Category Archives: Libera Folio

Sendependa movada bulteno

Esperantistoj vivtenas aktivulojn en Afriko

La proksimume sesdek mecenatoj de la asocio Esperanto Plus kolektas kaj sendas monon por vivteni kvar Esperanto-aktivulojn en Afriko. ”Ĉiu subtenato agas laŭ siaj kapabloj kaj povoj”, rakontas Niko Gaufillet, unu el la plusuloj.

Multaj revas pri tio, ke Esperanto disvastiĝu iom pli rapide. Sed kiel fari tion, se oni ne loĝas tie, kie oni dezirus plej multe, ke Esperanto disvastiĝu? Kaj eble krome la tempo estas limigita, ĉar oni havas laboron…

La asocio Esperanto Plus estis starigita antaŭ kvin jaroj por subteni la disvastigon de Esperanto per la pagado de la vivkostoj de Esperanto-aktivuloj. La iniciatintoj estas Jean-Pierre Marcq kaj Evelyne Rotelini, kiuj havas farmbienon en Arieĝo (sudfranca departemento, apud Pireneoj).

Kiel la unuan regionon por sia agado ili elektis Afrikon, ĉar tie akras la ekonomiaj problemoj. Agado en Afriko ebligas, ke per monata pagado de 150 eŭroj oni povas vivteni unu Esperanto-aktivulon, kiu kutime antaŭe estis senlabora. La vivkostoj de unu aktivulo estas komune pagataj de grupo de po 15 bonvoluloj, kiuj do monate kontribuas per po 10 eŭroj, eltenebla sumo en Eŭropo.

Nun Esperanto Plus jam vivtenas kvar Esperanto-aktivulojn en Afriko, kunigante la subtenon de sesdeko da mondonantoj. Imprese – ĉu ne? – ke tiel malgranda asocio sukcesas laborigi kvar aktivulojn por la disvastigo de Esperanto…

La ĉefa tasko de la aktivuloj estas disvastigi Esperanton, konigante kaj instruante ĝin en la propra lando, rakontas Niko Gaufillet de la asocio Esperanto Plus.

– Ĉiu subtenato agas laŭ siaj kapabloj kaj povoj. Ekzemple kelkaj ŝatas kaj povas uzi komputilon, kiel Henriel en Madagaskaro, kiu verkas gazeton kaj kreis radistacion. Adjévi el Togolando multe helpis por la organizado de afrika kongreso. Sed ĉiuj zorgas pri lernantoj kaj reklamas por Esperanto.

La du aliaj subtenatoj agas en Tanzanio kaj Sud-Kivuo (orienta Kongolando). Kompreneble necesas iom gvidi la laboron de la aktivuloj, Niko Gaufillet diras:

– Ĉiumonate la subtenato sendas raporton por informi pri siaj agadoj kaj efektivigoj. Membroj de nia asocio jam vojaĝis, kaj pliaj intencas vojaĝi por viziti la laborantojn de Esperanto Plus. Ni propraokule konstatis kiel ili laboras kaj kiel ili sindediĉas al Esperanto. Ni vidis iliajn klasanojn kaj klubanojn, kaj ni povas sincere diri: Estas mirinde.

Libera Folio: Kiel vi elektas la subvenciatojn?

– Esperanto Plus (aŭ mallonge Eo+) ricevas petojn de Esperantistoj, ĉar iom post iom la asocio iĝas konata, kaj laŭ la vojaĝoj aŭ la kontaktoj de niaj asocianoj, ni interrilatiĝas kun homoj kiuj deziras agadi kiel laborantoj. Ekzemple la iniciatintoj de Eo+ antaŭnelonge revenis de Tanzanio, kie ili renkontis plurajn esperantistojn kiuj meritus iĝi aktivuloj. Poste, dum kunveno, kiam sufiĉe da novaj membroj pretas subteni aktivulon, ni do elektas kiun ni subtenas. Terura afero, ĉar tiom da petoj, deziroj kaj bezonoj ekzistas, sed la subtenantoj mankas.

Ĉu la aktivuloj havas apartajn celgrupojn por sia agado?

– Ĉiuj aktivuloj laŭ sia kapablo kaj siaj emoj agadas por kaj per Esperanto en sia medio. Adjévi ekzemple verkadas la bultenon “Esperanto en Afriko”. Vere dependas de la ebloj. Ĉiuj kompreneble unue instruas, organizas renkontiĝon, babilrondon kaj reklamas – tio estas la bazo. Poste, la aktivuloj elektas siajn laborkampojn kaj agas adaptiĝante al la cirkonstancoj kaj al la bezonoj aŭ la eventoj.

Kiuj estas viaj perspektivoj, kiajn planojn vi havas por la estonteco?

– Ni ĉiam deziras havi pliajn aniĝojn por pliampleksigi nian agadon. Ni jam pensis pri sekvontaj paŝoj: Surloka aktivulo povos esti kunordiganto, responsulo de la lokaj grupoj; li mem kreos novajn grupojn, trovos subtenantojn, ktp. Alia projekto estas iĝi faka asocio de UEA kaj reklami pli pri Eo+ en gazetoj kaj retejoj. Ni konstante zorgu pri la firmeco de nia asocio.

Lu Wunsch-Rolshoven

TEJO pripensas siajn politikajn poziciojn

Same kiel UEA, ankaŭ ĝia nun sendependa junulara sekcio TEJO estas laŭstatute politike neŭtrala. Tamen la gvidantoj de TEJO nun ekdiskutas, kiajn politikajn poziciojn la asocio alprenu.

En la komitata diskutejo de TEJO komenciĝis diskuto pri la temo “Politikaj pozicioj de TEJO”. La diskuton komencis komitatano Francesco Maurelli, rakontante ke la temo estis pritraktita dum tiel nomata “KER-tago”. “KER” en la TEJO-lingvo signifas “Komisiono pri eksteraj rilatoj”, kaj laŭ Maurelli la temo tre gravas por la kontaktoj de TEJO “en la tutmonda junulara scenejo”.

La partoprenintoj de la KER-tago laŭ Maurelli identigis dek temojn, pri kiuj TEJO devus ellabori citeblan dokumenton. Inter la temoj estas demokratio, genra egaleco, rifuĝintoj, eŭropa identeco kaj la estonteco de EU, lingvopolitikoj kaj religioj.

La celo laŭ li nun estas, ke okazu diskuto pri la sinteno de TEJO al la menciitaj temoj, ĝis la 1-a de aŭgusto ĉiuj komitatanoj povu proponi amendojn al prezentitaj malnetoj, kaj poste traktu la pretajn dokumentojn.

La propono tuj vekis protestojn de komitatanoj, kiuj ne komprenas, kiel politike neŭtrala asocio povus havi oficialan sintenon pri politikaj temoj.

– En la statuto estas jam klare difinite: TEJO estas neŭtrala pri aferoj nerilataj al ĝiaj celoj. Kial tio ne sufiĉas? skribas Tomasz Szymula.

Komitatano Péter Garami samopinias, kaj aldonas argumentojn pri tio, kial ne eblas, ke TEJO ellaboru komunan sintenon al la menciitaj temoj, ekzemple “daŭripova evoluo”.

– Belega afero, sed tro politika kaj malneŭtrala: en Usono la tutmonda varmiĝo estas grava politika demando; multaj kontraŭ-kapitalistoj kredas je neevoluo/nekreskado, eble al ili ŝajnus, ke ni estas kontraŭ ili.

Precipe la temo “rifuĝintoj” laŭ li estas tute tro politika, por ke TEJO difinu oficialan starpunkton pri ĝi.

– Bonvolu NEPRE NE diri ion pri tiu ĉi temo! Ĉar ni, la hungara landa sekcio de TEJO, la Hungara Esperanto Junularo tuj estos atakata de la Hungara registaro kaj eble ni aktivuloj estos sendotaj al malliberejo laŭ la novaj reguloj.

Same maltaŭga laŭ li estas la temo “religio”:

– Tiu ĉi eĉ por ŝerco estas malbona. Esperanto kaj eĉ TEJO devas esti religie neŭtrala. Jam tro multe da novuloj ĉesis en Hungario ĉar la aĝaj movadanoj ne respektis la religio-neŭtralecon kaj ĉiam kverelis aŭ ŝercis pri aliaj religioj.

Anstataŭ dediĉi tempon al politikaj temoj, TEJO laŭ Péter Garami devus dediĉi tempon ekzemple al ellaborado de moderna lernilo, al diskuto pri la celoj kaj uzebloj de Esperanto, kaj al disponigo de modernaj, bonkvalitaj enhavoj en Esperanto.

– Eble pri tiuj problemoj indas kaj nepras fari ion. Certe pri tiuj ni povus fari ion. Laŭ mi tio pli valoros al ni kaj al la mondo ol la politikaj aferoj, kiuj ne rilatas al ni, pri kiuj ni ne povas fari ion, kaj nia deklaracio eĉ kreus problemojn ankaŭ al la landaj sekcioj, ankaŭ al Esperanto.

Konsenton esprimis komitatano Rakoen Maertens, kiu tamen opiniis, ke eblas trovi aliron kiu akordiĝas kun la statuto de la asocio:

– Ankaŭ laŭ mi endas forte gardi la neŭtralecon kaj tutmondecon de TEJO. Tamen, eble tamen indas havi starpunktojn pri la menciitaj temoj; la demando por mi estas kiel ili aspektus.

TEJO laŭ li povus ekzemple kontribui al la celoj pri daŭripova evoluo, aprobitaj de Unuiĝintaj Nacioj, ĉar ĉiuj landoj konsentis kontribui al ili:

–  Ni ne nepre devas havi opinion pri la celoj mem aŭ la temoj enhave, sed pri la afero de komunikado kaj kompreno de aliaj vidpunktoj. Pri tio mi sekvas Péter kaj Tomasz: ni devas nin forte gardi ke ni ne tro esprimu iun specifan enhavan opinion pri ili, ĉar tio povas rompi ĉion.

Ĝenerala sekretario Charlotte Scherping same amfazis, ke indas ligi la celojn de TEJO al la celoj de UN pri daŭripova evoluo, kaj montri, kiel Esperanto povas helpi atingi tiujn celojn.

– Laboro je multaj niveloj estas bezonata, kaj konkreta instruado en lernejoj, bonaj enretaj lerniloj, kaj bonaj argumentoj kiel Esperanto povas esti kerna ilo por forigi maljustecon, subteni edukadon de ĉiuj kaj kontribui al paco tutmonde.

Laŭ ŝi diskuto estas bezonata,  ĉar ne sufiĉas diri, ke TEJO estas “neŭtrala” pri temoj kiuj ne rilatas al la celoj de la asocio.

– Eĉ niaj celoj estas sufiĉe vastaj por bezoni klarigon. Tial la debato celas, laŭ mia kompreno, esti pli klara. Ankaŭ tial la diskuto okazos ene de la limoj difinitaj de la celoj el nia statuto kaj de la neŭtraleco.

Dokumentoj pri la sintenoj de TEJO al diversaj temoj laŭ ŝi bezonatas, por ke pli bone eblu klarigi al aliaj asocioj, kion TEJO subtenas, kaj kion TEJO celas per sia “neŭtraleco”.

Komitatano Klára Ertl ĝojas pro la nekutime vigla diskuto en la komitata listo.

– Se ni daǔrigas same aktive ĝis IJK, ni tie povos aprobi bone ellaboritan, detalan dokumenton, kiu espereble aspektos tute alie ol niaj unuaj skizetoj dum la kunsido en Strasburgo, ĉar la tuta Komitato kontribuos kun siaj ideoj kaj opinioj.

Laŭ ŝi, la neŭtraleco de TEJO devas esti aktiva.

– Esti “neǔtrala” ne signifas ne havi iun ajn pozicion. Neǔtrala pozicio estas pozicio. Ekzemple, nia religia neǔtraleco konkrete signifas, ke TEJO ne kontraǔas organizadon de eventoj en ejo rilata al iu ajn religio; kiel Francesco jam menciis, TEJO-rilataj aranĝoj jam okazis plurfoje en religiaj ejoj. Tio ne signifas ke ni estas ligitaj al specifa religio, aǔ al religio ĝenerale – ni ja ofte okazigas renkontiĝojn en nereligiaj ejoj. Ne gravas al ni, ĉu ejoj estas religiaj aǔ ne: do tio estas neǔtraleco.

“Aktivan neŭtralecon” en la diskuto subtenas ankaŭ Rafael Henrique Zerbetto:

– Havi oficialan pozicion pri temoj ne rekte rilataj al lingvoj tute ne estas problemo por TEJO, sed tute male, tio estas postulata de UN, UNESKO, junularaj forumoj kaj koalicioj al kiuj TEJO kaj UEA apartenas, ĉar sociaj movadoj en nia epoko sin organizas tiel. Se ni limigos nian agadon al subteno de Esperanto por internacia komunikado kaj ignoros ĉiujn aliajn demandojn, aliaj organizaĵoj nenion povos fari krom ignori nin.

Dmitrij Bogatov en intervjuo de Libera Folio

La esperantisto Dmitrij Bogatov, kiu estis arestita en Moskvo en aprilo 2017, nun estis liberigita de ĉiuj akuzoj. Libroj en Esperanto ne estis permesitaj en la arestejo, li rakontas en intervjuo de Libera Folio.


Dmitrij Bogatov en sia hejmo en Moskvo. Foto: Aleksandr Avilov, Agentstvo gorodskiĥ novostej “Moskva”.

La matematikisto Dmitrij Bogatov estas sperta esperantisto kaj membro de la Moskva Esperanto-Asocio MASI. Komence de aprilo 2017, tuj antaŭ ol li kun sia edzino Tatjana Fjodorova devis ekveturi al Internacia Junulara Festivalo en Italio, li estis arestita.

Li administris nodon de la sistemo Tor, kiu permesas anoniman aliron al la reto, kaj estis akuzata pri alvokoj al publika malordo, dissenditaj interalie tra tiu nodo.

Post tri kaj duona monatoj en arestejo, li estis ellasita al hejma aresto. En januaro 2018 li estis liberigita ankaŭ el la hejma aresto, kaj fine en majo li estis tute liberigita de ĉiuj akuzoj.

Libera Folio: Kiel kaj kiam vi unue eksciis, ke oni suspektas vin pro krimo?

– Kiam policistoj venis mian hejmon.

Kia estis via reago?

– Timo. Surprizo. Indigno.

Kiam kaj kiel oni arestis vin?

– La saman nokton. Ili venis ĉirkaŭ la 23-a horo; mi estis arestita matene, ĉirkaŭ la 4-a horo.

Kiaj estis viaj unuaj spertoj en la arestejo?

– Diablo, ĉu ili reale estas tiaj idiotoj? Diablo, mi volas dormi.

Kiaj estis la vivkondiĉoj en la arestejo, kiel vi interrilatis kun aliaj arestitoj?

– Mi havis relative bonajn kondiĉojn – en mia ĉambro estis duŝejo – kompare kun aliaj ĉambroj en malliberejo, sed tio malgraŭe aĉas – oni kuŝas aŭ sidas 23 el la 24 horoj de la tagnokto. Kaj la plej aĉaj estis la transportadoj al la juĝejo. Sed la aliaj arestitoj estis normalaj homoj. Kulturaj. Ne spektu televidon, ne kredu seriajn filmojn – en malliberejo malabundas krimuloj. Almenaŭ, en nia konstruaĵo.


Dmitrij Bogatov en la kortumo. Foto: Andrej Ljubimov, Agentstvo gorodskiĥ novostej “Moskva”.

Kiel vi povis komuniki kun la ekstera mondo dum vi estis en la arestejo?

– Per leteroj, pere de advokato, kaj dum du kvardekminutaj renkontiĝoj en monato kun la edzino kaj patrino. Tra vitro.

Vi diris, ke libroj en Esperanto ne estis permesitaj, ĉu vi scias, kial? Ĉu same estis malpermesitaj libroj en ĉiuj lingvoj krom la rusa?

– Nenio, krom libroj en la rusa, estis permesita. Alikaze oni ne povus kontroli, ke ne estas ekstremismo en la libroj.

Komputiloj kaj poŝtelefonoj kompreneble same estis malpermesitaj en la arestejo, kaj neniam antaŭe Dmitrij Bogatov verkis tiel longajn leterojn permane, li rakontas al Libera Folio. Same pere de paperaj leteroj li eksciis pri la granda internacia kampanjo por lia liberigo.

Ĉu vi supozas, ke tiu kampanjo iel influis la proceson?

