Category Archives: Libera Folio

Sendependa movada bulteno

Kial mi partoprenos UK-ojn?

Ĉu vi havas ŝatatan bildon? Tian, al kiu rigardante vi ĉiam sentas vin viva, kiu donas al vi sian humoron? Certe jes, ankaŭ mi havas tian bildon. Kaj mi havas ankaŭ unu Esperanto-renkontiĝon, kiu por ĉiam restos por mi unika, kiu ĉiam montris al mi ke mi estas viva kaj donis al mi sian neripeteblan etoson. Sed ĉu vi vizitas bildgaleriojn? Certe kelkaj fieruloj respondos al mi per frida “neniam”.

Sed kien vi, miaj fieruloj, venigos vian eksterlandan amikon por veki en li admiron pri la kulturo de via lando? Kien vi iros, kiam vi ekvolos propraokule vidi, kiel vivis kaj revis via popolo antaŭ cento da jaroj, kion pentris homoj, kiam ie militis via avo, kaj kiel, kiam via panjo unue, ruĝiĝante kisis amatan knabon? Kien vi iros por vidi, kiel homoj revas kaj pentras nun, almenaŭ por iomete miri pri tiu stranga moderna arto, kiu ĉiam paŝas pli rapide ol la reala vivo?

Bildgalerio estas ja tempmaŝino kaj teleportilo, kiu montras pasintecon kaj estontecon en plena riĉeco de ĝenroj, de bildoj realismaj ĝis la plej misteraj ludoj de menso kaj fantazio. Via amata bildo ĉi tie ne helpos al vi, vi bezonas galerion. Tia galerio ĉiam estis por mi Universala Kongreso – tro solene maljuna parte, mezepokece patosa kaj simboloplena parte, parte moderneca, same malfacile komprenebla, kiel moderna arto.

Mi foje renkontas homojn, kiuj subite ekstarante en koridoro de bildgalerio patose mansvingas, kaj postulas, ke oni forprenu el la haloj ĉion malplaĉan, ke oni lasu nur la bonajn bildojn, kiuj kongruas unu kun la alia, ke oni faru lumon kaj muzikon, ke estu etoso anstataŭ bunta bruo! Mi ne komprenas ilin. Mi ŝatas la klerigan buntecon de galerioj. Mi ŝatas la klerigan buntecon de la UK-oj.

UK estis mia unua Esperanto-renkontiĝo. Tiu estis la UK en Roterdamo en la jaro 2008. Mi tiam estis komencanto, la unuan fojon vidanta esperantistojn, kaj mi estis 20-jaraĝa impresiĝema knabineto. Kaj tiam, dum miaj unuaj tagoj en Esperantujo, mi komprenis unu gravan aferon, kiu ĉiam subtenis mian kredon je Esperantujo – Esperantujo estas diversa. Tiam min plene kaptis tute neordinara por mi sento, ke mi kvazaŭ samtempe partoprenas plurajn renkontiĝojn, ke mi samtempe troviĝas en diversaj mondoj.

La scienca parto similis al tio, kion mi spertis dum mia studado en universitato, forme kaj enhave. La kultura parto estis duone kvazaŭ mi vizitas teatron, duone kvazaŭ mi dancas kun amikoj kun akompano de kare konata muzikisto. La solena parto estis tio, kion mi antaŭe ne spertis, sed ege ekŝatis sperti, io, kio kvazaŭ rekreas ligon inter nuntempo kaj pasinteco, kaj la fluado de la tempo iĝas videbla, kaj la historio iĝas vivanta estaĵo, kies nova paĝo kreiĝas nun. Sed mi ja estis 20-jaraĝa, kun facile ŝanĝiĝanta humoro, mi facile ŝanĝis la rolon de studento dum scienca prelego al la rolo de spektanto, dancanto, kunludanto; la rolon de komunumano, kiun la historio enplektas en sian sinon dum patosa himnokantado, al la rolo de junulo, kiu sidas kun junuloj el diversaj landoj sur la planko, koketeme babilante.

Mi amikiĝis kun japanino, kaj ni kune faris origamiojn. Kaj ĉiutage min atendis iu novaĵeto: evidentiĝis, ke Esperantujo havas bildkartojn kaj monerojn, renkontiĝojn de biciklistoj kaj fervojistoj, “Rondon Kato” kaj IKU-prelegojn kun ekzamenoj kaj diplomoj, eĉ futbalan teamon. Ĝuste pro tio daŭre mi ŝategas la Movadan Foiron; vizitante ĝin dum pluraj kongresoj, mi ĉiam ekscias pri io nova, funkcianta por aŭ en Esperanto.

Oni diras, ke UK ne havas etoson. Jes, ne etoson, sed etosojn. Etoson de scienca konferenco kaj etoson de futbala matĉo, etoson de solena historieca kaj simboleca malfermo kaj etoson de vigla ekskursumado, etoson de koridora amika babilado kaj etoson de klasika koncerto aŭ teatro, etoson de vojaĝo tra la landoj kaj etoson de vojaĝo tra la tempoj… Mi ŝatas renkontiĝojn kun forta, profunda etoso, kiu kvazaŭ kolorigas la vivon per sia koloro. Sed uzante la saman alegorion de kolorigado, mi diru, ke UK estas kvazaŭ vitralo, fenestro farita el centoj da koloraj vitropecoj, kiu farbas la lumon diverskolore. Laŭ mi, diri, ke UK ne havas etoson, estas same kiel diri, ke ĉielarko ne havas koloron. Jes ja, ĝi havas ne koloron, sed kolorojn.

Mi ŝatas la Kongresan Universitaton. Opiniu min infano. Mi mem opinias min infano, kiu subite eniris mondon de tute realaj sciencistoj, kiuj konstruas, kuracas, kalkulas, kaj mi estas inter ili, kiel aŭskultanto ofte, foj-foje kiel preleganto, kvazaŭ mi jam estas plenkreska. Jen por vi unu trajto de ajna juna homo: li ankoraŭ ne kredas, ke li vere faras tion, kion li faras, eĉ se tio estas tre serioza, li opinias sin dume parte ludanta. Aparte mi ŝatas la sciencan kafejon, kie tiuj seriozaj homoj tenere ŝatantaj siajn teoriojn kaj sciencojn devas transdoni ilin al aŭskultantoj en 15 minutoj. Ankaŭ tion mi traktas kiel sciencan ludon. Mi, jam dumlonga universitata instruisto en mia lando, neniam estis tiel fiera pri scienco, kiel ĉi-scienckafeje en Lisbono, kiam en la salono funkciis nek klimatizilo nek mikrofono. Ni voĉdonis, ĉu malfermi la pordon kaj nenion aŭdi, aŭ fermi la pordon, aŭdi ĉion kaj perei pro sufoko. Certe ni unuanime voĉdonis por perei.

Mi foj-foje aŭdas ke la prelegoj dum UK estas enuaj laŭforme. Ke prelegantoj ne ofte ridetas, ne saltas, ne svingas per la manoj kaj ne penas trovi kontakton kun ajna vizitanto. Sed, damne, se vi volas aŭdi pri astronomio, pri veraj steloj, pri veraj planedoj, de homo kiu fordonas al ili sian vivon, evidentas ja, ke rakontante li pensas pri steloj, ne pri vi. Kaj se li pensas pri vi, do ne atendu de li stelojn.

Same mi miras, kiam mi aŭdas plendojn pri amatoreco de tiuj programeroj, kiuj tradicie kaj regule estas amatoraj, ekzemple de la Internacia Vespero, kie kuraĝaj, strebemaj, ofte amuzaj kaj ĝislarme kortuŝaj homoj uzas sian okazon – povas esti la unuan kaj la lastan – montri sin antaŭ kelkcent okulparoj. Tio ĉiam similis por mi al tradicio preskaŭ ne ekzistanta plu en la moderna mondo, tiu de familiaj artaj vesperoj, tiom feste, tenere parencaj. Kaj poste venas plendoj pri malspertaj nespertuloj. Sed ĉu ne ŝajnas al vi, ke spertaj malspertuloj estas iom oksimorono?

La plendo pri malafabla libroservisto pikis min persone. Mi estas literaturisto, la libroservo estas mia sankta katedralo. Ĉu ne tro patose? Pardonu min, estas profesia malsano. Same kiel vi ĉiuj, mi ŝategas rigardi en la libroservo braceletojn, t-ĉemizojn, librojn kun la plej belaj kovrilpaĝoj; librojn, kiuj estas popularaj, librojn, kiujn mi legis propralingve… Kaj la libroservisto ja legis plejparton de tiuj libroj, persone konas ilin, zorgas pri ili, polvon de ili forviŝas, ĉu povas li esti afabla kun mi, apoganta min al tablo kun klasikaĵoj por pli bone vidi novan ĉemizeton?

Denove tro patose, ĉu? Mi estas fabelisto. Mi bone scias, ke arda astronomo, kiu kapablis proklami unuafoje, ke la Tero estas ronda, facile povus eĉ faligi min en la strato, tute ne rimarkante tion. Mi scias, ke sensperta sorĉisto faras amuze stultajn, neforgeseblajn miraklojn ĝuste ĉar li estas vere sensperta. Mi scias ke ĉiuj gardantoj de la ejoj, kie kaŝas sin scioj kaj enigmoj de la homaro, estas kverelemaj, ĉar, damne, kun ili pereos ilia scio, ĉar ni ĉiuj senescepte estas stultuloj. Ili ĉiuj, kaj la neatentema astronomo, kaj la sensperta sorĉisto, kaj la kverelema gardanto de scioj donos al mi informon, sperton, kolorojn kaj dimensiojn. Kaj se subite ili ĉiuj faros belan rektan vicon, ekridetos, vestiĝos rozkolore kaj profesie ekdancos antaŭ mi amuzan kvadrilon – tio ja estos agrable por mi, sed kion ja mi ricevos? Du-dimensian falsaĵon. Ne forprenu de mi mian tri-dimensian Esperantujon!

Junuloj ŝatas drinki, danci kaj flirti. Bone, mi eĉ konsentu. Sed estas, laŭ mi, egala ebleco trovi ĝojan drinkemulon, dancemulon kaj flirtemulon inter homoj de ajna aĝo, same kiel homon kun samaj literaturaj, muzikaj gustoj, vivfilozofio ktp. La malsameco inter junulo kaj homo aĝa, la diferenco kiu laŭ ies opinio malfaciligas komunikadon dum UK-oj, estas ne tio. La problemo de junulo ne estas tio, ke plenkreskuloj ne subtenas liajn gustojn, sed tio ke, vundebla kaj flamanta, li plenkore ardas esti akceptita. Tiu stato ja bedaŭrinde malaperas kun la paso de la jaroj, sed ne malaperas la kapablo akcepti.

Oni tro multe parolas en Esperantujo pri “obstinaj baroj”. Interkompreniĝemo, kunpuŝanta homojn el diversaj mondopartoj, kulturoj kaj religioj, estas la bazo de Esperanto, tio estas tro evidenta, mi ne reparolu pri tio. Ankaŭ komprenemo seksa kaj genra estas vaste diskutata kaj prilumata en Esperantujo nun. “Homoj kun homoj”, ĉu? Sed iu el la baroj tamen restas – aĝo. Ĉu vere ni devas havi renkontiĝojn por junuloj kaj por maljunuloj? Kial ne por viroj kaj virinoj aparte? Sed ja “homoj kun homoj”… Mi estas homo el lando multpopola kaj multreligia, el lando kun relative sufiĉa genra egaleco, sed el lando kie la Problemo De Patroj kaj Filoj estas aksiomo, neniu eĉ imagas, ke ĉi tie eblas trovi interkomprenon. Do miaj “obstinaj baroj” estas tiaj. Kaj ili falis en Esperantujo por mi.

Mia dua Esperanto-renkontiĝo kaj por ĉiam la plej kara por mia koro, estis Internacia Festivalo, novjara aranĝo, kie krom du-tri homoj ĉiuj estis pli-malpli trioble pli aĝaj ol mi. Kaj, interalie kompare kun IJK, ili dancis kaj drinkis multe pli sperte kaj, do, sufiĉe pli multe ”</p

Kial mi ne plu partoprenos la UK-n

Robert Nielsen opinias ke ĉiu devus partopreni en Universala Kongreso – sed ne pli ol unu fojon. Almenaŭ dum ne esence ŝanĝiĝos la UKoj. Ĉu temas pri netranspontebla diferenco generacia? Jen analizo el junula vidpunkto.


La libroservo de la UK en Lisbono. Foto: Kalle Kniivilä

Mi opinias ke ĉiuj esperantistoj partoprenu iun Universalan Kongreson almenaŭ unufoje dum sia vivo. Mi mem partoprenis trifoje: 2015 en Lille, 2016 en Nitra kaj 2018 en Lisbono. Ĝi estas la plej granda esperanta renkontiĝo kun longa historio kaj grava rolo en Esperantujo. Mi memoras la senton kiun mi havis dum mia unua UK, mi neniam vidis tiom multe da esperantistoj en unu loko. Esperanto estas apenaŭ konata en mia lando, sed jen granda ondo da homoj kiuj scias la lingvon. Ĉeestis nekredebla kvanto da homoj el la tuta mondo kaj multaj asocioj kun diversaj temoj.

Sed mi ne plu partoprenos. Dum la kongreso estis multaj tedaj prelegoj kaj prelegantoj kiuj agis kvazaŭ paroli esperante sufiĉu kaj ne necesus krome esti interesa. Mi ne memoras el kiom da prelegoj mi eliris antaŭ la fino pro enuo, sed estis multaj. Dum IJK, mi ĉeestis prelegon pri virinaj aŭtoroj en Esperanto, kaj la sperto estis tute alia ol dum UK. Ne nur la temo estis malsama, sed ankaŭ la prezento. La preleganto parolis klare, laŭte kaj vigle, li vere strebis teni la atenton de la ĉeestantoj per siaj voĉo kaj agoj. Mi estis tre impresita kaj subite ekpensis ke neniu prelegis tiel dum la UK.

UK ne estas bona loko por junuloj. Eble iuj malkonsentas, sed mi forte opinias ke junuloj kaj maljunuloj havas malsamajn interesojn kaj ŝatojn. Tio kio interesas maljunulojn ofte estas teda kaj enua por junuloj. La partoprenantoj de UKoj estas ege maljunaj, kaj tio malfaciligas la rilatojn inter la du grupoj, ĉar la kongreso aspektas kiel domo por emeritoj. Junuloj volas festi, amuziĝi kaj drinkumi – sed dum UK, ne estas festoj, nur prelegoj. Eĉ dum la koncerto, la plejparto de la homoj nur sidas kaj silente observas (kaj nur kelkaj junuloj dancis). La plej bonaj momentoj estas dum la junulara programo, sed tiu okazas ekster la oficiala programo. Unu el miaj plej ŝatataj momentoj dum UK estis kiam ni havis piknikon en iu parko dum la Lilla kongreso – sed tio okazis kiam ĉiuj aliaj ekskursis.

Sed la plej granda problemo estas la etoso (aŭ manko de etoso). La plej bona parto de ajna kongreso estas la etoso, sento malfacila por priskribi, kiun tamen ĉiuj sentas. La plej bona parto de renkontiĝoj estas ne la programo, sed la homoj. Mi partoprenis renkontiĝojn kun ĥaosa organizado en aĉaj lokoj, kiujn mi tamen multe ĝuis, ĉar la homoj estis tiel bonaj kaj amuzaj. Sed ne estas etoso dum UK – nenio okazas ekster la programo. Ne facilas babili kun aliaj partoprenantoj, ne estas komunaj lokoj por ripozi kaj renkontiĝi. La etoso en UK estas pli propagandema kaj homoj iam troigas. Nur dum UK oni vidas homon kiu uzas la Esperantan flagon kiel mantelon kaj faras longajn paroladojn pri la “miraklo” de Esperanto.

Kiam mi pensas pri IJK, mi pensas pri la bonega etoso, la novaj amikoj kiujn mi akiris kaj la malnovaj kiujn mi ĝoje revidis. Ĉiam mirigas min kiel fortan amikecon oni povas krei ene de nur kelkaj tagoj. Oni honorigas la lingvon per amuzado kaj ĝojo, ne per solenaĵo kaj paroladoj. Mi pensas pri la horoj da dancado, drinkado, festumado, babilado, flirtumado kaj amuzado. Mi pensas pri la ludoj en la trinkejo, babiladoj en la koridoroj kaj umado en la komunejo. Sed kiam mi pensas pri UK . . . Kion mi pensas? Plejparte mi simple ne memoras, ĉar nenio donis fortan impreson al mi. La longegaj solenaj malfermoj? La troigita adorado de Zamenhof?

Oni povus trakti la libroservon kiel metaforon por la UK. Ĝi enhavas multajn bonajn aferojn. Estas multaj bonkvalitaj libroj (mi aĉetis kelkajn dum la kongreso) kun interesaj tekstoj kaj gravaj vortoj. (Ankaŭ estas kelkaj strangaĵoj kaj amatoraj verkoj.) La libraro estas grava parto de nia kulturo kaj la viveco de nia movado kaj lingvo. Sed la libroservo ankaŭ estas malmoderna. Oni eĉ ne povas pagi per kreditkarto, anstataŭe oni devas uzi iun strangan antikvaĵon, kiun mi opinias pli taŭga en muzeo (la aĵo estas tiel antikva ke eĉ en mia denaska lingvo mi tute ne scias la nomon) Mi dubas ĉu ili eĉ aŭdis pri elektronikaj libroj kaj verŝajne opinias ke tiuj estas tro novaj kaj neelprovitaj (kiel flugantaj aŭtoj). Dume, en la neesperantuja mondo, elektronikaj libroj furoras tiel multe ke ili detruis kaj forigis multajn librovendejojn kiuj vendis nur paperajn librojn. La mondo ŝanĝiĝas, kaj tiuj kiuj ne ŝanĝiĝos, ĉu paperaj libroservoj aŭ tradiciaj kongresoj, suferos.

Sed granda problemo estas ke la bona libroservo havas aĉan libroservestron. Ĉi tiu ne estas nur mia persona opinio, multaj homoj scias pri kio mi parolas kaj mi aŭdis kelkaj plendojn dum UK. Ĉiuj scias pri lia malafableco, malĝentileco kaj malhelpemeco, sed la stranga afero estas ke neniu faras ion por plibonigi la situacion. Ĉiuj organizoj havas problemojn, sed kiam ĉiuj scias pri problemo, sed nenio ŝanĝiĝas, tio estas ĉagrena. Tio ke UEA kaj UK havas problemojn ne ĉagrenas min, ĉar ĉiuj organizoj havas tiajn, sed tio ke neniu provas solvi la problemojn ja ĝenas min. Oni ne malhelpu kaj forpuŝu homojn per malĝentileco, scivolante poste kial homoj ne revenas.

Mi ankoraŭ estas juna kaj intencas ĉiam esti esperantisto, do mi ne volas diri ke mi neniam denove partoprenos eĉ unu UK-on dum la sekvontaj 50 jaroj. Sed dum la venontaj kelkaj jaroj mi ne iros. La aferoj kiujn mi amas pri aliaj renkontiĝoj – la etoso, la amikoj, la amuzo – ne estas ĉe UK. Esperantujo estas bunta kaj vigla mondo, kun multaj interesaj renkontiĝoj kiuj allogas min pli ol la polva kaj eksmoda Universala Kongreso.

Robert Nielsen

Junulara movado: mortinta aŭ reviviĝanta?

Ricevinte la novan Jarlibron, oni povas konsterniĝi pro la evidente pli kaj pli malaperantaj Landaj Sekcioj de TEJO. Ili perdas membrojn, pluraj fakte mortas. Ĉu la nova estraro de TEJO konscias la riskon?


Komuna fotado dum la IJK. Foto: TEJO.

