokuso kuŝu ĉe la homa flanko. La estraro estu la fonto, el kiu ĉiuj novaj kaj spertaj aktivuloj ricevu subtenon kaj gvidadon en ilia agademo, sed ankaŭ inspiron por pluagadi kaj persisti en la atingoj de niaj celoj. Nur atingante ĉiujn siajn aktivulojn, TEJO iĝos daŭripova kaj solida organizo.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– Dum la jaroj, oni ofte kritikis TEJOn por sia manko de (1) travidebleco, (2) prizorgemo pri la komunumo pro pli ofta aktivado en eksteraj rilatoj ol landa agado, kaj (3) kompreno pri la bezonoj de aktivuloj el mondopartoj ekster Eŭropo. Unuflanke, mi komprenas kaj agnoskas la legitimon de tiuj ĉi kritikoj. Aliflanke, oficinte en la estraro dum du mandatoj, evidentiĝis ke ne eblas por la estraro superi tiujn ĉi defiojn sole. Kunlabori kaj interŝanĝi kun ĉiuj sekcioj – alidirite, oferti al aktivuloj el diversaj fonoj la taŭgan kadron por aktivi en TEJO – estas kaj necese kaj urĝe por ke TEJO sukcese plievoluiĝu dum venontaj jaroj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– La forto de TEJO ĉiam estis kaj daŭre estas ĝia kapablo konekti junulojn. TEJO ofte subtaksas sin, sed oni ne forgesu ke ankaŭ danke al TEJO abundas nun, en la juna esperanta komunumo, aktivuloj kiuj mastrumis plurajn lingvojn, akiris internaciajn spertojn, edukiĝis kaj trejniĝis pri egaleco kaj kontraŭdiskriminacio, kaj iĝis pli konscia pri internaciaj malekvilibroj. TEJO bezonas pli kaj pli iĝi platformo kiu ebligas al junuloj malkovri vastecon kaj buntecon de homaj komunumoj tra la mondo, akirante samtempe ilojn por iĝi aktiva parto de la socio.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

Reta enketo de UN kalkulas esperantistojn

Unuiĝintaj Nacioj en sia 75-a datreveno unuafoje aperigis retan enketon ankaŭ en Esperanto. Laŭ Renato Corsetti tio estas grava atingo, kaj indas ke laŭeble multaj esperantistoj plenigu la enketilon por diri sian opinion pri la monda evoluo, sed ankaŭ por atentigi pri sia ekzisto.


La Esperanta versio de la reta enketilo de UN.

Ĉi-jare okazas la 75-jara datreveno de Unuiĝintaj Nacioj. Estas okazo por festi unuflanke kaj samtempe por malfesti. Fakte la maljuna 75-jara sinjorino neniam fartis pli malbone kaj neniam ŝi estis pli malatentata de ĉiuj membroj de sia komunumo.

La oficiale afiŝita ideo de la fondintoj estis: ni evitu militojn en la mondo dum la estonta tempo. Ĉi tiu organizaĵo estas la loko, kie ŝtatoj renkontiĝu kaj solvu siajn problemojn per intertraktado laŭ la internacia juro. Ni forgesu la longan historion de militaj masakroj, per kiu la homaro ĝis la dua mondmilito disvastigis siajn ideojn.

La neoficiale afiŝita realo estis; ni, la venkintoj de la dua mondmilito, refondu internacian ligon de nacioj, kiel faris la venkintoj de la unua mondmilito. Ĉi-foje ni, la venkintoj, tenu ĝin firme sub nia kontrolo per la Sekureca Konsilantaro, en kiu ni rajtas haltigi ĉion, kio ne plaĉas al ni.

Sed la militoj ne ĉesis kaj UN ne povis haltigi ilin. Ĝi povis interveni nur en okazoj, en kiuj neniu vere havis intereson, ekzemple se Burkinafaso invadus Ĉadon, sed ĝi ne povis interveni se Usono provis invadi Vjetnamujon kaj en similaj okazoj. Nek ĉesis aliaj grandaj problemoj, kiel malsato en la mondo aŭ manko de necesejoj en la mondo aŭ eĉ la alproksimiĝo de la fino de la mondo pro varmiĝo de la terglobo.

Krome lastatempe la ideoj pri kunlaboro por solvi problemojn iĝas malpli kaj malpli populara, kaj la elektoj daŭre favoras politikistojn apartenantajn al partioj, kiuj ĉirkaŭsendas odoron de la 30-aj jaroj kaj favoras ekonomian liberismon, kiu estas la kerna kaŭzo de tiu nesolvitaj problemoj.

Do eĉ la simpla ideo havi iun formalan kunlaborejon por pace kaj kunlabore solvi problemojn renkontas pli kaj pli da mokoj kaj rektaj kontraŭstaroj. Kiu ne aŭdis pri “Unue Usono!”, la slogano de la nuna usona registaro?

En ĉi tiu etoso la subteno de registaroj al UN estas ĉiam pli ŝanceliĝanta. Ĉiam pliaj ŝtatoj rifuzas pagi siajn kotizojn al UN. UN, kiel UEA, suferas pro manko de membroj. Reage al tio, ĝi nun provas akiri la subtenon de la normalaj homoj, de la civitana socio, kiel oni diras.

En ĉi tiu bezono pri helpo fare de normalaj homoj enŝteliĝis esperantistoj, kiuj, la unuan fojon, sukcesas aperigi en la paĝaro de UN enketilon en Esperanto, en kiu UN demandas normalajn homojn, kiel ili opinias pri UN kaj pri ties agadoj, kaj kion ĝi devus fari. La fakto ke la enketilo aperis jam estas sukceso, “UN konsideras Esperanton lingvo, pri kiu oni ne hontu”, sed nun necesas montri al la oficistoj de UN, kiuj kalkulos la rezultojn kaj eble tradukos la pli longajn klarigojn en Esperanto pere de Guglo, ke esperantistoj vere ekzistas, ĉar el ilia vidpunkto ĉi tio estos ankaŭ speco de popolnombrado de esperantistoj.

Ĉar la respondoj estas absolute liberaj, vi ne bezonas esti subtenanto de UN por reagi, sed gravas, ke vi reagu kaj donu vian opinion pri la nuna UN kaj pri la dezirinda UN en Esperanto. Neniam esperantistoj havis tian eblecon rekte paroli al UN en Esperanto. Mi certas, ke ni povos teni nian relative bonan pozicion, kiun ni havas nuntempe en la reto.

Cetere alia eblo estas aliĝi al la grupo “UN75 en Esperanto” en Facebook, starigita de la oficejo de UEA ĉe UN, kaj doni vian opinion tie. La plej atentindaj kontribuoj estos tradukitaj kaj komunikitaj al UN.

Renato Corsetti

Tomáš Stano: ”Mi ŝatus helpi pri financa administrado kaj homrimedaj taskoj”

Tomáš Stano estas la oka el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiu respondis al la demandoj de Libera Folio. Li kandidatas por posteno de ordinara estrarano, kaj estas 25-jara slovako, kiu studas kaj laboras en Prago, Ĉeĥio. Lia studfako estas financoj, kaj krome li duontempe laboras pri homaj rimedoj.

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?


Tomáš Stano

– Mi kandidatiĝas al la estraro post unujara paŭzo ĉar mi denove alvenis al fazo en mia vivo kiam mi povas dediĉi sufiĉe da tempo al ĝi. Dum pasintaj jaroj TEJO spertis kelkajn malbonajn, sed ankaŭ bonajn momentojn kaj mi havis la eblon esti parto de ambaŭ el ili. Kio helpis min lerni pli pri la organizo kaj ankaŭ dank’ al mia jara paŭzo mi povis persone evolui por reveni pli preparita.

– Konkrete, mi havas teorian (universitatan) kaj praktikan (movadan) sperton kun neregistaraj financoj kaj tiel mi ŝatus malpezigi la kasiston per mia helpo ankaŭ konsiderante ke mi tuŝis la kampon de Erasmus+ projektoj. Krom studi mi ankaŭ laboras en teamo pri homaj rimedoj ĉirkaŭ tri jarojn de mezgranda teknika firmao en Prago kaj mi pensas ke mi tiel akiris kompetentojn kiuj povas helpi al grupa dinamiko kaj solvado de konfliktoj.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Krom helpo kun financa administrado kaj homrimedaj taskoj mi pretas zorgi pri Aktivula Trejnado kaj Kongresoj. Mi iĝis TEJO-Trejnisto antaŭ kelkaj jaroj kaj partoprenis en diversaj aktivaĵoj kaj tiel mi estas sufiĉe proksima al aktivuloj kiuj entuzias pri trejnadliverado en esperanto kaj pretas reprezenti ilin.

– Kiam temas pri Kongresoj mi estis unu el la ĉeforganizantoj de la IJK 2019 kiu okazis en Slovakio, organizis Junularan Programon de UK 2016, estis en organizaj teamoj de SES-oj sed ankaŭ helpis kun organizado de etaj lokaj renkontiĝoj. Mi pensas ke mi povis tiel kompreni kiajn malfacilaĵojn junuloj spertas kiam ili sen malmulte da sperto volas okazigi eventon en sia regiono kaj mi ŝatus subteni iniciatojn flanke de TEJO kiuj povus helpi en tiuj ĉi situacioj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– Mi rimarkis ke dum lastaj jaroj malpligrandiĝis intereso de homoj labori por TEJO. Ne temas nur pri estraro, sed ankaŭ komisionoj aŭ landaj sekcioj. Mi ŝatus ŝanĝi tion kaj instigi homojn labori por TEJO, ne pro tio, ĉar ili devas, sed pro tio ke ili volos helpi al Esperanto-movado en la mondo. Kun landaj sekcioj indus havi pli bonan rilaton, ĉar malmulte da organizoj estas aktivaj ene de TEJO kaj TEJO povus oferti al ili sufiĉe bonajn rimedojn por realiĝi.

– Mi ankaŭ ŝatus montri ke Estrarano de TEJO ne estas ĝia “reĝo” sed plenumanto de deziroj de la diversaj tipoj da membroj kaj ĝia komitato. Mi bedaŭrinde observis ke kelkaj pasintaj estraranoj havis tendencon “misuzi” sian postenon kaj tra ĝi komuniki proprajn pensojn nome de la organizo kio estas neakceptebla kaj neprofesia.

– Laste, mi ankaŭ pensas ke la gvidantoj de TEJO daŭre iom batalas kun ĝia efika administrado, sed mi same agnoskas ke ankaŭ en tiu ĉi kampo okazis pluraj bonaj ŝanĝoj. Persone mi pretas helpi kun komunikado kun oficistoj de UEA, ĉefe kun nuna ĝenerala direktoro kun kiu mi havis okazon kunlabori en financa komisiono. Mi ankaŭ plurfoje vizitis la COn en Roterdamo kaj havas iun ideon pri kiel ĝi plimalpli funkcias.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– La plej granda forto de TEJO estas por mi ĝia diversa membraro de tuta mondo kaj kelkaj fortaj komisionoj kiuj jam dum jaroj sukcesas fari bonan laboron. La diverseco de homoj ebligas krei teamojn de junaj homoj kun malsimilaj fonoj kaj tiel malgraŭ miskomprenoj trovi kompromisojn kiuj taŭgas por ĉiuj. En lastaj jaroj mi ankaŭ observis pli fortan kunlaboron de “Eŭropanoj” kun resto de la mondo kaj ambaŭ-flanka kompreno iĝis temo kiun oni pli kaj pli tuŝas dum diversaj kunsidoj.

– Kiam temas pri komisionoj mi tre aprezas la longjaran laboron de la anoj de la Komisiono pri Eksteraj Rilatoj kiuj konstante videbligas la organizon ankaŭ ekster la esperanta movado. La nunaj oficistoj de TEJO ankaŭ liveras bonegajn rezultojn en subvencipetado, informado/merkatiko, teknikaj projektoj kaj eksteraj rilatoj kaj kun la fakto ke ni kutimas havi ĉirkaŭ 3 ĉeestajn volontulojn en la CO oni ja havas sufiĉe fortan bazon por sukcese evolui.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

Manuela Burghelea: ”Mi ŝatus krei spacojn por regulaj interŝanĝoj ankaŭ por virinoj”

Manuela Burghelea estas la sepa el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Ŝi kandidatas por la posteno de vicprezidanto, sed pretas ofici ankaŭ kiel ordinara estrarano. Ŝi naskiĝis en 1992 en Vaslui, Rumanio, kaj nun studas antropologion kaj historion en la Universitato de St Andrews, Skotlando. 


Manuela Burghelea.

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?

– Mi decidis kandidatiĝi ĉar mi pasiiĝas pri Esperanto. Kiam mi unue legis pri la lingvo, mi ne sciis ĉu ĝi havas parolantojn, mi simple interesiĝis pri ĝi kiel lingvemulo. Poste mi malkovris la ekziston kaj la amplekson de la komunumo, per volontulado, aktivado kaj universitata esplorado.