– Sendube.

Ĉu ĝi estis grava por vi persone?

– Jes. Mi eksciis multegajn rakontojn pri aliaj aferoj, aliaj homoj, akuzitaj senbaze. La nura diferenco inter ni estis subteno kaj kampanjo. Mi havis ĝin, ili ne. Mi havis la esperon, ke tio gravas. Kaj tio gravis.

Antaŭ sia aresto Dmitrij Bogatov laboris kiel instruisto de matematiko en Moskva altlernejo, sed dum la longa proceso li ne povis labori kaj perdis sian postenon. Nun li serĉas alian laboron.

La aresto kaŭzis grandajn praktikajn kaj ekonomiajn problemojn, kaj la subteno de la familio estis tre grava por Dmitrij Bogatov.

– Ili estas la veraj herooj, li diras.

Kial kaj kiam vi ekokupiĝis pri Esperanto?

– Mi ne memoras, kiam mi eksciis pri Esperanto, sed mi tuj ekpensis, ke tio estas la ĝusta afero por fari. Kaj iun tagon vi mi vidis anoncon de prelego pri Esperanto en Moskvo. Mi vizitis ĝin, poste aliĝis al kurso.

Kiel okazis, ke vi starigis propran nodon de la sistemo Tor?

– Same. Tio estis la ĝusta afero por fari.

Via aresto siatempe malhelpis al vi partopreni en Internacia Junulara Festivalo en Italio. Ĉu vi nun planas partopreni iun esperantistan aranĝon en Rusio aŭ eksterlande?

– La vivo ne finiĝis. Mi venos. En iu tago.


Dmitrij Bogatov en la kortumo. Foto: Andrej Ljubimov, Agentstvo gorodskiĥ novostej “Moskva”.

Esperantujo ekprotektas siajn datumojn

Dum la lastaj tagoj la retpoŝtujoj de la plej multaj esperantistoj estas inundataj de mesaĝoj pri datumprotekto. Multaj el tiuj mesaĝoj estas senutilaj kaj nebezonataj. Tamen ankaŭ Esperanto-organizaĵoj devas strebi adaptiĝi al la novaj reguloj de EU, por c

“Ni informas vin pri tio, ke ni faris la jure devigajn paŝojn, kiujn la novaj privatecaj reguloj de la Eŭropa Unio preskribis”, komenciĝas mesaĝo, kiun ĉiuj membroj de la retejo Edukado.net ricevis la 23-an de majo, du tagojn antaŭ la ekvalido de la Ĝenerala datum-protekta regularo de EU (ĜDPR), en multaj landoj konata sub la anglalingva mallongigo GDPR.

Tiaj leteroj, en multaj lingvoj kaj kun tre varia enhavo, ofte apenaŭ kompreneblaj, dum la lastaj semajnoj estis dissenditaj en enormaj kvantoj fare de diversaj entreprenoj kaj organizaĵoj, kiuj gardas personajn informojn pri loĝantoj de Eŭropa Unio. Ĉar granda parto de la esperantistoj loĝas en la landoj de EU, kaj ĉar la ĉefaj esperantistaj organizaĵoj same havas siajn sidejojn en EU, la novaj reguloj kompreneble rekte tuŝas ankaŭ Esperantujon.

Tamen malmultaj bone komprenas, kion efektive postulas la nova regularo. La brita esperantisto Tim Morley klopodis profundiĝi en la aferon por certiĝi, ke lia entrepreneto plenumos la postulojn. Li konstatis, ke multaj el tiuj, kiuj dissendas amasleterojn pri ĜDPR, ne bone scias, kion ili faras.

– La komunikaĵoj, kiujn mi ricevis de organizoj, estis foje senutilaj, foje sensencaj, foje eĉ kontraŭleĝaj – ili rivelis, ke iu organizo konservis mian retadreson kiam ili devus ne plu havi ĝin eĉ laŭ la malnova regularo! Mi mem administras lingvajn klubojn por infanoj, kaj tenas informojn pri la infanoj kaj la gepatroj. Mi kontaktis neniun pri ĜDPR, ĉar mi ne bezonis fari tion.

La unua tasko por esperantista aŭ alia organizaĵo, kiu volas certiĝi ke ĝi sekvas la regulojn, laŭ li estas inventarii la personajn datumojn, kiujn ĝi havas.

–  Tio mem povus esti iom Herkula tasko. Poste ili devus nomi la leĝan principon laŭ kiu ili rajtas teni kaj trakti tiujn informojn.

Male ol multaj imagas, tute ne necesas ĉiam havi la permeson de la koncerna homo por konservi kaj pritrakti personajn informojn, li atentigas.


Tim Morley.

– ĜDPR difinas ses leĝajn principojn laŭ kiuj oni rajtas trakti datumojn pri vivantaj homoj. ”Laŭ permeso de tiu homo” estas nur unu el la ses principoj, sed ŝajne la sola kiu kaptis la atenton de multaj homoj. Jen la kialo por amaso da sensencaj mesaĝoj de plej diversaj organizaĵoj, petantaj “permeson” por plu trakti niajn datumojn.

Universala Esperanto-Asocio estas sendube la plej granda Esperanto-organizaĵo en la mondo, ĝi havas sian sidejon en Eŭropa Unio, kaj granda parto el ĝiaj membroj estas civitanoj de EU. Sekve la novaj reguloj pri personaj informoj en EU rekte tuŝas la asocion.

Tio tamen tute ne signifas, ke UEA devas peti de ĉiuj siaj membroj permeson plu gardi kaj pritrakti iliajn personajn informojn, diras Tim Morley.

– Pri la membroj, evidente homoj atendas ke UEA tenu tiujn datumojn, komuniku kun ili, kaj tiel plu, kaj estus sensence peti permeson pri tio. Tio estas “rajtigita intereso”, aŭ eĉ “informoj bezonataj por plenumi kontrakton”, kiuj estas du aliaj leĝaj principoj el la Regularo.

UEA evidente konservas informojn ne nur pri siaj membroj, sed ankaŭ pri iamaj membroj, personoj kiuj mendis varojn ĉe la libroservo aŭ alimaniere havis kontakton kun la asocio. Tiajn informojn UEA laŭ la nova regularo rajtas gardi dum iom da tempo.

–  Se iu kontaktus UEA por peti informojn pri Esperanto, estas tute en ordo konservi ties datumojn dum iom da tempo kaj sendi ne nur la precizajn informojn petitajn sed ankaŭ aliajn rilatajn informojn, ekzemple pri eventoj, kursoj, kampanjoj kaj tiel plu. Tio denove estas laŭ la “rajtigita intereso” de UEA. Tamen, post iu periodo, la argumento iĝas malpli forta, kaj je iu momento oni juĝus ke la rajto de la individuo por ne ricevadi tiujn mesaĝojn nun superas la “rajtigitan intereson” de la organizo. Kaj tiam la organizo devas definitive forviŝi la informojn el siaj sistemoj.

Libera Folio: Post kiom da tempo tio okazos?

– Ha. Jen la Demando Por Gajni La Milionon. Neniu scias. Homoj kun multe pli altnivela scio ol mi pri tio plurfoje diris al mi, ke kongruiĝi kun ĜDPR estas vojaĝo, ne finpunkto. Tio signifas, ke plej gravas nun ekkompreni siajn devojn kaj dokumenti siajn havaĵojn kaj protokolojn. La aŭtoritatoj ne atendas centprocentan kongruon kun la Regularo ekde la mateno de la 25-a de majo, sed organizoj ja konsciu pri ĝi kaj havu la eblon elmontri siajn strebojn por eksekvi la novan leĝon.

Leĝoj pri gardado de personaj informoj evidente ekzistis en Nederlando kaj aliaj EU-landoj ankaŭ ĝis nun. La novaĵo estas, ke la nova EU-regularo estas la sama por ĉiuj landoj, kaj la monpunoj por tiuj, kiuj ne plenumas la regularon, estas multe pli grandaj ol antaŭe.

Kiam temas pri UEA aŭ aliaj Esperanto-organizaĵoj, la nova regularo ne nepre multe influos la agadon, sed ja nepras entrepreni paŝojn por plenumi ĝiajn postulojn, diras Tim Morley.

– Neniu diras, ke UEA ne povos plu fari plej multajn agojn, kiujn ĝi jam faras, sed ke la punpagoj por tiuj, kiuj ignoras la ĜDPR estas multege pli altaj ol antaŭe. Mi forte dubas, ke ne-aparte-riĉa asocio pri Esperanto estos la unua, kiu suferos proceson pri tio, sed estus domaĝe kaj malprofesie simple ignori siajn devojn pri tio.

La prezidanto de UEA, Mark Fettes, responde al demando de Libera Folio klarigas, ke la asocio ja laboras por laŭeble rapide kaj bone plenumi la postulojn de la regularo:


Mark Fettes.

– Prepariĝo por la ĜDPR estas parto de nia laboro por modernigi la datumbazojn kaj retejojn de UEA. Antaŭ du semajnoj, Ana Ribeiro finis la agordigon de la nova servilo, kun multe pli sekura arkitekturo ol la malnova. Ni nun finpretigas la ĝeneralan privatecpolitikon kaj la diversajn permesilojn, kiujn uzos delegitoj kaj aliaj ofichavantoj, kies datumoj, ekzemple kontaktinformoj, estas parte publikaj. Ni informos la membraron pri tiuj paŝoj ene de la venontaj tagoj.

Laŭ informoj aperintaj en la Telegram-kanalo de TEJO, la teksto de la privatecaj reguloj de UEA jam praktike pretas, sed ankoraŭ necesas lingva kontrolo. Krome necesas aldona memoro en la servilo de UEA, kiu estos uzata interalie por kolekti konsentojn pri uzo de personaj informoj.

Laŭ Tim Morley aliflanke ne tuj klaras, de kiuj UEA entute devos peti konsenton. Ĉiukaze ne de la membroj, ĉar la uzo de ties informoj estas kovritaj de aliaj principoj, li diras.

– Verŝajne ili ja devos dependi de “permeso de la individuo” por kelkaj operacioj, se ne ekzistas “kontrakto” kaj la argumento por “rajtigita intereso” estas malforta. Sed al kiuj homoj ili skribu por peti permeson daŭrigi la kontakton? Tion oni scios nur post la revizio de la datumoj, kiujn mi menciis komence.

Kiel junigi la movadon?

Robert Nielsen en Irlando ekmiris, kie troviĝas ĉiuj novaj esperantistoj, kiuj ja devus aperi pro la novaj retaj kursoj kaj aplikaĵoj. Ili ja neniam aperas en la tradiciaj kunvenoj. Do li ekserĉis en sia ĉirkaŭaĵo.


La profilo de Robert Nielsen en Amikumu.

La estoneco de nia movado estas la junuloj, tio estas kliŝa sed ja veras. Sen la nova enfluo de junaj esperantistoj, la komunumo malaperos kaj la lingvo mortos. Malkiel aliaj lingvoj, ni ne naskas novajn parolantojn (99 procentoj el la parolantoj ne estas denaskuloj) aŭ povas lernigi studentojn per lernejoj. Anstataŭe, ni devas allogi novajn homojn. Sen junuloj Esperanto ne vivos.

Sed preskaŭ ĉiuj scias ke la movado havas junularan problemon. Lokaj kluboj estas ofte priskribataj kiel “maljunaj kaj malgrandaj”, kaj ĉe la Universalaj Kongresoj oni vidas grandan ondon de grizaj kaj blankaj hararoj. Fakte, oni private informis min kia estas la averaĝa aĝo ĉe UK, kaj mi estis tre ŝokita. Mi ne scias ĉu mi rajtas diri ĝin publike, sed ĝi estas tre maljuna kaj post la aĝo de emeritiĝo. Kiam ili mortos, kiu anstataŭos ilin?

Granda problemo estas ke la tradicia movado ne allogas novulojn. La tradiciaj kluboj ne ŝanĝiĝis kun la mondo kaj nun estas tre eksmodaj kaj malnovstilaj. Kompreneble, ĉiu klubo kaj ĉiu lando estas malsama, sed estas komunaj problemoj en multaj landoj. La retejoj estas malnovaj, malbelaj kaj ne ĝisdatigitaj. Ili apenaŭ uzas sociajn retejojn kaj ne proponas helpan manon al perditaj novuloj. Ofte la bultenoj estas disdonitaj nur papere.

La kunvenoj ne havas inspiron, ĉiam faras la samajn aferojn. Oni ĉiam renkontiĝas en la sama loko, anstataŭ fari novajn aferojn kiel ludoj aŭ ekskursoj al urbaj vizitindejoj. Se novulo venas, tiu ofte sentas sin ekster la rondo. Eĉ bazaj aferoj estas forgesataj, ekzemple kiel enkonduki la personon kaj sentigi al tiu bonvenigon. Afero tiel simpla kiel preni ties detalojn por reinviti al la venonta kunveno, ne estas farata.

Entute, mankas al la kluboj energio kaj inspiro. Tio ĉi estas problemo ne nur en Esperantujo, tra la tuta socio malkreskas tradiciaj kluboj, ekzemple rondoj de ŝakludantoj havas grandan problemon, ĉar la membraro estas plejparte maljunaj viroj. En la dudek-unua jarcento, oni malpli emas iri al vizaĝ-al-vizaĝaj kluboj. Do jen problemo, kie la solvo?

Dum longe, Duolingo estis la nova espero por la movado, la gufo kiu alportos la novan sunleviĝon. Se la plej populara lingvolerniga retejo en la mondo instruas Esperanton, tio allogas grandan ondon da novaj uzantoj de la lingvo. Formale, la kursoj estas grandega sukceso. 1.3 miliono da homoj uzas la kurson el la angla, preskaŭ 400,000 lernas el la hispana, kaj kurso por parolantoj de la portugala estis ĵus lanĉita.

Sed la Duolingo-kursoj havis preskaŭ neniun efikon sur la movadon. Se nur unu procento el la lernantoj aliĝus al UEA kaj TEJO, tio triobligus la membraron. Sed anstataŭ granda kresko, la membraro de UEA daŭre falis, kaj verŝajne ankaŭ tiu de TEJO (la membrokvanto de TEJO ne estas publika). Rigardante la kvanton de partoprenantoj ĉe renkontiĝoj kiel UK kaj IJK, oni ne vidas iun ajn kreskon post la lanĉo de Duolingo.

Kial la novaj lernantoj ne aliĝis? Duolingo estas populara ĉar ĝi estas ludo, sed eble ĝi tro similas al ludo. Iuj uzas la retejon ne por lerni, sed por ludi kaj amuziĝi. Ili komencas lingvon nur pro scivolemo kaj perdas intereson post kelkaj tagoj (aŭ eĉ kelkaj minutoj). La nombro de kurskomencintoj ne estas vere informa, nur la nombro de kursfinintoj estus vere tia sed bedaŭrinde tiu nombro ne estas publika.

Certe ekzistas lago da novaj komencantoj, el kiuj la asocioj povus ĉerpi, se ili havus la ĝustan ilon. Per kiu ilo fari tion? Honeste, mi ne scias, sed mi ja scias ke multaj asocioj eĉ ne faras provon. Duolingo mem provas helpi konekti novajn lernantojn al la komunumoj per la tiel nomata Duolingo-eventoj. Ĉi tiuj povus esti utilaj, sed ĝis nun mi ne provis ilin, ĉar oni devas kandidatiĝi kaj esti akceptita por rajti krei eventon. Mi kandidatiĝis por esti gastiganto en mia urbo, do mi vidos ĉu tiu ĉi estos utila allogilo.

Sed ĉi tiu ne estas lamento ĉe la funebro de nia movado. Mi verkas por veki, ne por plorigi vin. Mi ne iros trankvile nokten, mi batalos por krei lumon. Mi ne scias la solvon, kaj petas vian konsilon, sed mi havas kelkajn ideojn. Unu granda afero, kiu helpegas nin, estas Amikumu. Multaj projektoj promesas multe, sed jen apo kiu vere estas revolucio. Junuloj uzas la interreton tiom multe ke por trovi kaj allogi novulojn ties utiligo estas nepra. Senpaga kaj belaspekta apo estas vere tre utila.

Esperantistoj ofte estas izolitaj kaj ne konas aliajn parolantojn de la lingvo. Kiam mi uzas sociajn retejon, mi babilas kun homoj el tre malproksimaj landoj, kio estas bona, sed ne helpas krei klubon. Sed per Amikumu mi povas vidi la proksimulojn, kaj la disaj proksimuloj povas kuniĝi.