Antaŭ iom da tempo mi aliĝis al la publika babilgrupo “TEJO telegrame” ĉe la rapidmesaĝilo Telegram. Fakte mi aliĝis al du, sed aktivado ene de la alia, nome “Esperantujo”, estas tro granda, mi nek kapablas mem ĉion legi nek volas ke en mia Telegram-konto amasiĝu miloj da nelegitaj mesaĝoj. “TEJO telegrame” estas ne tiom ekstreme aktiva, sed ja sufiĉe: babiladoj okazas vigle kaj regule – foje temas pri movadaj aferoj, foje ne. Imagu nur, kiom da celoj atingus la pli fruaj generacioj de TEJO-aktivintoj, se ili havus ne nur retpoŝton (jes ja, antaŭ certa tempopunkto oni eĉ tion ne havis), sed ankaŭ sociajn retojn kaj rapidmesaĝilojn.

Estas nature ke mi konas persone neniun el la babilantoj el “TEJO telegrame”. Kelkaj nomoj, tre malmultaj, estas tamen konataj – nur dank’ al primovadaj artikoloj kaj raportoj aperantaj en diversaj periodaĵoj. Do, fakte antaŭ ekstera leganto aperas “nova brilanta mondo” de junaj esperantistoj-aktivuloj, kio en si mem estas ege bona kaj salutinda afero.

Multe malpli bona kaj absolute ne salutinda estas la situacio en la landaj sekcioj (LS) de TEJO. Ricevinte la novan Jarlibron (fakte Gvidlibron kaj fakte ne nur novan, sed laŭ ĉiu ŝajno ankaŭ la lastan – peza suspiro), mi kun granda malĝojo informiĝis pri la plorinda stato de la aferoj “surloke”.

Estas listigitaj 48 LSoj de TEJO. Inter tiuj 9 jen “ne aktivas” jen “ne funkcias” (kia diferenco inter la du nocioj, ne klaras, kvankam tio ne gravas): Honkongo, Grekio, Haitio, Kanado, Kebekio, Litovio, Rumanio, Rusio kaj Serbio. Preskaŭ kvinono de la LSoj ne aktivas, praktike ne ekzistas.

– Jes, kelkaj LSoj de TEJO bedaŭrinde ne estas tiom aktivaj, tamen kelkaj en la lastaj jaroj signife reviviĝis ankaŭ dank‘ al la helpo de TEJO. Mi persone devenas de du LSoj kiuj estis mortantaj, sed ni sukcesis partneriĝi en interesaj projektoj kunlabore kun TEJO kaj pro tio havis rimedojn trejni surlokajn aktivulojn kaj ĉefe kolekti novajn homfortojn dank‘ al interesaj aktivaĵoj kaj servoj (ekzemple fondusoj) kiujn ni povus subite proponi – komentas la situacion por Libera Folio la unua vicprezidanto de TEJO, Léon Kamenický. Konkretaj ekzemploj de “signife reviviĝintaj LSoj” ne estis menciitaj. Kamenický ankaŭ ne povis respondi, kiucele oni mencias en la Jarlibro la neaktivajn LSojn, argumentante, ke pri tio oni devus demandi la antaŭan estraron (eble prava aserto).

Ni revenu al la ciferoj.

El la restintaj 39 LSoj sep laŭafiŝe havas dek aŭ malpli da membroj. La ciferoj estas tro belaj por ne listigi ilin: Israelo – 10 membroj, Norvegio – 10, Hispanio – 9, Finnlando – 7, Britio – 6, Danio – 5, Aŭstrio – 2! En pluraj aliaj landoj la situacio estas preskaŭ same malbona. Ĉe kelkaj aliaj LSoj kvanto ne estas indikita. Grandan aŭ relative grandan kvanton de membroj – ekde 50 – havas malpli ol 10 LS.

 

Kiel dirite, en la babilgrupo de TEJO estas nemalmulte da esperantistoj, kiuj evidente estas junaj aŭ eĉ tre junaj. Ilia averaĝa lingvonivelo estas tre bona. Konsiderante, ke la babilgrupon partoprenas fakte nur tre malmultaj, oni povas diri, ke ĝenerale la kvanto de junaj E-parolantoj estas almenaŭ ne malalta. Esperanto kiel lingvo akiras pli kaj pli da novaj parolantoj, kio nur ĝojigas.

La menciitaj ciferoj neambigue signifas nur la daŭran krizegon de la organizita junulara E-movado, kaj mi persone ege skeptike taksas ties perspektivojn. Atentu: malmultegajn membrojn havas junularaj organizoj en la iam fortaj E-movadoj, plejparte en Eŭropo (ne en ekzemple Afriko, kie iu ajn aktivado jam estas tre bona signo). Inter la malaperintaj LSoj estas eĉ landoj, kiuj iam akceptis IJKon, kelkaj eĉ pli ol unufoje. “Triste!” – pepus pri tio mondfama prezidanto de iu granda ŝtato.

Kolapso de LS certe estas nek rekta nek malrekta kulpo aŭ respondeco de TEJO. Kio tamen povus kaŭzi tiom malbonan situacion?

Por havi almenaŭ unu konjekton, mi invitas legi pliajn statistikaĵojn – el la sama Jarlibro. La landaj asocioj (LA) de UEA havas jen kiom da membroj (ekzemploj):

Rumanio – 51, Grekio – 65, Aŭstrio – 79, Kanado – 120, Danio – 129, Rusio – 138, Norvegio – 144, Hispanio – 154, Israelo – 160, Finnlando – 300, Britio – 357, Litovio – 960 (!).

Certe estas ankaŭ aliaj, kun malpli da membroj. Tamen la tendenco estas tute klara: oni jes membriĝas en “plenkreskaj” LAoj multege pli ofte ol en junularaj LSoj. Kial?

–  Hodiaŭaj junuloj ofte unue prioritatas bone studi kaj trovi laboron. Ni esperas, ke plialtiĝante la supran aĝlimon (al 35) ni povus rekapti junulojn kiuj jam laboras kaj ne plu studas – diras la vicprezidanto Kamenický.

La argumento sonus bone, se temus pri vera aktivado (kvankam la monda sperto montras, ke post bona finstudado kaj trovo de laboro oni ekprioritatas sukcesan laboradon, familion kaj infanojn), kaj ne pri simpla membriĝo, kio postulas fakte tute nenion.

Problemo estas en manko de sperto pri varbado – unuflanke, kaj preskaŭa malapero de iuj ajn allogaĵoj de la E-movado por junuloj – aliflanke. Avantaĝoj, kiuj estis akireblaj eĉ en la mezo de la 1990-aj jaroj (des pli en la 1980-aj kaj pli frue) ne plu ekzistas. Tranombri ilin ne necesas, ĉiuj klare scias, pri kio temas. Kio restas nun? Fakte nur subkonscie aperanta simpatio (kun la ideo) kaj lingv(istik)a interesiĝo (eventuale). En la “grandaj” LAoj la situacio nun jam estas pli bona, kvankam prognozo ankaŭ por tiuj ne estas ege optimisma, sed tio estus temo por aparta artikolo.

– Mi ŝatus kompreni la problemojn de ĉiuj [komitatanoj] kaj proksimigi la estraron de TEJO al ili. Certe ankaŭ la venonta IJK estas grava ŝlosilo: la pasinta IJK estis tre sukcesa kaj vekis multe da movademo – ni devas prizorgi tiun renovigitan emon agadi – diris al Libera Folio la nova ĝenerala sekretario de TEJO, Konstanze Schönfeld. Oni nur esperu, ke la novelektita estraro de TEJO, kiu prioritatis landan agadon kiel agaddirekton, efektive sukcesos ion ŝanĝi ĉi-rilate.

Grigorij Arosev

Esperanto en reta serio pri socio sen amo

Anonciĝis nova reta filmserio, “Malsano Nomita Amo”, kiu estos parte parolata en Esperanto. En la universo de la serio kaj amo kaj Esperanto estas malpermesataj. La serio esploras la moralajn dilemojn kaj la malfacilajn elektojn de homoj en tia socio.


Natalie MacMahon. Foto: nataliemacmahon.com

La serio Malsano Nomita Amo estas kreaĵo de reĝisoro Natalie MacMahon, kiu jam faris antaŭan esperantlingvan filmon nomatan Universala Amrakonto, ankaŭ kun sciencfikcia temo. Male al la filmo tiu ĉi reta serio estos senpage rete spektebla. Libera Folio intervjuis MacMahon.

Libera Folio: Kiu estas Natalie MacMahon?

Natalie MacMahon: – Mi estas verkinto kaj reĝisoro de Universala Amrakonto (angla titolo: A Universal Love Story), kiu estis mia unua projekto kun esperantecaj elementoj (mallonga filmo, kiu estis montrata en diversaj internaciaj festivaloj, kaj ankoraŭ venos pliaj). Mi originale komencis kiel aktoro, sed dum la pasintaj kelkaj jaroj mi pli kaj okupiĝis pri scenarverkado kaj reĝisorado. Mi faris kelkajn mallongajn filmojn kaj retseriojn, kiuj ĉiuj estis sufiĉe sukcesaj en filmfestivaloj. Nuntempe mi daŭre reklamas Universalan Amrakonton kaj mian alian filmon The Redhead (La Ruĝharulo) en festivaloj. Sekvontsemajne ekzemple mi iros al Catania en Italujo por la dekjara datreveno de la festivalo Corti in Cortile, kaj mi ĵus finis mian novan mallongan filmon titolitan The Funeral Dancer (La Funebra Dancisto), kiu estas germanlingva sciencfikcia dramo. Dume mi preparas la novan retserion en Esperanto Malsano Nomita Amo, kiun mi ankaŭ verkas kaj reĝisoras.

Pri kio temas Universala Amrakonto?

– Universala Amrakonto estas sciencfikcia dramo en Esperanto pri la ebleco trovi amon en malpersona monda en fora estonteco, en kiu ĉiu tiom koncentriĝas pri si mem, ke ŝajnas kvazaŭ neeble konektiĝi kun alia persono. Restas nur la memoro pri amo, kaj la espero iam denove sperti ĝin. Ŝajnas, ke kelkfoje necesas miraklo el alia universo por lanĉi revolucion.

Kial la filmo estas parolata en Esperanto?

– Mi voladis krei filmon en Esperanto kaj en tiu ĉi rakonto tio havas multan sencon. En Universala Amrakonto Esperanto rolas kiel elemento, kiu rekunigas homojn, kiel revolucio necesa por povi vere kompreni unu la alian denove kaj esprimi sentojn.

Ĉu vi uzas la lingvon ekster viaj filmprojektoj?

– Ekde kiam mi uzis ĝin en mia filmo, mi vere ekŝatis la ideon de Esperanto kaj la lingvon mem eĉ pli. Tial mi flanke iom studas ĝin kaj aŭskultas muzikon kaj legas tekstojn en Esperanto. Mi malrapide pliboniĝas kaj ŝatus uzi ĝin ankoraŭ pli en estonteco. En mia retserio estos multe da Esperanto, do mi nun ankaŭ prepariĝas por tio.

Kiel la filmo kaj la nova retserio Malsano Nomita Amo estas ligitaj?

– La filmo estis aparta projekto filmita dum somero antaŭ du jaroj. Pro ĝiaj multaj montroj en festivaloj multaj homoj sendis al mi mesaĝojn kaj interesiĝis pri la filmo. Bedaŭre mi ne povas montri ĝin rete, kiam ĝi ankoraŭ aperadas en festivaloj. Se homoj ŝatas tian rakonton kaj la elementon Esperanto en ĝi, mi do pensis, ke mi povas fari alian projekton, pli-malpli bazitan je la temoj amo kaj reciproka komunikado en malsama socio en proksima estonteco – ankaŭ en Esperanto. Sed ĉi-foje mi volis krei ion, kion ĉiuj tuj povu spekti, do reta serio ŝajnis al mi perfekta ideo.

Ĉu aktoroj facile povis lerni siajn frazojn en (por ili) fremda lingvo?

– Fakte estis pli facile ol mi pensis. Mi elektis japanan kaj hispanan aktorojn por la ĉefroloj, ĉar mi aŭdis, ke por ili estos pli facile lerni ĝin. En la nova projekto povas montriĝi iom pli malfacile, ĉar la tekstoj pli longas, sed mi havas sonregistraĵon de ĉiuj frazoj, kaj la aktoroj ekzercos sin per ĝi.

Kiel reagas spektantoj kaj kritikantoj pri la filmo, kaj pri la elekto de lingvo?

– La reagoj en festivalo estis bonegaj! Ni eĉ gajnis kelkajn premiojn, kaj la filmo estis montrata en multaj landoj. Kelkaj homoj diris al mi, ke ili eĉ ne sciis pri Esperanto antaŭe, sed post ekkono de pliaj informoj ili tre ŝatis la lingvon. Tial, kadre de retseria varbkampanjo per Patreon kaj baldaŭ ankaŭ en nia Facebook-paĝo, neparolantoj de Esperanto povos ekhavi iom da scio pri la lingvo kaj lerni kelkajn vortojn kaj frazojn ligitajn kun la serio.

Kiel interesiĝantoj povas spekti la filmon aŭ la novan serion?

– La filmo estos montrata dum pliaj festivaloj, do ĝis tiam nur tie eblos ĝin spekti. Ĝisdatigoj pri ĉiuj festivaloj haveblas en la retpaĝo aŭ Facebook-paĝo de Universala Amrakonto. Post la festivala turneo ĝi haveblos en reta filmservo.

La reta serio publikiĝos per YouTube tiam, kiam ĝi pretos, kaj ĉiuj povos spekti ĝin tie.

Rogier Huurman

La nova redaktoro serĉas novajn kunlaborantojn

Ekde la komenco de septembro Jukka Pietiläinen estas la redaktoro de Libera Folio. En nia intervjuo li rakontas kial li konsentis transpreni la taskon kaj pri siaj planoj. Laŭ li Libera Folio daŭre serĉas pliajn kunlaborantojn.

Post pli ol 15 jaroj Kalle Kniivilä nun forlasas la redakcion de Libera Folio. La ĉefredaktoran respondecon akceptis transpreni Jukka Pietiläinen, eksa finna ĵurnalisto kaj esploristo pri ĵurnalistiko, kiu nuntempe gvidas la finnlandan pensofabrikon Vasemmistofoorumi (“Maldekstra Forumo”). Ni petis lin rakonti pri siaj pensoj kaj planoj.

Libera Folio: Kiam kaj kial vi lernis Esperanton? Kiajn taskojn vi ĝis nun havis en Esperantujo?

Jukka Pietiläinen: – Mi komencis en la vespera kurso en aĝo de 17 jaroj en 1983, do jam antaŭ 35 jaroj. Mi interesiĝis pro diversaj artikoloj en la gazetaro kaj ankaŭ pro televid-programo pri la junulara kongreso en Raŭmo, kiu okazis en 1980. Min aparte interesis lingva demokratio kaj egaleco de lingvoj: mi eĉ pensis ke mi neniam povos reale paroli Esperanton kun iu. Apenaŭ mi povus erari pli, kion mi konstatis du jarojn poste kiam mi la unuan fojon partoprenis junularan kaj universalan kongresojn en Germanio. Mi plenumis tre diversajn taskojn, estante i.a. prezidanto de Esperanto-Asocio de Finnlando (EAF) antaŭ 20 jaroj kaj volontulo en la Centra Oficejo de UEA dum la somero 1989. Nuntempe mi havas tre malmultajn taskojn: mi estas estrarano kaj kasisto de Esperanto-klubo de Helsinko, revizoro de EAF, kaj iom aktivas en la esperanta ĵurnalismo. Mi estos ankaŭ membro de la venontajara LKK de la Universala Kongreso.

Kial vi akceptis transpreni la redaktorecon de Libera Folio? Kial vi opinias Liberan Folion tiom grava, ke vi pretas dediĉi al ĝi vian tempon?

– Nu, mi sentas min tre honorigita pri tio, ĉar mi estis petita surpreni tiun taskon. Mi espereble havos pli da uzebla tempo nun kiam mi finfine finas eĉ la lastajn universitatajn laborojn, kiujn mi havis ĝis nun. Libera Folio certe estas tre grava kaj ĝi ne devus malaperi nur pro portempa foresto de redaktoro. Mi opiniis ke mi povas transpreni la taskon por unu jaro.

Kiuj laŭ vi estas la fortaj kaj malfortaj flankoj de Libera Folio, tia kia ĝi estis ĝis nun? Ĉu vi antaŭvidas iajn ŝanĝojn?

– La forta flanko estas certe tio, ke la reta gazeto regule aperas kaj helpas malkovri interesajn aferojn en Esperanto-movado kaj komunumo. La malforta flanko estis eble la malgranda kvanto de kunlaborantoj kaj la koncentriĝo nur al unu persono, la redaktoro. Mi ne planas ŝanĝi tuj ion, ĉar mi kontentas kun la nunaj stato kaj funkciado de Libera Folio. Tamen estas klare, ke mi certe laboros iom alimaniere ol la ĝisnuna redaktoro. Por mi ĵurnalismo estas nuntempe nur libertempa aktivado, kvankam mi edukiĝis kiel ĵurnalisto kaj laboris en diversaj finnlandaj gazetoj dum someraj ferioj, sed de tio pasis jam pli ol 25 jaroj.

De tempo al tempo aperadas plendoj pri asertata “skandalemo” de Libera Folio, ekzemple lige kun kelkaj el la artikoloj pri la ĵusa IJK. Ĉu laŭ vi estas ia bazo por tiaj kritikoj, aŭ ĉu la esperantistaj legantoj simple ne alkutimiĝis al kritika ĵurnalismo?

– Nu, certe legantoj ne kutimiĝis al kritika ĵurnalismo, sed mi ne opinias Liberan Folion aparte skandalema, tie ekzemple neniam aperis informoj pri la privata vivo de gravuloj, kaj tio ne ŝanĝiĝos, do, ekzemple UEA-estraranoj kaj aliaj gravuloj povas daŭre drinki alkoholaĵojn sen ke fotoj pri ilia malbona konduto aperus ĉi-tie (mi ne diras, ke io tia okazis, mi nur referencas al unu finnlanda skandala revuo, en kiu unu juna partia prezidanto estis filmata kaj fotita pasintsemajne simple pro tio, ke ŝi drinkadis kun geamikoj en restoracio). Tamen eble mia stilo estas iom malpli kritika ol tiu de la ĝisnuna redaktoro, eble tion klarigas eĉ tio, ke finnlandaj gazetoj kaj revuoj estas malpli akre kritikaj ol svediaj, kaj mi simple kutimiĝis al iom alitipa ĵurnalismo. Tamen fakteca kritiko estas ĉiam bonvena kaj tio estas bezonata, alikaze eblas fari stultaĵojn kaj silenti pri ili, kio ja okazis multfoje en la esperanto-komunumo kaj -movado.

Ĝis nun kutime aperis minimume unu artikolo semajne en Libera Folio. Ĉu vi antaŭvidas, ke la aperritmo de novaj artikoloj restos same regula? Ĉu same kiel ĝis nun la redaktoro mem verkos la plej multajn artikolojn, aŭ ĉu vi bezonas helpon pri tio?

– Mi esperas, ke ni povus daŭrigi la nunan ritmon, ĉar malpli ofta ritmo eble forpelus legantojn, kiuj ne daŭre trovas novan materialon. Mi esperas, ke mi mem verkos malpli ol la ĝisnuna redaktoro, eble tamen pli ol mi verkis ĝis nun, kiam mi verkis plejparte nur artikolojn dum la Universala Kongreso.

Kiuj krom vi apartenas al la redakcia teamo, kaj kiel la taskoj estas dividitaj? Ĉu vi antaŭvidas ke povos aliĝi pliaj homoj al la teamo?