– Mi estas membro de TEJO ekde 2015. Esperantujon mi ĝuis ĝis nun en Brazilo kaj en Eŭropo (oficialaj volontuladoj por Esperanto-Kultur-Centro de Tuluzo, por TEJO en Roterdamo, kaj mallongdaŭre por Nitra UK). Nuntempe mi estas aktiva membro de la Esperanto-Asocio de Skotlando kaj, ciferecnivele, de Tutmondaj Voĉoj, en kies administrado mi partoprenas.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Mi ŝatus helpi la organizon kultivi la arton labori kune en Esperantujo. Tion mi lernis dum aktivado en diversaj asocioj, organizaĵoj kaj komunumoj Esperantaj sed ankaŭ ne-Esperantaj, inter kiuj mi kreis konektojn.

– Ĉimomente ankaŭ gravas ne perdi la oportunon utiligi la retajn rimedojn por bonvenigi tiujn, kiuj dum izoliĝo por la unua fojo eniras Esperantujon. Dum la lastaj monatoj, Eventa Servo iĝis amiko de multaj, ŝparigante al ili socian izoliĝon. Tamen mi rimarkis ke ofte virinoj mankas en tiuj renkontiĝoj, ĉu ili sentas sin minoritataj je aliĝo kaj poste rezignas plu partopreni? Ĉiukaze mi ŝatus krei spacojn por regulaj interŝanĝoj ankaŭ por virinoj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– TEJO estas malmulte konata bedaŭrinde. Partoprenante diversajn retajn aranĝojn, mi ofte konstatas tion. Mi devas konfesi ke mi ankaŭ, antaŭ fari volontuladon ĉe TEJO, ne havis klaran bildon pri ĝia agado, kvankam mi aktivis en Esperantujo dum pluraj jaroj. Tiun valoran agadon kiun mi nun konas ŝatus mi kundividi. En TEJO mi spertiĝis pri junulara agado, junularaj rajtoj, daŭripoveco, genra egaleco, universitata agado, interalie.

– Mi ŝatus helpi pliajn junulojn vidi TEJO-n kiel spacon malferman kaj diversecan, en kiu ĉiuj estas bonvenaj kaj povas partopreni. La freŝdata jutuba serio de TEJO estas kuraĝiga modelo de inkluzivigo. Mi ŝatus labori por la travidebligo de nia agado kaj por la konatigo de TEJO en lokoj en kiuj junuloj ne multe aŭdis pri ĝi (ekstereŭropenigo). Konkrete, similan sperton mi akiris en Tutmondaj Voĉoj, kie ni tradukas novaĵojn kaj konstruas internacian teamon. Ĉe TEJO, engaĝo de pluraj junuloj eblos per retaj rimedoj, per varbado kaj invito partopreni la komisionojn kaj interesgrupojn de TEJO.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– Kun la risko ripeti IJK-temojn, mi pensas ke ja forto de TEJO estas la spirito de malfermo, toleremo kaj solidareco. TEJO estas mirinda ekzemplo de kunlaboro inter junuloj kun diversaj orientiĝoj, perspektivoj kaj devenoj. Ni bone uzos tiujn valorojn se ni daŭrigos kaj plilarĝigos jam ekzistantajn agadojn, pli ekzakte volontuladon kaj internaciajn projektojn.

– Forto de TEJO estas ankaŭ engaĝiĝo en la nuna mondo. Kun scivolemo mi malkovras en Kontakto la diversajn interesojn de la kontribuantoj, kiuj iras preter la lingvo, pritemante tabuojn, rasismon, egalecon, marĝenigitajn komunumojn, nian planedon. Pri tiaj temoj ni devas krei projektojn por ke pli da junuloj spertiĝu, trovu subtenon kaj agadu en siaj komunumoj.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

Klára Ertl: ”Gravas kion ni realigas kune”

Klára Ertl estas la sesa el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Ŝi kandidatas por la posteno de ordinara estrarano kaj estas 25-jara universitata helpinstruisto pri psikologio en Amsterdamo.


Klára Ertl.

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?

– Mi spertiĝis dum 5 jaroj en TEJO kaj ekhavis ideojn, kiel plibonigi nian agadon. Krome mi nuntempe aktivas en alia movado, Extinction Rebellion (XR), kiu alportis al mi spertojn kaj ideojn; kaj mi baldaŭ ĉesos mian laboron kaj translokiĝos al nova lando, kie mi ne tuj bezonas serĉi laboron, do havos pli da libertempo.

– Mi portas spertojn pri kunordigado, distanca kunlaboro, enmovadigo de aktivuloj, kaj nejuĝema laboretoso.
Mi membris en internacia teameto de UNITED, kiu postulis unujaran distancan kunlaboron. En mia loka XR-movado mi aktivas pri varbado kaj trejnado de aktivuloj, kaj en ĝia kunordiga teamo mi komunikadas inter diversaj laborgrupoj, en la loka movado kaj kun la (inter)nacia movado. Mi ŝatas enketi pri kio okazas en la movado, transdoni informojn, vidi kie bezonatas subteno. Mi ankaŭ alportas konojn pri senperforta komunikado kaj nejuĝema kunlaboro, ĉar mi profesias pri psikologio kaj spertis kiel XR aplikas ilin.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Mi ŝatus prioritati pli glatan kunlaboron inter aktivuloj kaj pli bonan enmovadigon de novuloj.
Gravas ke ni pli glate komuniku problemojn, informojn kaj helpbezonojn inter ni, por ke la Estraro malpeziĝu, havu ĉefe kunordigan rolon, kaj pli da aktivuloj partoprenu decidojn kaj taskojn. Tiel estraranoj ankaŭ havus pli da tempo, havi superrigardon kaj adapti agadon al bezonoj.

– Gravas plibonigi niajn retajn sistemojn por pli efika komunikado, ekz. pri kion faras ĉiu komisiono kaj kie bezonatas helpo. Gravas ankaŭ pli vasta partopreno -ekster la kerna aktivularo- al diskutoj kaj decidoj pri nia agado, kaj enmovadigi la anoniman ret-amason.

– Tio ligiĝas al Talento, kaj ankaŭ por aliaj fakoj mi havas ideojn, ekz. mi pensas ke Genra Egaleco bezonas pli da malinaj membroj. Tamen mia prioritato estus priparoli kun la koncernaj aktivuloj, kio estas iliaj ideoj, por ke ni kune realigu ilin.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– Granda problemo laŭ mi estas malbona komunikado kaj laborbalanco inter Estraro kaj aliaj aktivuloj. Sekve estraranoj superŝutiĝas kaj aliaj aktivuloj sentas informmankon kaj malfacile ekscias kiel helpi. Tio kondukas al miskomprenoj kaj konfliktoj.

– Ofta reago al tiuj problemoj estas, kulpigi individuojn pri nekontribuo. Oni multe prijuĝas, kiom ofte homoj kontribuas al cirkuleroj, reagas al mesaĝoj, ktp. Novaj estraranoj havas ambiciajn projektojn, sed poste seniluziiĝas pri ili. Ambaŭ fontas el miskompreno, ke atingoj de TEJO estas sumo de individuaj atingoj. Sed kio gravas, estas kion ni realigas kune. La portempa maldisponeblo de unu homo ne gravas, kondiĉe ke la aliaj teamanoj ankaŭ sciu kio farendas. Ni ĉiuj havas vivon, do ni vidu teamojn kiel adaptema tuto kun komuna celo.

– Al tiuj problemoj mi jam skizis kelkajn solvojn supre. Necesas plibonigi sendependiĝon kaj fidon je niaj aktivuloj, nejuĝeman komunikadon, kaj pliefikigi ĉiujn informfluojn.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– TEJO estas plena je talentegaj, entuziasmaj (estontaj) aktivuloj, kaj ĉiu povas valore kontribui al la movado, se oni trovas, motivigas kaj subtenas ilin. Niaj kongresoj havas bonegan etoson, kaj ni havas jam tre aktivan retan ĉeeston: tiujn fortojn ni povas uzi por enmovadigi kaj entuziasmigi novulojn. Por kapabligi kaj sendependigi aktivulojn, TEJO jam havas tre profesiajn trejnadojn, kiujn ni daŭre subtenu, plibonigu kaj igu pli vaste alireblaj. Fine, TEJO konsistas el idealismaj, malfermmensaj junuloj: ni uzu niajn komunajn idealojn por strebi superi kulturajn miskomprenojn kaj solvi internajn konfliktojn.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

Nicolas Kasolene Kakule: ”Diverseco de kulturoj estas la plej granda forto”

Nicolas Kasolene Kakule (Nickson) estas la kvina el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Li kandidatas por la posteno de ordinara estrarano kaj estas 28-jara informadikisto el Goma en la orienta parto de DR Kongo.


Nicolas Kasolene Kakule (Nickson).

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi porta al TEJO?

– Mi kandidatas kiel Estrarano de TEJO ĉar de longa tempo mi ambicias kontribui al plenumo de nia komuna celo, kiu estas propagi la uzadon de la pacan lingvon, Esperanto kaj ĝia kulturo. Kaj aktivi aŭ agadi en TEJO kiel Estrarano plene respondos al mia antaŭlongtempa deziro. Mi ne povas diri ke mi havas tre gravaj alportoj ol tiuj de la aliaj, sed mi rekonas kaj ege gratulas la laborojn faritajn de la aliaj kiuj agadis antaŭ mi. Kaj mia deziro estas ke, el ĉiuj miaj ebloj mi aldonu mian ŝtonon al tiuj de miaj antaŭantoj por kontribui al la konstruo de tre forta kaj nefalebla TEJO.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Sciante ke nuntempe ni vivas en la aĝo de la Informado, kie homoj plie bezonas la komunikadon kun la aliaj. La interkomunikado estas tre grava en ĉi-tiu erao, oni bezonas la aliajn por la interkompletiĝo. Tial, se mi estos elektita, mi multe strebos pro la konkreta interkomunikado kaj interŝangoj da spertoj inter gejunulaj esperantostoj. La kooperado estos mia prioritato kadre de la komisiono kiun mi prizorgiĝos. Partoprenigi multajn junulojn el diversaj partoj de la mondo, de diversaj kulturoj, estos unu el miaj strategiaj planoj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– Mi pensas ke la nuna TEJO ne havas problemojn, sed mankas kelkajn paŝojn paŝi kune kun la engaĝiĝo de ĉiuj. Kaj do, mi pensas ke diskonigi la agadojn de TEJO al junuloj esperantistaj ĉefe, kaj neesperantistaj por alvoki ilin al la engaĝiĝo en TEJO, por kune kaj june subteni la lukton de TEJO estus granda kaj grava strategio por atingi la pli altan sukceson. Ĉar kune oni estas fortaj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– Laŭ mi, la diverseco de kulturoj estas la plej granda forto ke iu organizo povas havi, kaj TEJO ĝin havas. Mi pensas ke TEJO devus ekspluati tiun grandan forton, partopreniginte pliaj junuloj en la movado por ke kune kaj june forta kaj nevenkebla estu la movado.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

Robert Nielsen: ”Granda problemo de TEJO estas la emo ignori problemojn”

Robert Nielsen estas la kvara el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Li kandidatas por posteno de ordinara estrarano kaj estas 28-jara datum-analizisto el Dublino, Irlando.


Robert Nielsen

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?

– Mi opinias ke TEJO estas tre grava al nia movado kaj ĝi multe helpis min kaj ĉiujn esperantistojn. Nun mi povas subteni ĝin kaj aliajn esperantistojn, kiel ĝi subtenis min. TEJO bezonas iun kun freŝa vidpunkto kiu aŭdacas konfronti problemojn anstataŭ ignori ilin, iun kiu rigardas la movadon kiel ĝi vere estas anstataŭ kiel ni volas ke ĝi estu, iun kiu forte laboros por revivigi landan agadon. Mi opinias ke mi estas tiu homo.

– Mi portos grandan sperton al la estraro, mi estis komitatano dum du jaroj, esperanta volontulo dum preskaŭ du jaroj en Slovakio kaj Francio, estro de la esperanta Reddit grupo kaj aŭtoro de unu el la plej legitaj blogoj en Esperantujo, Teo kaj Libroj.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Se mi estos elektita, mi respondecos pri nur unu fako – Landa Agado. Ĝi estas tiel grava fako kaj postulas tiom da laboro ke ni bezonas unu homon kiu sole respondecos nur pri ĝi. Mi opinias ke landa agado estas neglektita kaj la rilatoj inter TEJO kaj la landaj sekcioj estas tro malfortaj. Mi volas rekonstrui kontaktojn por ke ni povu helpi unu la alian kaj fari regulan raportadon pri nia agado. Mi volas revivigi la komisionon pri landa agado – allogi novajn homojn, trovi taŭgajn komisiitojn kaj krei viglan diskutrondon.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– La du plej grandaj problemoj estas la malaktiveco de estraranoj kaj la emo ignori problemojn. Dum la pasintaj du estraroj, kelkaj homoj ĉesis labori aŭ eĉ rezignis, kaj tiu serioze malfortigis la teamojn. Pro tio, la aliaj estraranoj estis tro ŝarĝitaj kaj ne povis atenti ĉiujn fakojn, do gravaj fakoj (kiel landa agado) ŝrumpis. Preskaŭ neniu komisiono ankoraŭ aktivas kaj ni aŭdis nenion dum jaroj el multaj landaj sekcioj.