Fakte tio eĉ inspiris min krei klubon por junuloj en mia urbo. Mi vidis ke estas multaj homoj proksime, kiuj ne apartenas al la tradicia klubo, do mi invitis ilin. Anstataŭ atendi ke ili kontaktu min aŭ iu alia solvu la problemon por mi, mi ekagis. Mi preteriris la tradician klubon kaj rekte kontaktis homojn per Amikumu.

Surprize rapide mi trovis dek esperantistojn kiuj volis renkontiĝi kaj aliĝi al junulara klubo, kaj nia unua renkontiĝo okazos la venontan semajnon. Eble ni iĝos la unua landa sekcio de TEJO en Irlando, ĉar ĝis nun tio neniam ekzistis. Ĉi tio instruis al mi ke kvankam la movado en mia lando aspektis kiel dezerto, fakte subtere troviĝas fonto kiu povas nutri kreskantajn novajn ŝosojn.

Mi povus verki artikolon pri kiel maljunas kaj malkreskas la movado, sed mi preferas verki pri kiel eblas allogi novajn homojn kaj kreskigi la junularon.

Do, mi ne scias entute kiel junigi la movadon, sed mi certas ke oni devos forte labori. Ne sufiĉas nur atendi ke la novuloj venu al vi, vi devos serĉi kaj venigi ilin. Oni devos eksperimenti kaj ekprovi novajn ideojn. La interreto estos la malŝlosilo al nova generacio de esperantistoj, sed oni devos kapti la oportunon. Ne sufiĉos kaŝi sin antaŭ la moderneco kaj daŭrigi la tradiciajn metodojn, la moderna mondo estas trajno, oni devas kuri por ne postresti kaj por ĝin kapti.

Robert Nielsen

Duolingo ekhavis trian lingvon

La portugala iĝis la tria lingvo pere de kiu eblas lerni Esperanton en la retejo Duolingo. La unua Esperanto-kurso tie estis lanĉita antaŭ tri jaroj, kaj la sumo de la eklernintoj nun superas 1,7 milionojn.


La komenco de la Duolingo-kurso pri Esperanto en la portugala.

La 28-an de majo 2018 Esperanto havos sian trian datrevenon en Duolingo – ĝuste en tiu tago en 2015 estis lanĉita la anglalingva kurso de Esperanto, kiu nun havas jam 1,3 milionojn da aliĝintoj. La dua kurso, tiu en la hispana, estis lanĉita fine de 2016, kaj nun havas proksimume 370.000 lernantojn.

La 14-an de majo, precize du semajnojn antaŭ la jubilea dato estis lanĉita la tria kurso de Esperanto ĉe Duolingo, ĉi-foje por portugallingvanoj.

Ĝuste la portugala estis elektita unuavice, ĉar Duolingo estas tre populara en Ameriko, kaj tre multaj portugallingvanoj uzas la retejon. En 2017 estis sume pli ol 47 milionoj da lernantoj en la kvin tiamaj portugallingvaj kursoj de Duolingo. Por franclingvanoj kaj ruslingvanoj same estis kvin kursoj, sed la suma kvanto de lernantoj estis nur 18 milionoj respektive 14 milionoj.

En la germana kaj la ĉina la kvanto de lernantoj ĉe Duolingo estis eĉ malpli alta, do estis tutklare, ke la tria kurso de Esperanto estu en la portugala, laŭ Chuck Smith, ambasadoro de Esperanto ĉe Duolingo.

Ni demandis al Karina Oliveira, unu el la kunordigantoj de la portugallingva kurso ĉe Duolingo, kiuj pretigis ĝin.


Karina Oliveira

Karina Oliveira: – La plejmulto de la teamanoj estas brazilanoj kiuj loĝas en Brazilo mem, krom Wesley Alcoforado, kiu nuntempe loĝas en Kanado, kaj Luna Silva, kiu estas el Portugalio. Entute, ni estas sep personoj el malsamaj partoj de Brazilo, kaj ni provis havi iel tian geografie vastan teamon por povi enmeti en la kurson la plejmulton de la variantoj de la brazila portugala. Ne estas grandaj ŝanĝoj inter la regionoj, sed la uzo de pronomoj iom ŝanĝiĝas inter aliaj aferetoj, do ni volis havi kurson plej diversan kiom eblus. La profiloj de la teamanoj videblas en la retejo.

Libera Folio: Kiel longe vi laboris pri la afero?

Karina Oliveira: – Ni laboris pri la kurso dum unu jaro, de marto 2017 ĝis marto 2018. Tiam la traduko de la frazoj pretis kaj ni sciigis Duolingon pri tio. Estis kelkaj teknikaj problemoj kaj pro tio la lanĉo de la kurso iom malfruiĝis, sed jen ĝi, finfine.

Libera Folio: Kial vi decidis okupiĝi pri la projekto, kion ĝi donas al vi persone? Kaj ĉu vi plu multe laboros pri ĝi nun, kiam la kurso estas preskaŭ preta?

Karina Oliveira: – Ekde kiam mi konatiĝis kun Duolingo (kiam la esperanta kurso por parolantoj de la angla estis lanĉita) mi vere entuziasmiĝis pri la retejo kaj ekuzis ĝin por lerni kaj praktiki aliajn lingvojn. Tiel, mi estis tre ĝoja kiam oni invitis min al la teamo kiu pretigu la esperantan kurson por parolantoj de la portugala. Mi estas lingvoinstruisto, do, por mi estas vera feliĉiga afero ke mi povas helpi pri la lingva lernado de brazilanoj (kaj parolantoj de la portugala el aliaj landoj) kiuj volas lerni esperanton. Mi ja intencas daŭre multe labori por plibonigi la kurson laŭ la raportoj de la uzantoj, por ke ĝi iru al la sekva paŝo en la retejo tuj kiam eblos.

Poste la esperantista teamo volas proponi, ke aperu kursoj de Esperanto ankaŭ por franclingvanoj, rakontas Chuck Smith. Tamen laŭ li necesas iom atendi:


Chuck Smith

Chuck Smith: – Ĉar ni lastatempe multe premadis ilin, ni diplomate sentas bezonon iom paŭzi de nia premado. Mi fakte planas viziti ilian centran oficejon ĉi-somere en Pittsburgh (Pensilvanio, Usono) por profunde kompreni kion ili opinias pri la kursoj de Esperanto ĉe Duolingo kaj kiel ni pluevoluigu ĉion. Tio gravas ankaŭ por ke ili havu tempon vidi kiom bone la nova kurso disvastiĝas. Mi petas, ke via legantaro helpu kiel eble plej multe pri ĝia disvastiĝo por plifortigi miajn argumentojn!

Libera Folio: Kiaj estis viaj atendoj antaŭ tri jaroj, kiam la unua kurso estis lanĉita, kaj kiel aspektas la realo nun, kompare kun tiuj atendoj?

Chuck Smith: – Miaj sentoj estas dolĉamaraj. Unuflanke la kursoj freneze sukcesas kaj ni havas bonegajn rilatojn kun la oficistoj de Duolingo. Aliflanke ili ne progresas tiom rapide kiom ni ŝatus, fakte lastatempe ĝuste pro manko de tekst-al-voĉ-teknologio por Esperanto. Mi kompreneble certe kontentas pri la kursoj de Duolingo, sed eble tro ideale esperis pri pli rapida evoluo. Tamen, tio memorigas al mi pri la diraĵo, ke oni celu la stelojn kaj tamen ĝojegu kiam oni atingas la lunon!

UEA nuligas la Jarlibron kaj altigas la kotizon

Ekde 2019 UEA ne plu aperigos paperan Jarlibron. Samtempe la asocio planas draste altigi la kotizojn. Anstataŭ 11 eŭroj la plej malalta jara kotizo en Nederlando iĝos 44 eŭroj. Por ricevi la revuon Esperanto sur papero necesos pagi 74 eŭrojn.

La plorinda financa situacio de Universala Esperanto-Asocio estis unu el la ĉefaj temoj de la estrara kunsido, okazinta en la Centra Oficejo fine de aprilo. En raporto dissendita al la komitato de UEA komence de majo, prezidanto Mark Fettes sciigis, ke la estraro proponos ĉeson de la papera eldono de la Jarlibro, por ŝpari monon.

”Tiu eldono kostas al la Asocio ĉ. €16.000 jare, dum la nova membrospaco disponigos la samajn informojn al niaj membroj en konstante aktuala kaj pli oportuna formo. Evidente tiu reformo estos ebla nur en la kadro de la proponata reformo de la membrosistemo. La nuna financa situacio de la Asocio tamen postulas fari tian kuraĝan paŝon”, skribas Mark Fettes.

Responde al demando de Libera Folio, la prezidanto konfirmas, ke la proponota buĝeto de UEA por la venonta jaro jam ne enhavos monon por eldono de la Jarlibro. Sekve la ankoraŭ ne aperinta Jarlibro 2018 ŝajne iĝos la lasta presita eldono de la libro, kiu dum jardekoj estis la ĉefa adresaro de Esperantujo.

Laŭ la plano ĉiuj bezonataj informoj anstataŭe estos facile troveblaj en la ankoraŭ ne lanĉita nova retejo de UEA, por kies evoluigo la estraro de Mark Fettes en 2013 decidis elspezi 100.000 eŭrojn.

Precize kiam ekfunkcios la de tiam atendata nova “membrospaco” en la retejo de UEA Mark Fettes ankoraŭ ne povas certe diri.

Lige kun la ĵusa estrara kunsido klariĝis ankaŭ, ke la deficito de UEA dum la pasinta jaro iĝis eĉ pli alta ol avertite.

Por 2017 estraro de UEA buĝetis deficiton de nur 9.450 eŭroj. La ĉefa rimedo por atingi tian drastan plibonigon de la asociaj financoj devis esti grandaj subvencioj, kiujn la estraro esperis ricevi el nemovadaj fontoj. Tamen jam en oktobro la estraro konstatis, ke la esperataj subvencioj ne estos ricevitaj, kaj la deficito atingos 90.000–110.000 eŭrojn.

Ankaŭ tio tamen montriĝis tro optimisma takso – la efektiva deficito iĝis proksimume 160.000 eŭroj, nova rekordo. Ĝis nun la rekorda oficiala deficito en la buĝeto de UEA estis tiu en 2002 – entute 57.194 eŭroj. Tiam temis pri la unua jaro post la protesta demisio de Osmo Buller, kiam la ĝenerala direktoro de la asocio estis Trevor Steele.

Laŭ la raporto de Mark Fettes al la komitato, la asocio sukcesis malpliigi la elspezojn ĉe la oficejo je 29.000 eŭroj. Krome por movada evoluigo oni elspezis 22.000 eŭrojn malpli ol buĝetite.

Tamen tiuj ŝparoj ne sufiĉis por ekvilibrigi la buĝeton, ĉar la membrokotizoj donis 50.000 eŭrojn malpli ol buĝetite kaj la kongreso 19.000 eŭrojn malpli ol oni esperis. Krome la rento de diversaj investoj estis 40.000 eŭrojn malpli ol buĝetite, kaj ne estis ricevitaj 90.000 eŭroj en buĝetitaj ekstermovadaj subvencioj.

Por la jaro 2018 la komitato post longaj diskutoj fine en decembro 2017 akceptis buĝeton kun planata deficito de 140.000 eŭroj. Tiel la kostoj superas la enspezojn je 30 procentoj. La mankantan monon oni prenos el la kapitalo de la asocio. Simile oni devos fari ankaŭ en 2019, laŭ la kalkuloj de la estraro.

Eĉ se oni venontjare tranĉos el la elspezoj 16.000 eŭrojn, ne plu eldonante Jarlibron, kaj eĉ se oni draste altigos la membrokotizojn, la estraro antaŭvidas deficiton de 130.000 eŭroj. Laŭ la raporto de Mark Fettes, la estraro efektive diskutis maldungon de oficistoj aŭ translokadon de la Centra Oficejo al malpli kosta lando, sed “ankoraŭ ne konvinkiĝis” pri la dezirindeco de tiaj eĉ pli drastaj rimedoj.

”La tujaj prioritatoj – reformi la membrosistemon, modernigi la administradon, kaj renovigi la retejon – postulas stabilecon en la oficejo kaj bonan kunlaboron inter estraranoj kaj oficistoj”, skribas Mark Fettes.

La proponata reformo de la membrosistemo signifas interalie, ke malaperos la malplej kosta kategorio, “membro kun Gvidlibro”. Tiaj membroj en Nederlando ĉi-jare pagas kotizon de 11 eŭroj. La baza kotizkategorio anstataŭe iĝos la nuna “membro kun Jarlibro”, kvankam se ne aperos Jarlibro, pli taŭgus nomi ĝin “membro sen Jarlibro”.

La membroj sen Jarlibro esence ricevos la saman servon kiel la nunaj membroj kun Gvidlibro: aliron al la reta Jarlibro kaj elektronikan version de la revuo Esperanto. Tamen anstataŭ 11 eŭroj jare ili devos pagi 44 eŭrojn. Por aldone ricevi la paperan version de la revuo oni devos pagi 74 eŭrojn.

Junuloj sub la aĝo de 19 jaroj tamen ricevos rabaton de 50 procentoj, kaj junuloj inter 19 kaj 24 jaroj rabaton de 25 procentoj. Kvankam la jure sendependiĝinta TEJO por kreskigi la membronombron altigis sian aĝolimon al 35 jaroj, la junuloj 25–35 jaraj jam ŝajne ne ricevos rabaton ĉe UEA, kiu kolektos la kotizojn.

Libera Folio: La plej malalta kotizo estos altigita de 11 eŭroj al 44 eŭroj (en Nederlando), kun praktike la samaj servoj kiel nun. Ĉu vi ne timas, ke tio fortimigos multajn nunajn membrojn?

Mark Fettes: – Povas esti ke rabatita kotizo (ĝis 50 procentoj) estos alirebla ankaŭ por nejunuloj, sed la detalojn ni ankoraŭ ne fiksis.

Ĝuste la ŝrumpado de la membraro estas unu el la ĉefaj problemoj de UEA. Laŭ Mark Fettes la nuna Strategia laborplano ”malsukcesis pri sia ĉefa celo, nome mobilizi aktivulojn je diversaj niveloj por komuna agado cele al la plifortigo de UEA kiel tuto. Sur ĉiuj agadkampoj, tiu manko sentiĝas – interalie ĉe la individua membraro, kies malrapida sed konstanta malkresko montras, ke niaj malnovaj membroj ne sufiĉe sukcesas varbi novajn.”

Por flegi la membraron, laŭ Mark Fettes nepras ”nutri la senton de la membroj pri aparteno al UEA; nepras teni ilin pli bone informitaj pri la agado de UEA kaj la disvolviĝo de Esperanto tutmonde.”

Anstataŭ la nuligota Jarlibro la estraro de UEA diskutis, ĉu la asocio eventuale unu fojon en tri jaroj publikigu ian “almanakon” pri la movado. Tian almanakon la dezirantoj tiukaze tamen ŝajne devus aparte aĉeti, sendepende de tio, ĉu ili jam pagis membrokotizon aŭ ne.

Pomego proksimiĝadas al papera reapero

Komence de majo aperis ĝisdatigita reta versio de Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko, PMEG. Ni petis la aŭtoron, Bertilon Wennergren, rakonti, kial li okupiĝas pri tia senfina projekto jam de 27 jaroj.

Bertilo Wennergren ekverkis la unuan version de sia gramatika manlibro jam en 1991. En 2005 la verko aperis kiel papera libro, eldonita de Esperanto-Ligo por Norda Ameriko (nun Esperanto-USA).

La papera libro baziĝis sur versio 14.0 de PMEG, aŭ Pomego, kiel oni kutime nomas ĝin. La presita libro jam delonge elĉerpiĝis, kaj dum la jaroj Bertilo Wennergren iom post iom korektadis, kompletigis kaj ĝisdatigis la verkon.

En 2013 aperis la reta versio 15.0, kiu laŭ la origina plano devis esti la bazo de la dua papera eldono. Tamen Bertilo Wennergren volis ankoraŭ ŝlifi la verkon antaŭ tio. En majo 2016 estis konigita la versio 15.0.1, kaj nun aperis versio 15.0.2.

Parte la ŝanĝoj estas teknikaj kaj prezentaj, sed ankaŭ multaj klarigoj estas modifitaj. Ekzemple la tuta sekcio pri nomoj de landoj kaj popoloj estis reverkita, kaj ekhavis la titolon “Landoj, popoloj kaj lingvoj“.