– Inter la regulaj kunlaborantoj estas Grigorij Arosev, István Ertl (precipe lingva kontrolanto) kaj Paweł Fischer-Kotowski; lastatempe kontribuis ankaŭ, interalie, Carlo Minnaja, Rogier Huurman kaj Lu Wunsch-Rolshoven. Certe estus bone se troveblus pli da kontribuantoj, eĉ por unu- aŭ kelkfojaj artikoloj.

Intervjuis: Kalle Kniivilä

Nova redaktoro serĉas kunlaborantojn

Ekde la komenco de septembro Jukka Pietiläinen estas la redaktoro de Libera Folio. En nia intervjuo li rakontas kial li konsentis transpreni la taskon kaj pri siaj planoj. Laŭ li Libera Folio daŭre serĉas pliajn kunlaborantojn.

Post pli ol 15 jaroj Kalle Kniivilä nun forlasas la redakcion de Libera Folio. La ĉefredaktoran respondecon akceptis transpreni Jukka Pietiläinen, eksa finna ĵurnalisto kaj esploristo pri ĵurnalistiko, kiu nuntempe gvidas la finnlandan pensofabrikon Vasemmistofoorumi (“Maldekstra Forumo”). Ni petis lin rakonti pri siaj pensoj kaj planoj.

Libera Folio: Kiam kaj kial vi lernis Esperanton? Kiajn taskojn vi ĝis nun havis en Esperantujo?

Jukka Pietiläinen: – Mi komencis en la vespera kurso en aĝo de 17 jaroj en 1983, do jam antaŭ 35 jaroj. Mi interesiĝis pro diversaj artikoloj en la gazetaro kaj ankaŭ pro televid-programo pri la junulara kongreso en Raŭmo, kiu okazis en 1980. Min aparte interesis lingva demokratio kaj egaleco de lingvoj: mi eĉ pensis ke mi neniam povos reale paroli Esperanton kun iu. Apenaŭ mi povus erari pli, kion mi konstatis du jarojn poste kiam mi la unuan fojon partoprenis junularan kaj universalan kongresojn en Germanio. Mi plenumis tre diversajn taskojn, estante i.a. prezidanto de Esperanto-Asocio de Finnlando (EAF) antaŭ 20 jaroj kaj volontulo en la Centra Oficejo de UEA dum la somero 1989. Nuntempe mi havas tre malmultajn taskojn: mi estas estrarano kaj kasisto de Esperanto-klubo de Helsinko, revizoro de EAF, kaj iom aktivas en la esperanta ĵurnalismo. Mi estos ankaŭ membro de la venontajara LKK de la Universala Kongreso.

Kial vi akceptis transpreni la redaktorecon de Libera Folio? Kial vi opinias Liberan Folion tiom grava, ke vi pretas dediĉi al ĝi vian tempon?

– Nu, mi sentas min tre honorigita pri tio, ĉar mi estis petita surpreni tiun taskon. Mi espereble havos pli da uzebla tempo nun kiam mi finfine finas eĉ la lastajn universitatajn laborojn, kiujn mi havis ĝis nun. Libera Folio certe estas tre grava kaj ĝi ne devus malaperi nur pro portempa foresto de redaktoro. Mi opiniis ke mi povas transpreni la taskon por unu jaro.

Kiuj laŭ vi estas la fortaj kaj malfortaj flankoj de Libera Folio, tia kia ĝi estis ĝis nun? Ĉu vi antaŭvidas iajn ŝanĝojn?

– La forta flanko estas certe tio, ke la reta gazeto regule aperas kaj helpas malkovri interesajn aferojn en Esperanto-movado kaj komunumo. La malforta flanko estis eble la malgranda kvanto de kunlaborantoj kaj la koncentriĝo nur al unu persono, la redaktoro. Mi ne planas ŝanĝi tuj ion, ĉar mi kontentas kun la nunaj stato kaj funkciado de Libera Folio. Tamen estas klare, ke mi certe laboros iom alimaniere ol la ĝisnuna redaktoro. Por mi ĵurnalismo estas nuntempe nur libertempa aktivado, kvankam mi edukiĝis kiel ĵurnalisto kaj laboris en diversaj finnlandaj gazetoj dum someraj ferioj, sed de tio pasis jam pli ol 25 jaroj.

De tempo al tempo aperadas plendoj pri asertata “skandalemo” de Libera Folio, ekzemple lige kun kelkaj el la artikoloj pri la ĵusa IJK. Ĉu laŭ vi estas ia bazo por tiaj kritikoj, aŭ ĉu la esperantistaj legantoj simple ne alkutimiĝis al kritika ĵurnalismo?

– Nu, certe legantoj ne kutimiĝis al kritika ĵurnalismo, sed mi ne opinias Liberan Folion aparte skandalema, tie ekzemple neniam aperis informoj pri la privata vivo de gravuloj, kaj tio ne ŝanĝiĝos, do, ekzemple UEA-estraranoj kaj aliaj gravuloj povas daŭre drinki alkoholaĵojn sen ke fotoj pri ilia malbona konduto aperus ĉi-tie (mi ne diras, ke io tia okazis, mi nur referencas al unu finnlanda skandala revuo, en kiu unu juna partia prezidanto estis filmata kaj fotita pasintsemajne simple pro tio, ke ŝi drinkadis kun geamikoj en restoracio). Tamen eble mia stilo estas iom malpli kritika ol tiu de la ĝisnuna redaktoro, eble tion klarigas eĉ tio, ke finnlandaj gazetoj kaj revuoj estas malpli akre kritikaj ol svediaj, kaj mi simple kutimiĝis al iom alitipa ĵurnalismo. Tamen fakteca kritiko estas ĉiam bonvena kaj tio estas bezonata, alikaze eblas fari stultaĵojn kaj silenti pri ili, kio ja okazis multfoje en la esperanto-komunumo kaj -movado.

Ĝis nun kutime aperis minimume unu artikolo semajne en Libera Folio. Ĉu vi antaŭvidas, ke la aperritmo de novaj artikoloj restos same regula? Ĉu same kiel ĝis nun la redaktoro mem verkos la plej multajn artikolojn, aŭ ĉu vi bezonas helpon pri tio?

– Mi esperas, ke ni povus daŭrigi la nunan ritmon, ĉar malpli ofta ritmo eble forpelus legantojn, kiuj ne daŭre trovas novan materialon. Mi esperas, ke mi mem verkos malpli ol la ĝisnuna redaktoro, eble tamen pli ol mi verkis ĝis nun, kiam mi verkis plejparte nur artikolojn dum la Universala Kongreso.

Kiuj krom vi apartenas al la redakcia teamo, kaj kiel la taskoj estas dividitaj? Ĉu vi antaŭvidas ke povos aliĝi pliaj homoj al la teamo?

– Inter la regulaj kunlaborantoj estas Grigorij Arosev, István Ertl (precipe lingva kontrolanto) kaj Paweł Fischer-Kotowski; lastatempe kontribuis ankaŭ, interalie, Carlo Minnaja, Rogier Huurman kaj Lu Wunsch-Rolshoven. Certe estus bone se troveblus pli da kontribuantoj, eĉ por unu- aŭ kelkfojaj artikoloj.

Intervjuis: Kalle Kniivilä

UEA instigas respondi ĝuste al EU-enketo

La prezidanto de UEA, Mark Fettes, instigas esperantistojn respondi al enketo de la Rajtprotektanto de EU pri multlingveco. ”Esperantistoj devus ludi aktivan rolon en tiaj civitanaj iniciatoj”, li skribas en gazetara komuniko. UEA eĉ proponas pretajn respondojn.


Emily O’Reilly, la Rajtprotektanto de EU. Foto: EU.

Je la 23-a de julio 2018 la Rajtprotektanto (“Ombudsmano”) de la Eŭropa Unio malfermis publikan konsultiĝon pri la uzo de lingvoj en la organoj de EU. Nun UEA unike alvokas al esperantistoj plenigi la enketon, kaj eĉ proponas respondojn.

Eŭropa Unio havas 24 oficialajn lingvojn, kaj EU-civitanoj rajtas uzi ĉiun el ili por komuniki kun instancoj de la Unio, kaj ricevi respondon en tiu sama lingvo. Ene de la organoj de EU tamen oni ofte uzas nur kelkajn lingvojn: la angla, la franca, kaj la germana havas specialan statuson kiel “proceduraj lingvoj”.

Ĉiu instanco havas proprajn oficejajn kutimojn kaj regulojn por decidi, kiun lingvon oni (ĉefe) uzas inter laborantoj kaj en labordokumentoj. Plej ofte temas pri la angla kaj/aŭ la franca. La suma kosto de la tuta tradukado kaj interpretado ĉe ĉiuj organoj de la EU estas ĉirkaŭ 1 miliardo da eŭroj jare, aŭ 2 eŭroj por ĉiu EU-civitano.

La ĉefa celo de la Rajtprotektanto estas pritrakti plendojn de civitanoj kaj organizoj pri misagado de EU-instancoj. Ties oficialaj prijuĝoj estas nur rekomendaj, sed EU-instancoj ĝenerale akceptas kaj aplikas ilin. Similaj postenoj ekzistas en multaj landoj de la mondo, kaj ili ofte estas la plej alirebla punkto por civitano, kiu spertas problemon kun la registara burokratio.

La Eŭropa Rajtprotektanto ankaŭ rajtas memstare komenci esploron pri la funkciado de Eŭropaj instancoj. Tiu rajto estas nun utiligata por starigi publikan konsultiĝon pri la uzado de lingvoj.

La Rajtprotektanto rimarkigas en la priskribo de la konsultiĝo, ke EU-instancoj ja en kelkaj okazaj rajtas limigi la multlingvecon pro praktikaj kaj buĝetaj kialoj, sed mankas iu travidebla unuforma regularo pri tio.

Plej zorgiga estas la manko de lingvaj versioj en retpaĝoj kaj en publikaj konsultiĝoj, ambaŭ forumoj celataj al vasta publiko. La konsultiĝo demandas, ĉu estu oficiala regularo pri lingvouzo ene de instancoj, por publikaj retpaĝoj kaj publikaj konsultiĝoj, kaj kiam kaj kiel oni limigu la aron de uzataj lingvoj. Fine venas demandoj pri kiel pagi por eventuala plia tradukado, kaj ĉu estas rolo por maŝintradukoj.

Individuoj kaj organizoj neregistaraj, registaraj kaj komercaj rajtas respondi al la konsultiĝo. La publika konsultiĝo estas alirebla rete, havebla en ĉiuj oficialaj EU-lingvoj, kaj la limdato por kontribui estas la 30-a de septembro 2018.

En gazetara komuniko aperinta la 29-an de aŭgusto prezidanto de UEA Mark Fettes komentas jene:

“Estas salutinde, ke la Ombudsmano petas la opiniojn de la civitanoj pri tiel grava temo. Nia movado de multaj jaroj substrekas ke lingva justeco estas esenca dimensio de justa socio. La eŭropaj civitanoj spertas tre malegalecan traktadon de siaj lingvoj. Ni pledas por Esperanto kiel integrita elemento de justa lingvopolitiko por ĉiuj civitanoj. Esperantistoj devus ludi aktivan rolon en tiaj civitanaj iniciatoj. Per niaj respondoj ni montru, ke ni pensas pri Esperanto ne izolite, sed en la kunteksto de kompleksa moderna socio kun multaj lingvoj. Iom post iom, ni eduku aliajn pensi same.”

Temas fakte pri la unua fojo, ke gazetara komuniko de UEA alvokas al partopreno en specifa ekstera agado. Aperis antaŭe alvokoj por kontakti lokajn gazetojn aŭ konatojn, sed ne por direkti la esperantistaron amase respondi al unu enketo, kiel okazas nun.

UEA tradukis la demandojn al Esperanto kaj rekomendas respondojn en rete alirebla dokumento. Ĝi rekomendas starigon de klaraj unuecaj politikoj pri lingvouzo, kaj ĝenerale proponi dokumentojn kaj retpaĝojn en laŭeble multe da lingvoj. Kie tio ne estus praktika, UEA rekomendas proponi version en kelkaj EU-lingvoj kaj en Esperanto. Fine ĝi rekomendas, ke ŝtatoj kun favorata laborlingvo kontribuu pli al la tradukbuĝeto, por kompensi tiun avantaĝon.

Rogier Huurman

Esperanto ne nepre helpas lingvolernadon

Propedeŭtiko dum multaj jaroj estis furora vorto en antaŭenigo de Esperanto. Oni ofte asertis, ke instruado de Esperanto draste faciligus lernadon de pliaj lingvoj. Sed kiukondiĉe kaj kiom multe Esperanto kiel unua fremdlingvo efektive helpas ĉe la lernado de plia lingvo? Tion esploras Lu Wunsch-Rolshoven en sia artikolo.

En Britio ekde deko da jaroj okazas instruado de Esperanto en kelkaj lernejoj sub la iom konata nomo Springboard to Languages (aŭ Esperante “lingvolanĉilo”). Junaj lernejanoj inter 7 kaj 11 jaroj lernas unue Esperanton, poste alian fremdan lingvon, ekzemple la francan. Indas konscii, ke la entuta instruado de lingvoj en Britio nuntempe ne tre intensas, kaj ankaŭ tiu komenca instruado de Esperanto okazas dum nur 20 lecionoj – unu leciono semajne dum 20 semajnoj. Ĉu tiu komenca lernado de Esperanto multe helpas la postan lernadon de la alia lingvo? Jen unu el la demandoj, kiujn traktas la akompanaj sciencaj studoj.

La malnova atendo pri propedeŭtiko, prepara lernado, estas, ke Esperanto helpu eĉ tiom multe, ke poste la infanoj, kiuj malpli longe lernis duan fremdlingvon, ekzemple la francan, fine havu pli altan nivelon en tiu lingvo ol tiuj infanoj, kiuj dum la tuta tempo lernis la francan. Tiaĵo tamen ne estis rekte esplorita en la eksperimentoj, pri kiuj ĉi-jare raportis Karen Roehr-Brackin kaj Angela Tellier. Ne estis paralelaj klasoj, kiuj tuj lernis la francan. (Sed atentindas ĉi-rilate ekzemple studo de Halloran el 1952, vidu sube.)

Ĉu Esperanto helpas pli ol ekzemple la itala aŭ germana?

Oni esploris interalie jenan demandon: Ĉu ĉe la lernfaciligo vere temas pri aparta eco de Esperanto? En Britio oni nun instruis al kvar grupoj de infanoj de 8 kaj 9 jaroj unue, dum duona lernojaro, 20 lecionojn de Esperanto, respektive de la itala kaj de la germana, kaj poste, dum la dua jarduono, la francan, same malmulte. (La kvara grupo unue ricevis instruadon en io kun la nomo „Esperanto-plus“ – tio estis ne nur lernado de Esperanto, sed ankaŭ aparta atentigo pri lingvaj formoj kaj skemoj.)

Ĉiu verdkora fervorulo kompreneble nun tendencas veti je Esperanto, nome ke la Esperanto-grupo atingis pli bonajn rezultojn en la franca. Bedaŭrinde la esploristoj Karen Roehr-Brackin kaj Angela Tellier devis konstati, ke ne estis signifaj diferencoj inter la grupoj rilate al la entuta progreso ĉe ilia posta lernado de la franca. La detaloj legeblas en la sciencpopulariga artikolo.

Krome oni povas legi en resumo de la studo unuflanke ke Esperanto estis pli facile lernebla ol la franca por lingvo-komencantoj (por ni ne vere surprize) kaj ke la lernado de Esperanto havis niveligan efikon, kiu iom reduktis la individuajn diferencojn inter la infanoj (pri tia efiko legu ankaŭ sube). Aliflanke la rezultoj ne montris mezureble pli grandan avantaĝon per Esperanto por la evoluo de metalingva atentemo aŭ pli grandan postan sukceson en la lernado de alia fremda lingvo. Tio estas iom sobriga rezulto, kiel notas la aŭtoroj, kaj oni pretas konsenti.

(La artikolo mem troveblas per sci-hub. La aŭtoroj priskribas siajn rezultojn kaj la relativan nesukceson ankaŭ en sia prezento por la revuo Language Problems and Language Planning, LPLP.)

En Facebook Renato Corsetti komentis ke laŭ li en tio, kion li povis konstati, temis pri tro malmultaj infanoj, tro junaj infanoj kaj tro malmulta instru-tempo. (Estis pluraj klasoj de po trideko da infanoj, ili aĝis ok aŭ naŭ jarojn, kaj oni instruis al ili Esperanton kaj la aliajn lingvojn dum proks. 20 horoj.) Renato opinias, ke la “plej honesta studo” pri la afero estas tiu de J. H. Halloran (A Four Year Experiment in Esperanto as an Introduction to French, 1952). Indas tralegi tiun studon por iom ekkompreni, kiun efikon Esperanto povas havi kiel prepara fremdlingvo por posta lingvolernado. Ne kredu, ke tiom malnova studo estus tute malnoviĝinta – la matematika statistiko tiutempe jam havis potencajn ilojn, kaj la aŭtoro zorge aplikis ilin. Indas ĵeti rigardon al la studo.

Unue lerni Esperanton estas pli bone por atingi pasivan kapablon en la franca

La aŭtoro J. H. Halloran ne faras tre ĝeneralajn konkludojn, sed diferencigas – laŭ la celo de la lingvolernado (ĉu pli direkte al la aktivaj kapabloj, ĉu pli al la pasivaj), laŭ la inteligenteco de la lernantoj kaj laŭ la apartaj kapabloj rilate al vortoj. Distingante laŭ tiuj unuopaj celoj kaj grupoj Halloran venas al jenaj konkludoj (mi aliordigas kompare kun la studo-resumo):

Se la celo de la lingvoinstruado estu la pasiva lingvokono, tiam indis uzi unue tempon por instrui Esperanton. Tiuj, kiuj komencis per Esperanto kaj lernis la francan dum nur tri jaroj, havis pli bonan pasivan scion de la franca ol tiuj, kiuj lernis la francan dum kvar jaroj. (La aŭtoro nomas tiun pasivan kapablon recognition knowledge, rekona scio; temas pri rezultoj en ekzamenoj rilate al traduko el la franca, al la kompreno (en la angla; skriba ekzameneto), aŭda kompreno, vortaro kaj gramatiko.)

Se kontraste la celo de la lingvo-instruado estu la aktiva lingvo-regado, tiam indis tuj komenci per la franca.

Kiun el la du celoj oni elektas, tio dependas de propra prefero. La aŭtoro citas la rimarkon ke la pasiva kapablo, legado, havas ekzemple la avantaĝon ke la lernanto povas memstare plu uzi kaj evoluigi la kapablon post la lernejo. Mi mem tre kredas je la kombino – unue dum longa tempo pasive lerni kaj nur poste okupiĝi pri aktiva uzado (tio, laŭ mi, havas avantaĝon ankaŭ rilate al la atingebla akĉento).

Unue lerni Esperanton pli bonas por malpli inteligentaj infanoj

La studo de Halloran dividis la lernantojn laŭ inteligenteco en du plus du klasojn kaj la pli inteligentan duonon ankaŭ laŭ la kapablo kompreni kaj uzi vortojn; la malpli inteligentaj estis miksitaj en siaj du klasoj. El tio rezultis en la unua jaro kvar klasoj de po trideko da lernantoj (en la postaj jaroj la klasoj iom miksiĝis pro ceteraj konsideroj de la lernejo). La studo konstatis, ke la malpli inteligentaj infanoj havis pli bonajn rezultojn en la franca, post kiam ili studis la francan dum nur tri jaroj sekve de la antaŭa jaro de Esperanto, ol post kiam ili studis la francan dum kvar jaroj. Tio okazis sen aldona studotempo por la franca.

Tiu pli bona rezulto de tiuj Esperanto-lernintoj estis eĉ pli granda, kiam la infanoj aldone al malpli alta inteligenteco krome havis relative malaltan kapablon rilate al vortoj.