– Ofte kiam problemoj aperas, anstataŭ konfronti ilin kaj pripensi solvojn, la unua reago de iuj estas kulpigi tiun kiu atentigis nin kaj ignori la kernan problemon. Anstataŭ honeste diskuti pri kiom da membroj ni havas, iuj preferus kaŝi tiun. Anstataŭ agnoski ke multaj landaj sekcioj mortis antaŭ jaroj, ni ankoraŭ ŝajnigas ke ili aktivas. Komitatkunsidoj kutime pasas multajn horojn por diskuti tedan burokrataĵon aŭ iun obskuran regulon anstataŭ diskuti pri la stato de TEJO kaj niaj membroj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– La plej granda forto certe estas la homoj kaj mi estas aktiva en TEJO ĉefe pro la homoj kiujn mi konas. Estas multaj aktivuloj kiuj volas kaj pretas engaĝiĝi sed ne scias kiel. Ni devas krei klaran strukturon kiu allogos ilin kaj plej bone uzos iliajn lertojn kaj kapablojn. Ili estas pretaj, ĉu ni estas?

– TEJO ankaŭ havas tre utilajn ilojn por komuniki kaj kontakti homojn per la interreto kaj mi volas vidi pli da komunikado pri la agado de TEJO. Ofte niaj membroj aŭdas nenion de la estraranoj post la elektiĝo kaj ili ne scias kion ili faras. Mi uzos tiujn ilojn por informi kaj sciigi homojn por ke ili povu engaĝiĝi.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

Rogier Huurman: ”La TEJO-estraro ne estu senvizaĝa institucio”

Rogier Huurman (Roĉjo) estas la tria el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Li kandidatas por la posteno de ĝenerala sekretario. Li estas 30-jara sendependa tradukisto el Utrecht, Nederlando. 

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?


Rogier Huurman.

– Mi estas aktiva en la Esperanto-movado ekde 2010 pri organizado de renkontiĝoj, kaj aktiva en TEJO ekde 2013, kiam mi iĝis la TEJO-volontulo (nu, mi estis jam komitatano A antaŭe). Mi plenumis multajn rolojn por TEJO: komitatano, volontulo, Elekta Komisiono, KER-reprezentanto kaj nun IJK-organizanto. Mi ŝatas esti aktiva en TEJO, kunlabore kun aliaj TEJO-anoj, kaj nun mi kandidatiĝos por esti Ĝenerala Sekretario. Mi pensas, ke tiu rolo bone kongruas kun mia longa antaŭa sperto en la Komitato, en kiu mi mem jam kunverkis du reglamentojn: pri voĉdonado kaj pri intereskonfliktoj. Krome mi estas momente ĝenerala sekretario de la verdula partio en mia provinco, mi konas la rolon.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Unue mi volas zorge kaj senmanke plenumi la sekretariajn taskojn: superrigardi la dokumentojn, sekvi limdatojn, kaj gvidi la Komitaton. Bona plenumado de tio jam subtenos la aliajn estraranojn kaj la komitaton. Sed due mi volas dediĉi tempon al homa kontakto kun komitatanoj, komisiitoj, eblaj komitatanoj, ktp. La TEJO-estraro ne estu senvizaĝa institucio en Roterdamo, ĝi estas grupo da junuloj, kiuj estas meze en la movado. Per la organizado de la IJK mi sukcesis pligrandigi mian jam signifan konataron en la junulara movado, kaj mi planas baldaŭ persone koni ĉiujn komitatanojn. Tiel mi ankaŭ povos subteni la laboron pri Landa Agado, kiu tre dependas de tiaj personaj kontaktoj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– En tiu ĉi jaro estis malmultaj kandidatoj por la estraro, kaj kelkaj estraranoj demisiis aŭ malaktiviĝis. Tio ne devus esti problemo kun la abundo da kandidatoj en 2020. En pli longa daŭro granda problemo estas la divido inter la eŭropa aktiva kerno de la movado, kaj la malfortaj asocioj en multaj landoj. Tiu problemo kompreneble ne estos solvita per petado de plia subvencio en Eŭropo, ni devas aŭskulti la bezonojn de aktivuloj en ĉiuj landoj.

– Junaj Esperanto-parolantoj laŭ mi ne mankas. Fojon post pojo mi malkovras novan interretan komunumon de esperantistoj, kiu floras kaj kreas interesaĵojn, sed ili ne estas ligitaj kun TEJO. Laŭ mi TEJO povus fari multe pli por kunligi tiajn disajn komunumetojn, por tiel teni junulojn aktivaj en iu maniero en la movado.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– En TEJO ekzistas multe da sperto pri multaj temoj. Precipe ĉio, kio rilatas al organizado de renkontiĝoj. Eblas fari multe pli por disvastigi tian sperton: fakaj retlistoj, interŝanĝprogramoj, mentorado, aktivaj komisionoj. Unu bela ekzemplo de tio estas la ĵus reaktiviĝinta komisiono pri Kongresoj. Kiam la Korea Esperanto-Junularo anoncis rezigni pri la IJK 2021, tuj ekestis diskuto pri tio en la Telegram-grupo kaj retpoŝtlisto de TEJO. El tiu diskuto sekvis kunsido, en kiu kelkaj el la plej spertaj organizantoj en la movado kune kreis bonajn ideojn. Se la komisiono plu aktivos, sekvaj IJK-organizantoj ne plu sentos sin sen subteno!

– Resume, mi kandidatiĝas ĉar mi ŝatas aktivi en la movado, kaj mi planas laŭeble multe okupiĝi pri la homoj en la movado dum mia estrarmandato.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

Carlos Pesquera Alonso: ”Mi pensas ke indas fortigi la landajn sekciojn”

Carlos Pesquera Alonso estas la dua el la estraraj kandidatoj de TEJO, kiuj respondis al la demandoj de Libera Folio. Li kandidatas por la posteno de prezidanto, sed pretas ankaŭ esti vicprezidanto aŭ ordinara estrarano. Li estas 31-jara hispana socia esploristo kaj doktoriĝa studento, nun loĝanta en Potenco (Potenza), Italio.


Carlos Pesquera Alonso.

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?

– Mi jam kandidatiĝis al la estraro de TEJO dum la 73a IJK en Aneĥo kaj la kialo estas la sama, helpi nian movadon. Ekde mi iĝis 14 jaraĝa, mi partoprenas en politikaj kaj sociaj asocioj. Mi ĉiam aktive engaĝiĝas, ĉar mi konsideras ke tio estas la plej kohera maniero por subteni movadon al kiu mi apartenas. Do, sendube mi portas tiun multjaran sperton, kiu inkludas la organizadon de la 74a IJK en Badaĥozo.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Komence de la jaro mi trejnis Usonajn Esperantistojn en Ĉikago. Tie mi rimarkis ke estas multaj junaj Esperantistoj kiuj lernis per Duolingo kaj uzas Amikumu-n, sed ili ne estas aktivaj pli ol loke. Similan impreson mi havas pri Ĉinio. Tial, mi pensas ke indas fortigi la landajn sekciojn. Kelkfoje temas nur pri partopreni rete en iliaj kunsidoj, kontaktigi ilin kun Esperantistoj kiuj havas specialajn lertecojn aŭ konsili pri organizado de renkontiĝo.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– Juneco kaj internacieco. Ili samtempe estas tre pozitivaj ecoj de TEJO, sed ili malhelpas pro la kutimaj ŝanĝoj dum la juneco kaj la malfacileco renkontiĝi pro la disvastigo de Esperanto. Tiuj ecoj ĉiam estos tie. Laŭ mi, ili klarigas la ĥaoson dum la lasta mandato, sed ju pli ni estos des pli da helpo ni povos ricevi de la aktivuloj. Tial fortigi la personaj rilatoj en la landaj sekcioj utilos ankaŭ je la internacia nivelo. Aldone, la fortigo de la reta nivelo, kiun la pandemio antaŭenpuŝis, ja helpos tiaflanke. Pli specife, la temo kiu plej zorgigas min estas la IJK venontjare. Kiel komisiito pri kongresoj mi jam laboras por trovi solvojn. Ni laboras aktive por tiu komuna celo, do ni profitas de la teamforteco de TEJO, kiu utilas ne nur por tiu ĉi defio.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– TEJO estas granda reto de junuloj kun similajn interesojn, sed havi reton ne sufiĉas. Oni ne aŭtomate ekscias pri la aliaj. Do, la estraro de TEJO estu faciliganto por ke la membroj interkonatiĝu. Se la junuloj konscias ke TEJO ne estas abstrakta institucio sed strukturo por konstrui komunan celon, por ekkoni amikojn kiuj grandigos vian menson… ni sukcesos. Tial, helpi organizadon de renkontiĝoj kie krei personajn rilatojn aŭ provizi de kontakton por realigi projektojn estas ege bonaj manieroj por fortigi la movadon pere de TEJO.

Reta festivalo okazadas ĉie kaj nenie

Pro la kronvirusa epidemio la plej multaj ĉeestaj Esperanto-aranĝoj en la mondo estas provizore nuligitaj. Anstataŭe multo okazas en la reto, kaj iuj el la plej gravaj aranĝoj estas kolektitaj sub la komuna nomo MondaFest’ 2020. Kadre de tiu reta festivalo okazos interalie la ĉi-jaraj Universala Kongreso kaj Internacia Junulara Kongreso.


Anoj de la LKK de la ĉi-jara, nuligita Universala Kongreso dum la inaŭguro de MondaFest’ 2020.

La reta festivalo MondaFest’ 2020, kunordigata de UEA kun teknika helpo interalie de la organizaĵo Edukado@Interreto, estis inaŭgurita la 20-an de junio kaj daŭros ĝis la 20-a de septembro. La inaŭguro kun varia programo estis dissendita per YouTube kaj Facebook. La muzikan programon de la festivalo kunorganizas Floréal Martorell kaj la eldonejo Vinilkosmo.

En la programo de la inaŭguro krom diversaj paroladoj estis pluraj muzikaj interludoj, kaj ĝi iĝis granda publik-sukceso: la elsendon vizitis sume proksimume sep mil spektantoj, kvankam ne eblas scii, kiel longe ili efektive sekvis la programon. Dum la inaŭguro estis elsendita ankaŭ la salutmesaĝo de alta reprezentanto de Unuiĝintaj Nacioj, kiu iĝis spektebla aliloke en la reto jam kelkajn tagojn pli frue.

Post la inaŭguro okazis jam pluraj pliaj programeroj kadre de MondaFest’ 2020, interalie diskutoj pri la revuo Kontakto, interaktiva Tago de Azio kaj Oceanio  kaj  renkontiĝo kun la aŭtoro Trevor Steele – la lastaj du per la retkunvena programo Zoom. Krome en Facebook estis elsendita hispanlingva programero, dediĉita al la lanĉo de kurso por hispanlingvanoj.

El tiuj plej populara estis ĝuste la hispanlingva diskuto, kiun en Facebook vizitis 1 400 spektantoj, kaj kiu ricevis preskaŭ 300 komentojn. La unua diskuto pri Kontakto havis sume proksimume 800 spektantojn en Youtube kaj Facebook. La aliaj eroj ŝajne havis kelkajn centojn da spektantoj.


Amri Wandel. Foto: UEA.

– La bezono virtualigi niajn kunvenojn ebligis krei ion tute novan, trimonatan festivalon, kadre de kiu okazos multaj variaj Esperanto-aranĝoj. Ĝia kulmino estos unusemajna Virtuala Kongreso, kun pluraj popularaj tradiciaj elementoj de la UK, tamen en nova virtuala vesto. Kredeble tiuj ideoj kaj kapabloj restos ankaŭ estonte, kiam denove eblos ankau ĉeestaj kunvenoj, eble en la formo de hibrida kongreso, rakontas Amri Wandel, estrarano de UEA pri scienca kaj faka agado.

La koncepto de reta festivalo estis rapide kunmetita pro la pandemio, kaj verŝajne bezonos plian evoluigon. Eĉ se la elsendoj teknike bone funkcias, ne ĉiam estas facile resti bone informita pri tio, kio okazos kaj kiam.

La festivalo havas propran retejon, sed tie troveblas nek plena programo nek spekteblas ĉiuj okazantaj aŭ okazintaj aranĝoj. Ĝis nun tie fakte troviĝas nur du spekteblaj eroj. En la ĉefa retejo de UEA aperas komunikoj pri la festivalo, en aparta retejo de la revuo Esperanto legeblas raportoj pri ĝi, kaj ŝajne plena programo videblas en la retejo Eventa servo.