Libera Folio: Vi ekokupiĝis pri Pomego en 1991. Kiel vi ekhavis la ideon? Kion vi volis atingi per via verko?

Bertilo Wennergren: – Mi kompreneble volas atingi mondan famecon kaj eternan gloron. Ĉu tio ne estas memkomprenebla?

Nu jes, kaj tion vi ja atingis. Ĉu vi tamen havis iun plian penson, pri la eventuala utilo de via verko?

– Nu, mi scias delonge, ke PAG – kiom ajn utila kaj admirinda – estas apenaŭ uzebla por ordinaraj mortemuloj. La mondo do urĝe bezonis verkon, kiu povos anstataŭ PAG-on. Kelkaj nun diras, ke PMEG jam plenumis tion. Se tio pravas, mi atingis ion.

– Ial ĉiam mi ŝategis provi klarigi komplikitajn aferojn en kiom eble facila maniero. Tial tute nature, tuj kiam mi mem estis ellerninta la lingvon, mi komencis verki lernolibrojn kaj gramatikojn, unue por Svedoj en la Sveda, kaj poste ankaŭ en Esperanto. Ŝajnas, ke mi simple estas tia homo. Mi ne povas lasi tiajn taskojn.

– Konkretan instigon ekverki PMEG-on donis komence de la 1990-aj jaroj Jorge Camacho, kiu rekte parolis al mi pri la bezono de verko pli facile alirebla ol PAG. Kaj mi pli-malpli tuj komencis verki, unue surbaze de mia multe pli modesta gramatika kompendio por Svedoj, sed poste pli kaj pli ambicie kaj grandskale. Se mi scius jam en la komenco, ke la tasko ŝajne neniam estos vere finita, eble mi iom pli longe hezitus.

Pasis jam du jaroj, de kiam vi publikigis version 15.0.1. Nun aperis versio 15.0.2. Ĉu tio signifas, ke preskaŭ nenio ŝanĝiĝis?

– Ŝanĝiĝis multo, sed temas plejparte pri amasoj da etaj plibonigoj en multegaj lokoj tra la tuta libro. Apenaŭ iu ajn el tiuj ŝanĝoj estas sensacia aŭ mondskua per si mem.

Krom kelkaj teknikaj ŝanĝoj, kio efektive ŝanĝiĝis? Ĉu vi efektive ŝanĝis vian vidpunkton pri iuj gramatikeroj, aŭ ĉu vi nur plibonigis viajn priskribojn, por ke Pomego pli precize klarigu tion, kion vi jam de la komenco volis diri?


Bertilo Wennergren

– Mi ŝanĝetis mian opinion pri la difina valoro de posedaj pronomoj. Antaŭe en PMEG mi pli-malpli asertis, ke esprimo kiel “mia libro” nepre egalas al “la libro de mi” – kun “la”. Sed Sergio Pokrovskij konvinkis min, ke la afero estas multe pli nuancita. Mi reverkis la koncernajn klarigojn laŭe.

– Plej laste mi konstatis, ke la klarigoj pri “si” en kompleksaj frazoj ne vere tute pravas ĉiudetale, kaj mi poluris tiun parton por esti pli trafa. Fakte mi ĉiam sciis, ke tiuj klarigoj estas mankohavaj. Bedaŭrinde “si” estas tre kompleksa afero, pri kiu definitivaj reguloj por ĉiaj okazoj apenaŭ ekzistas. Simile statas pri “la”. Mi tre ŝatus plibonigi ankaŭ la klarigojn pri “la”, sed tio estas tasko preskaŭ superhoma.

– Ne malofte okazas, ke mi relegas parton de PMEG, kiun mi mem apenaŭ tuŝis, eĉ ne legis, de pli ol 20 jaroj. Legante mi povas konstati, ke mi intertempe ŝanĝis mian opinion pri ia detalo, aŭ almenaŭ ekhavis iom pli nuancitan vidpunkton. Okazas, ke mi devas demandi al mi mem, kial do damne mi skribis tian kretenaĵon! Eĉ iafoje mi trovas alineojn, kiujn mi mem apenaŭ plu povas kompreni. Ili estas enigmoj al mi mem. La elturniĝo povas esti plena forigo de alineo aŭ sekcieto, kiu nun impresas min kiel nure konfuzan aŭ superfluan. Mi ĝojas ĉiufoje, ĉar la paĝonombro de PMEG ĝenerale kreskas pro la multaj aldonoj. Tial iafojaj okazoj de forigado de teksto estas des pli bonvenaj.

Kiajn reagojn vi ricevas de uzantoj de Pomego? Ĉu tiuj reagoj igis vin repensi iujn erojn? Ĉu iuj el la nunaj ŝanĝoj estis kaŭzitaj de tiaj vidpunktoj?

– Multegaj el la plibonigetoj, kiujn mi faris – kaj kredeble plu faros – estas rezulto de demando de uzanto, kiu ne povis trovi en PMEG bonan respondon pri ia detalo en la lingvouzo. Ofte oni sendas al mi retmesaĝojn kun tiaj demandoj. Ankaŭ en Fejsbuko, kaj en privataj interparoloj, atingas min tiaj demandoj. Kaj ofte estiĝas diskuto, el kiu montriĝas, ke mi bezonas ion plibonigi aŭ korekti en PMEG, aŭ eĉ aldoni tute novajn klarigojn.

En 1991 apenaŭ ekzistis la reto, do ĉefe nur presitaj tekstoj havis grandan publikon en Esperantujo. Kiel kaj kial laŭ vi ŝanĝiĝis la ĝenerala lingva nivelo de publike legeblaj tekstoj en Esperanto de tiam? Kie oni tiam laŭ vi trovis la lingve plej fidinde bonkvalitajn tekstojn, kaj kie nun?

– Pro la apero de la reto multege pli da homoj entute ion ajn skribas, en ĉiu lingvo, ne nur en Esperanto. Kaj multege pli da homoj skribas ion publike legeblan. Kredeble la nuna epoko estas la plej skribema iam ajn en la historio de la homaro. Dum publikajn tekstojn antaŭe verkis preskaŭ nur elito kun profunda eduko kaj granda lerteco lingva, nun skribas ĉiaj ajn homoj – amase. Tio neeviteble montriĝas en la kvalito de la tekstoj. Ili ne estas same poluritaj, nek same normkonformaj kiel antaŭe.

– Eble ne temas ĉiam pri erarado, sed pri evoluo de la skriba lingvo. Do, ne nur en tekstoj Esperantaj, sed ankaŭ en tekstoj Anglaj, Svedaj, Germanaj, Ĉinaj, Arabaj… oni nun povas vidi esprimojn, kiuj estas nenormaj, nebonstilaj, mallertaj aŭ eĉ rekte eraraj (laŭ la ĝisnunaj normoj por skriba lingvo). Ĉu tio estas zorgiga malbonaĵo? Mi pensas, ke ne, ĉar plej gravas, ke pli da homoj povas esprimi sin publike, ke pli da voĉoj estas aŭskulteblaj en la tutmonda diskuto. Iom da lingvaj eraroj estas prezo, kiun ni senhezite povas pagi por tio.

Kial spite la evoluon de la reto laŭ vi plu estas bezonata nova papera eldono de Pomego? Aŭ ĉu ĝi estas bezonata? Se jes, kiam ĝi aperos?

– Tio estas tre bona demando, kiu ĉiam okupas min. Mi pensas, ke ankoraŭ sufiĉe multaj homoj volas legi PMEG-on surpapere. Tion montras la multaj raportoj pri homoj, kiuj meminiciate surpaperigis la tutan tekston por propra uzo. Tial mi ja planas eldoni aŭ eldonigi PMEG-on almenaŭ unu plian fojon en papera formo, kredeble laŭ la sistemo de laŭmenda presado, en kiu oni presas ekzemplerojn, nur kiam iu mendas. Tiel ne povos resti granda stoko da nevenditaj libroj, kaj mi krome povos ĝisdatigi la tekston konstante.

Fettes: ”Trezoro estos traktata kiel estrarano”

Ne eblas certe scii, ĉu Trezoro Huang Yinbao estis valide elektita kiel estrarano, diras Mark Fettes. Li tamen estos traktata kiel estrarano ĝis la kongreso en Lisbono.


Trezoro Huang Yinbao.

Post la ĵusa balotado pri novaj estraranoj en UEA estiĝis senprecedenca situacio. Ne klaras, ĉu la ĵus enpostenigita nova estrarano pri financoj, Trezoro Huang Yinbao, efektive estis valide elektita.

Li ricevis pli ol duonon el la registritaj voĉoj, sed post la anonco de la rezulto la 20-an de marto du komitatanoj konstatis, ke iliaj voĉoj ne estis registritaj.

La prezidanto de UEA, Mark Fettes, petis la teknikan helpanton de UEA esplori, ĉu efektive la voĉoj de du komitatanoj ne estis ĝuste registritaj de la voĉdona sistemo.

– Evidente, se tiel okazis, ni devos konsideri la voĉdonon nevalida, ĉar kiel mi skribis en la antaŭa kazo, ĉiu voĉo gravas, li skribis en letero al la komitato.

Responde al demando de Libera Folio li nun klarigas, ke ne eblas certe scii, kial iuj voĉoj ne estis registritaj.

– Mankas klaraj pruvoj pri la valideco aŭ malvalideco de la voĉdona procezo. La sistemo fidele registris multajn voĉojn, sed ni ne povas spuri kio efektive okazis ĉe la homoj kiuj kredis esti voĉdonintaj, sed kies voĉoj ne registriĝis. Povus temi pri homa eraro, povus temi pri teknika eraro – ni simple ne scias.

Oni povus argumenti, ke se ne eblas certi pri la valideco de la balotado, la voĉdono evidente estas nevalida. Mark Fettes tamen faras alian konkludon:

– Pri la elekto de Trezoro, mi intencas fari kiel mi indikis al la Komitato, nome trakti lin kiel estraranon sed zorgi ke la decidoj ne dependu nur de lia voĉo. En Lisbono ni petos la Komitaton konfirmi lian elekton per ĉeesta sekreta baloto.

Trezoro Huang Yinbao do restos en la neklara stato de ebla estrarano ĝis la Universala Kongreso, kie li iĝos efektiva estrarano – aŭ efektiva neestrarano, depende de la opinio de la tiam ĉeestontaj komitatanoj.

Intertempe la reta voĉdonsistemo de UEA estas plibonigata, rakontas Mark Fettes:

– Ni nun enkondukis aldonajn kontrolojn ĉe la voĉdonsistemo, kaj samtempe komencas plani la kreon de nova sistemo ligita al la lanĉota membrospaco en la retejo de UEA.

Precize kiam estos lanĉitaj la unuaj renovigoj de la asocia retejo Mark Fettes ankoraŭ ne povas certe diri.

– Mi atendas konfirmon de Martin [Schäffer] kaj Ana [Ribeiro] pri lanĉodato. Ana nun efektivigas la transigon de datumoj inter la malnova kaj la nova membrodatumbazoj, kio estas nepra antaŭpaŝo por la lanĉo de la membrospaco.

Generalo Franco trovis Esperanton framasona

Esplorante menciojn de Esperanto en verkoj pri la ”jud-framasona komploto”, pri kiu iam fantaziis hispaniaj ekstremdekstruloj, José Antonio del Barrio surprize trovis, ke generalo Francisco Franco mem en artikolo verkita sub plumnomo faris ligon inter la asertata “komploto” kaj Esperanto. Tio laŭ li povis kontribui al la fakto, ke Esperanto dum la regado de Franco estis konsiderata iom suspektinda lingvo.


Francisco Franco en 1930.

En la sola libro kiun generalo Francisco Franco verkis estante ŝtatestro de Hispanio, li menciis Esperanton, ligante ĝin kun framasonismo.

Tio povas surprizi, ĉar li ne estis speciale konata kiel intelektulo, eĉ male, kaj li ne verkis multe: ian kronikon/novelon kiam juna (“Taglibro de flago”), la scenaron de filmo siatempe tre konata (“Raso”), kaj libron pri framasonaro, jam kiel “generalego”.

Povas surprizi ankaŭ, ke mi parolas pri malkovro, se konsideri ke en la tiutempaj cirkonstancoj estus apenaŭ eble ke tiamaj esperantistoj ne sciis tion. La eksplikon… mi lasos por la fino. Unue la kuntekston.

Fine de la pasinta jaro mi havis la okazon partopreni simpozion pri d-ro Zamenhof en Varsovio. Koincidante kun la tago de Esperanto kaj la centjariĝo de la morto de Zamenhof, la muzeo de la pollandaj judoj, la tre impresa POLIN, organizis tiun kunvenon, kun fakuloj, por esplori ne nur lian esperantistan flankon, sed ankaŭ aliajn el liaj interesoj, kaj specife lian hebrean karakteron.

Mi mem kontribuis pri temo kiu interesas min de antaŭ iom da tempo, kaj kiun mi konsideris ne sufiĉe pritraktata. Nome, pri la fakto ke la “Deklaracio pri Homaranismo”, en kiu Zamenhof unuafoje prezentis publike siajn filozofion kaj ideologion en malferma kaj kompleta formo, estis publikigita en la hispania ĉefurbo, Madrido.

Kial mi taksas tiun ĉi detalon interesa aŭ esplorinda? Nu, oni memoru ke la idearo de Zamenhof, precipe disvolvata unue kiel Hilelismo kaj poste pli ĝenerale konata kiel Homaranismo, estis multe pli ampleksa ol liaj pure lingvaj projektoj, kaj havis iujn etnajn kaj religiajn erojn, kiuj – oni ĉiam diras en la libroj pritraktantaj tiun temon – ne estis bone akceptitaj en la okcidentaj landoj. Konkrete la gvidantoj de la esperantista movado, tiam troviĝantaj ĉefe en Francio, taksis kun granda malfido tiujn filozofiajn ideojn de D-ro Zamenhof.

Ili estis trovintaj aliajn solvojn al la etnaj konsideroj, nome la fortigon de la nacia karaktero, kaj al la religiaj disputoj, nome la laikismon de la ŝtato. Kaj krome ili sentis sin tre malproksimaj de la kunteksto de Zamenhof, precipe liaj hebreaj radikoj, pri kiuj ili preferis silenti, interalie por ne veki la kontraŭŝemidismajn sentojn en la okcidenteŭropa socio, danĝere minacajn en tiuj tempoj post la pasioj vekitaj de la Dreyfus-afero.

Aŭ tion oni ĉiam asertas. Sed tamen, kiel dirite, la ĉefa broŝuro prezentanta formale kaj ordigite la ideojn de Zamenhof estis publikigita en okcidenteŭropa urbo. Kiel tio povis okazi?

Unue, mi suspektas ke la divido inter, unuflanke, orienteŭropaj aktivuloj, pli ideologiaj aŭ idealismaj, kaj okcidentaj pragmatuloj, pli emaj akcenti la avantaĝojn de Esperanto en la diplomatiaj, komercaj kaj sciencaj fakoj, estas tro simpliga bildo. Mi suspektas ke la interna ideo de Esperanto estas pli forta inter la okcidentaj esperantistoj (ankaŭ en tiutempa Francio) ol oni emas emfazi. Pli probable la malsukceso de Ido havis iajn radikojn tie. La ideoj de Zamenhof estis, kaj plu restas, certe altiraj ankaŭ por “okcidentuloj”, se oni povas tiel diri.


La esperantistaj framasonoj Julio Mangada Rosenörn, Fernando Redondo Ituarte kaj Emilio González Linera.

Sed, pli konkrete, la publikigo ŝuldiĝis grandparte al la karaktero de la trihoma grupo respondeca pri la eldono. Ili estis du militistoj, Julio Mangada Rosenörn kaj Fernando Redondo Ituarte, kaj la presisto Emilio González Linera. Temis pri trio da framasonoj, kiuj malmultajn jarojn antaŭe estis komencintaj aktivi en tiuj rondoj, publikigante artikolojn pri Esperanto en framasonaj gazetoj kaj eldonante revuon en la internacia lingvo kun ideoj ligitaj al framasonismo. Pri la karaktero de tiu movado en Hispanio, inklude ĝian rilaton al Esperanto, mi iam verkis artikolon en Sennaciulo.

Ĉi-foje mi esploris, kiom la filozofio de la hispania framasonismo, ligita al la liberalismo kaj radikala en sia laikismo, povis kontaktiĝi kun la ideoj de Zamenhof, eĉ se tiu ĉi devenis el tute alia tradicio. Krome, influis kelkaj aliaj specifaĵoj pri Hispanio.

