Category Archives: Haiku IDO ed altra poemi

Haiku esas to quo eventas hike e nun. (Matsuo Basho)

Ni parolez!

Yen un ek multa desegni di ca civitanala e pacema movado olqua nur deziras ke ni (li) parolez pri to quo nun eventas en nia lando. Ica Hispana movado havas dulingua nomo, nome la Kataluniana (Parlem) e la Hispana (Hablemos) e to memorigas da me poemeto da Miguel Hernández, olqua skribesis ye nia terorigiva (ne)Civitanala Milito e ke tradukesis da me kelka yari ante nun.

Texteto da Antonio Machado (4)

-         Hodie ni lernos, siori, la 28esma leciono, qua esas l’unesma ke ni dedikos al sakra parolado. Hodie, ni parolos pri Deo. Ka vi prizas la temo?
La dicipuli asentas e konkordas.
 
-         Staceskez ti qui kredez a Deo.
Omna dicipuli staceskas, ma ne omni same impetuoza.
-         Brave! Tre bone. Til morge!
-         …?
-         Ke vi povas ekirar.
-         E quon ni mustas adportar morge?

-         La 29esma leciono. “Pri la posibla ne-existo di Deo.”


Juan de Mairena da Antonio Machado.

Texteto da Antonio Machado (3)

Nultempe, nulo, nulu. Tre teroriganta vorti; ante omno, la lasta. (Nulu esas nulo personigita.) La homo, tamen, pugnas kontre li e, fine, perdas la pavoro. Sioro Nulu! Sioro José María Nulu!  Lua ecelenco sioro Nulu! Mea konsilo esas ke vi – parolas Mairena a lia dicipuli – pensez a lu e ke vi imaginez lu. Kom poeziala exercado, me ne savas ulo plu bone. Til morge!

Juan de Mairena da Antonio Machado

Reflekto da Pepe Mújica

Tre interesanta, me kredas, reflekto da Pepe Mújica pri la nuna stando di nia socio, ex-prezidanto di Uruguay:

José Mujica 2016 - 3.jpgO tu sucesas vivar felica kun poka kozi, pro ke feliceso esas interne ek tu o tu sucesos nulo. To ne esas povreso-apologio, to esas sobreso-apologio, ma pro ke ni inventis konsumista socio e la ekonomio mustas kreskar, pro ke se ol ne kreskas, ol esus granda tragedio, ni inventis monto di superflua konsumo e ni mustas jetar, e vivar komprante e jetante, to quon ni spensas esas vivo-tempo pro ke kande me kompras ulo o tu, tu ne kompras lo kun (per) pekunio, ma kun la tempo dil vivo quan tu mustis spensar por havar ita pekunio. La sola kozo quan tu ne povas komprar esas la vivo, vivo spensesas ed esas tre trista spensar la vivo por perdar la libereso. 

En aprilo (triesma mikra-texto)

Nia Hispana linguo havas multa proverbi (refranes) e multi de li esas pri la vetero. Yen ke ni havas pri aprilo tre konocata proverbo:

En abril, aguas mil.

E yen ke me skribis ica mikra e preske infantala rimo en Ido, nur por amuzar me, inspirita ye ita proverbo:

En aprilo,
rakontas ca konsilo
sen dubo
prenez via parapluvo.

Pikturo: Placo di Europa sub la pluvo da Gustave Cailebotte (ek Wikipedia)

Itera renkontro kun Jose

Yen ke loko ube eventas ulo importanta en tua vivo sempre restas en la mento ed en la kordio. To eventas a me kande me retrovenas en Valencia. Esas ne-evitebla ke kande me eniras l’urbo Valencia, me pensas balde a ta quar plena Idista dii qui eventis preske un yaro anre nun. Pro to, me anke vizitis a nia olima Hispana reprezentero Jose Garcia, olqua me (ni) konocis en ita Ido Renkontro. Me konocis anke sua spozino, Maruja (anke Idisto) e ni havis dum un horo e kelka minuti agreabla konversado dum drinkar kafeo kun lakto e manjar kelka dolcaji. Esis tre bona askoltar Jose e Maruja parolar pri sua vivo e sua Ido-vivo. Yen altra mikra renkontro di du Hispan Idisti!


Waka da Mitsune (3)

Kande Muneoka ne Ôyori retrovenis de Koshi, lu vidis la nivo qua akumulesis e dicis : « Mea afekto (pro tu) akumulesis quale la nivo » e Mitsune verkis :
Se tua afekto
akumulesas quale la nivo,
me ne fidas a lu,
nam ol desaparos
kande printempo arivos.

Ōshikōchi Mitsune (898 – 922)

Latina frazi (I)

Quod natura non dat, Salmantica non praestat.

To quon naturo ne donas, Salamanca* ne grantas.