Tamen mankas loko, kie rekte eblus havi superrigardon pri ĉiuj jam okazintaj eroj. Iuj videoj troviĝas en la Facebook-paĝo de UEA, iuj en la Youtube-kanalo de UEA, iuj en ambaŭ, iuj en aliaj lokoj, kaj la aranĝoj kiuj estis elsenditaj per Zoom ŝajne nenie re-spekteblas, se oni maltrafis la rektan elsendon.


Yves Nevelsteen.

Yves Nevelsteen, komisiito de UEA pri reta agado, konsentas ke ne ĉio jam nun perfekte funkcias, sed atentigas ke la festivalo devis esti aranĝita tre haste.

– MondaFest’ estas granda eksperimento. Okazas iom kaose kaj mankas homfortoj. Sed ĝenerale mi tre ĝojas pri la evoluoj; okazas kvazaŭ revolucio ene de UEA. Tiu nova dinamiko allogas novulojn; junulojn. Tio estas en si tre bona afero.

Ĝis nun la programeroj de MondaFest’ 2020 grandparte ne estis interagaj, temis ĉefe pri unudirektaj elsendoj. Per Zoom, kun ebleco de vera interaga partopreno, okazas tamen ekzemple la ĉi-jara NASK, la Nord-Amerika Somera Kursaro de Esperanto.

Pli da interagaj programeroj oni supozeble povas atendi dum la du ĉefaj aranĝoj de la sezono: la reta IJK de la 11-a ĝis la 18-a de julio, kaj la Virtuala Kongreso, kiu anstataŭas la ĉi-jaran Universalan Kongreson kaj okazos de la 1-a ĝis la 8-a de aŭgusto.

La Virtuala Kongreso estas senpaga por membroj de UEA kiuj aliĝas ĝis la 26-a de julio, dum aliaj partoprenantoj devas pagi kotizon de 50 eŭroj. Post la 26-a de julio la kotizo por nemembroj altiĝos al 75 eŭroj, kaj ekde tiu dato ankaŭ membroj de UEA devos pagi nealtan kotizon.

Ĉe la reta IJK la baza kotizo por ĉiuj estas 20 eŭroj. Eblas pagi subtenan kotizon de 50 eŭroj, por financi la aliĝon de partoprenantoj el malriĉaj landoj. La plej multaj aliaj eroj de MondaFest’ 2020 estas senpagaj kaj malfermaj por ĉiuj.

Lige kun la reta IJK okazos ankaŭ la reta komitata kunsido de TEJO, dum kiu oni elektos novan estraron de la junulara asocio. La komitata kunsido de UEA aliflanke nur parte okazos dum la Virtuala Kongreso. La unua kunsido estos en la lasta tago de la kongreso, sabate la 8-an de aŭgusto. La sekvaj du kunsidoj okazos en la posta semajnfino.


 

Charlotte Burton: ”TEJO bezonas pli da aktivaj estraranoj”

Charlotte Burton estas la unua el la 13 kandidatoj al la estraro de TEJO, kiu respondis al demandoj de Libera Folio. Ŝi kandidatas por posteno de ordinara estrarano.

Charlotte Burton estas 31-jara instruisto kaj loĝas proksime al Dallas en Teksaso, Usono. Ŝi instruas la anglan al adoleskantoj kun lernaj handikapoj.

Libera Folio: Kial vi kandidatas kaj kiajn spertojn vi portas al TEJO?


Charlotte Burton.

– Mi rimarkas, ke TEJO bezonas pli da aktivaj estraranoj. Mi volus, ke almenaŭ unu estu de Nordameriko, kaj mi povas promesi mian aktivecon. Mi estas instruisto, kaj sekretario de mia landa asocio. Mi plue aktivas en la estraroj de kelkaj aliaj Esperanto asocioj en mia lando.

Kion vi volas prioritati en via estrara laboro, se vi estos elektita?

– Mi volas aŭskulti aliajn, kaj helpi tie, kie oni bezonas helpon. Mi volas helpi organizi kaj pluigi la ideojn de miaj kunlaborantoj.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj problemoj de la nuna TEJO, kaj kiel oni laŭ vi povus ilin solvi?

– Verdire, mi ankoraŭ ne scias pri kiuj estas la plej grandaj problemoj, ĉar mi ne estas en iliaj kunsidoj, sed mi pretas lerni kaj helpi.

Kiuj laŭ vi estas la plej grandaj fortoj de TEJO, kaj kiel oni laŭ vi plej bone uzu ilin?

– TEJO estas granda grupo de pasiaj junuloj, kiuj volas ŝanĝi la mondon (aŭ almenaŭ la movadon iom). Ni uzu tion per aŭskulti kaj organizi. Kiujn ideojn multaj homoj havas sendepende? Kiujn ideojn bezonas antaŭe la helpo de aliaj? Kie estas la ideemaj homoj, kaj kie estas la faremaj homoj, kiuj nur mankas direkton? Ni kunlaboru kaj ĉiu uzu siajn fortojn por pluigi niajn celojn kune.


Sojle al la elekto de nova estraro de TEJO, Libera Folio strebas publikigi mallongan intervjuon kun ĉiuj 13 kandidatoj. Ĉiuj kandidatoj ricevis la samajn demandojn. La respondoj aperos en senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.

Ne mankas kandidatoj por la estraro de TEJO

Male ol pasintjare, ĉi-jare ne mankas kandidatoj por la gvidaj postenoj de TEJO. Estas du kandidatoj por prezidanteco, du kandidatoj por la posteno de ĝenerala sekretario, kaj entute 13 kandidatoj, el kiuj majoritato estas virinoj.


Charlotte Scherping Larsson kaj Carlos Pesquera Alonso kandidatas por la posteno de prezidanto. Foto: TEJO/Privata.

Pasintjare TEJO havis malfacilaĵojn trovi eĉ unu kandidaton por la plej gravaj estraraj postenoj, sed ĉi-jare la elekta komisiono evidente diligente laboris kaj havis bonan rikolton. El la 13 kandidatoj majoritato, sep, estas virinoj, dum en la estraro de UEA estas neniu virino.

Por la prezidenta posteno de TEJO kandidatas Carlos Pesquera Alonso kaj Charlotte Scherping Larsson.

Pesquera Alonso estas hispana esploristo kaj doktoriĝa studento pri sociaj studentoj, komisiito de TEJO pri kongresoj kaj ĉeforganizinto de la IJK en Badaĥoso en 2018. Li naskiĝis en 1988 kaj eklernis Esperanton per Duolingo antaŭ kvin jaroj.

Scherping Larsson estas sveda magistriĝa studento loĝanta en Germanio. Ŝi estis estrarano kaj ĝenerala sekretario de TEJO en 2017-2018. Antaŭ sia aktiviĝo en TEJO ŝi estis prezidanto de loka klubo de la junulara organizaĵo AIESEC kaj laboris en granda firmao kiel informteknologia subtenanto. Ŝi naskiĝis en 1986.

La reta komitata kunsido, dum kiu oni elektos la estraron, okazos de la 12-a ĝis la 17-a de julio. Laŭ la tagordo la prezidanto kaj la kasisto estos elektitaj la 13-an de julio, kaj la ceteraj estraranoj en postaj tagoj.

Laŭ la raporto de la elekta komisiono ambaŭ estas taŭgaj kandidatoj por la prezidanteco, sed la komisiono unuavice rekomendas Scherping Larsson, pro ŝia jama sperto kiel estrarano kaj laŭ pritaksoj de multaj aktivuloj. Pesquera Alonso laŭ la elekta komisiono bone povus ofici ankaŭ kiel vicprezidanto aŭ ordinara estrarano.

Por la posteno de ĝenerala sekretario kandidatas Rogier Huurman kaj Konstanze Schönfeld.

La elekta komisiono trovas ambaŭ kandidatojn taŭgaj, sed unuavice rekomendas Schönfeld, pro ŝia pli frua sukcesa oficado kiel ĝenerala sekretario. Huurman laŭ la elekta komisiono bone povus ofici ankaŭ kiel vicprezidanto aŭ ordinara estrarano.

Por la kasista posteno plu kandidatas la nuna kasisto Bui Hai Mung (Feliĉa). Por la posteno de vicprezidanto kandidatas la jam menciitaj Huurman kaj Pesquera Alonso. Aldone kandidatas Manuela Burghelea, kiu interalie volontulis en la Centra Oficejo, André Pagaime, kiu eklernis Esperanton en 2018 kaj la pli sperta aktivulo Tomáš Stano.

Pluraj el la menciitaj personoj pretas akcepti ankaŭ postenon de ordinara estrarano. Aldone al la estraro kandidatas la jenaj personoj: Charlotte Burton, Klára Ertl, Nicolas Kasolene Kakule (Nickson), Robert Nielsen kaj Karina Gonçalves de Souza de Oliveira.

La elekta komisiono en sia raporto proponas diversajn eblajn konsistojn de la estraro, kun entute 7-9 anoj, do ajnakaze ne ĉiuj 13 kandidatoj eniros la sekvan estraron.

En sia raporto la elekta komisiono aparte mencias ”incidenton” kun rilato al Libera Folio, pri kiu asertite kulpas Rogier Huurman:

”Dum la laboro de la elekta komisiono okazis incidento, kiu iom subfosis nian fidon al Roĉjo. Dum la intervjuoj ĉiuj kandidatoj interalie ricevis liston de homoj kandidatiĝintaj al la estraro kun rimarko, ke temas pri informoj konfidencaj ĝis la apero de ĉi tiu raporto. Kun surprizo ni eksciis, ke Roĉjo transdonis ĉi tiun liston al la redaktoro de Libera Folio.”

La elekta komisiono trovas maltaŭga, ke Libera Folio eksciis la nomojn de la kandidatoj pli frue ol la ĝenerala publiko:

”Se iu entute eventuale transdonu tian liston al ĵurnalistoj, tion certe faru la Elekta Komisiono, kiun elektis la komitato por prizorgi kandidatiĝojn sianome, kaj ne individua kandidato, kiu estis petita trakti la informon konfidence. Tiu ago certe montras respekton nek al la organiza strukturo de TEJO (kio devus aparte gravi por Ĝenerala Sekretario) nek al la aliaj kandidatoj. Malgraŭ ĉi tiu bedaŭrindaĵo ni esperas, ke Roĉjo povos valore kontribui al la agado de TEJO. Kvankam ni taksas ĉi tiujn informojn bezonataj de la komitato /…/, ili ne ŝanĝigas [tiele] nian rekomendon.”

Libera Folio efektive jam de iom da tempo havas informojn pri supozataj kandidatoj, kaj la kandidatoj povis tion konstati, ĉar Libera Folio sendis al ĉiuj kandidatoj identajn demandojn, por povi ekpublikigi intervjuojn de la kandidatoj kiam la nomoj iĝos publikaj.

Indas atenti, ke Libera Folio povis ricevi informojn pri la temo el diversaj fontoj, kaj ke la informoj kiujn ni ricevis ne nepre identas kun la fina listo de kandidatoj. Ni evidente neniam malkaŝas konfidencajn fontojn, nek konfirmos, ĉu ni ricevis informojn el tiu aŭ alia fonto aŭ fontoj.

Ĉiuj kandidatoj ricevas de Libera Folio la samajn demandojn. La respondoj de la kandidatoj aperos en Libera Folio senredakte (kondiĉe ke ili ne superas indikitan maksimuman amplekson), en la ordo en kiu ili atingis la redakcion.


Pli pri la temo:

Izoliĝo instigis al kurso de Esperanto per Zoom

La kronvirusa pandemio devigas al fizika izoliĝo, sed samtempe stimulas al novaj specoj de reta kontaktado. En Rusio la profesia lingvoinstruisto Aleksandr Blinov lanĉis retajn kursojn per la retkunvena programo Zoom. Andrej Grigorjevskij intervjuis lin rete.

Dum la pandemio oni povas ne nur resti hejme, evitante infektiĝon. Aleksandr Blinov el Ĉeboksary (Rusio), profesia lingvoinstruisto, lanĉis post la komenco de la izolado retajn lingvokursojn, kiuj okazas per la telekunvena programo Zoom. Unu el tiuj kursoj estas pri Esperanto.

Aleksandr loĝas en Ĉeboksari, Ĉuvaŝa respubliko de Rusio, kaj estas interalie konata kiel organizanto de la fama Ĉeboksara Lingva Festivalo, okazanta ĉiujare ekde 1996. Dum la pasinta jardeko paralele kun sia Esperanto-agado li multe zorgas pri la progresigo de la ĉuvaŝa lingvo, kies uzado danĝere malpligrandiĝas.

Libera Folio: Kiel kaj kie vi varbis la studantojn por la retaj kursoj? Ĉu estis malfacile?