Unu el ili, kiu ĝis nun ne estis esplorita, kaj kiun mi trovis aparte interesa, estis la speciala konsidero de la judoj. Kiel dirite, en aliaj eŭropaj landoj la juda karaktero de Zamenhof povis esti malhelpo por Esperanto, pro la specialaj nuancoj de tiu tradicio, sed ĉefe pro la floranta kontraŭjudismo, kaj tial oni provis kaŝi tiun apartenon en la publika informado.

En Hispanio la situacio estis alia, ĉar, kiel konate… judoj simple ne ekzistis en la lando. Oni estis ilin elpelintaj pli ol kvar jarcentojn antaŭe, kaj do la judo estis mita estaĵo. Tio ne signifas ke ne ekzistis kontraŭjudismo: certe jes, sed temis pri tiu tradicia religia malŝato, nutrita de la katolika eklezio, ne multe rilata al la moderna kontraŭjudismo kun rasaj subtonoj, pli ofta en aliaj landoj.

Krome, tiuj sentoj kontraŭjudismaj estis en tiutempa Hispanio plejparte kontraŭbatalataj pro specifa fenomeno nomata filosefardismo. Nome, en la antaŭaj jardekoj oni estis malkovrinta la pluvivon de komunumoj de hebreoj elpelitaj el Hispanio, kiuj dum jarcentoj konservis arkaikan varianton (la sefardan) de la hispana lingvo.

Tiu ŝajna lojaleco de la “hispanaj” judoj kreis ondon de simpatio eĉ inter konservativaj tradiciemaj tavoloj, inter kiuj la naciismaj sentoj vekitaj de tiu retrovita ligiteco superis aŭ kompensis parton de la malŝato al la religio de la dimortigintoj. Oni povas konstati tiun relativan simpation eĉ en la verkoj de Franco, nome en la “Taglibro” kaj la filmo “Raso”, montrantaj ambiguajn sentojn pri la sefardoj.

Mia konkludo estis do, ke la eldonistoj de la Deklaracio en Hispanio ne antaŭvidis danĝeron en la publikigo de filozofio kiu por multaj aliaj eŭropanoj povus esti ligita al judaj aspiroj. Eĉ pli, en tekstoj de Mangada oni rilatigis la judan karakteron de Zamenhof al la hispana tradicio kaj al la hispana judaro… tute fantazie, kiel vi povas imagi.


Hispana karikaturo pri “judaj framasonoj”.

La rilato inter judismo kaj framasonaro iĝis tamen pli danĝera en la sekvaj jardekoj. Ĉefe en la tridekaj jaroj, post la alveno de la Dua Hispania Respubliko, la politikaj sintenoj radikaliĝis, kaj la dekstrulaj fortoj komencis esplori aŭ fantazii pri judaj komplotoj, parte aplikante la tradician katolikan kontraŭjudismon, parte pro la influo de la ideoj venintaj el Germanio. Tiu “judframasona konspiro”, al kiu oni foje aldonis la esprimon “bolŝevisma”, fariĝis mobiliza krio por tiuj sektoroj, sendepende de la nula influo de la judoj en Hispanio (kaj la tre malgranda de la komunistoj dum la Respubliko mem).

Mi iom esploris la menciojn pri Esperanto en la literaturo pri tiu komploto, kaj la konsekvencojn por nia lingvo de tiu ideologia bildo. Sufiĉas nun diri ke en multaj kapoj de la venkinta reĝimo post la milito certe restis ideo pri tiu rilato de Esperanto al judismo kaj ĉefe al framasonaro. Vi povas vidi ekzemplon en la kazo de la militisto Antonio Jiménez Mora, pri kiu mi rakontis tie ĉi kaj ĉe aliaj ĉikanoj kiujn veteranaj esperantistoj de tiu epoko foje rakontas.

Kaj tio kondukas nin fine al generalo Franco. Serĉante pri la ligoj inter judismo kaj Esperanto en la publika bildo dum la unuaj periodoj de la diktaturo, mi trafis la plej influan kontraŭframasonan libron de la epoko. Temas pri kolekto de artikoloj publikigitaj en la oficiala falangista ĵurnalo sub la plumnomo “Jakim Boor”, kaj poste kolektitaj en 1952 en libro nomata simple “Masonería” (“Framasonaro”).

La artikoloj estis tre influaj, ĉar ili aperis plejofte frontpaĝe, sed ĉefe ĉar la aŭtoro estis la generalo mem. Tion sciis relative malgranda rondo, kvankam multaj aliaj suspektis, kaj tio estis konfirmita nur post lia morto, kiam la fondaĵo kiu portas lian nomon (kaj kiu, nekompreneble, plu ekzistas nun kaj eĉ ricevas publikajn subvenciojn) republikigis la libron sub lia vera nomo.

Generalo Franco flegis radikalan obsedon kontraŭ la framasonismo jam en la antaŭmilitaj jaroj. Iuj diras ke tio fontis el la fakto ke li mem estis petinta aliĝi al tiu grupo, kion rifuzis liaj militistaj kolegoj (interalie, laŭ iuj versioj, Julio Mangada), kvankam mi mem ne multe kredas tiun eksplikon. Aliaj kulpigas la rilaton al framasonaro de lia paĉjo, kun kiu li havis tre malbonajn rilatojn, kaj de lia frato, la famega radikala aviadisto Ramón Franco, kun kiu li fine repaciĝis.

Probable plej gravis tamen la influo de la framasonaro inter la militistoj, kaj la politikaj kunpuŝiĝoj ene de tiu sektoro. La rezulto ĉiukaze estas ke la nova reĝimo senkompate persekutis la framasonojn, eĉ per starigo de speciala tribunalo kontraŭ ili, kaj tute elradikigis tiun organizaĵon en la lando ĝis la nuntempo.


La libro de generalo Franco, siatempe publikigita sub plumnomo.

Kiel dirite, en tiu libro la generalo mencias Esperanton. Temas vere pri tre mallonga kaj flanka aludo. En iu ĉapitro-artikolo li pritraktas la “Internacian Framasonan Asocion”, organizaĵon kiu lin obsedis kiel “tutpova, unuiganta ĉiujn framasonajn povojn kolektive organizitajn”, kvankam ŝajnas ke en la realo ĝi apenaŭ agadis.

Ĝin li kontrastigis kun la tradicia “Internacia Ligo de Framasonoj”, kiu, “kvankam pli frua, daŭrigas nefirman vivon, kaj taŭgas nur por faciligi la individuajn kontaktojn inter Fratoj de diversaj originoj, cele al ilia renkonto kaj interkonatiĝo”, aldonante ke tiu Ligo “estis dum la fruaj jaroj de la jarcento la sponsoro kaj ĉampiono en la disvastigo de Esperanto kiel lingvo de internacia kompreniĝo”.

Oni povas vidi ke la mencio pri Esperanto ne estas agresa nek speciale antipatia, kaj tio povas ekspliki kial la lingvo ne estis persekutita en si mem, sed samtempe eblas dedukti ke en la kapo de Franco, kiel en aliaj samideologiaj homoj de tiu reĝimo, Esperanto aperis ligita al idearo malvenkinta en la milito, kaj ke tio eksplikas ke ne ĉiam estis konvene tro forte ligiĝi al la idealoj prezentitaj de Zamenhof.

En la nova eldono de “La danĝera lingvo” Ulrich Lins malgrandigis la spacon dediĉitan al la persekutoj en Hispanio, taksante ke la ĉefaj agresoj al esperantistoj en tiu ĉi lando okazis ne pro la lingvo mem, sed pro iliaj ligoj al aliaj movadoj kaj idearoj. Se paroli strikte, li pravas, sed mi aldonus nuancon: en la frankisma Hispanio, Esperanto ne estis lingvo danĝera, sed certe iom suspekta.

José Antonio del Barrio

Ĉi tiu artikolo estas redaktita versio de teksto aperinta en la blogo de la aŭtoro.

Republikigo nur kun lia permeso.

Trezoro samtempe en kaj ekster la estraro

Post la ĵusa balotado pri novaj estraranoj en UEA estiĝis senprecedenca situacio. Ne klaras, ĉu la ĵus enpostenigita nova estrarano pri financoj, Trezoro (Huang Yinbao), efektive estis valide elektita. Dum oni esploras la aferon, li tamen partoprenas la estraran laboron.


Balotujo. Foto: Rama (CC BY-SA 2.0 FR)

Jam en novembro 2017 UEA komencis la elektadon de novaj estraranoj. La 20-an de aprilo la prezidanto fine anoncis, ke estis elektita nova estrarano pri financoj. Tamen ŝajne ne ĉiuj voĉoj estis registritaj.

Post kiam la demisio de la ĝenerala direktoro de UEA, Veronika Poór, estis anoncita la 1-an de novembro 2017, ŝian lokon prenis Martin Schäffer. Li pli frue estis estrarano kaj ĝenerala sekretario de la asocio.

Sekve de tio aperis la bezono elekti novan ĝeneralan sekretarion. Lige kun tio la estraro en novembro 2017 proponis al la elekta komisiono, ke oni ekserĉu ne unu, sed tri novajn estraranojn, kiuj povu transpreni diversajn taskojn kaj eble estonte formu parton de la sekva estraro de la asocio.

La elekta proceso okazis kun grandaj prokrastoj kaj problemoj kaŭzitaj parte de misfunkcioj en la reta voĉdona sistemo de UEA, parte de la kaosa diskuto kaj ne tute klaraj proceduroj en la komitata laboro.

La unua voĉdonado pri elekto de nova ĝenerala sekretario komenciĝis la 16-an de januaro. En tiu balotado neniu el la kandidatoj ricevis la necesajn 27 voĉojn, do oni aranĝis duan voĉdonadon pri la du plej sukcesaj kandidatoj. En tiu balotado, kies rezulto estis anoncita la 6-an de februaro, gajnis Aleks Kadar. Li promesis aparte okupiĝi pri la problema financa situacio de la asocio.

Post monato, la 5-an de marto, oni fine de senorda diskuto en la komitata babilejo komencis novan voĉdonadon, nun pri tio, ĉu oni fakte elektu pliajn estraranojn. La rezulto de la voĉdonado estis anoncita la 17-an de marto: jes, oni ja elektu pliajn estraranojn, maksimume du.

Jam post tiu voĉdonado multaj plendis pri fuŝoj en la elekta sistemo, ĉar ŝajnis ke ne ĉiuj voĉoj estis registritaj. La prezidanto de UEA, Mark Fettes, tamen deklaris la rezulton valida, argumentante ke ĉiuokaze ankoraŭ ne temis pri la efektiva elekto de estraranoj, sed nur pri tio, ĉu oni ja havu pliajn estraranojn.

La 29-an de marto estis komencita la efektiva balotado pri la kandidatoj al la estraro, sed post la fino de la voĉdonado oni konstatis ke la elekta sistemo ne bone funkciis, kaj la rezulto estis deklarita nevalida.

Nova voĉdonado pri la estraraj kandidatoj estis komencita la 10-an de aprilo. La 20-an de aprilo Mark Fettes jene anoncis la rezulton:


Trezoro laŭ anonco de Mark Fettes estis elektita nova estrarano de UEA.

Intertempe finiĝis la voĉdono pri elekto de du pliaj estraranoj. Partoprenis 46 komitatanoj el 62, do la voĉdono estis kvoruma. Por elektiĝo necesis ricevi almenaŭ duonon de la eblaj voĉoj, do 23.

8 komitatanoj voĉdonis sindetene (ili voĉdonis por neniu kandidato).

La kandidatoj ricevis jenajn voĉojn:
Trezoro – 25
Orlando Raola – 22
Amri Wandel – 10
Barbara Pietrzak – 5
Bruĉjo Kasini – 2 ĝis 14*

La steleto ĉe la lasta nomo indikas, ke la voĉoj donitaj por Brunetto (Bruĉjo) Casini ne estis ĝuste registritaj. Ĉar laŭ la kalkuloj de Mark Fettes li tamen povis ricevi maksimume 14 voĉojn, la rezulto laŭ la prezidanto estis klara kaj valida: kiel nova estrarano estis elektita nur Trezoro (Huang Yinbao).

En intervjuo donita al Libera Folio Trezoro rakontas pri siaj planoj en la estraro de UEA. Li volas interalie profundigi la rilatojn kun Unesko kaj okupiĝi pri la financaj problemoj de la asocio.

Tamen baldaŭ du komitatanoj anoncis, ke iliaj nomoj ne aperas en la listo de voĉdonintoj, kvankam ili ja voĉdonis. Pro tio pluraj komitatanoj opiniis, ke la rezulto estas nevalida kaj la voĉdonado devas esti farita trian fojon.

– Laŭ mia modesta opinio, tiu voĉdonado devas esti nuligita, la tuta afero fariĝas pli kaj pli komika se ĝi ne estus ege ege serioza. Kian fidindecon oni povas doni al organizo kiu jam kelkfoje troviĝis en tia plorinda situacio kaj kiu estas dronanta en katastrofa financa situacio, demandis en la komitata diskutejo Edwige Tantin Ackermann.

– Ke la ĵusa voĉdonado ne estas valida, estas ekster dubo. Ni memoru, ke la Estraro havas la bazan juran respondecon en kaj pri la asocio. Tial ĝia elektado, ankaŭ se temas pri kompletiga elekto, devas okazi tiel, ke eĉ la plej eta ombro de dubo [ne] restu pri la laŭleĝeco de la sekvita proceduro, skribis Osmo Buller.

Libera Folio petis ke prezidanto Mark Fettes klarigu sian sintenon al la kritikoj. Responde li sendis al ni mesaĝon, kiun li pli frue sendis al la komitata listo. Ŝajne pro plia teknika problemo lia mesaĝo tamen neniam aperis en la komitata diskutejo.


La neniam alveninta mesaĝo de Mark Fettes al la komitato de UEA.

En sia mesaĝo Mark Fettes skribas, ke li petis la teknikan helpanton de UEA esplori, ĉu efektive la voĉoj de du komitatanoj ne estis ĝuste registritaj de la voĉdona sistemo.

– Evidente, se tiel okazis, ni devos konsideri la voĉdonon nevalida, ĉar kiel mi skribis en la antaŭa kazo, ĉiu voĉo gravas.

Samtempe li skribas, ke la nove elektita – aŭ eble ankoraŭ ne elektita – estrarano “ludis tre pozitivan rolon en nia ĵusa kunsido, kiu disvolviĝis en harmonia etoso kun intensa kunpensado kaj kunplanado pri la estonteco de UEA”.

Ĉar ankoraŭ ne klaras, ĉu necesos voĉdoni plian fojon, kaj kia tiukaze estos la rezulto de la nova balotado, la estraro de UEA trovis neortodoksan solvon por la partopreno de Trezoro en la estrara laboro:

– Dume, ni inkluzivos Trezoron en la laboro kaj informfluo de la Estraro, sed zorgos ke formalaj decidoj ne dependu nur de lia voĉo, por ke ni ne devu refari ilin, se montriĝos ke lia elekto ne estas fidebla rezulto, skribas Mark Fettes en sia mesaĝo al la komitato.

La mesaĝo tamen evidente neniam atingis la komitaton.


Pli pri la temo:

Trezoro volas profundigi la rilatojn kun Unesko

La 20-an de aprilo la prezidanto de UEA, Mark Fettes, anoncis ke Huang Yinbao (Trezoro) post voĉdonado en la komitato estis elektita nova estrarano de la asocio. Libera Folio petis lin rakonti pri siaj planoj en la estraro.


Trezoro ĉe Unesko.

Huang Yinbao (Trezoro) naskiĝis en 1962. Li estas ĉina agronomo, ekonomikisto, emerita ŝtata oficisto, eksa subguberni-estro en la provinco Gansu en Ĉinio. Li havas edzinon kaj du esperantistajn gefilojn. La filino nuntempe laboras en Londono, dum la filo ankoraŭ studas en mezlernejo.

Li lernis Esperanton en 1983 kaj kune kun alilandaj samfakuloj fondis la Internacian Agrikulturan Esperanto-Asocion (IAEA). En decembro 2017 estis proklamita la Esperantisto de la Jaro 2017. Post sia frua emeritiĝo li fondis la senprofitan organizon Esperanto-Centro Ora Ponto kaj plentempe okupiĝas pri la Esperanto-movado.

Libera Folio: Ĉu vi volus kelkvorte rakonti al la legantoj de Libera Folio pri viaj personaj prioritatoj en la estrara laboro?