La pli inteligentaj lernantoj atingis ĝenerale pli bonajn rezultojn en la franca, kiam ili rekte komencis per tiu ĉi lingvo kaj ne unue lernis Esperanton.

Kiucele propedeŭtiko de Esperanto?

Pri la temo propedeŭtiko, do dekomenca instruado de Esperanto por poste pli sukcese instrui alian fremdan lingvon, mi aŭdas de jardekoj. Mi neniam vere komprenis, kial ni Esperanto-parolantoj kiel tuto estu aparte entuziasmaj pri tio. Nia baza celo estas disvastigi Esperanton mem, ne unuavice disponigi Esperanton por atingi pli bonan rezulton en la disvastigado de aliaj lingvoj. Por ni la veraj gravaĵoj estas Esperantujo kaj ties bonfarto, kaj ne iuj aliaj lingvoj, kiujn ni Esperanto-parolantoj ja ofte ŝatas, sed pri kies lerta instruado ni eble ne rompu al ni la kapon. Ĉu? Sed aliflanke ni ja memoru la Bulonjan Deklaracion pri la esenco de Esperantismo, laŭ kiu “ĉiu deziranto povas (…) uzadi la lingvon por ĉiaj eblaj celoj” – do evidente ankaŭ por propedeŭtika uzado.

La “nova propedeŭtiko” kaj la ruza truko de la Esperanto-komunumo

Pro tiuj konsideroj ne tro zorgigis min ke tiu ideo de komenca instruado de Esperanto ne realiĝis grandskale en la lernejoj. Mi eĉ ŝerce diris, ke la ekstera mondo ŝajne evoluigis “novan propedeŭtikon” por Esperanto, ĉar nuntempe oni en tre multaj lokoj instruas la anglan kiel unuan lingvon. Kiel la Esperanto-instruistoj scias, tio estas sufiĉe helpa por la posta instruado de Esperanto. Lerninto de la angla pli rapide lernas Esperanton ol homo ne lerninta fremdan lingvon. Oni do povas diri, ke la instruistoj de la angla donas parte enkondukan kurson al Esperanto kaj ke el ĉiu instruhoro de la angla eble dek minutoj estas jam helpaj por posta lernado de Esperanto.

Eble jen temas pri aparte ruza truko de la Esperanto-komunumo. Post kiam oni konstatis, ke Esperanto mem ne estas facile akceptebla en lernejoj, oni ŝanĝis la strategion kaj kaŝe subtenis la instruadon de la angla. Tio ja signifas la menciitan gravan ŝparadon de postaj instruhoroj de Esperanto kaj tiel liberigas labortempon de Esperanto-aktivuloj kaj tiel subtenas la pluan disvastigon de Esperanto. La praktiko montras kiom efika estis tiu vojo: Esperanto pli kaj pli disvastiĝis dum la pasintaj jardekoj, dum kiuj disvastiĝis ankaŭ la angla…

Tamen mi koncedas, ke la legado de la studo de Halloran ŝanĝis mian percepton de propedeŭtiko. Se vere la montritaj rezultoj ekzistas en la formo, en kiu Halloran konstatis ilin – se vere ili estas ripeteblaj en diversaj aliaj cirkonstancoj – tiam indas serioze paroli pri la temo kun edukaj instancoj. Unu aferon mi certe lernis el la tuto: Ne ekzistas ĝenerala kaj simpla regulo pri propedeŭtiko – indas detale studi ĝin.

El diversaj aliaj fontoj mi cetere lernis, je kiom multaj eraroj pri Esperanto lingvistoj tre ofte kredas kaj kiom malmulte pri la ĉiutaga uzado de Esperanto granda parto de ili scias. Se ni ne sukcesos unue ŝanĝi tion, se ni ne kuraĝe informos lingvistojn pri ekzemple la fakto, ke Esperanto nun estas jam ĉiutaga lingvo de pluraj miloj kaj la ĉefa lingvo de almenaŭ cento da homoj, ni verŝajne ne sukcesos efike subteni la lingvoenkondukan instruadon de Esperanto nek la pli rapidan disvastiĝon de la lingvo Esperanto mem.

Lu Wunsch-Rolshoven

IJK sen dormo sed kun multe da publika atento

Carlos Pesquera Alonso iom kontraŭvole iĝis la ĉeforganizanto de la ĉi-jara IJK en Badajoz, Hispanio. Pro la multa laboro dum la kongresa semajno li apenaŭ havis tempon dormi aŭ mem partopreni la IJK-n, sed la kongreso iĝis sukceso kaj estis rimarkita de la amaskomunikiloj, li rakontas en interjvuo de Rogier Huurman.


Komuna fotado dum la IJK. Foto: TEJO.

Carlos Pesquera Alonso estas la ĉeforganizanto de la ĵus okazinta 74-a Internacia Junulara Kongreso de TEJO en Badajoz sur la hispan-portugala landlimo.

Kiam dum la IJK li plendis, ke la unua mencio de Libera Folio pri la IJK estas pri negativaĵo, mi kaj li interkonsentis fari intervjuon unu semajnon post la solena fermo. Li ankaŭ vetis tiam, ke li fermos la financajn kontojn ene de unu semajno.

Libera Folio: Unua demando, ĉu vi jam sufiĉe dormis?

Carlos Pesquera Alonso: – Jes. Mi finfine havis sufiĉe da tempo por dormi.

Rakontu iomete pri vi mem. Kion vi faras, kiam vi ne organizas ion en Esperantujo?

– Mi estas memlaboranto. Mi havis mian malgrandan entreprenon. Ni konsilis rilate al politikaj kaj sociaj temoj, do ĉefe ni helpis en politikaj kampanjoj por balotoj.

Kiel okazis, ke vi iĝis la ĉeforganizanto de tiu ĉi IJK?

– Ĉefe pro laboraj kialoj. Mi ne volis esti la ĉefa respondeculo. Unue mi diris, ke mi ne havas sufiĉe da tempo, sed Enric [Baltasar], pro kiu ĉefe ni havas la IJK-on, demisiis kaj ankaŭ iomete kabeis portempe, kaj la alia respondeculo Krishna [Sivillà Rubio] havis eĉ kvar laborojn samtempe, do li ne povis dediĉi tiom da tempo. La alia lokano, kiun ni havis, dediĉis multe da tempo al Esperantujo antaŭ la IJK, kaj pro tio la familio petis dediĉi pli da tempo al la familio mem, kaj li ne havis alian eblon.

Kiom da homoj finfine aliĝis, kaj kiom da homoj ĉeestis?

– Bedaŭrinde mi malsanas, kaj mi ne havas la certajn datumojn. Mi kalkulas, ke estas iom pli ol 300 homoj, kiuj aliĝis, kaj partoprenis laŭ mia memoro inter 260 kaj 270.

Ĉu mi el tio ankaŭ povas konkludi, ke vi ankoraŭ ne finis kalkuli la kontojn de la IJK?

– Jes, mi malgajnis la defion, ĉar por la financa raporto mi ankoraŭ devas ricevi fakturojn, kiujn mi ne havas.

Kiom da tempo ankoraŭ necesas de vi kaj aliaj por fini la organizajn aferojn de tiu ĉi IJK?

– La problemo nun estas, ke multaj homoj feriumas. Se ne, mi bezonus nur tri tagojn por havi la financan raporton. La problemo estas, ke multaj, kiuj povas helpi nun, havas ankaŭ siajn feriajn tagojn, aŭ estas revenantaj al aliaj laboroj aŭ aliaj landoj.

Pri kio vi plej kontentas pri tiu ĉi IJK?

– Mi kontentas ĉefe pri mia apero en Cope, la dua plej granda radiostacio en Hispanujo. Mi aperis posttagmeze ĉirkaŭ dek minutojn, kaj multaj homoj aŭdis pri Esperanto. Mi kontentas, ke ni aperis en multe da regionaj kaj lokaj gazetoj, ĵurnaloj kaj radioj, eĉ en iu regiona malgranda televido kelkajn minutojn. La homoj aŭdis pri Esperanto en Ekstremaduro.


Katharina Klat, Carlos Pesquera Alonso kaj Krishna Sivillà Rubio estis la ĉefaj organizantoj de la IJK.

Kiu estis via maniero por atingi amaskomunikilojn?

– Por la programo mi zorgis havi preskaŭ ĉiutage ion, kio rilatas al eksteraj asocioj. Io, kio estas sufiĉe bona kialo por sendi tekston al la amaskomunikiloj, ke ni faras tion. Unue la solena malfermo, poste la kulturlingva festivalo sur publika placo, du tagojn nenio, poste la teatraĵo Utopio, la sesan tagon estis la programero kun asocioj pri egaleco, kaj la sepan tagon kun la politikaj partioj. Tial ni aperis tiom multe. Ĉar ĉiam ni havis ion por aldoni krom simple paroli pri Esperanto.

Pri kio en tiu ĉi IJK vi malkontentas?

– Pri la ĥaoso pro la homoj, kiuj aliĝis kaj poste ne venis. Tio kostis al ni monon. Multe da homoj, ĉefe el landoj, kiuj bezonas vizon, sed ankaŭ aliaj, aliĝis kaj poste ne venis. Kaj tio komplikis nian laboron en la akceptejo. Mi malkontentas ankaŭ, ke TEJO ne estis jam bone preparita. Ni ne antaŭpretigis sufiĉe kiel agi, kaj tiam estis iom da ĥaoso, kaj iom tro da laboro por la teamo, ĉefe en la akceptejo en la unua tago. Tio rilatas al tio, ke la buso el Lisbono venis tro malfrue.

Ĉu okazis por vi iuj grandaj surprizoj dum la IJK?

– Ne. Krom la malbona evento, pri kiu Libera Folio raportis, mi pensas, ke ĉio iris ĉefe laŭplane. Io, kion mi vere volas laŭdi, estas la helpo de pluraj esperantistoj, kiuj eĉ ne parolas la hispanan, kiuj partoprenis en la politika debato. Ĉar tio helpis al ni doni bonan impreson de nia movado.

Kiujn el la programeroj de la IJK vi bedaŭras ne partopreni?

– La komitatkunsidon!

Vere?

– Mi scias, ke kelkfoje ĝi estas tre enuiga, sed estas mia respondeco partopreni kiel komitatano de BEMI. Sed logike mi devis zorgi pri pluraj problemetoj, kiuj aperis. Mi bedaŭras vere, ke mi povis naĝi nur unufoje, dum la ekskursa tago.

Ĉu estas ankaŭ io, kion vi partoprenis, sed bedaŭras partopreni?

– Ne. Sed mi havas iom la senton, ke mi ne partoprenis en la IJK. Mi imagas, ke tio estas kutima sento de la organizantoj. Mi fakte preskaŭ en nenio partoprenis pro la organizaj devoj.

La lokaj neesperantistaj helpantoj aŭ laboristoj ŝajnis tre helpemaj. Ĉu vi komunikis kun ili antaŭ la alveno?

– Mi ekkonetis ilin, sed mi parolis kun ili fakte nur pri kiom da homoj venos kaj tiel plu, do ne pri io, kio helpus ekkoni ilin, sed mi havas la impreson, ke vere la homoj el Badajoz estas tre bonvenigaj homoj. Kaj ni vere vidis, ke eĉ se ili ne parolas la lingvon, tio ne gravas por ili, kaj ili vere helpemis. Ili vere amuziĝis kun ni, kaj tio vere helpis min senti, ke la IJK estis granda sukceso. Eĉ se ni ne atingis multe da homoj, mi certas, ke la laboristoj ĉiam memoros nian kongreson kaj ke ĉiam, kiam ili havos iun konversacion, kiu temas pri lingvoj, ili parolos pri Esperanto, kaj ili diros, ke ni estas la plej mojosaj homoj en la mondo.

Kiuj estas viaj planoj por la sekva tempo krom la finkalkulado de la IJK?

– Unue resaniĝi, tio estas grava afero. Due finviziti miajn familion kaj amikojn, ĉar mi havas bonan familion ĉi tie en Hispanujo. Fakte hodiaŭ mi devas renkontiĝi kun miaj lokaj klubanoj. Sed krom tiuj sociaj aferoj mi nuntempe pensas pri venonta projekto rilate al Esperantista loĝado aŭ hotelo aŭ gastejo.

Ĉu vi pensas, ke vi partoprenos en alia maniero en sekva IJK aŭ alia renkontiĝo, post viaj spertoj de tiu ĉi jaro?

– Ne. Mi ĉiam estos mi. Kiam mi partoprenis en mia unua IJK en Vroclavo, mi vere bedaŭris, ke ni kiel esperantistoj ne sufiĉe varbis al neesperantistoj. Kaj pro tio mi jam havis tion planita. Mi ĉiam havis tiun konstrueman kaj kritikeman sintenon. Ankaŭ helpeman. Tio estas parto de mia naturo, tio ne ŝanĝiĝis.

Rogier Huurman

Duonhoroj donis perspektivon pri la librorikolto

Kio plej plaĉis al vi en la programo de la Universala Kongreso de Lisbono? Tiu estas unu el la demandoj en formularo sendita de UEA al la partoprenantoj de la kongreso. La aŭtoraj duonhoroj, respondas Carlo Minnaja.


En la Lisbona libroservo.

Mia aŭdkapablo rimarkinde malboniĝis, do malgraŭ la sendube efika laŭtparolila aparataro en la diversaj ĉambroj mi rezignis pri prelegoj, kiujn mi tre verŝajne povos legi en posta papera eldonaĵo. Mi estas ankoraŭ zeloto de la presita paĝo, poŝtelefonoj prezentas al mi literojn tro malgrandajn por trankvila kaj nelaciga legado.

Male, mi spektis preskaŭ ĉiujn aŭtorajn duonhorojn, en kiuj oni parolas vid-al-vide kun la personoj, povas komenti rekte iliajn dirojn, ne nur ilin aŭskulti; la ejo por tio estis perfekte aranĝita en balkono super la libroservo, kun kelkdeko da seĝoj plene sufiĉaj por aŭskultantoj ne bezonantaj laŭtparolilojn. La sube aranĝita tablaro de la libroservo ne aspektis riĉpropona kiel kutime, eble tial ke la organizo laŭ temoj (lernolibroj, antologioj, literaturo k.a.) kaŭzis, ke iuj tabloj estis duone malplenaj.

Se mencii nur kelkajn aŭtorajn duonhorojn, plej plaĉis al mi la prezento de Javier Alcalde kaj José Maria Salguero pri Antaŭ unu jarcento, kiu aspektis al mi originalaĵo, malgraŭ ke aperis pri la unua mondmilito centoj kaj centoj da memorverkoj. La kunmeto de la eroj ŝajnis al mi bone konstruita, kun la aŭtora modesteco, ke multo mankas, sed la aŭtoroj prezentis la verkon kiel ankoraŭ nefermitan kaj petis pri aldonoj, kiuj konsistigu kompletigon aŭ eĉ duan volumon.

Esperantistoj estas diverslandaj kaj, kutime, respektaj al alilandanoj, do kolekto de iliaj leteroj, agadoj, verkoj donis la garantion, ke ne estos nur tradukoj de naciismaj vidpunktoj, kiuj tamen necesis por kompreni kial Eŭropo eniris tunelon kondukantan al tiom enorma katastrofo.

Dum la minutoj kun parolrajto de la ĉeestantoj mi havis okazon rimarkigi, ke tiu kolekto estas manka je du gravaj detaloj: la traktado de la suda milit-fronto kaj la sinteno de la katolikoj. Eble ĉiu membro de la Entento atribuas al sia lando la meriton meti finon al la konflikto, sed sendube la venko de Italio kontraŭ Aŭstrio-Hungario en la batalo de Vittorio Veneto estis grava ero en la kapitulaco de la Centreŭropaj Imperioj. Tiurilate mi estis afable invitita al aldonoj.

Pri la kunmetintoj de ĉi tiu valora antologio, se licas strikte persona opinio, Alcalde ŝajnas al mi nova stelo kun malofta vasta kompetenteco kaj ekvilibra juĝkapablo ankaŭ pri temoj, kie la pasio estas nature grava komponanto.

Flankateme, la iberia roto, dum jardekoj prestiĝe ĉeesta en la Akademio de Esperanto sed nun ne plu post la demisio de la sola restinto Miguel Gutiérrez, povus denove reformiĝi en la lingva institucio kun la enveno de Alcalde, Miguel Fernández kaj la reveno de Gonçalo Neves, siatempe maloportune nekonfirmita post nur trijara deĵoro (sed la kaŭzo de tio devas esti serĉata en la kampo de simpatioj kaj mal- inter akademianoj, ne ja ĉe lingva kompetenteco).

Antaŭ unu jarcento montris ankaŭ revigliĝon de la eldona fako de SAT, kiu produktis ĉi-jare ankaŭ la poemaron Rev-ene (vidu sekvajn liniojn) kaj la tradukon (fare de la aŭtoro de ĉi tiu artikolo) de Anarkio, ĉefa teksto pri tiu socia teorio verkita de la italo Errico Malatesta.

Miguel Fernández atutis per prezento de du grandaj verkoj: la traduko kaj komentado de Tagoj kaj ruinoj de Jaume Grau Casas, iama vicprezidanto de la Akademio, transfuĝinto al Francio dum la enlanda hispana milito, kaj la poemaro Rev-ene, tute freŝa fakte “reveno” en la poezian arenon post pli ol dekjara silento.

La unua rakontas pri la aventuroj de tiuj rifuĝintoj, akceptataj kontraŭvole sed malamataj de la gastiganta lando, en kiu ili estis transloĝigataj de unu koncentrejo al alia; en la dua esprimiĝas kaj la forta kondamno de la nuna egoisma kapitalisma socio kaj la amo al ĉio bela kio ankoraŭ restas en la mondo, en la personoj, en la amikoj. Temas pri kantoj, la vortoj adheras al muziko en originalaj tonaloj, kiel plor’ maĵora, aŭ am’ diesa maĵora: ja Fernández estas tenoro en grupo.

Same kantis ĉe sia aŭtora duonhoro Mikaelo Bronŝtejn, akompanate de gitaro; bedaŭrinde preskaŭ neniu konis liajn versojn publikigitajn delonge en liaj verkoj kaj diskoj, tial apenaŭ kreiĝis voĉa akompano fare de la publiko, kiu estus kreinta plaĉan koruson en atmosfero jam dekomence agrabligita per biskvitoj kaj vodko. Bronŝtejn havis siaflanke, kun la bardo Sergeo la Terura el Latvio, plenplenan salonon ĉe pli ampleksa koncerto.

Christer Kiselman redaktas la revuon Esperantologio – Esperanto Studies. La ĉefa manko de ĉi tiu revuo estas, ke ĝi aperas sen fiksa ritmo: inter unu numero kaj la posta pasas jaroj (la lasta aperis en 2015), tiel abonado apenaŭ sencas; unuopaj numeroj estas ja altnivelaj, sed ili preskaŭ perdiĝas en la oceano de la diverstipaj eldonoj, kaj ankaŭ ilia eldonejo Kava-Pech ne havas tiel fortajn informkanalojn.

Tial, preskaŭ kiel numero de la revuo, aperis sub ĉefredaktado de Kiselman Aliroj al Esperanto, fakte longe atendata plenumiĝo de projekto startinta antaŭ kelke da jaroj. Kiselman ĝin prezentis kiel memstaran verkon, antologion kunigantan eseojn de dek kvin aŭtoroj, inter la plej elstaraj esperantologoj (ok estas akademianoj).