Aleksandr Blinov: – Relative facile, ĉar dum la pandemio kaj la neceso sidi hejme, homoj ekhavis pli da libera tempo. Mi afiŝis anoncojn en kelkaj sociaj retoj, skribis al kelkaj miaj konatoj, kiuj iam esprimis intereson pri Esperanto kaj rezulte post unu semajno mi havis dekon da dezirantoj eklerni. Entuziasmiĝinte pri tiu sukceso, mi tuj poste ekvarbis por alia lingva kurso – por la ĉuvaŝa. Sendepende de tio, sed samtempe, al la reto migris mia profesia ĉeesta instruado de la itala.

Kiom da partoprenantoj vi havas en viaj retaj grupoj? Kiel pasas la lecionoj?



– Por Esperanto mi havas nun 6 regulajn kursanojn kaj 2-3 malregulajn. Por la ĉuvaŝa mi havas ĉirkaŭ 20 regulajn lernantojn kaj 5-6 neregulajn, kaj finfine la italan mi instruas al 10 studantoj (ili estas pagantaj kaj ne temas pri neregula lernado).

– Esperanton mi instruas dufoje en semajno, kaj la leciono estas dividita je 2 partoj: la lerna kaj la gasta. En la lerna parto ni traktas iun temon – sporton, manĝojn, vojaĝojn, lingvojn, familion, hobiojn kaj simile – kaj babilante lernas. Per demandoj mi “provokas” la homojn paroli,, kaj “laŭvoje” mi klarigas kelkajn gramatikaĵojn. En la dua parto ĉiam estas invitata nova gasto, dezirinde el malsama lando. La celo estas doni la eblon praktiki la lingvon kun vera uzanto de Esperanto. Miaj studantoj faras al la gasto demandojn kaj mem respondas al la demandoj de la gasto.

Ĉu la reta instruado diferencas de la ĉeesta?

– 
La reta instruado havas siajn avantaĝojn, ekz. oni povas uzi multe da teknikaĵoj: videoj, sonregistraĵoj, tajpi surekrane novan vorton kun la nacilingva traduko. Samtempe mankas al mi la spaco kaj ebleco gestadi, kio enorme helpas, kiam oni instruas uzante rektan metodon.

Ĉu la reta instruado en la formato de videokunveno havas perspektivon – aŭ ĉu ĝi estas provizora solvo por la pandemia periodo?

– 
Evidente la reta instruado havos plian evoluon ankaŭ post la pandemio. Por tiuj kiuj ne trovas proksime ĉeestajn lingvajn kursojn, retaj kursoj estas tre bona alternativo. Sendube ekzistas ankaŭ lingvoinstruaj aplikaĵoj, sed oni nepre atentu ankaŭ la individuajn kaj grupajn studojn kun spertaj instruistoj. Ja instruisto povas paroligi homojn kaj rapide respondi al lingvaj demandoj de lernantoj. La gramatikon oni povas lerni memstare aŭ per aplikaĵoj.

Andrej Grigorjevskij

UN-gravulo inaŭguras Esperanto-festivalon

Asista ĝenerala sekretario de UN Fabrizio Hochschild registris paroladon por la inaŭguro de MondaFest 2020, reta Esperanto-festivalo kiu parte anstataŭas la ĉi-jaran Universalan Kongreson. La altranga UN-reprezentanto intencis persone ĉeesti la kongreson, sed tio ne eblas pro la daŭranta pandemio.

La Monda festivalo de Esperanto 2020, MondaFest, estos oficiale inaŭgurita sabate la 20-an de junio, kaj daŭros ĝis la 20-a de septembro. La festivalon unuavice organizas UEA, kaj en ĝia programo estas listigitaj interalie la reta IJK kaj la Virtuala kongreso de UEA, kies enhavo ankoraŭ ne klaras.

Neatendite kaj kelkajn tagojn antaŭtempe aperis en la reto neanoncita parolado de Fabrizio Hochschild, asista ĝenerala sekretario de UN, celita por la inaŭguro de MondaFest en sabato. Li komencas en Esperanto, sed la ĉefa parto de la iom pli ol kvinminuta parolado estas en la angla, kun teksta traduko en Esperanto.

En la parolado li interalie mencias, ke li planis ĉeesti la Universalan Kongreson de Esperanto en Montrealo, ĝis la kongreso devis esti nuligita pro la kronvirusa pandemio. Se tiu ĉeesto realiĝus, li estus unu el la plej altrangaj reprezentantoj de UN iam ajn ĉeestintaj Universalan Kongreson.

La plej altranga el tiuj sendube estis Amadou-Mahtar M’Bow, la ĝenerala direktoro de Unesko, kiu partoprenis la kongreson en Rejkaviko en 1977. En Budapeŝto 1983 la ĝenerala sekretario de Internacia Telekomunika Unio, parto de la UN-sistemo, estis la ĉefpreleganto pri la kongresa temo.

Inazo Nitobe, kiu en 1921 partoprenis la Universalan Kongreson en Prago kial la reprezentanto de Ligo de Nacioj, estis asista ĝenerala sekretario de tiu antaŭulo de UN, kaj do principe samranga kun Fabrizio Hochschild.

Nitobe estis oficiala observanto de Ligo de Nacioj en la UK, kaj lia posta raporto al la ĝenerala asembleo de la Ligo estis la unua objektiva raporto pri Esperanto de altnivela oficiala reprezentanto de grava interŝtata organizaĵo. Posta propono ekuzi Esperanton en Ligo de Nacioj estis tamen blokita de Francio.

Eĉ se Fabrizio Hochschild pro la pandemio ne povas fizike ĉeesti Universalan Kongreson, lia inaŭgura parolado havas la saman simbolan signifon kiel havus efektiva ĉeesto. Tamen li ŝajnas ne havi tute klaran imagon pri la aranĝo kiun li inaŭguras.

Fabrizio Hochschild gvidas la solenadon de la 75-jara jubileo de UN en 2020, kaj laŭ tio kion li diras en sia parolado, li ŝajnas supozi, ke MondaFest estas grandparte dediĉita al tiu okazaĵo:

Mi scias, ke tiu ĉi Festivalo naskiĝis el neceso, ĉar la Universala Kongreso de Esperanto, kiun mi planis ĉeesti, devis nuliĝi pro KOVIM-19. Sed mi kredas, ke tio, kio anstataŭas ĝin – tri monatoj da prelegoj kaj diskutoj pri Unuiĝintaj Nacioj 75-jara – estas eĉ pli bona, kaj mi ĝoje antaŭvidas la rezultojn de viaj diskutoj.

Efektive en la ĝis nun publikigita programo de MondaFest tute ne aperas mencio pri la jubileo de UN, sed kompreneble ĝi povas ankoraŭ aperi. La 75-jariĝo de UN tamen apenaŭ povos iĝi la ĉefa temo de la virtuala festivalo, kiu konsistas el tute disaj eroj grandparte tute ne aranĝataj de UEA, sed nur malstrikte konektataj de la komuna nomo de la aranĝo.

En sia parolado la alta reprezentanto de UN alte aprezas la signifon de Esperanto:

Esperanto ĉiam estis pli ol nur lingvo. Ĝi estas esprimiĝo de tutmonda solidareco kaj voko al agado por tutmondaj interkompreniĝo kaj civitaneco. Nun, pli ol iam ajn antaŭe, UN bezonas subtenon de la tutmonda komunumo de Esperanto-parolantoj.

La reta IJK okazos tutmonde kaj tutdiurne

La ĉi-jara IJK okazos ne en Nederlando, sed en la reto. Laŭ informoj nun publikigitaj en la kongresa retejo, dum tri el la kongresaj tagoj programeroj okazos preskaŭ tutdiurne.


La nova retejo de la ĉi-jara IJK.

La teamo de la Internacia Junulara Kongreso merkrede la 10-an de junio publikigis sian novan retpaĝon. Inter la novaĵoj estas la reta platformo, unueca kotizo kaj ŝovita komencdato.

La teamo pli frue anoncis, ke la ĉi-jara IJK okazos nur en la reto. Ili tiam ne diris, en kiu maniero aŭ per kia ilo. Tion la nova retpaĝo nun klarigas: la IJK uzos la saman sistemon, kiun E@I kreis por la Poliglotkunveno okazinta en majo.

Laŭ la IJK-retpaĝo la platformo ebligos elsendon de prelegoj, okazigon de kursoj kaj babiladon en diskutrondoj. Ankaŭ la Somera Esperanto-Studado kaj la Universala Kongreso uzos tiun platformon.

Alia ŝanĝo estas, ke la IJK komenciĝos unu tagon pli frue, en vendredo, la 10-an de julio. Ankoraŭ ne aperis programtabelo aŭ listo de programeroj, sed la retpaĝo promesas tri seshorajn programblokojn en la semajnfinaj tagoj, kun duhoraj paŭzoj inter ili.

Tio signifas preskaŭ senĉesan programon en ĉiuj horzonoj. Ankaŭ la temo ŝanĝiĝis: antaŭe ĝi estis “Toleremo – ĉu senlima?”, sed laŭ la nova retpaĝo la temo nun estas “Tutmonda solidareco”.

Tiu solidareco laŭ la organizantoj videblas en la kotizoj. La normala kotizo estas 20 eŭroj, sed la organizantoj proponas ke tiuj kiuj povas, pagu ”subtenan kotizon” de 50 eŭroj, por financi la senpagan partoprenon de aliaj junuloj.

La senpaga partopreno estas havebla al tiuj, kiuj neniam antaŭe partoprenis internacian Esperanto-renkontiĝon, aŭ loĝas en lando kun interreto multekosta (rilate al la averaĝaj enspezoj).

Kvankam la aliĝilo nur nun malfermiĝis, la listo de aliĝintoj jam montras 109 nomojn. Tiel estas, ĉar tiuj, kiuj aliĝis por la IJK 2020 en Nederlando kaj jam sendis pagon, aŭtomate estas registritaj por la reta IJK.

Rogier Huurman

Amasfinancado vivigas retajn projektojn

La funkciado de Esperantujo ĉiam pli dependas de retaj servoj, programoj kaj datumaroj prizorgataj de volontuloj. Ne ĉiuj havas la necesajn tempon aŭ kapablon rekte kontribui al tiu grava laboro, sed ĉiam pli da homoj pretas finance subteni la retajn aktivulojn.


Fonduso Instigo kolektas monon por pluraj gravaj Esperantaj retprojektoj.

Monkolektaj kampanjoj por konkretaj celoj ĉiam okazadis en Esperantujo, kun variaj rezultoj, ne ĉiam kuraĝigaj.

Ekzemple en la jaro 2003 entuziasmuloj de Eŭropa Esperanto-Unio kolektis promesojn pri mondonacoj por la tiel nomita Brusela Komunikad-Centro, kaj en 2005 post donackampanjo estis lanĉita la reta televidkanalo ITV. De ambaŭ iniciatoj nenio restas.

Pli sukcesaj estis ekzemple la donackampanjoj por reta PIV kaj por la kreo de la reta servo Amikumu. Ankaŭ UEA de tempo al tempo organizas donackampanjojn por specifaj celoj.

Lastatempe ĉiam pli populara formo de donackampanjoj estas amasfinancado kiu celas subteni jam okazantajn aktivadojn kaj certigi ilian pluvivon. Eĉ se malpli multaj homoj en la reta epoko emas aliĝi al organizaĵoj, kiuj postulas pagon de jara kotizo, multaj homoj ja pretas regule pagi malgrandajn sumojn por specifaj konkretaj projektoj.

Ekster Esperantujo ekzemple produktantoj de podkastoj ofte kolektas regulajn, negrandajn monkontribuojn de siaj aŭskultantoj tra specialaj tiucelaj retejoj, el kiuj eble la plej konata estas Patreon. Tie troveblas ankaŭ manpleno da esperantistaj projektoj.

Patreon tamen estas tute anglalingva, komerca retejo, kiu prenas al si fiksan procentaĵon de la donacita mono. Tute en Esperanto (kaj en pluraj aliaj lingvoj) funkcias nun la retejo Liberapay, nekomerca projekto, financata nur per libervolaj donacoj.

Tra Liberapay jam de unu jaro eblas subteni la laboron de Bertilo Wennergren pri PMEG, Tekstaro de Esperanto kaj kelkaj aliaj projektoj.

Fine de majo UEA iĝis la oficiala aŭspicianto de la reta fonduso Instigo, kiu tra Liberapay kolektas kontribuojn al pluraj gravaj projektoj. Samtempe la fondinto de Instigo, Yves Nevelsteen, iĝis komisiito de UEA pri reta agado.


Yves Nevelsteen.

Inter la subtenataj projektoj estas la daŭra aktualigado de la Esperanta versio de la publikiga sistemo WordPress, kiun uzas interalie Libera Folio. Instigo subtenas ankaŭ ekzemple la funkciigon kaj aktualigadon de la komputila terminaro Komputeko, kiu de longe servas por unuecigi la lingvouzon en Esperantaj versioj de retaj servoj kaj por faciligi la traduklaboron.