* Salamanca esis l’urbo ube konstruktesis l’unesma Universitato en Hispania, anke nunatempe tre konocata e famoza. Irgakaze e quankam multi pensas lo, ne esas la slogano di ta Universitato. 

Latina frazo

Quod natura non dat, Salmantica non praestat.

To quon naturo ne donas, Salamanca* ne grantas.

* Salamanca esis l’urbo ube konstruktesis l’unesma Universitato en Hispania, anke nunatempe tre konocata e famoza. Irgakaze e quankam multi pensas lo, ne esas la slogano di ta Universitato. 

Retro de Hispana

Dum la cayarala Ido Renkontro en Valencia, la partoprenanti recevis ica artiklo da J. Kreis – Scheneeberger, olqua publikigesis ye la numero 171 di Progreso (septembro – decembro 1953). Me kredas ke ol esas tre interesanta ne nur por la partropenanti en la duesma Ido Renkontro eventita en Hispania, ma anke por la Idistaro.


RETRO DE HISPANIA

DA J. KREIS – SCHENEEBERGER

De la 14a agosto til la 6a septembro 1953 mea spoziono e me facis vakancala voyajo a Hispania, lando ube ni habitis til la civila milito en 1936. Duopla skopo igis ni realigar ta projeto voyajala: la deziro rividar anciena amiki, inter la multa Idisti, e la intenco konoceskar plu bone ankore la artala trezori, di qua ica lando es tante richa. Vehanta per automobilo, ni havis la posibleso previdar voyajo-programo maxim interesant ed atraktanta.

            Parkurante Francia, ni profitis la okaziono por vizitar gesiori Vinez en Donzenac. Ni ya savis ke sdo Vinez esis kelke malada e nia intenco esis adportar a lu la saluti dil Idisti, qui tante prizas ica samideano konocata kom editero dil PILO. Quankam febligita pro la maladeso, HENRY VINEZ tre joyis pri nia vizito e ni pasis ecelanta horo parolanta en e pri Ido. Lua fakultato mentala es ta di eterne yuna homo e ni memoras kun plezuro nia konversado en Donzenac. Sdo. Vinez certe pardonos a ni, pro ke ni ne vizitis la groti e natur-belaji di lua regiono, ma ni promisas ke ni plu tarde en altra okaziono voyajos itere adibe, nam fakte Donzenac trovesas en un dil maxim bela regioni di Francia. Til rivido a nia afabla amiki gesiori Vinez!

            Ni mustis hastar. Balde ni arivis ye la Hispana frontiero e nia voyajal aventuro en ta lando komencis. Me ne volas tedar la lekteri per la deskripto dil natur-belaji ed artala trezori en Hispania. To ja facesis en omna lingui da plu kompetanta skripteri. Ma nia renkontro kun la Hispana Idisti, quankam nur acesora skopo di nia voyajo, forsan interesos vu.

Ayuntamiento de Avilés            Pos vizito dil konocata urbi e plaji dil Nord-Hispania ni arivis en Avilés proxim Oviedo. Stranja impreso rividanta ica urbeto quan ni livis en 1936 ye cirkonstanci dramatala! Del forta Ido-grupo quan nia regretata amiko PRENDEZ ÁLVAREZ direktis ibe, restas un sola Idisto. La altri forportesis dal vento, quale la familio di nia desfortunoza amiko. Ni vidis ankore la domo ube lu habitis ed ube ni lojis tatempe. Ma la tota urbeto, quale se ol dezirus efacar de la memoro la tante trist eventi dil civila milito, nun rapide transformesas en moderna urbo industrioza.

            Ni havis la privilejo rividar. Sdo. EDUARDO DÍAZ PÉREZ e konocesar lua familio. Hispana gastigemeso ed aflabeso igis ni pasar du dii ne-obliviebla en Avilés.

Puerta de Alcalá
            Ye la sequanta dio nia nefatigebla Morris duktis ni tra la asturiana monti a León, Valladolid e fine a Madrid, ube ni habitis ante 17 yari. Ni restis 6 dii en ta urbo ed itere darfis experiencar la hispana “hospitalidad” tradicionala e kordiala. Ni anke renkontris sdo. ALBERTO GALANT, qua aranjis che lua familio Ido-renkontro, e ni rinovigis anciena memoraji. Sdo. Galant duras esar fervoroza mondolinguano e pruvis lua linguala habileso per diskurseto en Ido. Anke lu sufris multe pro diversa fato-stroki, ma lua spirito restis yuna e vivaca.