Kiel kaj kial personoj aliras nian lingvon? Ĉiu eseinto interpretas iun allogon de Esperanto, en kiu leganto povas trovi sin mem. Se mencii nur tri, mi trovis aparte elstarajn tiujn de Javier Alcalde, de Giorgio Silfer kaj de Humphrey Tonkin: ĉiuj startas de analizo de dokumentoj. Alcalde rakontas pri la pacisma aliro, kun la pluraj klopodoj kandidatigi Zamenhofon al la Nobel-pacpremio, kaj pri la fakte sennombraj esperantistoj kiuj agadis partoprenante en la institucioj kiuj ja la premion ricevis; la bibliografio estas elĉerpa.

Silfer ekzegezas du leterojn de Zamenhof, origine ruslingvajn, kiuj pritraktas la internan ideon de esperantismo kiel integriĝon en homaranismon kaj devenigas el tio identecon de la esperanta popolo, temo ofte pridebatata ankaŭ ekster la bazo de objektiva pritakso. Tonkin per sia historia aliro fakte resumas la tutan evoluon de la esperanto-movado, alvenante ĝis la polemikoj diversfontaj pri ĉefaj verkoj freŝe aperintaj kun ekvilibra juĝo pri ilia konsisto.

Spomenka Štimec havas precizan ideon pri sia partopreno en la beletra kampo: la kroata literaturo povas same bone flosi kaj progresi eĉ sen ŝiaj verkoj, sed ŝia verkado en Esperanto havas ian utilon, ĉar ĝi alportas voĉon, kiun aliaj ne alportas. La renkontoj de verkistoj en ŝia bieno en Kroatio estas utilaj en medio kiu ne havas konstantajn kaj regulajn eblojn de kontaktado.

Ŝia lasta sukceso estas la italigo, fare de la aŭtoro de ĉi tiu artikolo kaj Giulio Cappa, de Ombroj sur interna pejzaĝo, ŝia romano de 1984, kiu estos prezentita en Padovo post kelke da semajnoj, ĉe fama libroeldona evento.

Suso Moinhos estis kunresponsulo de la bone kaj belbilde redaktata kongresa bulteno Taĵo nia, tial li ofte estis enfermita en la redaktejo. En lia aŭtora duonhoro la publiko konatiĝis kun lia debuta poemaro Laminarioj, kiu jam ricevis brile analizan recenzon en Literatura Foiro; samrevue aperis recenzo de lia majstra traduko de Memoraĵoj de kampara knabo en la serio “Oriento-Okcidento”.

Estis ankaŭ aliaj aŭtoraj duonhoroj, inter kiuj la mia. Pri ili eventuale raportos aliulo.

Carlo Minnaja


Pliaj raportoj pri la UK bonvenas. Pro la demisio de Kalle Kniivilä Libera Folio daŭre serĉas novajn kunlaborantojn. Anoncu vin al la redakcio!

TEJO ne havas informojn pri siaj financoj

La financoj de TEJO estis unu el la plej gravaj aferoj, kiujn pritraktis la komitato de la asocio dum la IJK. Tamen malmulto povis esti decidita, ĉar mankis propono de buĝeto por la venonta jaro, kaj eĉ bilanco de la pasinta jaro. Ankaŭ por la nuna jaro TEJO ne havas validan buĝeton. Laŭ la estraro de TEJO pri la problemoj kulpas UEA.


La komitato de TEJO kunsidas. Foto: TEJO.

Laŭ la mankohava financa raporto de la estraro, TEJO ankaŭ en 2017 havis deficiton, eĉ se ĝi estas iomete pli malgranda ol en 2016 – 35.223 eŭroj anstataŭ 37.921 eŭroj. La deficito ĉefe rilatas al la salajroj de oficistoj kaj la kostoj de volontuloj.

La estraro interalie informis, ke la poŝmono al volontuloj estis multe pli alta ol kutime en Nederlando, kaj tial anoncis ĝian malatigon. Oni tamen ne menciis precizajn sumojn.

La estraro ne povis antaŭvidi, ĉu estos deficito por 2018, ĉar la ekonomia rezulto dependas de tio, ĉu TEJO ricevos subvenciojn por la oficistoj. Oni petis subvenciojn de UEA kaj ESF, kaj atendas la respondon. Ne estis pliaj detaloj, ĉar daŭre mankas buĝeto por la kuranta jaro.

Mankas ankaŭ bilanco por la pasinta jaro. La kasisto asertis, ke ne eblis fari bilancon por 2017 ĉar UEA faris la librotenadon kaj fakte ne donis la informon al TEJO. Laŭdire pro la sama kialo la estraro ne havas informon por fari bilancon por 2016, ĉar tiam la kontoj de TEJO kaj UEA estis intermiksitaj kaj ne eblis ĝis nun apartigi ilin.

Ekde 2018, TEJO kaj UEA havas apartajn librotenadojn, do ekde nun bilancoj laŭ la estraro ja estos fareblaj.

Pro tio, la komitato voĉdonis (sen kontraŭo) por apartigi la financan raporton el la jarraporto, ĉar oni ne povis akcepti ĝin en la nuna stato, sen bilanco.

Oni ankaŭ voĉdonis por peti ke la kasisto denove petu la informojn de UEA kaj donis limdaton de la 30-a de septembro por ricevi kompletan financan raporton. Oni esperis ke la limdato ne nur instigos la kasiston, sed ankaŭ igos UEA-n pli rapide respondi.

Estis diskuto pri la stato kaj estonteco de la revuo Kontakto, principe rilate al la novaj membraj reguloj de UEA. Ĉu daŭre presi Kontakton por bazaj membroj, se UEA ne plu faros? La plej malmultkosta membra kotizo estos nur 2 eŭroj – ĉu tiuj membroj plu ricevadu la revuon (kiu signifos grandan malprofiton)?

La komitatanoj kontraŭis la ideon ke iuj membroj ricevu la revuon kaj aliaj ne. Nome de egaleco ili volis ke aŭ ĉiuj ricevu aŭ neniuj. Oni diskutis ankaŭ, ĉu sendi nur unu ekzemplon jare al ĉiuj, kaj la aliajn 5 nur al tiuj kiuj pagis.

Tamen ankaŭ pri tio la komitato ne povis decidi, ĉar oni ne ricevis informojn pri tio, kiom kostas la presado de Kontakto, nek kiom oni ŝparus per la aliaj metodoj. Oni eĉ ne povis ricevi informon pri tio, kiom da abonantoj havas Kontakto, nur ke 146 estas abonantoj sen TEJO-membreco.

La jaran raporton oni ne povis diskuti dum la unua tago, ĉar ĝi pretiĝis nur je la 3-a horo matene en la sama tago, kaj la komitatanoj ne havis tempon konatiĝi kun ĝi. Laŭ la komitata reglamento de TEJO la raporto devas esti sendita al ĉiu komitatano ĝis la 31-a de januaro, do la raporto pri 2017 malfruis pli ol duonjaron.

En la fine liverita raporto cetere tute mankis informoj pri tio, kiom da membroj havas TEJO. Laŭ la estraro la kialo de tiu manko estas EJF (Eŭropa Junulara Forumo), en kiu TEJO membras. En la tempo de sia aliĝo TEJO supozeble plenumis la kriteriojn de EJF, tamen poste la kondiĉo pri membrokvanto estis altigita al 5.000 membroj, klarigis la estraro.

Se EJF eltrovus ke TEJO ne havas tiom da membroj, ili eksigus TEJO, do tial TEJO ne povas publikigi sian membrokvanton, la estraro argumentis. Pri la risko de eksigo raportis Libera Folio jam antaŭ du jaroj, kiam estis diskutata la altigo de la aĝolimo.

Kiam oni dum la komitata kunsido menciis, ke la jarraporto de UEA fakte enhavas informon pri la kvanto de membroj en TEJO, la estraro diris ke ili ne ŝatas tion kaj ke ili petis UEA-n ne disdoni tiun informon.

UEA tamen apenaŭ povas sekretigi sian jaran raporton, laŭ kiu TEJO en 2017 havis 505 individuajn membrojn. En 2016 la kvanto de individuaj membroj de TEJO estis 353. Dum la pasinta jaro la kvanto de individuaj membroj do kreskis je 152. Tamen tio ĉefe okazis, ĉar la aĝolimo estis altigita de 30 al 35 jaroj. Sen tiu altigo, la membrokvanto laŭ la estraro restus pli-malpli stabila.

Se temas pri la kvanto de aligitaj membroj, tiu laŭ la statistiko publikigita en la maja numero de la revuo Esperanto pasintjare estis 1.155. Do kiel ajn kalkuli, TEJO neniel povas atingi la suman kvanton de 5.000 membroj, kiu estas la minimuma postulo de EJF.


La prezidanto de TEJO manpremas kun la dua vicprezidanto de TEJO kaj la direktoro de Kosmo post subskribo de kontrakto. Foto: TEJO.

Estis granda diskuto pri la kontrakto inter TEJO kaj la entrepreno Kosmo, ĉefe pro la konflikto de intereso por Francesco Maurelli, kiu estas samtempe estrarano de TEJO kaj la direktoro de Kosmo. Ĉu li sidas ĉe ambaŭ flankoj de la tablo, oni demandis.

Francesco Maurelli konsentis, ke estis ia konflikto, sed asertis, ke li neniam voĉdonis en decidoj rilataj al Kosmo aŭ partoprenis la estrarajn diskutojn pri la kontrakto inter TEJO kaj Kosmo. Li ankaŭ diris, ke la kontrakto estis subskribita antaŭ ol li iĝis estrarano.

Unu komitatano demandis, kial TEJO pagas por oficisto specife pri subvencioj, se oni samtempe pagas Kosmon por trovi subvenciojn. Ĉu oni do pagas dufoje por ricevi unu aferon? La estraro klarigis ke unu homo ne povus fari ĉiujn laboron kaj tiel oni bezonis ambaŭ.

Francesco Maurelli aldone klarigis, ke kvankam li ja estas la direktoro de Kosmo, li estas preskaŭ volontulo, ĉar li ne ricevas salajron de sia entrepreno. Lia edzino Sara Spanó same faras multajn laborojn por Kosmo, sed ankaŭ ŝi laŭ la propraj vortoj laboras “preskaŭ kiel volontulo”.

Tamen estis maltrankvilo inter iuj komitatanoj pri la situacio. Ĉu indas pagi Kosmon, se TEJO havas grandan deficiton?

Francesco Maurelli krome asertis, ke multaj homoj ĉe la kunsido ricevis monon de Kosmo, ne nur li. Ankaŭ tio maltrankviligis la komitatanojn, kiuj ektimis pri la neŭtraleco de la komitato. Ili petis ke Maurelli nomu ĉiujn, kiuj ricevis monon de Kosmo, kaj fine evidentiĝis ke neniu komitatano fakte ricevis.

La sola alia ĉeestanto, kiu ricevis monon de Kosmo, estis Sasha Murr. Ŝi kandidatis al la estraro kaj estis rekomendita de la elekta komisiono, sed fine ne estis elektita.

La kasisto poste informis la komitatan retliston, ke ekde 2015 TEJO sume ricevis 372.000 eŭrojn pro laboro kun Kosmo, dum Kosmo siavice ricevis de TEJO 20.863 eŭrojn. El tiu sumo Kosmo poste donacis 5.000 eŭrojn al la IJK en Afriko.

TEJO nun subskribis novan kontrakton kun Kosmo dum la IJK, sed pro manko de tempo, la kontrakto ne estis diskutita dum la komitataj kunsidoj. Nun ĉiukaze ne eblas aserti, ke Maurelli ne estis estrarano kiam la kontrakto estis subskribita, ĉar li membras kaj en la eliranta kaj en la nova estraroj de TEJO.

Propono laŭ kiu nur jama estrarano rajtu esti elektita prezidanto estis malakceptita per 13 voĉoj kontraŭ tri. Anstataŭe oni decidis, ke nur “aktivaj membroj” povas esti elektitaj. “Aktivaj membroj” laŭ la decido inkluzivas volontulojn, oficistojn, komisiitojn kaj komitatanojn.

La proponintoj de la limigo volis certigi, ke la prezidanto havu sufiĉan sperton kaj scion pri TEJO, sed aliaj diris ke oni ne voĉdonus por kandidato sen sperto.

Propono limigi komitatanojn al nur du mandatperiodoj estis malakceptita per 15 voĉoj kontraŭ tri. La komitatanoj forte kontraŭis la ideon ke oni bezonus limon. Ili ankaŭ diris ke estas maltro da komitatanoj, ne tro da homoj kiuj volas aktivi.

Tri homoj kandidatiĝis por esti komitatanoj Ĉ kaj ĉiuj estis elektitaj: Rakoen Martens el Belgio (kun 21 voĉoj), Paulína Jalakšová el Slovakio (20) kaj Joop Kiefte el Nederlando (18)

Ne okazis voĉdonado por komitatano C ĉar laŭ klarigoj de la estraro, la Ĝenerala datum-protekta regularo de EU (ĜDPR) malpermesas al la asocio konservi personajn informojn, kiuj estus bezonataj por kontakti la junajn amikojn de Esperanto.

La komitato petis ke la estraro preparu raporton pri la strategia plano de TEJO por la jaroj 2014-2017 – ĉu ni atingis sukceson?

La mandatperiodo de la estraranoj en 2017 estis mallongigita al nur unu jaro. Estis propono denove longigi ĝin, sed la propono ne estis populara. Nur Mung Bui (Feliĉa), la kasisto de TEJO, parolis favore al ĝi, ĉiuj aliaj komitatanoj kiuj parolis, kontraŭis ĝin.

Fakte la kritiko konvinkis ankaŭ la ĝeneralan sekretarion Charlotte Scherping Larsson. En la voĉdonado neniu subtenis ĝin, 19 kontraŭis kaj 7 sin detenis. (Ĉiuj estraranoj krom Charlotte sin detenis.) Oni tamen akceptis ŝanĝi la komencan daton de la oficiperiodo al la unua de septembro, por ke la nova estraro havu tempon prepari sin por la tasko.

Aldone estis akceptita ŝanĝo de la regularo, kiu permesas ke ofichavantoj restu ĉe sia posteno kvar sinsekvajn periodojn. Tio signifas, ke eĉ se la mandatperiodo de la estraranoj kaj la prezidanto nun estas unujara, ili same kiel antaŭe rajtos ofici sume kvar jarojn, se ili kandidatos kaj estos reelektitaj.

La plej aktiva kaj parolema komitatano dum la kunsidoj certe estis Michael Boris Mandirola, kiu havis demandon pri preskaŭ ĉiu afero. Francesco estis la plej aktiva estrarano, kiu respondis al preskaŭ ĉiuj demandoj.

Robert Nielsen

TEJO havas novan estraron

Hoan Tran Thi (Ĝojo) daŭrigos kiel prezidanto de TEJO. Dum diskuto pri volontuloj oni kritikis la negativan sintenon al la angla en la Centra Oficejo.


Ĉeestintaj novaj estraranoj: Olga Şevcencko, Feliĉa, Francesco Maurelli, Ĝojo, Leon Kamenicky kaj Hanso Becklin. En la foto mankas Arturo Crespo, Kingslim Edah kaj Tuŝka. Foto: TEJO.

La komitato de TEJO dum la pasinta semajno plurfoje kunsidis dum la Internacia Junulara Kongreso en Badaĥozo, Hispanio, por diskuti la agadon dum la pasinta jaro kaj elekti novan estraron.

Post longa diskuto kaj multaj voĉdonoj, la komitato de TEJO per 14 voĉoj kontraŭ 10 decidis, ke la estraro havu naŭ anojn. La subtenantoj de tiel granda estraro menciis la kvanton kaj kvaliton de la kandidatoj – sen sufiĉe da estraranoj, gravaj taskoj laŭ ili restos neplenumitaj. La kontraŭantoj timis ke tro granda estraro malpli facile kunlaboros.

Kiel la solaj kandidatoj por siaj postenoj, Hoan Tran (Ĝojo) el Vjetnamio estis elektita prezidanto, Konstanze Schönfeld (Tuŝka) el Italio iĝis ĝenerala sekretario, kaj Mung Bui (Feliĉa) el Vjetnamio kasisto.

En la balotado pri la vicprezidenta posteno Léon Kamenický el Slovakio ricevis 24 voĉojn kaj Francesco Maurelli el Italio 17 voĉojn, el 24 entute. Kiam oni informis la komitaton ke la estraro decidos, kiu estu la unua kaj kiu la dua vicprezidanto, kelkaj komitatanoj kontraŭis tion. La komitato anstataŭe per voĉdono decidis, ke la unua vicprezidanto estu la kandidato kiu ricevis pli da voĉoj, en ĉi tiu kazo Léon.

Cyprien Guiya, kiu estis estrarano ĝis la IJK kaj estis rekomendita de la elekta komisiono, nuligis sian kandidatecon pro “personaj kialoj” en la tago de la voĉdonado. La elekta komisio rekomendis kiel estraranon Sasha Murr (Oleksandra Kovjazina), sed ŝi ne estis elektita.

Ŝi ricevis unu voĉon malpli ol Kingslim Edah. Li estas la sola el la novaj estraranoj, kiu ne estis rekomendita de la elekta komisiono. Tri el la kandidatoj tute ne ricevis subtenon de la komitato. La sumaj rezultoj de la voĉdonado por la kvar ordinaraj estraranoj estis jenaj:

Elektitaj: Hanso Becklin (Usono) – 22 Arturo Crespo (Kolombio) – 21
Olga Şevcenco (Moldavio) – 14, Kingslim Edah (Benino) – 14.

Ne elektitaj: Sasha Murr (Ukrainio) – 13, Bernard Gnancadja (Benino) – 0, Joel Muhire (Kongolando) – 0, Kevin Morel-Fourrier (Francio) – 0.

Okazis longa diskuto pri la volontuloj. Du el la tri nunaj voluntuloj ĉeestis la kunsidon: Olga Şevcenco kaj Paul Helly. Ili rakontis pri siaj spertoj kaj donis rekomendojn por plibonigi la sistemon.

Paul plendis pri la “stranga etoso” en la Centra Oficejo, kiu malkomfortigis la volontulojn kaj malhelpis iliajn spertojn. Li sentis ke UEA ne estis bonveniga aŭ helpema al la volontuloj.

Unu ekzemplo estis la kvazaŭa malpermeso de la angla kaj negativaj reagoj al la uzo de tiu lingvo, kvankam la volontuloj ne havis alian komunan lingvon. Li klarigis ke laŭ la reguloj de EVS, volontuloj ne povas simple transpreni aliulan laboron, do li petis malpli da sekretaria laboro kaj pli da utila laboro.

La volontuloj petis pli da subteno kaj forte rekomendis ke estu kunordiganto de la volontuloj. Ili sentis ke tiu ĉi estas nepra, ĉar ili bezonas iun al kiu ili povas sendi demandojn.

Kiam Olga alvenis, ne estis loĝloko por ŝi, kio kompreneble ne estis bona afero. La volontuloj petis pli da helpo, principe por neparolantoj de Esperanto, ĉar alveni al nova lando kaj nova lingvo estas tre malfacile. Ili petis lingvokursojn de Esperanto kaj ankaŭ de la nederlanda.

Oni ankaŭ menciis la “polemikan” artikolon de Libera Folio pri la volontuloj kiuj uzis la anglan ĉar ili ne scipovis Esperanton. Sed la estraro opinias ke elekti neesperantistajn volontulojn funkciis tre bone kaj daŭrigos tion por novaj volontuloj.

Scio de Esperanto laŭ la estraro ne estas la sola kriterio kiun oni serĉas en volontuloj, kaj ofte estas manko de taŭgaj esperantistoj. Olga estis montrita kiel sukcesa ekzemplo de la afero, ĉar kiam ŝi komencis la volontulan laboron, ŝi ne scipovis Esperanton, sed nun estas estrarano de TEJO.

Tamen la estraro agnoskis, ke el la tri neesperantistaj volontuloj kiuj lernis esperanton dum sia volontulado, nur Olga restis en la komunumo. La aliaj du ne plu aktivas. Laŭ la estraro tio ĉi montras ke oni bezonas labori por plibonigi la sperton de la volontuloj.