Laŭ Yves Nevelsteen la fonduso Instigo estis lanĉita en 2019, komence por subteni kelkajn specifajn projektojn en Belgio.

– Nova generacio pretas engaĝiĝi, kaj iom da mona subteno povus fari grandan diferencon. Temas pri investo; sen instigo kaj instigantoj riskas malaperi la Esperanto-agado en Belgio entute…

Ĉar la belga fonduso por subteni lokan agadon iĝis sukceso, Yves Nevelsteen ekhavis la ideon krei internacian version de Instigo, por subteni gravajn retajn agadojn.

– Mi precipe, sed ne nur, kunlaboras kun Fernando Ŝajani pri Eventa Servo, kun Robin van der Vliet pri Komputeko, Telegram kaj Vikipedio, kaj kun Kubof Hromoslav pri Vikipedio. Cindy McKee ankoraŭ helpas min iomete pri WordPress.

Kiel estiĝis WordPress en Esperanto?

– Bertilo Wennergren ektradukis ĝin al Esperanto en 2006. En 2008, Cindy McKee kaj mi multe kunlaboris pri komputilaj vortoj. WordPress iĝis post Komputada Leksikono la dua plej grava fonto de Komputeko. Lastatempe mi transprenis de Cindy la ĝisdatigadon de WordPress.

Kial gravas daŭre aktualigadi la tradukon de ekzemple WordPress en Esperanto?

– Por doni bonan impreson kaj labori profesie, gravas retejo kiu estas centprocente tradukita. Esperantistoj estas ĝenerale pli ol aliaj homoj sentemaj pri parte netradukitaj eroj de retejo. Sed ne nur pri tio temas: se la traduko ne estus bona aŭ kompleta, homoj ekrezignus pri ĝi kaj ekuzus nacilingvan version. La tuta administra interfaco de WordPress ekzistas en bone tradukita Esperanto, laŭ mi gravas tion teni tia. Ni serioze daŭrigu la traduklaboron; se relative malmultaj homoj en praktiko uzas WordPress en Esperanto, almenaŭ ekzistas la fakvortoj, kaj la Esperanta versio oficiale aperas inter la ĉefaj lingvoj.

Ĉu temas pri multe da laboro?

– Ĉar regule aperas novaj versioj kaj funkcioj, iu devas regule okupiĝi pri tio. Ne ĉiam estas same multe da laboro; dependas. Se oni pretigas tutnovan version, kiel versio 5.0 kun nova sistemo de blokredaktilo, temas pri centoj da frazoj. Normale estas kelkdek.

– Aktualigadi la tradukadon kutime ne plu estas nun temporaba tasko, ĉar ni disponas je fidinda retejo kun pli ol 11 000 tradukitaj vortoj kaj frazeroj en Komputeko. Tamen, ĉar per novaj aldonoj foje oni enkondukas ankaŭ novan koncepton (kaj nomon), necesas de tempo al tempo iom diskuti. Tion mi kutime faras kun Robin van der Vliet aŭ Lode Van de Velde. Se mi mem ne trovas kontentigan solvon, feliĉe mi povas daŭre peti la helpon de Cindy.

Estas pluraj projektoj, kiujn Instigo subtenas, kaj pri tiuj pluraj projektoj okupiĝas diversaj homoj. Se oni deziras subteni iun specifan el la projektoj, ĉu tio eblas?

– Jes. Provizore oni sciigu al mi per retpoŝto. Ĉiuj donacoj al Liberapay estas anonimaj, do se homoj volas aperi en raporto kiel donacanto aŭ volas, ke la donacita mono havu specifan celon, oni kontaktu min.

Instigo nun estas sub la aŭspicioj de UEA. Ĉu tio signifas, ke mono donacita al Instigo iros ankaŭ al la ŝajne senfina projekto pri renovigo de la retejo de UEA mem?

– Kvankam UEA aŭspicias kaj finance subtenas Instigon, la fonduso estas tute sendependa. Pri la retejo de UEA mi scias nenion. Donacoj por Instigo iros nur al la menciitaj projektoj kaj mi detale raportos pri la realigoj. La diversaj Instigo-projektoj cetere grandparte jam estas realigitaj kaj tiel do “pruvis sin”: Eventa Servo estas plene funkcianta retejo; la Komputeko-retejo efektive ekzistas ekde 2007 kaj ĵus lanĉiĝis nova versio; ekzistas jam Telegram kaj WordPress, centprocente tradukitaj en Esperanto. Donacoj al la fonduso Instigo celas esence danki agantojn kaj instigi ilin al daŭrigo kaj pliigo de la agado.

Laŭ informo en la retejo, la fonduso Instigo en la momento kiam aperas ĉi tiu artikolo ricevas 22 eŭrojn semajne de entute dek donacantoj. Tio estas iom malpli ol duono el la indikita celo.

Homo konsterne talenta

La 24-an de majo forpasis Victor Sadler, multjara direktoro de UEA, redaktoro de la revuo Esperanto, poeto, lingvisto kaj iama akademiano. En sia nekrologo Ulrich Lins nomas lin ”homo konsterne talenta”.

Sadler
Victor Sadler en la Centra Oficejo en 2004. Foto: Ziko van Dijk CC BY-SA 3.0.

Victor Sadler estis 14-jara, kiam en 1951 li eklernis Esperanton. Vere uzi ĝin li komencis nur, kiam li studis en Kembriĝo. Tie li aliĝis al studenta Esperanto-klubo, en kiu membris aliaj homoj poste grimpontaj al prezidanteco en Universala Esperanto-Asocio (UEA): Humphrey Tonkin, John Wells, Duncan Charters.

Siajn tri jarojn en Kembriĝo Sadler nomis (en intervjuo en 1968) la ”plej memorindaj partoj de mia vivo“, dum la tri jarojn en Londono dum doktoriĝaj studoj ”mi preferas forgesi“. Li same kiel Wells doktoriĝis pri fonetiko. Esperanto iĝis en 1960 lia ĉiutaga lingvo.

En 1959/60 li partoprenis en la reaktivigo de Studenta Tutmonda Esperantista Ligo (STELO), redaktante ĝian stencilitan organon Studento. En ties kvina numero (decembro 1960) Sadler, por distri la legantojn, metas kvar vortojn, kiujn li nomas ”premiinda citaĵo“:

”Oni devus ion fari…“ (Prof. D-ro I. Lapenna)

Tiel unafoje aperis la nomo de elstarulo, kun kiu li poste kunlaboros dum kelkaj jaroj. Komence de julio 1962 Sadler vojaĝis por trimonata restado kiel speciala sendito de UEA al Cejlono (nun Srilanko). Tie li faris 12 prelegojn al entute mil personoj. En 2000 ekzempleroj la universitato presis lian unuan verkon: Esperanta-sinhala vortareto. Post sia reveno al Eŭropo li publikigis longan artikolon, “Azia strategio” (januaro 1963), kiu dokumentas lian dumvivan interesiĝon.

Ekde decembro 1962 li estis redaktoro de la revuo Esperanto kiel posteulo de William Auld. Li estis la unua postmilita redaktoro, kiu loĝas ne ekster Roterdamo, sed en la Centra Oficejo mem. Sadler havis kroman taskon, tiun de bibliotekisto, kiu gravis, ĉar la libroj ekde 1960 iom post iom transprenitaj el Ĝenevo urĝe bezonis ordigon kaj pritrakton. Granda amanto de libroj, Sadler dediĉis sin entuziasme al tiu laboro ankaŭ en nenombreblaj vesperaj horoj.


Victor Sadler junaĝe.

En oktobro 1962, tuj antaŭ lia alveno, en la revuo aperis alvoko “Savu niajn librojn”, kiu estas ankoraŭ nun aktuala (aŭ nun denove). Ankoraŭ samjare UEA aĉetis modernan kopiilon, kiu celis kontentigi la bezonojn de esplorantoj, sed kompreneble utilis al la tuta oficejo.

Kiel direktorino de la Centra Oficejo de UEA (CO) ekde 1955 servis Marianne Vermaas. Estis ŝi, kiu kune kun Lapenna organizis la translokigon el Britio al Roterdamo, kaj ŝia rolo pligraviĝis, kiam UEA en 1962 aĉetis propran domon en Nieuwe Binnenweg. La perspektivoj por Esperanto vastiĝis en orienta Eŭropo, okazis Universala Kongreso (UK) en Tokio (1965), UEA havis preskaŭ 34 000 membrojn.

La rezulta ŝarĝo precipe por Vermaas estis granda. La 4-an de aprilo 1968 Lapenna skribis al kvar junaj aktivuloj, ke “la C.O. multrilate treege lamas – kun la escepto de D-ro Sadler, kiu faras vere unuarangan kaj akuratan laboron”. Sammonate Lapenna sukcesis persvadi Vermaas, ke ŝi retiriĝu.

Ke Sadler povus esti ŝia posteulo, origine estis nur ideo de Lapenna – la aliaj estraranoj hezitis. Ili kompreneble konis Sadler, kiu kiel redaktoro regule ĉeestis la estrarkunsidojn. Sed lin, kiu ŝajnis plene enprofundiĝinta en siajn redaktoran kaj bibliotekistan taskojn, precipe la vicprezidanto Wensing, direktoro ĉe Philips, imagis nek ema nek kapabla transpreni gvidan, unuavice administran laboron.

Ke li verkis la poemaron Memkritiko, publikigitan en 1967 (li asertis, ke tiun manuskripton de nekonata aŭtoron li hazarde trovis en la biblioteko), ŝajnis konfirmo de la impreso, ke li estas nepraktika, iom ekstermonda intelektulo. Sed kiam la estraro intervjuis Sadler, lia sinprezento pasis tiel impone, ke ĉiuj, ankaŭ Wensing, konvinkiĝis, ke li estas taŭga posteulo de Vermaas.

De la unua tago (li ekoficis la 1-an de aŭgusto 1968) Sadler plenumis la atendojn. Li tuj brilis kiel sistema organizanto. Provizore li restis redaktoro, havis do grandan, malfacile eltenatan laborkvanton. Al la taskaro de Sadler aldoniĝis en 1969 la revuo La Monda Lingvo-Problemo (la antaŭulo de la nuna Language Problems and Languge Planning, LPLP), kiun Sadler redaktis ĝis 1976.

En januaro 1974 Simo Milojević iĝis vicdirektoro, en majo ankaŭ redaktoro. Tio estis necesa, tre bonvena senŝarĝigo de Sadler – kaj ĝi montriĝis vera beno por la oficejo, ĉar tiuj du viroj, kvankam temperamente malsimilaj, moviĝis sur la sama ondolongo. Victor kaj Simo amike kaj efike kunlaboris. De tio rimarkeble profitis la multpersona oficejo kaj la tuta UEA, precipe de post 1974, kiam la asocion skuis la perturbo sekvinta la kontraŭvolan eksiĝon de Lapenna en la Hamburga UK. Verŝajne Sadler simile suferis kiel Wells, kiu memoras, ke en la estraro de UEA li devis aŭskulti la saman pripersonan riproĉadon de Lapenna kiel delonge en la Londona Klubo.

Ankaŭ Tonkin rakontas, ke la oficistoj inkluzive de Sadler ofte malkaŝis al li siajn frustriĝojn pri Lapenna. Sed Sadler eltenis kaj sukcesis eĉ parole kontraŭi al la prezidanto, malkonsilante al li fanfaroni pri tio, ke iu usona universitateto asignis al li honoran doktorecon, kaj eĉ kuraĝis diri al Lapenna, ke lastatempan novan specimenon de la eksplodoj, pro kiuj li en kunsidoj estis timata, li konsideras ”eksterproporcia“.


Victor Sadler kun sia diktafono.

Tamen, Sadler mirinde glate kunlaboris kun Lapenna kaj ĝisfine montris sin lojala al li. Sadler ankaŭ ne partoprenis la posthamburgan polemikon, kiam kelkaj homoj lasis sin delogi de la konspiroteorioj de Lapenna. Onidire Sadler ne povis vere ekscitiĝi, aŭ li majstre kapablis ne montri koleron kaj plene regi sian publikan konduton.

Poste la animoj kvietiĝis. Fine de 1974, kvazaŭ kiel monumento por Lapenna, aperis la manlibro Esperanto en perspektivo, kies teknika redaktoro estis Sadler. Intertempe lian laboron en la CO subtenis kaj kompletigis Simo Milojević. La ŝanĝo sentiĝis eĉ dum la kafopaŭzoj en la CO. Ili longe havis iomete mornan karakteron, interalie ĉar la oficistojn konfuzis la silentemo de Sadler, kiun nur okaze interrompis subita, mallaŭte eldirita ironia komento, kies sencon ne ĉiu tuj kaptis.

Ne nur la oficeja etoso Iom post iom plisereniĝis, sed, pli grave, ankaŭ la rilatoj inter la CO kaj la estraro: finfine la nova prezidanto (Tonkin) kaj la direktoro bone konis unu la alian jam de la komuna studotempo en Kembriĝo.