Trezoro: – Mi laboris en la Estraro de ILEI, ISAE, IAEA kaj de mia loka asocio, kaj laboras kun Unesko. Tio donas al mi iom da sperto, tamen tio absolute ne sufiĉas por la laborado en tia granda asocio kia estas UEA. Miaj prioritatoj en la nova posteno estas rapide lerni kaj esplori, kaj ligi miajn laborajn spertojn kun la laboro de la estraro de UEA, rapide alkutimiĝi al la novaj laboroj. Mi ankoraŭ ne povas tuj detaligi la prioritatojn tuj nun.

Kion vi nepre volas atingi dum via mandatperiodo?

– Mi kandidatiĝis kiel estrarano pri financo kaj pri Unesko. Mi esperas plibonigi la financojn de UEA paŝon post paŝo kunlabore kun aliaj establoj kaj individuoj, kaj profundigi la rilatojn inter UEA kaj Unesko, solvi la problemon pri de la eldonado de Unesko-Kuriero.

Kial vi ĝuste nun laboras ĉe la Centra Oficejo de UEA, kaj kiajn taskojn vi tie prizorgas?

– En 2016 mi volontule laboris en la biblioteko de UEA, registris amason da periodaĵoj. La laborado multe lernigis min, kaj helpis en la naskiĝo de projekto pri Unesko-Kuriero en Esperanto. Ĉi-foje, antaŭ mia alveno al la CO, mi planis esplori la eblecon plibonigi nian aferon. Laborante en la CO ekde la lasta semajno de marto 2018 mi fakte faris malmultajn laborojn, ĉar dume alvenis multaj kurantaj taskoj por la Unesko-Kuriero: enpaĝigo, provlego, korekto kaj komunikiĝoj. Tamen la bonaj etoso, kunlaboro kaj renkontiĝo kun la bonaj oficistoj kaj volontuloj kaj la kunsido kun la Estraro lernigis min multe.

Certe vi vidis la lastatempan mesaĝon de Osmo Buller en la komitata listo, kie li asertas, ke la voĉdono pri la elekto de novaj estraranoj ne estis valida, ĉar ne ĉiuj voĉoj estis registritaj. Simile skribis pli frue Edwige Tantin Ackerman. Ĉu vi havas opinion pri tio?

– Pri la rezulto mi vidis opiniojn kontraŭan kaj poran. Ĉiu komitatano rajtas esprimi sian opinion.


Pli pri la temo:

UEA riĉiĝas kaj malriĉiĝas samtempe

La buĝetaj deficitoj de UEA atingas novajn rekordojn kaj oni jam ekparolas pri minaco de bankroto. Samtempe ŝajnas, ke la asocio dum la lastaj jaroj nur pliriĉiĝis. Kiel tio eblas, kaj kion tio signifas? Libera Folio provis profundiĝi en la ciferan ĝangalon.

UEA ne plu dungu oficistojn en Roterdamo sed movu laborojn al malpli kostaj landoj. La revuoj kaj Jarlibro de UEA ne plu aperu sur papero. La asocio eble liberiĝu de la neprofita libroservo. Tion proponas la financa laborgrupo de UEA por savi la asocion de bankroto.

Se ĉio iros laŭ la plano, Universala Esperanto-Aocio dum la nuna jaro elspezos 30 procentojn pli ol ĝi enspezas. Tio signifos rekordan minuson de 140.000 eŭroj. Kaj tute povas esti, ke ĉio ne iros laŭ la plano.

Pasintjare la deficito laŭ la buĝeto devis esti nur 9.450 eŭroj, sed ĝi ŝajnas iĝi minimume 100.000, kiu estas ĝisnuna rekordo. Eĉ tiu prognozo estas optimisma – tute eblas, ke la deficito de 2017 estos same alta kiel tiu planita por 2018.

Tamen, eĉ la perdo de 140.000 eŭroj dum unu jaro ne signifos, ke la mono de la asocio baldaŭ elĉerpiĝos. Pli optimismaj voĉoj eĉ asertas, ke la buĝeta deficito de UEA grandparte estas librotena ĥimero, ĉar efektive la kapitalo de la asocio ne ŝrumpas sed kreskas.

Inter la optimistoj estas Yves Bellefeuille, kiu pli frue estis interalie ĝenerala sekretario de TEJO kaj komitatano de UEA.

– La spezoj de UEA estas tre misgvidaj, pro la regulo ke iuj grandaj enspezoj ne iras tra la spezoj sed rekte en la bilancon, li skribis en komento en Libera Folio.

Kion do diras la bilanco de UEA pri la ekonomia evoluo de la asocio dum la lastaj jaroj? Ne estas tute simple interpreti la ciferojn, sed ni provu.

Se ni simple sumigas la monrimedojn listigitajn en la ĉiujaraj bilancoj de UEA ekde 2005 ĝis 2016 (bilanco por 2017 ankoraŭ ne aperis), ni ricevas la jenan bildon:

La ĝenerala bildo aspektas esperiga: la suma valoro de la valorpaperoj posedataj de UEA ja iom falis dum la jaroj, sed tion grandparte kompensas la kresko de la longdaŭraj bankodeponoj kaj la monsumoj en kurantaj kontoj.

La valoro de la nemoveblaĵoj same kreskis, sed ĝi restas relative negranda frakcio de la tuta posedaĵo de UEA. Do ŝajnas ke apenaŭ indas zorgi, ke UEA baldaŭ devus vendi sian domon por eviti bankroton, kiel timas iuj pesimistoj.

Tamen la bildo estas falsa, UEA ne vere havas ses milionojn da eŭroj kiujn ĝi povas libere uzi. Krom la posedaĵoj la asocio nome havas ankaŭ ŝuldojn, atentigas la prezidanto de UEA, Mark Fettes:

– La kapitalo fine de 2016 estas taksita kiel 5.947.214 eŭroj. Signifa parto de tiu mono tamen estas nur “provizore” en la posedo de UEA. Temas pri mono jam destinita por difinitaj elspezoj (iom pli ol 100.000 eŭroj), mono kiun UEA tenas en la kontoj de siaj membroj kaj aliaj kreditoroj (ĉirkaŭ 1.300.000 eŭroj), kaj ŝpardeponoj de membroj (ĉirkaŭ 1.000.000 eŭroj). Tiu mono aperas en la bilanco, ĉar ĝi efektive troviĝas en kontoj posedataj de UEA, sed ĝi ne vere apartenas al la Asocio. Ĝia ĉefa valoro por ni estas ke ĝi generas renton, kvankam nuntempe tre malmulte.

Se forkalkuli la ŝuldojn de la asocio, la bildo anstataŭe aspektas ĉi tia:

Do, UEA ne havas 6 milionojn de eŭroj, sed ja tamen pli ol 3,5 milionojn, kaj spite la deficitojn en la buĝetoj kiuj montras la kurantajn en- kaj elspezojn de ĉiu jaro, la suma bonhavo de la asocio dum la pasinta jardeko ŝajne prefere kreskis ol malkreskis.

Eĉ tio tamen ne estas la tuta vero, Mark Fettes atentigas.

– Se oni subtrahas ĉ. 2.400.000 eŭroj pro tiuj diversaj “ŝuldoj” de UEA, la efektiva kapitalo apartenanta al UEA estas ĉ. 3.550.000 eŭroj. Parto de tio tamen estas la kapitalo de TEJO, kiun ni ankoraŭ ne formale disigis de la kapitalo de UEA, pro manko de tempo en la financa fako. Tiuj rimedoj de TEJO sumiĝas je ĉ. 540.000 eŭroj. Restas do nur ĉ. 3.000.000 eŭroj ĉe UEA mem.

Ankaŭ tiun tutan sumon UEA ne povas uzi laŭ sia deziro, li klarigas:

– El tio, ĉirkaŭ 20% estas la valoro de la du domoj (la Centra Oficejo kaj la Volontula Domo), 10% estas la valoro de la stokoj de la libroservo, 15% estas rezervoj por pagi la kostojn de dumvivaj membroj, kaj 5% estas mono ŝuldata al UEA de diversaj personoj, firmaoj ktp. Tiuj rimedoj, sume 50% de la reala kapitalo, jes havas valoron, sed estas ligitaj al specifaj funkcioj aŭ bezonas agon de aliaj por reale enkasigi ilin. Do, vi vidas ke la efektive disponebla kapitalo por kovri deficitojn estas multe pli malgranda ol 5,9 milionoj da eŭroj.

Por pli bone kompreni la efektivan ekonomian situacion de UEA, oni laŭ Yves Bellefeuille rigardu la kreskon aŭ malkreskon de la kapitalo kaj de la fondaĵoj de UEA. Tio donas tute alian rezulton ol se oni konsideras nur la eventualan deficiton en la koncerna jaro:

– Kiel oni vidas, la kapitalo bele kreskis, de 1,5 milionoj al 2,3 milionoj, do kresko de ĉirkaŭ 800 000 eŭroj.

– La fondaĵoj estas ne tute klaraj al mi. Ili estas kvazaŭ inter kapitalo kaj rezervo. Oni kolektis la monon por specifa celo, do el tiu vidpunkto ili estas rezervoj kaj ne kapitalo, sed ŝajne ili estas malpli “rezervitaj” ol veraj rezervoj, kaj tiel ili aperas ne kiel rezervoj sed kiel fondaĵoj.

– Ĉar mi hezitas pri la fondaĵoj, mi ankaŭ kalkulis la sumon de la kapitalo plus la fondaĵoj. Laŭ tiu kalkulo, la neta valoro de UEA kreskis de 1,9 milionoj al 2,8 milionoj de 2005 ĝis 2016, do denove estas bela kresko de ĉirkaŭ 900 000 eŭroj. Mi fine notu ke la rezervoj iris de 353 518 eŭroj al 371 318 eŭroj, do ne estas tiel, ke UEA formanĝis siajn rezervojn.

Kiel ajn oni kalkulas la bonhavon de UEA, ŝajnas ke la asocio dum la lasta jardeko prefere riĉiĝis ol malriĉiĝis, spite la ripetajn deficitojn en la buĝeto. Tio eblas, ĉar laŭ la statuto de UEA donacoj kaj heredaĵoj ne rajtas esti uzataj por kurantaj elspezoj. Anstataŭe ili devas eniri la kapitalon.

– La kaŭzo kial UEA havas perdojn sed tamen riĉiĝas estas, ke iuj donacoj ne enkalkuliĝas kiam oni kalkulas la gajnon aŭ perdon. Dum la lastaj 12 jaroj, ŝajne estis perdoj de 0,2 miliono, sed mi kalkulis ke la kapitalo kreskis je 0,8 miliono. La diferenco estas 1,0 miliono, kaj sekve, la “kaŝitaj” donacoj dum tiu periodo estis ĉirkaŭ 1 miliono, diras Yves Bellefeuille.

Ankaŭ tio tamen estas simpligo.

La raporto de la financa laborgrupo de UEA mencias du aparte grandajn heredaĵojn dum la lastaj jaroj: 900.000 eŭroj en 1999 kaj 450.000 eŭroj en 2010 – sume 1,35 milionoj da eŭroj. Efektive UEA dum la lastaj jaroj tamen ricevis eĉ pli da mono donace aŭ herede, sed la mono estis parte elspezita.

Laŭ la publike alireblaj financaj dokumentoj de UEA ne facile eblas vidi, precize kiom da donacoj kaj heredaĵoj la asocio efektive ricevis dum la lastaj jaroj, kaj sekve ankaŭ ne eblas kompreni, kiel la donacoj fakte estis uzitaj. Tiuj informoj laŭ Yves Bellefeuille nepre estas bezonataj, se oni volas serioze diskuti la financojn de la asocio.

– La demando ne estas ĉu UEA riĉiĝis aŭ ne: ĝi evidente riĉiĝis. La vera demando estas, kion oni planu por la estonteco. Ĉu UEA daŭre ricevos donacojn? Kiom da donacoj oni povas esperi ĉiujare: ĉu same kiel antaŭe? Por respondi al tiuj demandoj, oni devas havi informojn pri la pasintaj donacoj, kaj tiuj informoj nun tute mankas.

Informoj pri ricevitaj donacoj ja devas aperi en la rubriko “Oficiala informilo” en la revuo Esperanto, do diligenta esploristo kun aliro al deko da jarkolektoj povus kalkuli ilian sumon. Cetere dum la tuta 2017 aperis tie nenia informo pri ricevitaj heredaĵoj, do la tendenco ŝajnas negativa.

Mankas ankaŭ aliaj esencaj informoj. Ekzemple, laŭ Mark Fettes 540.000 eŭroj el la kapitalo de UEA efektive apartenas al TEJO, kaj do devos esti fordonitaj al la sendependiĝinta junulara asocio. Tamen tute ne klaras, kiel TEJO povus posedi tian kapitalon.

La financaj dokumentoj de TEJO ŝajnas esti en plena malordo. La junulara asocio jam delonge ne publikigis sian bilancon, kvankam tio estas la devo de jure memstara organizaĵo. Tial eblas nur diveni pri la bonhavo de la asocio, sed estus mirinde, se ĝi efektive havus pli ol duonan milionon da eŭroj en la poŝo.

La plej freŝa bilanco de TEJO estas tiu pri 2015. En ĝi aperas diversnomaj kapitaloj de TEJO, kiuj sumiĝas je 171.500 eŭroj. Post tio la kapitalo apenaŭ povis kreski, ĉar ekzemple en 2016 TEJO havis deficiton de 41.255 eŭroj.

Aldone, jam en 2015 la ĉefa parto de la kapitalo de TEJO kuŝis en la propraj bankokontoj de TEJO, do malfacilas kompreni, kiel la junulara asocio subite povus havi duonmilionon en la kontoj de UEA. Sed tio ne estas la sola nekompreneblaĵo en la financoj de UEA.

Kiel ajn, laŭ Mark Fettes UEA ja ne frontas bankroton, sed tamen devas trairi “iom fundajn ŝanĝojn” por protekti sian kapitalon kaj daŭrigi sian agadon. Tio tamen ne signifas, ke ĉiuj drastaj proponoj menciitaj en la raporto de la financa laborgrupo estas realigotaj, li diras.

– Jes estas konsento pri la ĝenerala direkto, nome limigi elspezojn kiom eble, konservante niajn esencajn servojn kaj administradon; pligrandigi enspezojn diversmaniere; kaj plani iom-post-ioman redukton de la ŝarĝo de la salajroj al nia buĝeto. La laborgrupo daŭrigos sian laboron por helpi konkretigi tiun agaddirekton en diversaj manieroj. La buĝeto por 2019 jam enhavos plurajn ŝanĝojn laŭ tiu linio. Kiel Renato skribis al la Komitato, ni tamen povas esperi pri atingo de financa ekvilbro nur post kelkaj jaroj.

Opero en Esperanto sur la ĉeĥa nacia scenejo


Bildo el la programo Kultura + de la ĉeĥa televido. Klaku la bildon por vidi la ĉeĥlingvan programon.

En la ĉeĥa Nacia Teatro en Prago la 7-an de aprilo havis premieron la opero “La suferoj de la princo Sternenhoch”, plene en Esperanto. La aŭtoro de la teksto deziris, ke la teksto estu en nekomprenebla lingvo simila al la itala.

La opero estas bazita sur groteska romano de la aŭtoro Vladislav Klíma. Ĝin transformis al opero la komponisto Ivan Acher. La tekston tradukis al Esperanto Miroslav Malovec, kaj la muziko fakte estis adaptita al la esperantlingva teksto, ne la teksto al la muziko.

Ni petis la tradukinton rakonti, kiel okazis, ke en la nacia scenejo de Ĉeĥio estas prezentata opero en Esperanto.

Miroslav Malovec: – La 29-an de majo 2017 aŭtoro Ivan Acher sendis ret-mesaĝon al Max Kašparů, nialande fama psikiatro, pastro kaj esperantisto, petante, ĉu iu povus por li traduki kelkajn partojn en Esperanton. Max sendis la mesaĝon al mi. Mi poste ricevadis scenon post sceno, kie oni per dikaj literoj montris, kio estas tradukebla. Mi pensis, ke la opero estos parte ĉeĥe, parte en Esperanto, kaj nur sabate mi konstatis, ke ĉio estas nur en Esperanto.

– Jam dum tradukado mi demandis, kial oni elektis lingvon, kiun spektantoj ne komprenos. Ĉar la aŭtoro volas, ke ili aŭskultu la melodion kaj ne deĉifru la vortojn, tial li deziras lingvon, kiu similas al la itala, sed ne estas la itala.