Mosque Cordoba.jpg            Pos vizitir Toledo, Segovia, La Granja ed altra vidindaji artal e historiala, ni duris nia voyajo til Córdoba en Andaluzia. Ibe altra samideano sro. MOLINA SERRANO vartis ni e tre afable duktis ni tra ica tante tipikala urbo, kun lua “Mezquita” mond-famoza e la belega “Patios andaluces”. Danke lua aflabeso ni vidis anke la maxim recenta arkeologiala deskovri proxim Córdoba (anciena araba palaco en Medina Azahara) e ni sempre moros nia agreabla sejorno en ta urbo (malgre la varmeso).

            De ibe ni vehis a Sevilla e Cádiz e ni esis kontenta fugar la varmeso e rividar la oceano. Pos du repozo-dii ni arivis en la loko maxim meridionala di Hispania: Tarifa. De Algerciar ni deskovris la famoza roko di Gibraltar, ma la vetero kelke nebuloza impedis ni vidar la proxima kontinento afrikana. Balde ni esis en Málaga ed arivis ankore samadie en Granada. Vespere ni vizitis la quartero dil cigani qui dansis originala “zambra”. Dun la sequanta dio ni havis altra ne-obliviebla plezuro vizitanta la “Alhambra” qua es certe la maxim grandioza artala memorajo dil araba epoko en Hispania. En la gardeni dil “Generalife” ni juis la quieteso ed admiris nombroza fonteni murmuranta. “Quien no ha visto Granada, no ha visto nada” dicesas en la Hispana linguo. (Qua ne vidis Granada, vidis nulo.)

            Pos ica kulmino-punto di nia voyajo ni vehis a Murcia e lore ad Alicante ube ni povis salutar la blua aquo dil Mediterraneo. Ni drinkis la tipikala “horchata” kun sdo. LLORCA GOMIS e marbalnis en la plajo de San Juan. Kelka hori plu tarde ni esis en Valencia e renkontris ibe gesiori MARTÍNEZ. Nia simpatioza Idisto parolis unesmafoye nia linguo e ni astonesis pro lua ecelanta savo dil Ido. Gratuli e danko! Ankore samadie ni arivis en Castellón ube habitas sioro ESCUDER. Ica Idisto ja tre evoza laboras ankore omnadie en kontoro, pruvanta itere ke la praktiko di Ido mantenas la spirito yuna! Tre humuroze lu rakontis a ni anciena Ido-memoraji e mem montris a ni postkarti de ta felica tempo ante 45 yari.

            Ye la sequanta dio ni arivis en Barcelona, la lasta staciono di nia Ido-voyajo. Itere ni experiencis hispana gastigemeso. Che gesiori de Nadal ni renkontris grupo del Barcelonan Idisti, inter li nia nefatigebla Ido-amiko FERRERES, e ni pasis agreabla hori parolante pri ed en Ido. Siorino de Nadal transdonis a mea spozino belega flor-buketo kun tri silka rubandi qui reprezentis la flagi hispana, suisa e nia Ido-stelo. Kelke emocigita pro tante delikat atenco, ni dankis en la nomo dil samideani suisa e di ULI, e ni deziris a la nova hispana Ido-Societo multa suceso. Lua prezidanto, sro. LUIS DE NADAL respondis a nia bondeziri e pregis me certigar nia Ido-amiki pri la deziro dil hispana Idisti rivivigar la movado en lia lando. La Barcelonan Idisti esus pronta aranjar akne internaciona Ido-konfero en lia urbo.

            Pos ica apoteozo Idala, ni vizitis ye la sequanta dio ankore la filii di sro. PEDRO MARCILLA, mortinta lastayare e tante regretata da omni qui konocis lu. Kun sro. Ferreres ni aranjjis ibe la afero koncerne la stoko dil hispana Ido-vortari. Ni dankas al filii Roberto ed Pedro Marcilla pro lia pronteso gardar anke future ica libri.

            Tale nia vakanci finis. Tra Perpingnan, Nimes, Avignon, Lyon, ni hemvenis a Genève kun la certeso ke nia voyajo esis suceso e ke ni kontritutis rivivigar la internaciona amikeso inter Idisti. Ni darfas dicar ke inter la hispana Idisti ni renkontris pluri, di qua la materiala situeso es ne-bona. Ma ante renuncar al lektado di Progreso ed al membreso che ULI, li preferas privacar su pri necesajo. Lia exemplo donez a ni omna la volo e konvinko laborar itere plu ferme ed entuziasmoze

MEA GAMBO DOLORAS (Persiana rakonto)

Ula iliterata homo iris aden la domo di amiko qua savis lektar ed skribar e dicis ad il:

- Voluntez skribar letro a me.

L’ amiko respondis:

- Mea gambo doloras!

La iliterato dicis surprizata:

- Me volas sendar tu aden nula loko. Me ne komprenas tua exkuzo.

E l’altra homo respondis:

- Yes, ma singlafoye kande me skribas letro por ulu, pose il pregas a me irar lektar la letro, nam la persono qua recevas la letro ne komprenas mea literi.