La laborkvanto tamen ne malkreskis. Por helpi venki ĝin Sadler, kiu ekde 1980 estis ĝenerala direktoro, subtenis iniciaton (originintan ĉe la usonano Jonathan Pool) , kiu montriĝis tre valora: la Volontula Servo, en kies kadro ekde 1976 junaj aktivuloj samtempe povis akiri spertojn kaj utili al la asocio. Kompreneble Sadler ĉiujare iris al la UK, kie li suverene protokolis la komitat- kaj estrarkunsidojn, post kies fino li, aŭdeble por ĉiu, tuj resumis la trapason en sian diktafonon.

Ne malofte li surprizis per sia improvizemo. Foje, kiam en UK oni prezentis la modon de la gastiganta lando, li plenigis neantaŭviditan interrompon per sprita laŭdo de sia propra kostumo, frotante la ŝtofon de sia jako. En aprilo 1981 en la revuo aperas redaktora noto, ke Sadler en marto vojaĝis al Kanado kaj Usono, poste al Hungario kaj Germanio kaj la 1-an de aprilo flugos al Brazilo. Sekvas sinturno al la legantoj: “Nu, se vi ie renkontos d-ron Sadler (rekonebla laŭ la foto), salutu lin de la roterdamaj oficistoj, kiuj malofte vidas lin lastatempe.”

Sadler plue flegis kaj demonstris sian ŝaton de Azio, de la neeŭropa mondo. Dufoje li vojaĝis al Japanio. En aŭtuno 1977 li vojaĝis al Irano. Antaŭ tio li malkovris, unue koresponde, promesplenan bengalan junulon, Probal Daŝgupto, tiam 14-jara knabo. Flarante la talenton, Sadler zorgis, ke Daŝgupto venu al Roterdamo kaj pasigu unu monaton (septembro 1977) kiel volontulo en la CO. Li voris la frandaĵojn de la biblioteko kaj englutis ĉion movade sciindan; poste, en 1980, li revenis por unujara restado en la CO. (De 1990 li estis kunredaktoro de LPLP kaj de 2007 ĝis 2013 prezidanto de UEA.)

En majo 1983 Sadler post pli ol dudekjara servado forlasis la Centran Oficejon. Li malakceptis ĉiujn proponojn pri festa adiaŭo. Milojević transprenis lian oficon, heredante la defion, kiun donis la komputila epoko. En novembro 1980 Sadler anoncis: ”Komputilo estos instalita en februaro 1981, kaj programisto jam de kelkaj monatoj laboras por prepari la terenon.“ En longa artikolo kun la titolo ”Kion portos la aŭtomatigo al UEA?“ li skizis estontecon sen skribmaŝinoj, sliparoj kaj kartotekoj, sed kun grandaj novaj ŝancoj. Li eble ankaŭ imagis, ke unu el liaj ŝatataj projektoj, la kreo de regionaj oficejoj de UEA tra la mondo, ne plu estas necesa en mondo teknike interproksimiĝanta.

Sadler komence de junio iris al Brazilo – lando, kiu ravis lin, kiam du jarojn antaŭe li partoprenis la UK en Braziljo; li tie festparole admonis la esperantistojn al ”malkateniĝo el eŭropisma pensmaniero“. En la fama bieno-lernejo Bona Espero li instruis al infanoj, interalie aritmetikon. En diversaj lokoj de Brazilo li prelegis. Neniu el liaj amikoj fakte komprenis, kial li kvazaŭ retiriĝis en praarbaron, kaj tial multaj ĝojis, ke jam en 1985 li revenis al Eŭropo kaj ekloĝis kun sia japandevena brazila edzino Maiumi en Utrecht.

Li sekvis la allogan inviton de nederlanda kompanio, kiu volis esplori la utiligeblon de Esperanto en komputila tradukado. Sadler, kiu neniam antaŭe laboris ekster “Esperantujo” kaj kiu en la intervjuo de 1968 leĝere deklaris, ke pri la konstruado de profesia kariero li neniam cerbumis, do kiel 45-jarulo komencis novan etapon de sia vivo, proksiman al sia iama, delonge pasinta studfako. Kaj li sukcesis tie ne malpli ol en siaj dumaj nesciencaj okupoj.

En 1989 aperis lia verko Working with Analogical Semantics. La kompanio ne povis post 1990 plue financi la ambician projekton “Distributed Language Translation” (DLT), sed Sadler povis alikadre daŭrigi sian laboron en la kampo de lingva teknologio. Ankaŭ post la pensiiĝo (2002) li private plulaboris pri DLT.

En 1986-87 Sadler mallonge estis estrarano de UEA pri financoj. Al UK li ne plu venis. Je koncernaj demandoj li respond-demandis lakone: ”Por fari kion?“ Li ankaŭ malofte venis al Roterdamo, ekzemple por Malferma Tago. Tamen, en 2015, preskaŭ duonan jarcenton post Memkritiko, aperis lia dua poemaro: Perversaj rilatoj. Pro la du poemaroj oni ĝenerale konsideras Sadler esti unu el la plej originalaj voĉoj de la Esperanta poezio.

Tra sia tuta vivo li montris, ke li estis konsterne talenta – de poezio ĝis komputiko. Kontraŭdiroj? Ili apartenis al lia karaktero. Li povis esti tenera amiko, kvankam li kapablis aspekti kiel indiferenta skeptikulo. Laste, lia sanstato iĝis ĉiam pli malbona, sed ĝis la fino li ŝatis prizorgi siajn plantojn en la ĝardeno kaj hejmo, trovante plezuron en la kunestado kun sia edzino kaj la ĉiutaga konversacio Esperanta kun ŝi.

Ulrich Lins

Pandemio instigis al literaturaj legadoj en la reto

Pro la daŭranta pandemio ne povas okazi ĉeestaj Esperanto-aranĝoj. Anstataŭe aperis diversaj retaj aktivaĵoj. Unu el tiuj estas la literatura projekto E-legante de Pola Esperanto-Junularo. Ni petis la prezidanton de PEJ rakonti pri la reta voĉlegado. 

Jam tri mallongaj filmetoj kun voĉlegado de literaturaĵoj en Esperanto aperis en la Youtube-kanalo de Pola Esperanto-Junularo. La filmetoj estas mallongaj, de unu ĝis kvar minutoj, sed sufiĉas doni al la aŭskultanto ideon pri la verko kaj aŭtoro.

Iniciatis la projekton Romualda Jaziorowska, la prezidanto de PEJ.

Libera Folio: Kiel vi ekhavis la ideon por la projekto, kaj kion vi esperas atingi per ĝi?


Romualda Jeziorowska.

Romualda Jaziorowska: – Pro la kronvirusa pandemio nuliĝis jam preskaŭ ĉiuj someraj Esperanto-renkontiĝoj. En marto ankaŭ PEJ devis rezigni pri unu el siaj planitaj eventoj – anstataŭe ni devis resti hejme. Ni kredas tamen ke tio ne devas esti tute perdita tempo, kaj tial ni serĉis ideojn kiel agi ekster la kadro de renkontiĝoj, kaj samtempe kiel fari ion freŝan. Ni ofte plendis ke pro preparado de sekvaj Esperanto-renkontiĝoj mankas al ni tempo por aliaj projektoj. Ĉiujare ni ja havas kelkajn diversgrandajn eventojn, kaj tio postulas de ni multe da laboro, tempo kaj energio; nun, kiam ĉiuj devas resti hejme, ni finfine povas fari ion alian, provi novan vojojn.

– Por mi persone la plej granda inspiro estis interretaj projektoj de polaj eldonejoj, kiuj regule publikigis similajn videaĵojn, kie la aŭtoroj mem laŭtlegadis siajn librojn. Krome, al la agado instigis min mirinda festivalo de poezio kiu okazis fine de aprilo ĉe Facebook – ĝi nomiĝis “La Festivalo de espero” kaj ĉiuj legantoj povis kontribui al ĝi libere.

– Mi bedaŭras ke malgraŭ la diversaj ebloj kiujn donas al ni la reto, specife se temas pri tutmonda komunikado kaj virtualaj renkontiĝoj, ĝis nun ne aperis pli grandaj, aparte interesaj Esperantaj projektoj aŭ serioj kiuj iĝus popularaj por pli vasta publiko – precipe la junulara.

Kiel oni faru por kontribui?

– Komence ni invitis niajn libroŝatantajn amikojn kontribui al la projekto kaj petis ke ili memstare registru sin ĉe si kaj sendu la krudan version al ni. Nia sekretario Tobiasz zorgas pri la muntado. Ni tamen ne planis inviti ĉiujn esperantistojn al la projekto, por nun ni havas sufiĉe da kontribuoj. Malgraŭ la tutmonda fermiĝo ni ja plentempe laboras aŭ studas kaj ne povos akcepti dekojn da filmetoj. Se iu ege volos aliĝi, tiu bonvolu kontakti nin retpoŝte.

Kiel longaj estu la filmetoj?

– Ni petis ke ili certe ne estu pli longaj ol kvin minutoj, la perfekta longeco estas ĉirkaŭ tri minutoj. Malmultaj homoj eltenas aŭskulti literaturon en la interreto pli longe.

Kiajn literaturaĵojn vi preferus, ke oni voĉlegu?

– Ni lasas la elekton al la legantoj mem. Ni volas ke ili prezentu al la mondo verkojn, kiuj estas valoraj aŭ interesaj laŭ ilia persona gusto. Ni jam nun povas diri ke tio estos tre bunta kolekto.

Ĉu gravas, ke la teksto estu havebla en la reto?

– Tio ne estas necesa kondiĉo, sed pere de tekstoj haveblaj en la reto ja estas pli facile allogi homojn kiuj volus legi la tuton de la verko, aŭ homojn kiuj ankoraŭ ne konas la lingvon sufiĉe bone por povi kompreni tiajn malfacilajn tekstojn nur aŭde. Por ĉiu filmeto ni strebas krei subtekston alireblan en YouTube, eĉ se la tuto ne estas facile alirebla rete.

Ĉu povas esti iaj kopirajtaj konsideroj?

– Ni instigas niajn kontribuantojn uzi verkojn el la publika havaĵo aŭ ricevi uzpermeson de la posedanto de la kopirajto. Se tio ne eblas, ni provas solvi la aferon laŭ la specifa kazo. Ni strebas ke la tuta serio estu alirebla laŭ la libera permesilo CC BY, por ke ĝi estu facile reuzata ankaŭ post la fino de la pandemio.

IJK 2021 ne okazos en Koreio

Korea Esperanto-Junularo anoncis, ke ĝi ne povos aranĝi la Internacian Junularan Kongreson en 2021. TEJO nun denove serĉas kandidatojn por la ĉefa junulara aranĝo de la venonta jaro.

Jam pli frue pro la kronvirusa pandemio estis anoncitaj la nuligoj de la ĉi-jara IJK en Nederlando kaj de la ĉi-jara UK en Kanado. Nun Korea Esperanto-Junularo anoncis ke, pro la malcerteco kaŭzita de la epidemio, ankaŭ la IJK en 2021 en la insulo Jeju en Koreio ne povos okazi laŭplane.

Laŭ klariga letero sendita de KEJ, en la nuna situacio, kiam en Koreio komenciĝis dua ondo de la pandemio, ne eblas scii, ĉu la problemoj pasos antaŭ la somero 2021 kaj denove eblos facile veturi internacie. Aldone la nuligo de la ĉi-jara IJK signifas, ke estraranoj de KEJ ne povos gajni spertojn ĉeestante ĝin, kio laŭ ili interalie gravus por konvinki la oficialajn instancojn en Jeju doni sian subtenon al la kongreso.

Anstataŭe KEJ proponas, ke ordinara IJK venontfoje okazu nur en 2022, kiam la Monda Organizaĵo pri Sano estos oficiale anoncinta la finon de la pandemio. Se TEJO decidos organizi retan IJK-n en 2021, KEJ pretas respondeci pri ĝi.

Kiel aldonan eblon KEJ proponas, ke ordinara fizika IJK povus okazi en Nederlando en 2022, kaj tiam KEJ pretus gastigi IJK-n en Koreio en la jaro 2023.


Shin Hyunkyu. Foto: Privata.

Libera Folio kontaktis la prezidanton de KEJ, Shin Hyunkyu, por demandi, kial oni tiel frue faris decidon nuligi la kongreson, kiu devus okazi en 2021.

Libera Folio: Kial oni jam nun decidis tion? Ĉu ne estas tre frue nun diveni ion ajn pri la epidemia situacio post pli ol unu jaro?

Shin Hyunkyu: – Surbaze de la sama kialo, ke estas tre frue diveni ion pri la estonteco (progreso) pri la pandemio, KEJ decidis tion. Kaj aldone, eĉ se la pandemio ŝanĝas sin malampleksiĝanta, diplomataj rilatoj estu solvitaj por vizo-problemoj kaj kvarantenaj aferoj devigaj.