Robert Nielsen

IJK-ano forpelita post seksa agreso

Programero pri “genra perforto” dum la IJK iĝis neatendite konkreta, kiam lernanto de Esperanto anoncis pri seksa perforto okazinta en ŝia propra ĉambro la antaŭan nokton.

Dum la merkredo de la Internacia Junulara Kongreso en Badajoz, Hispanio, okazis programero anoncita kiel “genra perforto”.

La sesio tamen iris en tute alia direkto ol supozite, kiam sur la scenejo aperis novulino, kiu en la antaŭa nokto mem spertis perfortan situacion en sia propra ĉambro.

En sia denaska lingvo, kun interpretado ambaŭdirekta, ŝi rakontis, ke samĉambrano tenis kaj tuŝis ŝin malgraŭ ŝiaj insistaj protestoj, kaj ne permesis al ŝi formoviĝi. Nur post kvin minutoj li lasis ŝin eliri kaj poste ekkuŝis en sia lito, kvazaŭ nenio estus okazinta.

Ne helpis al la situacio, ke ili malhavis fortan komunan lingvon.

La sekvan matenon ŝi rakontis al sia grupgvidanto, kiu informis la organizan teamon. Ŝi akceptis proponon paroli pri la okazaĵo antaŭ granda grupo, por averti aliajn partoprenantojn kaj peti konsilojn.

La ĉeestanta publiko donis konsilojn kaj laŭdojn pro la kuraĝo, sed venis ankaŭ diversaj emociantaj rakontoj de virinoj, kiuj travivis similajn spertojn en kaj ekster Esperanto-renkontiĝoj.

Sekvis diskuto pri la demandoj ĉu iri al polico aŭ ne, ĉu tuj publikigi la nomon de la perfortinto aŭ ne, kaj kion fari por malebligi perfortaĵojn estontece. Unu persono atentigis, ke la viktimoj estas plej ofte komencantinoj, kiuj pro tiu sperto poste restas for de la movado.

Pli malfrue la viktimo havis senrezultan parolon kun la agresinto mem:

– Tio, kion li diris al mi, sonis kiel mensogoj, ŝi diras.

Ŝi decidis ne iri al polico, pro manko de pruviloj kaj la antaŭvidita malfacileco de tio. La agresinto estis forsendita el la kongresejo por la resto de la IJK post interkonsento inter TEJO kaj la viktimo.

Tiu ĉi forta ago kontraŭ seksa miskonduto estas parto de pli granda movado en kaj ekster TEJO kontraŭ seksismo kaj por genra egaleco.

Esperinde pliaj asocioj kaj organizantoj de renkontiĝoj same esprimos maltoleron al miskonduto kaj malrespekto, kaj tiel kreos pli sekuran medion por ĉiuj esperantistoj.

La TEJO-estraro volas fari ĉion eblan por eviti al la kulpulo konsekvencojn, kiuj povas sekvi el interreta publikigo, kaj tial esprimis deziron, ke ĉi tiu artikolo ne aperu.
Aliflanke la estraro ĵaŭde vespere faris anoncon al la tuta kongreso por klarigi, ke TEJO ne toleras seksan miskonduton en ajna formo. Faris ĝin antaŭ la vespera koncerto Mark Konijnenberg, estrarano de TEJO, kiu diris jenon:
Mi bedaŭras anonci, ke estis partoprenanto, kiu seksĝenis alian partoprenanton. Sed la LKK kaj la TEJO-estraro forbaris la seksĝeninton de la kongresejo laŭ komuna decido de la LKK kaj de la viktimo.Se vi mem spertis aŭ spertos ion ĝenan, vi povas kontakti la organizantojn, kaj bonvolu fari tion.
Se vi dubas pri via propra konduto, pensu, ke la aŭskulta servo ankaŭ estas tie por vi. Se vi volas paroli pri io ajn, ne hezitu kontakti la aŭskultan servon, Severin, Juandi, Katarina kaj Klára. La LKK kaj la TEJO-estraro volas, ke estu klara, ke ni absolute ne toleras ajnan seksĝenon [aplaŭdo] kaj estu klara, ke tiu persono riskus tujan forbaron de la IJK. La diskuto pri la konsekvencoj, kiujn povas havi tiaj perfortaj agoj, estos ankoraŭ priparolata de TEJO. Dankon.

Rogier Huurman

La Komitato nuligis la Jarlibron sen diskuto


La balotiloj por C-komitatanoj estis kalkulitaj kelkfoje por certiĝi, ke la rezulto ne estas erara.

En sia vendreda kunsido la Komitato de UEA senŝanĝe akceptis la buĝeton por 2019, kio signifas ke venontjare la Jarlibro ne aperos. Kiel nova estrarano estis elektia Fernando Maia el Brazilo. Dum la elekto de nova C-komitatano la voĉoj estis unue fuŝe kalkulitaj.

La lasta Lisbona kunsido de la Komitato de UEA komenciĝis je kvaronhora malfruo.

– Ni atendas la ĝeneralan direktoron, kiu devis preni paperojn en la alia kongresejo post ĝia malfermo, klarigis prezidanto Mark Fettes.


Mark Fettes en la vendreda kunsido.

La plej multaj kongresaj salonoj troviĝas en la jura fakultato de la Lisbona universitato, tamen ne la salono Hodler, kie kunvenas la Komitato. Ĝi situas en la pompa rektorejo de la universitato, kie la gardistoj laŭ sia kutimo ne emas enlasi esperantistojn. Tamen post iom da konvinkado ankaŭ ĉi-foje la komitatanoj sukcesis eniri.

Por komenco la Komitato fintraktis la detalojn de la nova kotiz-sistemo, kiu estis principe akceptita en lundo. Oni interalie decidis, ke junaj membroj ĝis kaj inkluzive la aĝo de 19 jaroj ricevos 75-procentan rabaton de la baza kotizo, dum junaj membroj en la aĝo de 20 ĝis inkluzive 25 jaroj havos rabaton de 50%.

Tio signifas, ke 26-jara baza membro en Nederlando venontjare pagos kotizon de 44 eŭroj, dum 19-jarulo pagos 11 eŭrojn. En malpli riĉaj landoj la kotizoj estos malpli altaj, laŭ matematika formulo bazita sur la meza enlanda produkto en la koncernaj landoj. Tiuj, kiuj volos ricevi la revuon Esperanto en papera formo devos aldone pagi 30 eŭrojn, sendepende de aĝo kaj loĝloko.

La proponata 25-procenta rabato por personoj kun “limigita enspezo” aliflanke estis forte kritikata de pluraj komitatnoj, ĉar mankis difino de tio, kion signifas “limigita enspezo”. Prezidanto Mark Fettes unue aludis, ke povus temi pri ekzemple pensiuloj. Tiun difinon de “limigita enspezo” kritikis Michael Boris Mandirola:

– Mi ŝatus peti la estraron ne inkluzivi pensiulojn en tiu listo, ĉar se taksi laŭ la ĝenerala aĝostrukturo, tre multaj el niaj membroj apartenas al tiu kategorio. Se la kotizo estas tro alta por pensiuloj, ĝi simple estas tro alta entute.

Tuomo Grundström kritikis la la vortumon de la propono:

– Se demandi al kiu ajn, ĉu via enspezo estas limigita, la respondo estas jesa. Mankas ajna difino de tio, kion signifas limigita enspezo.


Brian Moon parolas.

Samopiniis Brian Moon:

– Ŝajnas al mi, ke la tuta propono estas nesubtenebla ĝuste pro la manko de difino. Ĉu oni celas, ke kiu ajn rajtas deklari sin malriĉa kaj ricevi rabaton surbaze de propra deklaro?

– Jes, tio estas esence la propono, konfirmis prezidanto Mark Fettes.

Edwige Tantin Ackerman aliĝis al la kritiko de la proponata rabato, kiu laŭ la kalkuloj de Martin Schäffer venontjare kostus al UEA “ion inter 6.000 kaj 7.000 eŭroj”.

– Tiu propono estas ne akceptebla, precipe se konsideri la deficiton. “Limigita” signifas nenion, dependas de la vidpunkto. Se tio estos aprobita, mi persone petos aliĝi laŭ tiu formulo.

Pro la forta kritiko Mark Fettes portempe retiris la proponon pri rabato por personoj kun “limigita enspezo”. Post prilaboro nova propono estos prezentita al la komitato por reta voĉdono.

Iom longe oni diskutis pri la kotizoj de dumvivaj “Bazaj membroj”, la nova senpapera membrokategorio. Laŭ la origina propono novaj dumvivaj Bazaj membroj pagu tridekoblon de la kotizo de Baza membro por la lando kie ili loĝas nun – aŭ por la lando kie oni plej longe rezidis dum la lastaj dek jaroj, se tiu kotizo estas pli alta.


La Komitato voĉdonas.

Multaj esprimis dubojn pri tio, ĉu vere homoj en la landoj de la plej malalta kotizkategorio rajtu iĝi dumvivaj membroj kontraŭ nur 60 eŭroj, se la jara kotizo de Baza membro tie estos 2 eŭroj.

Orlando Raola proponis tute forigi la kategorion de dumviva Baza membro. Fine oni decidis, ke membroj en landoj de la plej favora kotizkategorio devos pagi laŭ la dua, pli kosta tarifo, se ili volos iĝi dumvivaj membroj. Tiam la minimuma kosto por iĝi dumviva Baza membro venontjare estos 210 eŭroj. En Nederlando venontjare nova dumviva Baza membro devos pagi 1.320 eŭrojn.

Multa tempo estis elspezita por diskutoj pri ekonomia justeco, kaj la buĝeto devis esti traktita tre haste. Efektive nenio estis dirita pri la nuligo de la Jarlibro, se ne konsideri la intervenon de Mireille Grosjean, kiu “forte subtenis” ke la Jarlibro aperu ĉiun trian jaron, kaj “povus konsideri” ke la revuo aperu nur ĉiun duan monaton, por ŝpari monon.

Michael Boris Mandirola proponis, ke estu aldonita al la buĝeto enspezojn de luigado de ejoj en la Centra Oficejo kaj la Volontula domo por eksteruloj. Martin Schäffer kontraŭis la aldonon de difinitaj sumoj en la buĝeto dum oni ne scias, ĉu efektive oni sukcesos ion gajni. La Komitato samopiniis, kaj ne volis aldoni novajn teoriajn enspezojn en la buĝeton.


La finaj formuloj de la proponoj pri rabatoj estis projekciitaj sur grandan ekranon.

La deficito de la originala buĝetpropono de la estraro por 2019 estis 133.000 eŭroj.

– Ni proponas konservativan, se ne diri pesimisman buĝeton, ĉar ni preferas riski ke ni poste faros pl bonan rezulton – kaj ne male, kiel okazis en lastaj jaroj, klarigis Mark Fettes.

Post la ŝanĝoj kaŭzitaj de la forte rabatitaj kotizoj por la plej malriĉaj landoj, aprobitaj de la Komitato en lundo, la deficito de la proponata buĝeto altiĝis je 9.000 eŭroj, al 142.000.

Dietrich Weidmann kontraŭis la aprobon de tia buĝeto, krom se oni samtempe povus devontigi la estraron rapide sanigi la ekonomion de la asocio.

– Mark ja ne kulpas pri la terura situacio, sed se ni daŭrigos tiel, mi ne povas subteni politikon, kiu kondukos nian asociojn al kompleta detruo post kelkaj jaroj. Ni uzas la kaptialon por kovri kostojn, kiuj devas esti kovritaj el la enspezoj. Oni jam avertis pri la situacio en Bonaero, sed pasis tri jaroj kaj ne okazis saniĝo. Ni devas havi planon, kiu reduktas la deficiton jaron post jaro, mi ne volas ke venontjare la estraro denove prezentos al ni tian buĝeton, li dris.

Post malmulta diskuto la Komitato aprobis la buĝeton prezentitan de la estraro senŝanĝe. Aldone ĝi aprobis ankaŭ la rezolucion proponitan de Dietrich Weidmann, laŭ kiu la deficito devos esti duonigita ĝis 2020 kaj en 2022 la buĝeto estu ekvilibra. Post tio la buĝeto dum la sekva trijara periodo devos resti averaĝe ekvilibra. Tamen ne klaras kio okazos, se la ekonomio de la asocio ne sekvos la rezolucion de la Komitato.

Pro tempopremo la kunveno, kiu devis finiĝi je la 12-a horo, estis trifoje longigita. Eble pro la urĝo okazis grava fuŝo, kiun ĝenerala direktoro Martin Schäffer lastmomente sukcesis korekti.


Rakoen Maertens (meze) estis elektita nova komitatano C.

Michela Lipari, iama estrarano kaj ĝenerala sekretario de UEA, kandidatis por la posteno de estrarano pri kongresoj kaj kulturo. Por ke la kandidatiĝo estu valida, ŝi tamen devus unue esti elektita komitatano C. Kontraŭ ŝi kandidatis Rakoen Maertens, kiun forte subtenis Francesco Maurelli.

Por subfosi la eventualan subtenon de Michela Lipari li interalie laŭtlegis la alineon pri ŝi el la demisia letero de la tiama ĝenerala direktoro de UEA, Osmo Buller. En 2001 li skribis interalie: “Per konstanta pikado kaj agacado de tiuj, kiuj ne ĝuis ŝian favoron, ŝi venenis la atmosferon en la kunsidoj kaj inter ili.”

– Tio ne estas serioza. Do voĉdonu por serioza kandidato, konkludis Maurelli.

Post iom kaosa disdono de balotiloj kaj rapida voĉdonado oni kalkulis la voĉojn. Montriĝis ke Lipari estis elektita komitatano C per 27 voĉoj, dum Maertens ricevis nur 8 voĉojn. La kalkulintoj jam volis forporti la balotilojn, sed la ĝenerala direktoro Martin Schäffer unue petis rigardi ilin, kaj baldaŭ kun ĉagrenita mieno anoncis:

– Mi havas la impreson, ke estas tute inverse.


Kalkulado de balotiloj.

La balotiloj estis zorge rekalkulitaj, kaj montriĝis ke efektive Lipari ricevis 8 voĉojn kaj malgajnis la baloton. Per 27 voĉoj Rakoen Maertens estis elektita komitatano C. Tri komitatanoj ne voĉdonis.

Ĉar Lipari ne iĝis komitatano C, ŝi ne povis kandidati al la estraro. Estis do kvar kandidatoj: Brunetto Casini, Arina Osipova, Fernando Maia kaj Orlando Raola. Post la unua voĉdono restis du kandidatoj: Maia kaj Raola. En la dua voĉdonado Raola ricevis 15 voĉojn kaj Maia 25. Kiel nova estrarano estis do elektita Fernando Maia, kiu ne ĉeestis en la kunveno, sed prezentis sin per sesminuta filmeto.

Sekvafoje la Komitato de UEA renkontiĝos venontjare en la Universala Kongreso en Lahtio, Finnlando. Tie estos elektita tute nova estraro, kun nova prezidanto, ĉar post du mandatperiodoj Mark Fettes ne plu povos kandidati.

Centra Oficejo respondis pri robotoj


Inter la demandintoj estis ankaŭ vera verdulo, kies demando tamen ne rilatis al la funkciado de la Centra Oficejo.

Robotoj povus solvi la problemon pri tro malrapidaj aŭ mankantaj respondoj de Centra Oficejo. Tion proponis ĝenerala sekretario Aleks Kadar dum la programero “Centra Oficejo respondas”. Ĝenerala direktoro Martin Schäffer ne entuziasmiĝis.

Kvindeko da personoj ĉeestis en la salono Yamasaki, kiam komenciĝis la programero Centra Oficejo respondas, sed poste alfluis pli da interesiĝantoj, tiel ke en la fino la salono estis plenŝtopita kaj multaj staris en la koridoro.

La demandojn de la publiko surpodie respondis la ĝenerala direktoro Martin Schäffer, la konstanta kongresa sekretario Clay Magalhães kaj la kasisto Stanka Starčević.

La unuan demandon faris Ian Fantom, kiu komencis paroli pri la malbona sonsistemo en la salono Lapenna, sed baldaŭ konkludis, ke la mankoj en la kongresejo estas simbolaj pri la tuta UEA, kiu laŭ li estas nura farso.

– Kiamaniere vi supozas, ke ordinara membro en UEA estu aŭdata kaj havu voĉon? Kiel povas helpi la Centra Oficejo por tion efektivigi, kaj kiel ordinaraj homoj povu ŝanĝi aferojn en UEA.


Ian Fantom.

Antaŭ ol iu el la podianoj elpensis, kion respondi al tia vasta demando, la mikrofonon kaptis Emílio Cid, estrarano pri informado, kaj promesis ke ankaŭ tiun problemon solvos la longe atendata nova retejo de la asocio:

– Estos nova forumo, en kiu membroj povos kunlabori. Ni provos aŭskulti la membrojn. Sed unue devos pretiĝi la nova retejo kun la membra spaco, kaj en tiu membra spaco vi havos aliron al ĉi tiu nova forumo.

Iom pli poste Peter Baláž kondukis la diskuton al la efektiva temo de la kunsido, plendante ke la komunikado kun la Centra Oficejo ne bone funkcias:

– Ĉi tiu programero nomiĝas Centra Oficejo respondas, sed mi ŝatus peti, ke la CO respondadu ankaŭ dum la jaro, kaj ne nur dum ĉi tiu horo.

Al la kritiko aliĝis Francesco Maurelli, kiu opiniis, ke UEA nepre devus havi pri da volontuloj por efikigi la funkciadon de la Centra Oficejo:

– Mi scias, ke oni multe laboras en la CO, kaj volas danki la oficistojn. Sed aliflanke multaj mesaĝoj kaj petoj ne estas traktitaj, financaj petoj atendas multajn monatojn. Estas tro da laboro por la homoj kiuj estas tie. Alflanke, se ni rigardas la financajn dokumentojn, jam estas granda deficito kaj ne eblas dungi pli da homoj. Kiel vi planas solvi la situacion? Kiel volontuloj povus subteni la laboron de la oficistoj?

Ĝenerala sekretario Aleks Kadar kaptis la vorton por proponi originalan solvon, kiu vokis iom da rido en la publiko.

– Nun oni pli kaj pli enkondukas robotojn. Mi scias, ke inter la homoj estas specialistoj pri robotoj. Ĉu eblus enkonduki robotojn, kiuj povus ekrespondi al la homoj?

– Tio estas serioza demando, li aldonis, kiam evidentiĝis, ke parto de la publiko pensis ke temis pri amuza ŝerco.


La podianoj Martin Schäffer, Stanka Starčević kaj Clay Magalhães.

Ĝenerala direktoro Martin Schäffer ne entuziasmiĝis pro la propono.

– Estus sufiĉe strange, se oni vokus la Centran Oficejon kaj respondus roboto, kiu petus premi butonon unu, se la demando temas pri financoj… Sed efektive la laborkvanto estas nekredeble alta por multaj oficistoj. Mi povas nur ripeti, ke ni provas fari nian plejeblon.

Pli da volontuloj ne estas la universala solvo al la problemoj de la Centra Oficejo, aldonis Martin Schäffer.

– Kelkaj el la volontuloj eklernis Esperanton nur post la ekvolontuliĝo, kaj kiam la homoj estas spertaj, ili jam forlasas la Centran Oficejon.

Martin Schäffer, kiu iĝis ĝenerala direktoro de UEA en januaro, ne loĝas Roterdamo kaj kaj nur malofte vizitas la Centran Oficejon. Barbara Pietrzak, iama estrarano de UEA, scivolis, ĉu efektive li ankaŭ estonte intencas gvidi la laboron de la Centra Oficejo, mem ne troviĝante tie, aŭ ĉu li tamen havas la planon iom pli konstante aŭ regule troviĝi en Roterdamo.