Libera Folio: Ĉu en la publika diskuto pri la opero oni multe atentis la fakton, ke ĝi estas en Esperanto?

– La publiko ne, sed esperantistoj estis ŝokitaj kaj timis, ĉu iu ne volas ridindigi Esperanton. Ĉar temas pri hororo, kie la ĉefaj roluloj estas homaj monstroj, kiuj mortigis sian infanon kaj turmentas sin mem reciproke.

Kiajn defiojn vi renkontis dum la tradukado, kaj kiel vi ilin solvis?


Miroslav Malovec.

– Feliĉe mi ne bezonis respekti la muzikon, nek uzi rimojn, ĉio okazis inverse: mi tradukis proze la postulatajn frazojn, la aŭtoro poste muzikigis la esperantlingvan tekston. Estis tie kelkaj vulgarismoj (vi edzinigis al vi virinon demencan kaj ĝiban, saltu en mian anuson kaj simile), tial mi ne multe fieris antaŭ esperantistoj, kion mi tradukas. Fine mi mem estis surprizita, ke la operon prezentis la plej grava ĉeĥa teatro (Nacia Teatro en Prago), la voĉoj estis belegaj kaj montris, kiel kantebla lingvo Esperanto estas.

Ĉu la publiko interesiĝas pri la prezentado?

– La sabata premiero estis plene disvendita, poste mi ne scias, kian sukceson havis la dimanĉa spektaklo.

Pliaj prezentadoj estas planataj por la 12-a de aprilo, 13-a de majo kaj la 24-a de junio.

Pri la opero en Esperanto raportis ankaŭ Esperantoland.org kaj Studio. La Nacia Teatro publikigis intervjuon de la reĝisoro, kiu spekteblas en Youtube kun teksto en Esperanto.

Kelkajn pecojn kun kantado en Esperanto eblas aŭdi en la programo Kultura + de la ĉeĥa televido, ekde la 19-a minuto de la elsendo.

La ŝrumpado de UEA momente haltis

La kvanto de individuaj membroj de UEA denove kresketas, tamen de rekorde malalta nivelo kaj tre malrapide. Ĉi-jare UEA eble havos 4.600 individuajn membrojn. Laŭ la strategia plano akceptita en 2013, la membrokvanto tamen devus esti 7.178.


La ciferoj por 2017 kaj 2018 estas taksoj.

En 2016 la kvanto de individuaj membroj en Universala Esperanto-Asocio draste falis, kaj la estraro longe ne volis malkaŝi la membrostatistikon. En decembro 2016 Libera Folio tamen povis malkaŝi, ke la membrokvanto falis je 23 procentoj.

Laŭ definitiva statistiko por 2016, kiu fine aperis en la revuo Esperanto en aprilo 2017, la suma kvanto de individuaj membroj atingis 4.365, kiu estis malrekordo post la dua mondmilito.

La definitiva membrostatistiko por 2017 devis aperi en la ĵus publikigita aprila numero de la revuo Esperanto, sed ĝi ne troveblas tie. Demandoj pri ĝia manko ne ricevis respondon en la komitata diskutejo.


Mark Fettes

Al Libera Folio la prezidanto de UEA, Mark Fettes, rakontas ke la kompleta statistiko ankoraŭ aperis, ĉar la nova ĝenerala direktoro Martin Schäffer ne havis tempon finprepari ĝin.

– La IM-nombroj estas jam tute klaraj, estas la AM-nombroj kiuj postulas kroman laboron de Martin, ĉar en diversaj kazoj li devas postĉasi landajn asociojn pri konfirmo kaj pago. Mi ne havas ĉemane tiujn ciferojn, tamen, klarigas Mark Fettes.

La plej freŝa oficiala cifero pri la pasintjara suma membronombro aperis en la komitata diskutejo en oktobro 2017, kiam la tiama ĝenerala direktoro Veronika Poór raportis, ke la asocio havas 4.355 individuajn membrojn. Kompare kun la sama dato la antaŭan jaron temis pri kresko de 132.

Ĉar la proporcio de homoj, kiuj membriĝas dum la lastaj monatoj de la jaro estas sufiĉe konstanta, laŭ tiu informo eblas taksi, ke la suma kvanto de individuaj membroj en 2017 atingis 4.400–4.450. Do, pasintjare la ŝrumpado almenaŭ por momento haltis.

Ŝajnas, ke ankaŭ ĉi-jare la membraro de UEA kresketos, supozeble ne malplej pro la evidente alloga Universala Kongreso en Lisbono, kiu jam nun havas pli da aliĝintoj ol estis la suma kvanto en Nitro en 2016, aŭ en Seulo en 2017. Grandaj Universalaj Kongresoj ĉiam favore influas la membrokvanton de UEA, ĉar multaj membriĝas pro la rabatita kongresa kotizo.

Laŭ ciferoj publikigitaj de la nova ĝenerala direktoro de UEA, Martin Schäffer, la asocio en la komenco de aprilo havis 2.642 membrojn en la ĉefaj kategorioj, 59 pli ol je la sama dato pasintjare. Se la evoluo daŭros, tio signifas, ke UEA realisme povus dum 2018 atingi 4.600 individuajn membrojn.

La multjara ĝenerala direktoro de UEA, Osmo Buller, en la komitata diskutejo tamen avertis, ke en aprilo estas ankoraŭ tro frue fari fidindajn prognozojn:

– Mi kutimis unuafoje informi pri la membroevoluo komence de majo. Pli frue povas influi hazardaj aferoj, ekzemple ke perantoj ne anoncas la ricevitajn kotizojn ĉiujare laŭ la sama ritmo. En aprilo la situacio kutime sufiĉe stabiliĝas.


Martin Schäffer.

Eĉ se UEA kresketos kompare kun la du antaŭaj jaroj, la evoluo de la membraro estas nekontentiga, skribis Martin Schäffer en la komitata listo:

– Por la buĝeto oni kalkulis kun pli da membroj ol nun estas, do rimedoj estos malpli altaj ol prognozitaj (se ne okazas ŝanĝo de evoluo dum la resto de la jaro). Se oni faras prognozon laŭ la nunaj ciferoj, fine de la jaro povus manki enspezoj en alto de ĉ. 8.000 – 10.000 EUR kompare kun la buĝeto.

Osmo Buller en la komitata diskutejo instigis la Centran Oficejon rapide restarigi la malnovajn rutinojn pri revarbado de membroj.


Osmo Buller.

– La plej grava el ili estas la dissendo de la unua rememorigo al la nepagintoj en majo. Laŭ mi oni prefere uzu paperan poŝton, almenaŭ al la landoj kun “plena” kotizo. La rememorigo necesas, ĉar la kaŭzo n-ro 1 de ne-remembriĝo estas forgeso aŭ preteratento. Ju pli pasas la tempo, des malpli verŝajne forgesemuloj rekotizas. La neglekto de la rememoriga praktiko perdigis centojn da membroj, ĉar revarbi iun post unu aŭ du jaroj estas multe pli malfacile ol post kelkaj monatoj.

Renato Corsetti aliflanke rezignacie konstatis, ke “la UEA de nia juneco ne plu ekzistas”, kaj refoje konsilis al la estaro nuligi la paperajn revuojn por ŝpari monon.


Renato Corsetti. Foto: Aleks Andre CC-BY-SA-4.0

– La papera revuo, kara al nia koro, ne plu ŝajnas altiri homojn, kiuj apenaŭ [tiele] ili povas elektas kategorion sen papera revuo. Ankaŭ tiurilate la labor-grupo konsilis transiri al nepapera revuo.

Laŭ la strategia plano de UEA, kiu estis ellaborita sub la gvido de Mark Fettes kaj aprobita en 2013, kiam li prezidantiĝis, la membraro de la asocio ĉiujare kresku je 10 procentoj.

Ĉar UEA en 2013 havis 4.903 individuajn membrojn, la membrokvanto ĉi-jare devus atingi minimume 7.178. Tiu celo nun aspektas same neatingebla kiel la ceteraj celoj starigitaj en la ampleksa plano.

Biciklado el Berlino al Lisbono

La distanco estas iom malpli ol 3.000 kilometroj, kaj la vojaĝo daŭros 48 tagojn. Tiel aspektas la plano de bicikla karavano el Berlino al la Universala Kongreso en Lisbono. Almenaŭ tri homoj kaj unu hundo biciklos la tutan vojon.


Christine Brücker biciklas kun sia hundo Nayeli.

La geedzoj Christine Brücker kaj Lars Sözüer jam multfoje faris longajn bicikladojn, ĉu familie ĉu kunlabore kun BEMI, Biciklista Esperanto-Movado Internacia. Tamen neniam tiel longan kiel la nun planata karavano el Berlino al Lisbono.

La tutan vojon krom Christine Brücker kaj Lars Sözüer laŭplane veturos ilia filino Melanie Leyla Brücker kaj la hundo Nayeli. La hundo tamen ne pedalos, sed alterne kunkuros kaj sidos en korbo.

Ne klaras ĉu aliaj biciklos la tutan vojon, sed jam anoncis sin pliaj homoj kiuj ekbiciklos el Berlino en mardo, la 12-a de junio, rakontas Christine Brücker.

– Kaj en la fino ni denove atendas partoprenantojn de Madrido al Lisbono. La ideo estas ke ĉiu kiu volas kaj ŝatas, povu aŭ kunbicikli kun ni aŭ inviti nin al sia grupo de aŭ esperantistoj aŭ biciklistoj. Estus bele se tiel ni povus iom pli varbi por Esperanto.

Samtempe la ideo estas ankaŭ popularigi bicikladon, ŝi aldonas.

– Kion mi ŝatus atingi estas ke homoj uzu nian agadon por krei kaj fortigi sian agadon en sia hejmloko. Ĉu estas plifortigo de Esperanto aŭ plifortigo de biciklado aŭ biciklaj rajtoj, tio por mi ne gravas. Por mi ambaŭ aferoj estas same gravaj. Ni havas nur unu mondon, do estas tre grave ke ni povu bone komuniki kaj zorgeme traktu la naturon.

Laŭ la plano la biciklantoj veturos proksimume 80 kilometrojn en unu tago kaj alvenos en Lisbonon sabate la 28-an de julio, ĝustatempe por la solena malfermo de la Universala Kongreso.

– Ĉar estas somero, tio estas normale bone atingebla. La meza rapideco estos malalta. Se la hundo kunkuras, tiam ni ne biciklos pli rapide ol 10 kilometrojn en horo, ĉar la hundo ne rajtas pli rapide en varma vetero. Post ses tagoj ni enkalkulis unu tagon por paŭzi.

La vojaĝo tamen ne finiĝos en Lisbono, rakontas Lars Sözüer.


La planata vojo. (Alklakebla mapo.)

– Tiuj kiuj aliĝis al la UK, restos tie, sed ni tri tiam rebiciklos al Badaĥozo por partopreni en la Internacia Junulara Kongreso.

Laŭ li ankoraŭ ne eblas antaŭvidi kiom da homoj fakte biciklos almenaŭ parton de la vojo, ĉar ĉiuj estas bonvenaj akompani la karavanon laŭplaĉe – ĝis la urborando, duonan tagon aŭ tutan semajnon. Kaj multaj homoj jam montras interesiĝon, Lars Sözüer diras.

– Ni deziras per la vojaĝo ne nur plezurigi nin mem, sed ankaŭ subteni lokajn Esperanto-grupojn en ilia agado. Ni imagas, ke pli facilas interesi la publikon, se oni anoncas viziton de nia biciklema grupo. Ni pretas fari prelegojn, partopreni diskutrondojn, ĉeesti informbudojn, doni intervjuojn al ĵurnalistoj kaj tiel plu. Kaj la temo eĉ ne bezonas esti la lingvo, ni povas paroli ekzemple nur pri la biciklado, sed ni faros tion en Esperanto, kun tradukado, kaj la homoj povos rekte sperti ke la lingvo funkcias kaj estas utila jam nun.

Pliaj informoj pri la karavano troviĝas en la retejo de BEMI.

Biciklado de Berlino al Lisbono

La distanco estas iom malpli ol 3.000 kilometroj, kaj la vojaĝo daŭros 48 tagojn. Tiel aspektas la plano de bicikla karavano de Berlino al la Universala Kongreso en Lisbono. Almenaŭ tri homoj kaj unu hundo biciklos la tutan vojon.


Christine Brücker biciklas kun sia hundo Nayeli.

La geedzoj Christine Brücker kaj Lars Sözüer jam multfoje faris longajn bicikladojn, ĉu familie, ĉu kunlabore kun BEMI, Biciklista Esperanto-Movado Internacia. Tamen neniam tiel longan kiel la nun planatan karavanon de Berlino al Lisbono.

La tutan vojon krom Christine Brücker kaj Lars Sözüer laŭplane veturos ilia filino Melanie Leyla Brücker kaj la hundo Nayeli. La hundo tamen ne pedalos, sed alterne kunkuros kaj sidos en korbo.

Ne klaras ĉu aliaj biciklos la tutan vojon, sed jam anoncis sin pliaj homoj kiuj ekbiciklos el Berlino en mardo, la 12-a de junio, rakontas Christine Brücker.

– Kaj en la fino ni denove atendas partoprenantojn de Madrido al Lisbono. La ideo estas ke ĉiu kiu volas kaj ŝatas, povu aŭ kunbicikli kun ni aŭ inviti nin al sia grupo de esperantistoj aŭ biciklantoj. Estus bele se tiel ni povus iom pli varbi por Esperanto.

Samtempe la ideo estas ankaŭ popularigi bicikladon, ŝi aldonas.

– Kion mi ŝatus atingi estas ke homoj uzu nian agadon por krei kaj fortigi sian agadon en sia hejmloko. Ĉu estas plifortigo de Esperanto aŭ plifortigo de biciklado aŭ biciklaj rajtoj, tio por mi ne gravas. Por mi ambaŭ aferoj estas same gravaj. Ni havas nur unu mondon, do estas tre grave ke ni povu bone komuniki kaj zorgeme traktu la naturon.

Laŭ la plano la biciklantoj veturos proksimume 80 kilometrojn en unu tago kaj alvenos en Lisbono sabate la 28-an de julio, ĝustatempe por la solena malfermo de la Universala Kongreso.

– Ĉar estas somero, tio estas normale bone atingebla. La meza rapideco estos malalta. Se la hundo kunkuras, tiam ni ne biciklos pli rapide ol 10 kilometrojn en horo, ĉar la hundo ne rajtas pli rapide en varma vetero. Post ses tagoj ni enkalkulis unu tagon por paŭzi.

La vojaĝo tamen ne finiĝos en Lisbono, rakontas Lars Sözüer.


La planata vojo. (Alklakebla mapo.)

– Tiuj kiuj aliĝis al la UK, restos tie, sed ni tri tiam rebiciklos al Badaĥozo por partopreni en la Internacia Junulara Kongreso.

Laŭ li ankoraŭ ne eblas antaŭvidi kiom da homoj efektive biciklos almenaŭ parton de la vojo, ĉar ĉiuj estas bonvenaj akompani la karavanon laŭplaĉe – ĝis la urborando, duonan tagon aŭ tutan semajnon. Kaj multaj homoj jam montras interesiĝon, Lars Sözüer diras.

– Ni deziras per la vojaĝo ne nur plezurigi nin mem, sed ankaŭ subteni lokajn Esperanto-grupojn en ilia agado. Ni imagas, ke pli facilas interesi la publikon, se oni anoncas viziton de nia biciklema grupo. Ni pretas fari prelegojn, partopreni diskutrondojn, ĉeesti informbudojn, doni intervjuojn al ĵurnalistoj kaj tiel plu. Kaj la temo eĉ ne bezonas esti la lingvo, ni povas paroli ekzemple nur pri la biciklado, sed ni faros tion en Esperanto, kun tradukado, kaj la homoj povos rekte sperti ke la lingvo funkcias kaj estas utila jam nun.

Pliaj informoj pri la karavano troviĝas en la retejo de BEMI.

Ronaldo ludos en la Esperanto-teamo

La fama portugala futbalisto Cristiano Ronaldo konsentis ludi en la Esperanto-teamo dum la kongresa futbalado en Lisbono. Ronaldo iom lernis Esperanton en sia knabaĝo en kurso de sia instruisto.