Unu el la alternativoj proponitaj de KEJ estas, ke fizika IJK 2021 okazu en Nederlando, kie devus okazi la nuligita ĉi-jara IJK. Nederlanda Esperanto-Junularo tamen ne ŝajnas preta transpreni la respondecon:


Rogier Huurman. Foto: Marc Konijnenberg

– Ni nun ne planas organizi IJK-on en 2021, ni devus trovi grandan junulargastejon aŭ ion similan nur jaron antaŭe, diras Rogier Huurman, prezidanto de NEJ, responde al demando de Libera Folio.

Korea Esperanto-Junularo estas jam la dua teamo, kiu retiras sian kandidatiĝon por la IJK 2021. Pli frue kandidatis brita teamo, kiu planis aranĝi IJK-n en Belfasto en Norda Irlando, samurbe kie en tiu jaro okazos la Universala Kongreso.

Tamen poste evidentiĝis, ke plej verŝajne ne eblus ricevi simile favorajn kondiĉojn por la junulara kongreso. Samtempe montriĝis, ke mankas sufiĉaj aktivuloj por la teamo, kaj jarŝanĝe la brita teamo retiris sian kandidatiĝon. Aliaj kandidatoj mankis.

Post anonco de nova limdato venis kvar novaj kandidatoj: Kultura Centro Esperantista (Svislando), Junulara Organizo de Tanzanio Esperantista (Tanzanio), Ukrainia Ligo de Esperantista Junularo (Ukrainio) kaj Korea Esperanto-Junularo (Koreio).

El tiuj la estraro de TEJO tiam trovis la korean proponon plej taŭga.

TEJO ankoraŭ ne decidis kiel pluiri en la nova situacio, sed laŭ informoj donitaj al la komitato, la estraro nun planas eksterordinaran kunsidon nur por diskuti la venontjaran IJK-n. Inter la alternativoj estas kontakti la antaŭajn kandidatojn kaj fari plian alvokon por ekhavi aldonajn kandidatojn.


Mung Bui. Foto: TEJO.

La kasisto de TEJO, Mung Bui (Feliĉa), en la estraro respondecas ankaŭ pri la kongresoj. En la komitata diskutejo ŝi skribas, ke eĉ se nun ne eblas antaŭvidi, kio okazos post 14 monatoj, estas preferinde plani fizikan IJK-n por la jaro 2021.

– Unu el la plej gravaj aferoj de organizado IJK estas la loko, do ni nun serĉas landon, en kiu eblus en mallonga tempo trovi taŭgan lokon. Ni ankoraŭ havas tempon, kaj mi kredas ke ni havas multajn spertajn aktivulojn pri IJK, kiuj pretas helpi al la organizado. Ni deziras havi kunsidon pri IJK 2021 tre baldaŭ por aŭskulti opiniojn kaj ideojn de landaj sekcioj pri la temo.

Riismo konkeras la junan generacion

Ĉu Esperanto bezonas neŭtralan pronomon, aldone al la tradiciaj li kaj ŝi? Kion opinias rete aktivaj esperantistoj, kaj ĉu tia netradicia pronomo havas lokon en la efektiva lingvouzo? Tion esploris akademiano Markos Kramer per ampleksa enketo.

Akademiano Markos Kramer faris esploran enketon pri 267 esperantistoj por eltrovi ilian opinion pri seksneŭtralaj pronomoj, kaj kiel ili mem uzas tiajn pronomojn. Li eltrovis ke la vorto “ri” estas konata al la plejparto de esperantistoj, sed multe pli populara inter junuloj ol inter maljunuloj; ĉi lastaj preferas la tradician uzadon de “li”.

De longe esperantistoj diskutas kaj debatas pri genra reformo en la lingvo kaj la enkonduko de novaj seksneŭtralaj vortoj. Iuj opinias ke temas pri utilaj plibonigoj kaj modernigoj, kiuj igos la lingvon pli egala kaj respektema, precipe al neduumuloj (homoj kiuj konsideras sin nek sole viroj nek sole virinoj kaj ne sentas komforte uzante nur liŝi). Sed aliaj opinias ke tiuj estas nenecesaj ŝanĝoj, kiuj malhelpas komprenadon kaj estas kontraŭ la fundamento.

La plej populara propono por seksneŭtrala pronomo estas ”ri”, kaj ĝi iĝas pli ofte uzata inter junuloj. Sed kiom da esperantistoj fakte uzas seksneŭtralajn pronomojn? Ĉu ili estas konataj kaj uzataj de multaj esperantistoj aŭ ĉu temas nur pri  teoria diskuttemo?


Markos Kramer

Por eltrovi respondon al ĉi tiu demando, Markos Kramer faris enketon pri opinioj pri kaj uzado de seksneŭtralaj pronomoj en la komunumo. Li estas membro de la Akademio de Esperanto, sed lia enketa laboro ne rilatas al la Akademio.

Li atentigis ke la temo koncernas ne nur Esperanton, sed ankaŭ en iuj aliaj lingvoj ŝanĝiĝis la maniero paroli pri genro. Ekzemple, la angla kaj la hispana enkondukis novajn seksneŭtralajn vortojn, kaj en la sveda aperis la nova seksneŭtrala pronomo ”hen” apud la tradiciaj vortoj por ”li” kaj ”ŝi” (han, hon).

Tradicie en Esperanto, laŭ Zamenhof, ”li” estis uzata ne nur por viroj, sed ankaŭ kiel seksneŭtrala pronomo kiam ies genro ne estas konata. Zamenhof menciis, ke eblas uzi ”ĝi” en tiuj situacioj, sed ne rekomendis tion, ĉar oni kutime uzas la vorton ”ĝi” por bestoj kaj senvivaĵoj.

Tamen, dum la dudeka jarcento la sociaj normoj pri genro ŝanĝiĝis kaj la uzado de ”li” malfortiĝis. La vorto ”ri” estis unuafoje proponita en 1979, de Ole Hagemann, sed ĝi iĝis vaste konata nur post 2010. Laŭ la enketo, 81% de la pridemanditoj diris ke ili komprenas la vorton ”ri” kaj 75% priskribis ĝin ĝuste. La komprenado estis pli alta ĉe tiuj kiuj aĝas malpli ol 50 kompare al tiuj pli aĝaj.

La enketo okazis en aprilo kaj majo 2019. Kramer strebis ke la respondoj reprezentu la esperantistaron, sed tio malfacilas, ĉar neniu konas la precizan demografian konsiston de Esperantujo. Li sendis la enketon kun neŭtrala mesaĝo por ke partoprenu ne nur homoj kiuj jam interesiĝas pri seksneŭtralaj pronomoj.

Li afiŝis en 35 diversaj grupoj, pri lingvoj, genraj diskutoj, naciaj/regionaj grupoj en Facebook, Twitter, Lernu, Reddit. La enketo enhavis demandojn por eltrovi la lingvonivelon de la respondantoj. 287 homoj respondis, sed estis forstrekitaj 20 respondantoj, kies lingvonivelo estis tro malalta.

Estis granda diverseco laŭ la aĝo de la respondintoj, kaj neniu specifa aĝ-kategorio dominis. Ĉirkaŭ duono de la respondintoj estis malpli ol 40 jarojn aĝa, kaj la alia duono pli aĝa. La genroj de la respondintoj estis malpli diversaj, pli ol 70% estis viroj kaj nur 16% estis virinoj (la aliaj havis alian respondon aŭ ne respondis).


Respondo al demando pri pronomo por priparoli homon, kies sekso ne estas konata, laŭ aĝogrupoj. Eblis elekti pli ol unu respondon.

Tio estas pli malekvilibra ol ĉe kutimaj renkontiĝoj, sed eble viroj pli aktivas interrete. Ne eblas scii ĉu tio bone reprezentas la demografian konsiston de Esperantujo, sed eble ĝi bone reprezentas la interretan esperantujon.

La partoprenintoj ricevis la jenan frazon kaj la demandon kiun pronomon oni uzu por la kasisto, kies genro ne estas konata:

“Se teamano sendas fakturon al la kasisto, ☐ devas sendi kopion de ĝi al la prezidanto.”

La partoprenintoj povis elekti pli ol unu respondon.

La plej populara respondo estis ”tiu” kaj poste ”li”, kun ”ri” en la kvara loko. La plej rimarkinda afero estas la forta ligo inter aĝo kaj uzado de ”ri” kaj ”li”. ”Ri” estas la plej populara inter la plej junaj partoprenintoj, kaj la plej malpopulara inter la plej maljunaj. La uzado de ”li” kaj de ”li aŭ ŝi” rekte kreskas kun la aĝo.

Rimarkindas la genra divido inter la respondintoj. ”Li” estas ĉefe uzita de viroj, kaj ”ri” estas ege populara inter neduumuloj. ”Tiu” estas populara inter ĉiuj kaj ”li aŭ ŝi” estas populara inter viroj kaj virinoj.

En alia demando la enketo donis la ekzemplon de homo kiun ofendas esti nomata viro aŭ virino kaj demandis kiun pronomon oni uzus por tia homo.

Videblas ke la plej populara respondo estis ”ri”, sed plimulto diris ke eĉ en tia situacio ili ne uzus ĝin. Multaj diris ke ili ankoraŭ uzus genran pronomon, eĉ se ĝi ofendus iujn.

Denove estas granda diferenco laŭ aĝo, klara plimulto sub la aĝo de 40 uzus ”ri” por neduumulo, sed malmultaj maljunuloj farus tion.

La enketo eltrovis ke la uzado de ”ĝi” estas multe malpli ofta ol  tiu de ”ri”. 42% diris ke ili iam uzis ”ri”, sed nur 24% diris ke ili iam uzis ”ĝi” (kaj 8% diris ke ili uzis ”ŝli”). Ne estas statistika diferenco inter la uzado de ”ri” aŭ ”ĝi” laŭ lingvonivelo. “Radikala” uzado de tiuj vortoj, ekzemple eĉ por priskribi iun kies genro ja estas konata, okazas ĉe malmultaj homoj.

Kramer faris demandon ankaŭ pri sia propono de seksneŭtralaj vortoj kiel ”pajtro”. Triono el la homoj rekonis la vorton, sed nur 4% uzas ĝin kaj nur 9% aŭdis ĝin. Fakte, tiun vorton li proponis nur unu jaron antaŭ la enketo.

Laŭ li la plej grava eltrovaĵo de la studo estas, ke ĝi montras la kreskantan popularecon de ri inter pli junaj parolantoj de Esperanto, kaj ke sekve ĝia uzo estonte plivastiĝos:

– Ĉiuj manieroj uzi “ri” estas multe pli popularaj inter junuloj kaj inter pli aĝaj partoprenantoj de junularaj aranĝoj ol inter maljunuloj sen aktiva ligo al la junulara movado. Ĉi tiu aĝdistribuo de uzantoj de “ri” estas indiko por tio, ke la uzado de “ri” verŝajne estontece daŭre plukreskos, li komentis al Libera Folio.

La populara kaj prestiĝa Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) en sia plej aktuala versio ne malrekomendas, sed ankaŭ ne rekomendas la uzon de la plej populara seksneŭtrala pronomo ”ri.” En pli fruaj versioj la manlibro kondamnis kaj malrekomendis la vorton.


Bertilo Wennergren

La aŭtoro de PMEG, akademiano Bertilo Wennergren, rakontas al Libera Folio ke li dum la jaroj kiuj pasis post la unua versio de la manlibro iom post iom ŝanĝis sian propran sintenon al la pronomo. Laŭ li la studo de Kramer prilumas interesan fenomenon en la nuntempa evoluo de Esperanto.

– En la 1990-aj jaroj, kiam mi unue renkontis la proponon uzi “ri” kiel sekse neŭtralan pronomon, mi taksis la ideon absolute senbezona kaj precipe komplete senŝanca.

Laŭ lia tiama opinio, praktike ne eblas enkonduki novajn pronomojn en lingvojn, ĉar pronomoj kutime estas konsiderataj unu el la “fermitaj vortklasoj”, kiuj estas tre stabilaj kaj preskaŭ plene rezistaj novajn aldonojn.

– Laŭ tio, mi tre negative komentis tiun novan pronomon en PMEG. Sed jarojn poste mi rimarkis, ke tamen la proponita pronomo komencas esti iom uzata. Unue mi restis same negativa, sed poste mi ekkonis persone plurajn junajn homojn, kiuj uzadis la pronomon “ri”, kaj mi konstatis en persona interbabilado kun ili, ke – tute kontraŭe al miaj supozoj – ilia uzo de “ri” neniel ĝenis la interkompreniĝadon, kaj ankaŭ ne ĝenis min.

– En PMEG mi komplete ŝanĝis la prezenton de “ri”, forigante la negativan kaj kondamnan prijuĝon. Nun en PMEG “ri” estas tute aferece klarigita kiel nova, sed ankoraŭ neoficiala vorteto uzata de kelkaj, sed certe ne de ĉiuj.

Robert Nielsen