Ne estas tia plano, diris Martin Schäffer.

– Verdire la afero mirinde bone funkciis, almenaŭ laŭ mia sperto. La oficistoj ege bone scias, kion ili devas fari. Eble kiam mankas neceseja papero, mi ne povas rekte helpi, sed mi traktas ĉiujn aferojn telefone aŭ skribe, mi ricevas bonajn respondojn, kaj la afero funkcias tute bone sen mia ĉeesto.

Kongresano Anna Skurladska demandis, ĉu ne eblus, ke kiam oni petas ĝiron el unu UEA-konto al alia, la paginto kaj la ricevinto tuj ricevu konfirmon pri la pago. Respondis Stanka Starčević:

– Momente tio ne eblas. Mankas tempo por korespondado kun ĉiu unuopa petanto de iu pago. Tio povas ŝajni simpla afero, sed se oni havas sesdekon da ĝirpetoj tage, tio ne estas simpla.


Apud la podianoj sidi ankaŭ unu el la volontuloj de la Centra Oficejo, kiu tamen ne partoprenis la diskuton.

Kiam do pretos la nova retejo, kaj ĉu ĝi ebligos al la membroj mem administri siajn transpagojn, demandis Anna Skurladska.

Martin Schäffer ne povis diri kiam la retejo pretos, sed jam povis diri, ke ankaŭ en la nova retejo la membroj ne povos rekte administri la pagojn.

– Supozeble oni havos en la membrospacon funkcion per kiu oni povos sendi ĝiropeton en organizita formo, sed oni devas tre atenti, ke tio ne tro similu al bankoservo.

Alia grava programero dum ĵaŭdo estis la Esperantologia konferenco, dum kiu Humphrey Tonkin, iama prezidanto de UEA, tre persone rememoris pri la interlingvisto Detlev Blanke, kiu forpasis en 2016. Li atentigis pri la kapablo de Blanke agi en la tiama orienteŭropa politika sistemo, utiligante la eblojn kiujn ĝi donis, samtempe atentante la limigojn starigitajn de ĝi.

Multaj en la okcidento suspektis, ke orienteŭropaj Esperanto-asocioj funkcias laŭ instrucioj de Moskvo. Laŭ Tonkin Blanke iam diris al li, ke tiuj instrukcioj tamen “bedaŭrinde neniam venis”. Sovetio ja rilatis al la esperantistoj pli suspekteme ol multaj aliaj orienteŭropaj landoj.

Tonkin ankaŭ rakontis pri la tiel nomataj sekretaj konsultiĝoj de orienteŭropaj Esperanto-asocioj, kiuj ja efektive estis sekretaj tiasence, ke la enhavo de la diskutoj ne estis publikigita, kaj eĉ ne la protokoloj.

Tamen laŭ Tonkin ne temis tiom pri komplotado kiom pri komparo de spertoj de Esperanto-asocioj funkciantaj en similaj kondiĉoj – do, ekzemple se Bulgario eldonas revuon en Esperanto, kial ne Hungario faru la samon kaj pli bone? Se Pollando havas radio-elsendojn, kial iu alia lando ne faru same? Kaj ĉar GDR havis ŝtate pagatan laboriston por la Esperanto-ligo, kial la ŝtato ne faru same ekzemple en Rumanio?

La tuta unua parto de la Esperantologia konferenco estis dedicita al Detlev Blanke, pri kiu parolis ankaŭ Sabine Fiedler, Ulrich Lins kaj Alberto-Calientes. La laste menciita preleginto rakontis pri la rolo de Detlev Blanke en la starigo de Esperanto-asocio en Kubo. Resumoj de la prelegoj troviĝas en la retejo de la Esperantologia konferenco.


Jonny M kun fono de spontaneaj dancemuloj sur la scenejo.

El la kultura programo eble aparte menciindas la koncerto de Jonny M (Jonas Marx), kiu inter la pli juna generacio de esperantistoj momente ŝajnas esti la plej populara stelulo.

Aŭdiĝis plendoj pri tio, ke oni aranĝis la koncerton en ejo kun sidlokoj, ne en dancejo. Poste tamen la dancemuloj svingiĝis ne nur en la koridroj, sed eĉ spontanee suriris la scenejon, tiel aldonante dinamikan fonon al la rapa regeo de Jonny M.

La temperaturo en Libono en ĵaŭdo preskaŭ atingis 40 gradojn, kaj la klimatizo de la plenplena koncert-salono ne ŝajnis esti dimensiita por tio, do ŝvitis ne nur Jonny M sed ankaŭ la publiko. Tio tamen neniun fortimigis. Aparte kortuŝa estis la kanto kiun Jonny M verkis pri kaj por sia forpasinta patro.

Pli malfrue dum ĵaŭdo okazis ankaŭ koncerto de Kajto, kiu pli ol duone plenigis la grandegan salonon Lapenna.

La jam tradicia futbalmaĉo same okazis ĵaŭde, tamen sen la pasinjara sukceso. La tutmonda esperantista teamo fine sukcesis fari unu golon, sed tamen gajnis kun la ciferoj 1-7 kontraŭ teamo de lokanoj.

Kalle Kniivilä, Jukka Pietiläinen

Legantoj de la revuo Esperanto kontentas


La plej centra loko de la Lisbona kongresejo estas la enirhalo de la fakultato de juro. Super la pordo videblas la portretoj de du maldekstremaj studentoj mortigitaj en la 1970-aj, Ribeiro Santos kaj Alexandrino de Sousa.

Neniuj akraj kritikoj aŭdiĝis, kiam legantoj de la revuo Esperanto renkontis la redaktoran paron marde posttagmeze. Ĉefe zorgigis la publikon la risko, ke la papera revuo povos malaperi.

Dum mardo la vetero en Lisbono iom varmiĝis, sed la temperaturo daŭre restis sub 30 gradoj, do tute eltenebla kompare kun la varmego, kiun oni prognozas por jaŭdo kaj vendredo.

Laŭ la kongresa programo mardo estis “tago de kapabligo”, sed ne tute evidentas kion tio signifas, krom ke en mardo okazis la seshora programero “tago de lernado”. Okazis ankaŭ ekzemple kunsido pri la kongresa temo, prelego pri origamio kaj kunveno de la Eŭropa Komisiono de UEA.

Tre populara montriĝis la promesita prelego pri la tramoj de Lisbono, unu el la grandaj turismiaj vidindaĵoj de la urbo. La sufiĉe granda salono Barreto estis plenplena jam longe antaŭ la planita horo.

Multaj kongresanoj alportis seĝojn per kiuj ili blokis la koridorojn, aŭ stariĝis ĉe la muroj de la salono. Je la anoncita horo tamen ne aperis la prelegunto, sed alia persono, kiu anoncis, ke pro troa okupiteco de la respondeculo la prelego estis nuligita. Anstataŭe al interesiĝantoj estis proponita iom da instruado pri la portugala lingvo.


Mikaelo Bronŝtejn dum la marda koncerto.

Eĉ pli populara estis alia programero, kiu krome okazis laŭplane: la koncerto de Mikaelo Bronŝtejn kaj Sergeo la Terura, kiel li sin nomas. La salonego Carreira estis plenega, kaj ankaŭ tie multaj homoj staris en la koridoro ĉe la muro. La duopo prezentis ĉefe kantojn de sovetiaj bardoj en Esperanto. Inter la kantoj Mikaelo Bronŝtejn interese rakontis pri la historio de la nesankciitaj bardaj kantoj en Sovetio.

Pli frue dum la semajno Bronŝtejn en “aŭtora duonhoro” en la libroservo prezentis siajn lastatempajn verkojn, interalie la romanon “Mi stelojn jungis al revado” pri la sortoj de esperantistoj en la fruaj jaroj de Sovetio. Ĝi laŭ István Ertl “panoramas turmentajn jardekojn de Sovetio tra sortoj streĉe interplektitaj”.

István Ertl mem havis sian aŭtoran duonhoron en mardo. Dum ĝi li interalie prezentis la reviziitan tradukon de la romano “Sensorteco” de la Nobel-premiito Imre Kertész. La unua eldono jam de iom da tempo ne haveblas, kaj la nova traduko aperis ĉe Mondial tuj antaŭ la Universala Kongreso.


István Ertl dum la aŭtora duonhoro.

En mardo okazis ankaŭ la renkontiĝo de la redaktoroj de la revuo Esperanto kun la legantoj. Iom pli ol dudeko da interesiĝantoj kolektiĝis en la salono Yamasaki por aŭdi la geredaktorojn Dima Ŝevĉenko kaj Anna Striganova rakonti pri sia laboro kaj pri la perspektivoj de la revuo.

Centra temo dum la posta diskuto estis la demando, ĉu la papera revuo travivos la ekonomian krizon de UEA, des pli ke la nova membrokategorio “Baza membro”, enkondukita de la komitato en lundo, ne enhavas abonon de la papera revuo.

La redaktoroj opiniis, ke la papera revuo nepre devas plu ekzisti. Laŭ ilia ĝisnuna sperto la plej multaj legantoj preferas la paperan version, kaj krome ĝi havas gravan simbolan signifon. Ankaŭ la publiko ŝajnis forte opinii ke la papera eldono daŭre aperadu, eĉ se ne klaris, kiom oni pretas pagi por ĝi.

La redaktoroj rakontis ankaŭ, ke la reta kaj papera eldono nun estas identaj, kaj ke ne facile eblus eldoni apartan, pli ampleksan retan version, ĉar eĉ se la redakcio ricevas trioble aŭ eĉ kvaroble tiom da materialo, kiom povas trovi lokon en la papera eldono, granda parto el la materialo ne estas uzebla, kaj eĉ se ĝi ja estas uzebla, ĝi postulas multan redaktan laboron.

Ĝenerale la legantoj – aŭ almenaŭ tiuj, kiuj ĉeestis la kunvenon – ŝajnas kontenti pri la enhavo de la revuo, kaj precipe pri la fakto, ke ĝi nun denove regule aperadas. Ne estis multe diskutata la maniero, en kiu la revuo raportas – aŭ pli ĝuste ne raportas – pri la problemoj en UEA, sed la redaktoroj akcentis, ke nek la estraro nek la ĝenerala direktoro iel ajn provis limigi ilian liberecon.

La kunvenon ĉeestis ankaŭ la multjara provleganto de la revuo, Rob Moerbeek, kaj Anna Striganova kaptis la okazon danki lin pro lia grava laboro. Rob Moerbeek siavice atentigis ke ne malutilus, se krom la serioza enhavo la revuo foje havu lokon ankaŭ por io leĝera, humura.

La mardan programon finis du koncertoj kaj montrado de horor-filmo. Merkredo laŭkutime estos ekskursa tago, dum kiu jam atendeblas iom altaj temperaturoj.

Kalle Kniivilä, Tuomo Grundström

UEA-membreco kostos 74 eŭrojn jare


Mark Fettes parolas dum la komitata kunsido en lundo.

En ekstra kunsido en lundo la komitato de UEA altigis la kotizon de membro-abonanto en riĉaj landoj de 64 eŭroj al 74 eŭroj. Por nura reta membreco oni pagos 44 eŭrojn jare. Kiom pagos loĝantoj de malpli riĉaj landoj ne tute klaras.

La renovigo de la membrosistemo estis la ĉefa temo de la komitata kunsido de UEA, kiu komenciĝis je 15.20 lunde posttagmeze, dudek minutojn post la anoncita horo. Ĉi-foje pri la malfruo ne kulpis la kongresejaj gardistoj, kiuj ja zorge observis ĉiujn pasantojn – ili tamen ne baris la pordon, kiel en sabato.

Anstataŭe la malfruon kaŭzis mem la komitatanoj, el kiuj la plej multaj ne alvenis ĝustatempe. Krome longan tempon postulis la fosado en stakoj de dokumentoj, kie la komitatanoj devis mem provi kunmeti la ĝustan kolekton de paperoj por la aktuala kunsido, kvankam sur la tablo ĉefe kuŝis paperoj pri la buĝeto, kiu tute ne estis traktita en lundo.

La kerno de la renovigo de la kotiza sistemo estas la forigo de la kategorioj MG (membro kun Gvidlibro) kaj MJ (membro kun Jarlibro), ĉar la kutimaj Gvidlibro kaj la Jarlibro laŭplane ne plu aperos. Anstataŭe estis proponata la nova kategorio “Membro per Reto”. Tiaj membroj pagos bazan kotizon, kiu en Nederlando venontjare estos 44 eŭroj. Ili ricevos aliron al ĉiuj retaj servoj, inkluzive de la elektronika versio de la revuo Esperanto.

Anstataŭ la Jarlibro aŭ la Gvidlibro, la membroj de UEA estonte povos trovi la samajn informojn, aŭ eble eĉ pli da informoj, en la nova membrospaco de la retejo de UEA. La ĝenerala direktoro de UEA, Martin Schäffer, tamen ne kuraĝis diri precize kiam ĉiuj informoj haveblos en tiu maniero, sed laŭ li tio ja okazos en 2019.

Pluraj komitatanoj plendis, ke ili ne ricevis dokumentojn, kiuj klare montrus ĉiujn detalojn de la proponata nova kotizsistemo, nek informojn pri tio, kiel la nova sistemo influos la financojn de UEA. Martin Schäffer klarigis, ke laŭ liaj kalkuloj UEA uzante la novan sistemon havos klare pli da kotizaj enspezoj en 2019 ol ĉi-jare, eĉ se la fina kvanto de membroj en 2019 ne superus la kvanton de membroj en la mezo de 2018.

Laŭ la ankoraŭ ne pritraktita buĝetpropono oni antaŭvidas kotizenspezojn de 156.700 eŭroj de individuaj membroj en 2019. En 2017 la sumo de la kotizoj pagitaj de individuaj membroj estis 134.281 eŭroj, do temas pri buĝetita kresko de proksimume 17 procentoj. (En 2018 oni buĝetis enspezojn de 143.120 eŭroj de la kotizoj de individuaj membroj, sed kiom realiĝos ankoraŭ ne klaras.)

La propono pri la nova kotiza sistemo estis en la komitata reta diskutejo forte kritikata de Osmo Buller, kiu tamen pro sanproblemoj mem ne povis veni al Lisbono. Laŭ li la nova sistemo per forigo de la plej malmultekosta kategorio (membro kun Gvidlibro) kaj samtempa forigo de la papera Jarlibro, kombine kun drasta altigo de la kotizo, certe forpelos multajn membrojn.

Krome li atentigis, ke la longe promesata nova retejo, kiu anstataŭu la paperan Jarlibron, povas lasi atendi sin:

– La nova sistemo estas administre pli komplika ol la malnova kaj la registrado kaj librotenado de la pagitaj kotizoj postulos multe da laboro. La Estraro ŝajnas fidi, ke almenaŭ tiurilate la nova retejo jam baldaŭ pretos kaj sekve eblos apliki la novan kotiz-sistemon jam ekde 2019. Mi emas pli kredi, ke ĝi ne estos baldaŭ preta kaj eĉ se jes, plej neantaŭvideblaj infanmalsanoj povos aperi kaj la tuto povos eĉ komplete panei. Temas pri afero, ĉe kiu oni ne aventuru. Tial mi pledas, ke oni ne ekapliku la novan sistemon jam ekde 2019 sed plej frue ekde 2020, kondiĉe ke la reteja bazo estos unue realigita. La Komitato ne fidu blinde al la certigoj de la Estraro, ke ĉio bone ekfunkcios jam ĉi-jare.

El la kritikoj de Osmo Buller dum la komitata kunsido estis tamen levita nur la plej malgrava, tiu pri la nomo de la nova senpapera membrokategorio. Renato Corsetti proponis, ke la kategorio nomiĝu “Baza membro”, kaj tiun ŝanĝon la komitato pli-malpli unuanime akceptis.

Cetere la diskuto ĉefe temis ne pri la konkretaj efikoj de la proponata nova sistemo al la kvanto de membroj kaj la financoj de la asocio, sed pri la plej justa maniero difini la kotizojn por loĝantoj de malpli riĉaj landoj. Laŭ komitatano Michael Boris Mandirola la kotizniveloj proponitaj de la estraro ne estis sufiĉe diferencigitaj.

Mandirola tial proponis, ke la kotizniveloj por la kvar malpli kostaj kategorioj estu difinitaj per matematika formulo, rekte surbaze de la meza enlanda produkto de la koncernaj landoj. Finfine tamen estos nur kvin malsamaj kotizniveloj, sed la niveloj laŭ la formulo de Mandirola iĝos malpli altaj ol tiuj proponataj de UEA.

Ne eblis precize scii, kiom la propono de Mandirola kostos al UEA, eĉ se Martin Schäffer post rapida kalkulo konkludis, ke se la membrokvanto restos la sama, la enspezoj kredeble sinkos je proksimume 8.500 eŭroj. Tiun sumon la komitato evidente opiniis akceptebla, ĉar ĝia granda plimulto voĉdonis por la propono de Mandirola.

Jam post la voĉdono Mandirola korektis siajn pli frue prezentitajn kalkulojn kaj klarigis al la komitato, kion ĝia decido signifas. Ĉar la baza kotizo por Nederlando estis difinita je 44 eŭroj, loĝantoj de la plej malriĉaj landoj laŭ li venontjare pagos du eŭrojn por membri en UEA.


La komitato kunsidas en salono Hodler.

Post kiam la komitato tiel rezignis je nekonata sumo en kotizaj enspezoj, komitatano Dietrich Weidmann proponis eĉ pli draste altigi la kotizon kiun pagas la loĝantoj de la pli riĉaj landoj, por plibonigi la ekonomian situacion de la asocio:

– Nun la situacio estas drasta, kaj tio postulas oferton de ni. La baza kotizo estu 50 eŭroj kaj ne 44.

La propono de Weidmann ne trovis subtenon de la komitato, sed li provis denove, kiam devis esti decidita la nivelo de la aldona sumo, kiun devos pagi membroj-abonantoj por ricevi la paperan revuon Esperanto.

Laŭ la propono de la estraro, la baza kotizo nun estos tiu por senpaperaj membroj. Tiuj, kiuj deziros plu ricevadi la paperan revuon Esperanto, devos pagi aldonan sumon kiu kovru la kostojn de la revuo. Tiu sumo estu sama por membroj en ĉiuj landoj.

Laŭ la propono de la estraro la prezo de la papera revuo por membroj estu 30 eŭroj jare, sed Dietrich Weidmann opiniis, ke la membroj-abonantoj prefere pagu 40 eŭrojn jare.

La ĝenerala direktoro de la asocio, Martin Schäffer tamen trovis la proponon tro drasta:

– Ni riskus ke estos tro malmultaj abonantoj. Se la prezo estos tro alta, en iu punkto ni atingos l apunkton, kie ni ne povos eldoni la revuon entute.

Michael Boris Mandirola opiniis, ke oni povus altigi la prezon de la revuo almenaŭ ĝis 35 euroj, ĉar tiuj, kiuj ne volas malavare subteni la asocion ajnakaze povos legi la revuon en la reto. Simile opiniis komitatano Maritza Gutiérrez el Kubo:

– Se ni volas trovi novajn vojojn, tiu prezo de 35 eŭroj estas akceptebla. Laŭ la evoluo de la mondo papero fariĝas io luksa. Rigardante kiel evoluas la mondo kaj kiel necesas amike rilati al la medio, mi subtenas.

Kontraŭis la altigon de la prezo de la revuo Dennis Keefe, kiu atentigis ke la papera revuo estas bona informilo kaj tial devas esti konfirmita.

Ankaŭ Renato Corsetti kontraŭis plialtigon – eĉ la prezon proponatan de la estraro li opiniis tre alta, kvankam li pretis ĝin akcepti.