Cristiano Ronaldo. Foto: Ludovic Péron. (CC BY-SA 2.5)

Pasintjare dum la Universala Kongreso en Seulo la esperantista futbalteamo unuafoje gajnis kontraŭ teamo de lokanoj, tamen ĉefe pro la malalta nivelo de la loka teamo. La ŝanco de la Esperanto-teamo ripeti la sukceson en Lisbono estas tre granda, ĉar en la teamo ludos la fama portugala futbalisto Cristiano Ronaldo.

En la jaro 2008 li estis nomita la plej bona futbalisto de Eŭropo kaj la mondo, kaj ricevis la premiojn Ballon d’Or kaj FIFA World Player of the Year Award. Jam en la antaŭa jaro li ricevis la Oran Ŝuon, farinte 42 golojn en 49 maĉoj en sia tiama klubo Manchester United.

Cristiano Ronaldo fakte iom lernetis Esperanton en kurso de sia lerneja instruisto, kiu krom esti komunisto estis ankaŭ porpalestina aktivulo, el kio rezultas la konata subteno de Ronaldo al la palestina afero. Li promesis ludi en la Esperanto-teamo pro solidareco kun UEA, kiu per sia elekto de kongreslando certigis la mondan ĉampionecon de Portugalio.  Li krome eniris la honoran komitaton de la kongreso.

Antaŭ ol ludi en la Esperanto-teamo Cristiano Ronaldo ludos en la landa teamo de Portugalio en la futbala ĉampionado en Rusio. La fina ludo okazos la 15-an de julio, sed la sukceso de Portugalio jam certas, ĉar laŭ multjara sekreta tradicio la gajnanton elektas la estraro de UEA.

Tiel, en 1998 la Universala Kongreso de Esperanto okazis en Montpeliero en Francio, kaj la samjaran mondpokalon de futbalo gajnis Francio. La sekvan mondpokalan konkurson en 2002 gajnis Brazilo, kie okazis la samjara Universala Kongreso. Tiun tradicion oni daŭrigis en 2006 Italio.

Post la prezidantiĝo de Mark Fettes la estraro de UEA decidis portempe ne okupiĝi pri futbalo. Por ĝi ne troviĝis loko en la striktaj prioritatoj de la Strategia Plano. En 2010 la kongreslando, Kubo, krome tute ne partoprenis en la mondchampionado.

La antaŭa regulo estis, ke la kongreslando gajnos, se ĝi partoprenas, sed Kubo estas malforta futballanfo. Tio tamen eble ŝanĝiĝos, ĉar poste ĉefa futbalteamo de Roterdamo, Feyenoord, aŭspiciate de UEA aranĝis regulan ĉiujaran trejnsemajnon por talentaj kubaj junuloj en Havano. La rilato inter Feyenoord kaj UEA estas proksima, ĉar ambaŭ estis fonditaj samjare, en 1908.

En 2014 la kongreso okazis en Argentino, kaj la kongreslando kompreneble partoprenis en la finludo. Tamen la estraro de UEA ne volis enmiksiĝi, kaj gajnis Germanio.

Sed en februaro 2018 kiel nova ĝenerala sekretario de UEA estis elektita Aleks Kadar, kiu estas proksime ligita al la Esperanto-teamo, kaj la prioritatoj de la estraro estis ŝanĝitaj.

Jam post la pasintjara gajno oni diskutis, ĉu la anoj de la Esperanto-teamo ricevu honoran membrecon de UEA. Nun al Cristiano Ronaldo estis promesita ne nur honora membreco, sed ankaŭ subteno de UEA al la nacia teamo de Portugalio en la monda pokalo, se li konsentos ludi en la Esperanto-teamo dum la kongreso.

Cristiano Ronaldo anoncis pri sia konsento per mesaĝo en la esperantlingva fluo de Amikumu la 1-an de aprilo.

La redaktoro de Libera Folio premiita pro kontribuo al la Esperanta fakliteraturo

La Finnlanda Fondumo Esperanto decidis doni al Kalle Kniivilä, la redaktoro de Libera Folio, premion pro lia kontribuo al la Esperanta fakliteraturo. Lige kun tio Nicola Ruggiero faris kun li intervjuon por Beletra Almanako, kiun ni republikigas.

Fondumo Esperanto estas fondaĵo establita en 1955, kies bazan kapitalon donacis Vilho Setälä (1892–1985), unu el la plej gravaj finnaj esperantistoj de la pasinta jarcento. En februaro 2018 la estraro de la fondaĵo decidis doni al Kalle Kniivilä monpremion de mil eŭroj “kiel rekonon de lia valora kontribuo al la Esperanta fakliteraturo” pro liaj kvar raportaj libroj aperintaj en la finna, sveda kaj en Esperanto: Homoj de Putin, Krimeo estas nia, Idoj de la imperio kaj La strato de Tanja.

Nicola Ruggiero: La fadeno kiu ligas viajn kvar librojn estas Rusio. Je kio ŝuldiĝas via ĵurnalisma scivolemo pri tiu lando?


La 87-jara Natalija Soboleva estas unu el la ĉefpersonoj de “La strato de Tanja”, libro pri la ĉiutaga vivo en Peterburgo dum la lastaj cent jaroj.

Kalle Kniivilä: – Mi elektis studi la rusan lingvon jam en la oka klaso de la baza lernejo en orienta Finnlando, eble pro scivolemo pri la apuda landego tiom proksima geografie kaj tamen tre fora en multaj aliaj manieroj. Verŝajne pro similaj kialoj mi daŭre restas fascinita de Rusio, ĝia kulturo kaj ĝiaj loĝantoj, multaj el kiuj dum la jaroj iĝis miaj bonaj amikoj.

– Ĵurnalisme Rusio kompreneble estas aparte interesa al loĝantoj de Svedio kaj Finnlando ankaŭ pro tio, ke politikaj kaj ekonomiaj ŝanĝoj okazantaj tie havas gravan signifon por niaj landoj. Tamen precipe en Svedio ne multaj ĵurnalistoj havas la kapablon kompetente raporti pri rusiaj aferoj. Jen mi do kaptis la ŝancon fari tion kion mi mem volas, verki pri Rusio kaj espereble iom profundigi kaj nuancigi la komprenon pri rusiaj aferoj ĉe la legantoj. Cetere miaj libroj temas ne nur pri Rusio, sed ankaŭ pri Ukrainio kaj la tri Baltiaj landoj.

Ĉu Esperanto iel rolis helpe aŭ enhave en viaj libroj?

– Por verki la librojn mi bezonis trovi lokajn kontaktojn kaj intervjuotojn. Multaj el miaj amikoj kaj konatoj en Rusio, Ukrainio kaj la Baltiaj landoj estas esperantistoj, kaj parton el tiuj kontaktoj mi ĉiam trovis pere de ili. Do mi persone havis tre grandan utilon de Esperanto en la laboro. En pluraj el la libroj ankaŭ preterpase aperas mencio pri la esperantisteco de tiu aŭ alia persono, sed tio kutime ne havas centran rolon. Foje estas kelkaj pliaj frazoj pri tiu temo en la Esperantlingva versio, sed ĝenerale la diverslingvaj versioj estas pli-malpli identaj enhave, kaj mi konsideras ĉiujn tri versiojn originalaj verkoj.

En kia lingvo vi unue verkas?

– En la sveda. La finna estas mia gepatra lingvo, sed jam de multaj jaroj mi laboras en la redakcio de svedlingva gazeto. Krome la unuan eldonkontrakton mi subskribis kun svedia eldonejo, kaj sekve estis nature, ke mi verkis La homoj de Putin unue en la sveda. Poste mi sekvis la saman rutinon ankaŭ kun la ceteraj libroj.

Kiaj estis la reagoj al viaj libroj laŭ la lingvoj? Ĉu estis komunaĵoj?

– La plej laŭdajn reagojn la libroj sendube ricevis en Svedio, kie aperis multaj recenzoj, preskaŭ senescepte pozitivaj. Eble la kialo estas, ke antaŭ la apero de mia Homoj de Putin preskaŭ mankis en la sveda lingvo aktualaj ĵurnalismaj verkoj pri la ĉiutaga vivo kaj opinioj de ordinaraj rusianoj.

– En Finnlando aperis malpli da recenzoj kaj la libroj ĝenerale ricevis iom malpli da atento – eble pro tio, ke mi ne loĝas en Finnlando kaj mia nomo ne estas aparte konata tie. Tamen ĝuste en Finnlando Homoj de Putin estis premiita kiel la plej bona faklibro de la jaro 2014, kaj Idoj de la imperio estis unu el la tri verkoj nomumitaj al la Granda ĵurnalista premio en Finnlando en 2016.

– Ankaŭ en Esperantujo la reagoj ĝenerale estis pozitivaj, kaj la unua eldono de Homoj de Putin rapide elĉerpiĝis. Tamen rusiaj recenzantoj de la Esperanta versio evidente sentis, ke la libro tro simpligas la kompleksajn realaĵojn de ilia lando. Sendube prave, sed la libro ja ne estas unuavice celita al rusia publiko. Pli-malpli mankas Esperantaj recenzoj pri la ceteraj tri libroj, kio ja bedaŭrindas, sed la situacio estas tipa por la nuna stato de la Esperanta libromerkato.

Ĉu kaj Svedio kaj Finnlando spertas imperiismajn minacojn de Rusio?

– Dependas de tio, kion oni celas per “imperiismaj minacoj”. Malfacile imageblas konkreta milita minaco, sed Rusio ja diversmaniere uzas sian potencon por provi influi la politikon de diversaj proksimaj kaj ne tiom proksimaj landoj, inkluzive de Svedio kaj Finnlando. Tamen la timo pri Rusio ne malofte alprenas histeriajn formojn – samkiel la timo pri la mava influo de la okcidento en Rusio. Ĝuste por malpliigi tiun nenecesan ambaŭflankan histerion utilus pli proksimaj kontaktoj sur la nivelo de ordinaraj homoj, kaj pli realisma kompreno pri tio, kia estas la vivo transe de la limo.

Viaj libroj alternigas priskribojn kaj parolojn de homoj kiujn vi intervjuis. Ĉu vi havis viajn proprajn opiniojn kiujn post la intervjuo vi ekkredis eraraj aŭ nur partaj?

– Sen propraj ideoj, atendoj kaj scioj pri la temo ne eblus ekverki libron, sed se oni ne pretas laŭbezone adapti siajn ideojn al realaĵoj kiuj evidentiĝas dum la verkado, apenaŭ indas ion verki. La plej interesa kaj fruktodona parto de la laboro pri la libroj por mi sendube estis ŝanco renkonti kaj interparoli kun tiom da diversaj homoj kun malsamaj opinioj kaj spertoj. Mi ne kredas, ke miaj bazaj elirpunktoj ŝanĝiĝis, sed mia kompreno pri multaj aferoj certe profundiĝis dum la laboro.

Ĉu la homoj komforte respondis? Ĉu vi iam ajn ricevis minacojn post la aperigo de viaj libroj?

– Ne ĉiuj konsentis intervjuiĝi, sed la homoj, kun kiuj mi pli longe parolis, ĝenerale rapide komprenis, ke mi vere volas aŭdi kion ili mem pensas, kaj laŭeble ĝuste raporti tion, eĉ se mi mem havas alian opinion. Iuj el la ordinaraj homoj kiujn mi intervjuis, precipe kelkaj maljunuloj, ŝajnis vere tuŝitaj de tio, ke jen iu eksterlandano volas aŭdi la rakonton pri ilia tute ordinara vivo. Por mi ĉiu rakonto kompreneble estis unika kaj grava.

– Minacojn mi feliĉe neniam ricevis, maksimume iujn malafablajn komentojn en sociaj retoj.

Nostalgio pri grava pasinteco kaj tamen deziro ĉe kelkaj je vera ŝanĝiĝo. Kion la homoj en Strato de Tanja plej deziris, ĉu nostalgion aŭ ŝanĝiĝon?

– Mi ne kredas ke sento de nostalgio kaj deziro je ŝanĝoj kontraŭdiras unu la alian. Se oni kontentas pri la nuntempo, oni povas sopiri al ŝanĝoj kaj trovi modelon de la dezirata celo en ia ideala iamo longe for. Tamen tiu libro ĉefe temas pri tio kio estis, ne tiom pri la nuntempo kaj estonteco, do verŝajne la nostalgio pli videblas.

En viaj libroj protagonistas homoj kaj lokoj, ĉiuj kun siaj propraj historio kaj rigardo al la mondo. Ĉu estas tamen io kiun vi ne povis aŭ volis enlibrigi?

– Certe, sed tiu demando estas iom tro vasta por ke mi povu sencohave respondi al ĝi. La verkado de ajna teksto ja komenciĝas per elekto de temo, kaj ĉion ceteran oni per tio jam forelektis. Se mi havus pli da tempo, mi tamen ja ŝatus pli profundiĝi en diversajn konkretajn aspektojn de la ĉiutaga vivo en diversaj epokoj, sed ie oni devas meti la limon.

Nicola Ruggiero

La intervjuo estis farita por Beletra Almanako 31, kaj aperas ĉi tie la kun permeso de la eldonejo. Republikigo aliloke sen konsento de la eldonejo ne estas permesita.

Amikumu iĝas socia reto

La nova versio de la poŝtelefona aplikaĵo Amikumu ebligas afiŝadon de mesaĝoj videblaj al la cent plej proksimaj parolantoj de elektita lingvo. Tio estas la unua paŝo en evoluo, kiu celas ke Amikumu iĝu novspeca socia reto.


“La fluo” estas nova panelo en Amikumu. Tie eblas vidi mesaĝojn de la plej proksimaj samlingvanoj.

La poŝtelefona aplikaĵo Amikumu estis lanĉita antaŭ malpli ol unu jaro, kaj ĝi rapide iĝis populara inter retumemaj esperantistoj, kiuj volas trovi proksimajn samlingvajnojn.

Post la apero da alilingvaj versioj ankaŭ neesperantistaj lingvemuloj ekuzis ĝin. Ĝi estis prezentita en aranĝoj por poliglotoj, kaj nun la angla jam estas la plej parolata lingvo inter Amikumanoj.

Se ne kalkuli la denaskulojn, Esperanto laŭ la statistiko de Amikumu daŭre restas la plej populara lingvo: la angla havas proksimume 5.200 negepatralingvajn parolantojn en Amikumu, dum Esperanto havas preskaŭ 7.700. Tamen pli ol duono el la parolantoj de Esperanto en Amikumu taksas sin komencantoj.

La nova versio de Amikumu, kiu ĵus aperis por Android-telefonoj, kaj baldaŭ aperos por iPhone, enkondukas gravan plibonigon. Pli frue eblis per Amikumu trovi proksimajn parolantojn de dezirataj lingvoj kaj rekte komuniki kun ili, sed nun eblas krome afiŝi mesaĝojn, kiuj iĝas videblaj al la cent plej proksimaj parolantoj de elektita lingvo.

La suma kvanto de uzantoj de Amikumu nun estas iom pli ol 10.000. Tio signifas, ke multaj el la cent plej proksimaj aktivaj parolantoj de Esperanto nun povas troviĝi eĉ sur la alia flanko de la terglobo.

Tamen, se la kvanto de uzantoj kreskos, la mesaĝoj en la “fluo” ne plu atingos la tutan terglobon. Jam nun ekzemple dum grandaj Esperanto-aranĝoj, kie troviĝas multaj uzantoj de Amikumu, mesaĝoj supozeble ĉefe atingos homojn en la kongresurbo kaj ĝia proksimeco. Tiel eblos ekzemple anonci pri okazaĵoj aŭ interkonsenti pri grupa renkontiĝo.

La “fluo” estas unua el pluraj novaj ecoj de Amikumu, kiuj igos ĝin pli simila al sociaj aplikaĵoj. Ĝi tamen ne strebas konkurenci ekzemple kun Facebook aŭ Twitter, sed proponos ion tute novan, diras Richard Delamore, la ĉefa afergvida oficisto de Amikumu:

– Neniu alia socia apo funkcias surbaze de proksimeco kaj lingvo. La kerno de Amikumu estas lingvoj kaj proksimeco. Poste, oni povas trovi iun ajn surbaze de intereso, lingvo kaj proksimeco. Necesos pli ol ses monatoj por ebligi ĉiujn sociajn funkciojn, sed ĉiumonate, ni intencas publikigi novan funkcion por plibonigi la sperton por niaj uzantoj. La fluo estas la unua ŝtupo tiudirekte.

Kiu estos la sekva nova funkcio?

– Komentado. Multaj volas la eblon facile prikomenti la afiŝon de aliaj.