– Se oni demandus nun al mi, ĉu mi volas pagi 30 eŭrojn por ricevi la paperan revuon, mi demandus, ĉu vi estas freneza. Mi ne pagus. Kaj mi konas amason da normalaj esperantistoj, por kiuj 30 eŭroj estas granda sumo. Mi volas diri, ke mi subtenas la proponon de la estraro, kvankam mi kredas, ke jam la prezo de 30 eŭroj perdigos al ni amason da membroj.

Ĝenerala direktoro Martin Schäffer atentigis, ke simpla abono de la papera revuo jam nun kostas 32 eŭrojn, kaj fine la komitato kun granda plimulto akceptis la proponon de la estraro. Do loĝantoj de Nederlando kaj simile riĉaj landoj en 2019 pagos 44 eŭroj por baza (reta) membreco en UEA, kaj pliajn 30 eŭrojn por la revuo. Jarlibron membroj ne plu ricevos.

Eventuale ja aperos ia jarlibreca eldonaĵo ĉiun trian jaron, sed se jes, ĝin la dezirantoj devos mem aĉeti, klarigis prezidanto Mark Fettes.

La kunsido estis longigita ĝis la 18-a horo, sed la tempo tamen ne sufiĉis por pritrakti proponon pri dumviva reta membreco. Pluraj komitatanoj esprimis konsternon pri la ideo, ke por 30 eŭroj loĝantoj de malriĉaj landoj povus ricevi dumvivan membrecon. La plua diskuto pri la temo estis prokrastita ĝis la lasta komitata kunsido, kiu okazos vendrede.

La plej grava temo en vendredo sendube estos la buĝeto de UEA por 2019, sed ne tute klaras, ĉu la buĝeta propono de la estraro plu validas, post kiam la komitato ŝanĝis ĝian bazon, malaltigante la kotizojn por malpli riĉaj landoj. Aliflanke ankaŭ ĝis nun malkongruo kun la realo plej ofte ne malhelpis al la komitato akcepti buĝetojn proponitajn de la estraro.

Kalle Kniivilä

La Centra Oficejo restos en Roterdamo

La demando pri la situo de la Centra Oficejo regule reaperadas, ĉar iuj asertas, ke UEA povus atingi gravajn ŝparojn, se la oficejo troviĝus en malpli kosta lando. La estraro tamen almenaŭ momente ne planas tian drastan ŝanĝon.


La solena inaŭguro. Foto: Maria Barcellos.

Dimanĉe je la 10-a horo estis solene inaŭgurita la ĉi-jara Universala Kongreso de Esperanto. La dua ĉefa programero post la duhora inaŭguro estis la tradicia ero “Estraro respondas”.

Pasintjare en Seulo tiu programero estis estis aranĝita en netradicia maniero, kun laŭtemaj grupoj. La eksperimento ne montriĝis sukcesa, kaj ĉi-jare la programero estis organizita en tradicia maniero, demando el publiko, respondo de respondeca estrarano.

La pasintjara dividiĝo je temaj grupoj post la ĉi-fojaj komencaj prezentoj estis kritikata, kvankam la prezidanto Mark Fettes diris ke tiuj kritikoj pli frue ne atingis liajn orelojn. Malmulte da aliaj plendoj aperis ĉi-jare, kvankam UEA eĉ laŭ la estraro estas en financa krizo kaj neniu havas bonajn respondojn kiel solvi tion.

El la publiko reaperis ankaŭ la ideo pri ebla translokigo de Centra Oficejo de UEA al lando, kie la salajrokostoj, la ĉefa parto de oficejaj kostoj, estus malpli grandaj. La prezidanto tamen ne subtenis la ideon almenaŭ momente, kvankam li ja ankaŭ ne povis diri, ke la oficejo neniam translokiĝos.

La situo en Roterdamo laŭ la estraro ja estas avantaĝa, ĉar Nederlando estas lando kie aferoj funkcias kaj mankas problemoj, kiuj povus esti gravaj aliloke. Tamen, kiom ni pretas pagi pro tiu avantaĝo? Tio estas la demando, Fettes rimarkigis.

Ankaŭ la argumento, ke la oficejo situu tie, kie aliaj internaciaj organizoj havas siajn oficejon, laŭ la estraro ne estas grava, ĉar la oficejo ekzistas unuavice por esperantistoj. Se ĝi situus en Parizo, Bruselo aŭ Vieno, esperantistoj ne multe vidus diferencon kompare kun Roterdamo.

La divido de taskoj ankaŭ al volontuloj estis diskutata, interalie rilate la artikolon de Libera Folio pri la uzo de la angla kun volontuloj kiuj ne scipovis Esperanton kiam ili alvenis.

En oktobro 2017 Libera Folio rakontis, ke novaj volontuloj ne plu bezonas scipovi Esperanton, kaj por komuniki kun ili la oficistoj devas paroli angle. Nun unu el tiuj volontuloj tamen unuafoje partoprenas UK-n kaj jam bone parolas Esperanton, rakontis la brazila estrarano Emilio Cid.

Krome al la oficejo rilatis la demando pri tio, kial la nova ĝenerala direktoro Martin Schäffer plejparte ne laboras en la oficejo. Laŭ la klarigoj prezentitaj en Lisbono, la estraro ja demandis la jamajn oficistojn en la Centra Oficejo, ĉu iu el ili pretus akcepti la direktoran taskon, sed neniu pretis, ĉar ili ne venis la oficejo unuavice por tiu laboro.

La manko de oficistoj en la Centra Oficejo estas problemo, kiun la estraro provis solvi per transpreno de kelkaj taskoj el oficistoj fare de estraranoj, oni klarigis en Lisbono.

Multaj esperoj estis ligitaj ankaŭ kun la nova retejo, kiu devus “baldaŭ” funkcii. La retejo devus fariĝi forumo por funkcii kiel agadejo, ne kiel diskutejo, diris Emilio Cid.

En aliaj demandoj temis interalie pri tio, kial UEA ne planas kongresi en Rusio aŭ Albanio, nome en landoj, kie neniam okazis Universala Kongreso.

Dimanĉe okazis ankaŭ ekumena diservo kaj pluraj fakaj programeroj. Je la 20-a horo granda parto de la kongresanoj kolektiĝis por la Nacia Vespero.

Jukka Pietiläinen

La komitato ne kontraŭis Trezoron

La 103-a Universala Kongreso en Lisbono komenciĝis sabate posttagmeze per komitata kunsido. La elekto de Trezoro Huang Yinbao kiel estrarano estis aprobita, sed la demando pri la elekto de pliaj novaj estraranoj estis prokrastita ĝis vendredo. Ĝis nun aliĝis al la kongreso proksimume 1.500 homoj el 73 landoj.


La komitata kunsido estis rekte elsendita per Facebook. Klaku la bildon por spekti.

La vetero en la ĉefurbo de Portugalio en sabato ŝajnis iom pli milda kaj ventohava ol la pasintsemajna vetero en pluraj aliaj eŭropaj landoj – la temperaturo en sabato estis inter 16 kaj 26 gradoj.

Tio estas sufiĉe agrabla por tiuj kongresanoj, kiuj alveturis el la momente preme varmegaj pli nordaj partoj de la kontinento. Por dimanĉo oni prognozas proksimume la saman veteron. Ekde merkredo tamen atendeblas altiĝo de la temperaturo, kaj por ĵaŭdo oni prognozas 36 gradojn.

La ĉi-jara kongresejo troviĝas en universitato de Lisbono, ĉefe en la jura fakultato kaj la rektorejo. La salono Hodler, kie okazas la komitataj kunsidoj, situas en la rektorejo. Ties pordoj estis baritaj de gardisto, kiu enlasis la komitatanojn nur dek minutojn post kiam la kunsido jam devis komenciĝi.

Al la atendantoj oni diris, ke la salono estas aranĝata. La kunsido fine povis komenciĝi je 14.20, kun dudekminuta malfruo. Krome mankis konektiloj por elektro por tiuj komitatanoj kiuj volis ŝargi sian komputilon dum la kunsido, kio instigis la unuajn kritikajn komentojn.

La salono estas iomete pli malgranda ol kutime por la komitatkunsido, sed tute sufiĉa, ĉar la publiko ne superis 15 kongresanojn. La komitato tamen estis decidopova. Por kvorumo necesas la ĉeesto de minimume duono el la komitatanoj, kaj jam je la unua kontrolo ĉeestis 36 el 66. Tuj poste venis 4-5 pliaj.

La ĉefa decido de la komitato, kiu estus devinta okazi hodiaŭ, nome la elekto de unu plia estrarano, estis prokrastita ĝis la vendredo, ĉar la komitatanoj ricevis la liston de kandidatoj nur duonhoron antaŭ la kunsido. La listo de kandidatoj por estrarano pri kongresoj kaj kulturo nun enhavas almenaŭ kvin nomojn, nome Brunetto Casini, Orlando Raola, Amri Wandel, kiuj kandidatiĝis jam pli frue, kaj aldone Fernando Maia el Brazilo kaj Arina Osipova el Rusio.

Krome Michaela Lipari miris, kial ŝia nomo ne aperas sur la listo. Ŝi diris, ke ŝi sendis la kandidatiĝon ĝustatempe kaj ricevis ankaŭ du subtenojn. En diskuto inter komitatanoj klariĝis, ke estis donitaj du retadresoj por kandidatiĝoj, el kiuj unu tamen ne funkciis, kaj la mesaĝoj senditaj al nefunkcianta adreso ankaŭ ne revenis al la sendinto.

Lipari tamen eventuale povos montri, ke la kandidatiĝo ja estis sendita de ŝi, kaj se la pruvo estos akceptita, ankaŭ ŝia nomo povus aperi inter la kandidatoj. La elekta komisono ne volis rekomendi iun el la kandidatoj, sed subtenas ĉiun el ili kaj lasas la elekton al la komitato, kiu eventuale devos voĉdoni plurfoje, ĉar la elektito devas ricevi subtenon de pli ol duono el la eblaj voĉoj. La elekto okazos komence de la vendreda kunsido.

Trezoro Huang Yinbao aperas en Kongresa Libro jam kiel estrarano de UEA, sed dum la komitata kunsido li sidis inter la ordinaraj komitatanoj, ne inter la estraranoj. Tio kaj la siatempaj problemoj rilate la retan voĉdonadon igis komitatanon Renato Corsetti demandi, ĉu Trezoro estas estrarano aŭ ne. Dum la reta voĉdonado Trezoro en marto ja ricevis pli ol duonon el la registritaj voĉoj, sed post la anonco de la rezulto du komitatanoj konstatis, ke iliaj voĉoj ne estis registritaj.

Al Libera Folio prezidanto Mark Fettes en majo diris, ke ne eblas certe scii, ĉu Trezoro Huang Yinbao estis valide elektita kiel estrarano. Nun Fettes precizigis, ke Trezoro efektive estis elektita al la estraro, sed ke la komitato havas rajton konfirmi aŭ malkonfirmi tiun decidon. La komitato tamen ne protestis kontraŭ la elekto, do supozeble dum la sekva kunsido Trezoro jam rajtos sidi kun la aliaj estraranoj.

Krom la kutimaj du kunsidoj, unu en la komenco kaj unu en la fino de la kongresa semajno, la komitato de UEA ĉi-jare kunsidos ankaŭ lunde posttagmeze. Dum tiu ekstra kunsido laŭplane estos pritraktata la plano pri nova kotiz-sistemo, kiu celas resanigi la financan situacion de la asocio. Pro financaj problemoj oni planas draste altigi la kotizojn kaj jam venontjare ĉesi eldoni la paperan Jarlibron.

Aldone dum la kongresa semajno okazos komitataj forumoj, dum kiuj diversaj temoj estos pli detale diskutataj por prepari la grundon por komitataj decidoj.

En sabato la komitato ankaŭ elektis tri novajn honorajn membrojn kaj du novajn membrojn al la honora patrona komisiono. Iliaj nomoj estas publikigitaj en la solena malfermo en dimanĉo. Krome estis starigita komisiono pri volontuloj.

La jarraporto kaj financa raporto estis akceptitaj kun relative malmulta diskuto. Diskuton vekis interalie la fakto, ke la kapitalo por dumvivaj membroj ne plu sufiĉas por kovri la kotizojn de dumvivaj membroj.

Mark Fettes iom ŝerce nomis kiel unu kialon tion, ke la dumvivaj membroj vivas tro longe. Inter la aliaj kialoj estis menciita la fakto, ke aliĝas tro malmulte da novaj dumvivaj membroj, ekzemple pasintjare nur dek.

Tamen la komitatanoj ne atentis la eble ĉefan kialon de la malkresko de la kapitalo por dumvivaj membroj, nome ke la financa merkato ne plu donas similan renton kiel oni dum pluraj jardekoj kutimis atendi.

Dimanĉe la kongreson oficiale malfermos la solena inaŭguro. Dimanĉe okazos ankaŭ la nacia vespero. La tuta kongresa programo unuafoje estas oportune legebla ankaŭ per poŝtelefonoj en la retejo de UEA.

Jukka Pietiläinen, Kalle Kniivilä

Kalle Kniivilä forlasos Liberan Folion

La multjara redaktoro de Libera Folio, Kalle Kniivilä, pro profesiaj kialoj forlasos sian postenon komence de septembro. Lige kun tio, la teamo de Libera Folio serĉas novajn kunlaborantojn.


Kalle Kniivilä en Sankt-Peterburgo en la strato, pri kiu temas lia plej freŝa libro, “La strato de Tanja”. Foto: Aleksandr Dimnikov.

La finndevena svedia ĵurnalisto Kalle Kniivilä kune kun István Ertl fondis Liberan Folion en aprilo 2003, kaj de tiam redaktas ĝin. Komence de septembro 2018 li tamen ekhavos novan postenon, kiu ne kombineblas kun aliaj engaĝiĝoj. La respondecon pri Libera Folio transprenos nova teamo, en kiu restas la alia fondinto, István Ertl.

Kiel ĝis nun, István Ertl unuavice zorgos pri la lingva kontrolo kaj serĉado de eventualaj temoj. La ĉefredaktoran respondecon akceptis Jukka Pietiläinen, eksa finna ĵurnalisto kaj esploristo pri ĵurnalistiko, kiu nuntempe gvidas finnlandan pensofabrikon Vasemmistofoorumi (“Maldekstra Forumo”). Krome la renovigitan teamon eniris la Berlina ĵurnalisto Grigorij Arosev, laboranta ĉe Deutsche Welle kaj gvidanta ruslingvan literaturan magazinon en Germanio.

Jukka Pietiläinen intervjuis sian antaŭulon pri la fono de la nun okazontaj ŝanĝoj en Libera Folio.

Jukka Pietiläinen: Kiu estas via nova posteno, kaj kial ĝi malhelpas al vi plu labori pri Libera Folio?

Kalle Kniivilä: – Temas pri sufiĉe grava ŝtata posteno, kiun mi trovas tre interesa kaj inspira. Ĉar oficiala anonco ankoraŭ ne estas farita, mi bedaŭrinde ankoraŭ ne povas rakonti, pri kiu posteno temas. Sufiĉu diri, ke ĝi rilatas kaj al mia ĵurnalista metio, kaj al miaj scioj pri Rusio. Pro la karaktero de la laboro ne taŭgas, ke mi en mia libera tempo okupiĝu pri privataj ĵurnalismaj projektoj.

Ĉu la posteno estas konstanta kaj vi lasos Liberan Folion por ĉiam?

– La posteno principe estas dujara, kun eblo al longigo kaze de ambaŭflanka deziro. Mia kondiĉo por akcepti la postenon tamen estis, ke mi havu ĝin nur dum unu jaro. La labordonanto konsentis pri tiu kondiĉo, kio laŭ mi montras ke oni efektive trovas min la plej taŭga persono por la posteno. Do, iam fine de septembro 2019 mi teorie denove povus esti disponebla por Libera Folio, se la nova teamo bezonos min.

Kun kiaj sentoj vi nun forlasas Liberan Folion?

– Mi nun kune kun István Ertl okupiĝadas pri Libera Folio de pli ol 15 jaroj. La kontribuo de István estis kaj restas tre grava, ne nur por certigi la fidinde altan lingvan nivelon de la artikoloj, sed ankaŭ en multaj aliaj manieroj. Grava estis ankaŭ la kontribuo de la multjara teknika respondeculo Jan-Ulrich Hasecke, kaj de multaj aliaj regulaj kunlaborantoj. Tamen la ĉefan respondecon pri la enhavo daŭre havis mi, kaj tial Libera Folio impresis kiel unuhoma projekto, kio ne nepre estas ideala. Mi nun forlasas mian postenon kun sento ioma malpeziĝo kaj volonte transdonas la torĉon al novigita teamo, kiu espereble sukcesos vastigi la temaron kaj allogi novajn kunlaborantojn.

Nun estas bona okazaĵo por trarigardi la laboron de Libera Folio. Kiuj estas laŭ vi la ĉefaj atingoj de Libera Folio?

– Nu, kiel mi ĵus diris, al multaj Libera Folio impresas kiel unuhoma projekto, strikte ligita kun mia persono. Tial ne tro taŭgus, ke ĝuste mi laŭdu ĝiajn atingojn. Tamen mi ja opinias, ke Libera Folio dum la pasintaj 15 jaroj iĝis la plej grava kaj rapida novaĵfonto almenaŭ pri iuj aspektoj de la Esperanto-movado, kaj specife pri la evoluoj en UEA. Tio tamen eble unuavice ŝuldiĝas ne al iel aparte elstara laboro de Libera Folio, sed al tio, ke la revuo de UEA ne plenumas sian taskon kaj konsekvence rifuzas rakonti pri la problemoj en la asocio. Pli nature ja estus, ke la membroj de UEA povu legi en sia propra revuo ekzemple pri la financaj problemoj de la asocio aŭ pri la problemoj en la Centra Oficejo.

Kiel vi vidas la pozicion de Libera Folio inter nuntempaj esperantlingvaj retaj gazetoj?

– Kiam Libera Folio estis fondita en aprilo 2003, ni deklaris kiel nian celon “sobre kaj kritike prilumi aktualajn evoluojn en la Esperanto-movado”. Ĝuste tiuj du vortoj, “sobre” kaj “kritike”, difinas la diferencon inter Libera Folio kaj la plej multaj aliaj ĵurnalismaj projektoj en Esperanto, sendepende de tio, en kiu formo ili aperas. Dum la pasintaj 15 jaroj la evoluo de la reto kompreneble ŝanĝis la pejzaĝon kaj aperis pli da sendependaj voĉoj kun sobra kaj kritika rigardo al diversaj fenomenoj en Esperantujo. Tamen daŭre ŝajnas al mi, ke ĝuste Libera Folio sukcesas logi al si la legantojn, kiuj interesiĝas pri io plia ol la tradiciaj raportoj pri ĉiam novaj sukcesoj de la Movado. Mi tre esperas, ke lige kun la ŝanĝoj nun okazontaj en Libera Folio iuj el tiuj legantoj konsentos iĝi kunlaborantoj, por certigi la pluvivon kaj evoluon de nia bulteno.

La lasta demando: Vi lastatempe produktis ĵurnalisman libron ĉiujare, ĉu via nova posteno portas materialon por eventuala nova libro?

– Dum la venonta jaro mi tutcerte ne havos tempon verki novan libron, sed mi ja certas, ke la nova posteno portos al mi multajn interesajn spertojn kaj sciojn. Tiuj certe poste utilos al mi en plej diversaj manieroj, kiujn mi ankoraŭ ne povas antaŭvidi.

Jukka Pietiläinen

Lige kun la foriro de Kalle Kniivilä Libera Folio serĉas novajn kunlaborantojn. Interesiĝantoj skribu al la redakcio aŭ kontaktu iun el la teamanoj kiuj ĉeestos la Universalan Kongreson en Lisbono.