Author Archives: admin

Le speculo del tempore

Le speculo del tempore
es un fenestra
a cosas que eveniva
e a cosas que venira

Io mira le speculo
e trans le fenestra
al strata foras del domo
ubi sonios oblidate
passa con melancholia 

Le celo sempre movente
contrahe nubes diluite
ma tosto los dissolve
non potente crear
formas distinguibile

In un fenestra in le casa vicin
io vide me mesme,
vinti annos plus juvene
Io es ancora le mesme persona
ma anque alique plus
Le cognoscentia ha crescite,
certe sentimentos ha disparite
e altere se ha approfundate

Le futuro reflecte le passato
e le passato es spectate del futuro
Le speculo es le nunc
ubi le radios temporal son refractate
e omne le colores del prisma
colora le historia
Ma le futuro ultraviolette
evita le curiositate del oculos

Pesante nubes lento arriva
Un gutta de pluvia, duo, dece,
cento, mille, milliones
Cata gutta es un die
Io sta ante le speculo
e audi longemente le streper del pluvia
e mi capillos deveni gris

De novo le nubes se dissolve
Le sol lento appare
Illuminate le speculo deveni
Un mar de luce me surprende
Le speculo dispare
l’eternitate se aperi

Le facie del sol me monstra figuras:
mi mille incarnationes,
tote mi spiritos affin
cata maestro de sagessa
Ultra le tempore
io intervide le supreme joia

La presidente de Sudan declara un crise nasional

En Sudan, presidente Omar al-Bashir ia declara un state de crise nasional per un anio, desempleante la governa federal e tota governores de statos. El ia fa la anunsia en un parla televisada.

Plu temprana, la departe de securia ia dise ce Bashir va resinia. El ia es la foca de protestas antigovernal en semanas resente.

En la site Omdurman, persones ia protesta en la stradas pos la anunsia, ma ia reseta gas lacrimojen de la polisia.

En sua parla, Bashir ia demanda ce la parlamento pospone cambias constitual cual ta permete el a preside per un plu periodo. El ia dise ance ce la protestas es un atenta de destabli la pais.

A alga oras plu tarda, el ia publici du comandas presidental per asinia membros de la armada e la departe de securia per governa la des-oto provinses de Sudan.

El ia anunsia ance ce sinco membros de la consilio, incluinte la ministros de esternas, defende e justia, va reteni sua postos.

La protestas ia comensa sur reduis de aida finansial per pan e carburante en desembre, ma los ia deveni usada per espresa coleria contra la rena tra 30 anios de Bashir.

On reporta ce plu ca mil persones ia es detenida pos la comensa de la protestas. Campaniores per diretos dise ce plu ca cuatrodes persones ia es matada en scaramuxas contra la fortes de securia.

La organizores de la protestas ia promete continua asta cuando Bashir resinia sua posto.

Bashir ave 75 anios e ia deveni presidente en un colpa de stato en 1989.

Eglesas engles no nesesa plu fa servis de soldi

La Sinodo Jeneral, la organiza governante de la Eglesa de England, ia vota per cambia un lege cual esiste de 1603.

La lege ia esije ce pretes fa un servi de soldi en cada eglesa en sua cura. La Episcopo de Willesden, ci ia proposa la cambia, ia descrive lo como “nonmoderna”.

Desenios de congregas diminuinte ia lasa un situa en cual alga pretes en England labora en asta dudes eglesas campanial.

A ante, un prete en la campania ia debe solisita la permete de un episcopo per no fa un servi de soldi en cada eglesa.

Entretempo, la Sinodo ia introdui ses prinsipes per boni la trata de persones de jeneros o sesalias diversa, disente ce la Eglesa ia es “descovreda como mancante en sua bonveni e trata de persones LGBTI+”.

La “prinsipes pastoral” urje eglesas a vide “la difere como un donada, no un problem” e a construi “fida” e “jenerosia”.

La prinsipes coraji persones a reconose sua prejudi, fa ce eglesas deveni locas bonveninte, fa discutes teolojial con respeta, “esclui” la teme, estende cortesia e jentilia a tota persones, e refusa esplota potia supra otras.

Un distrito istorial de Dhaka desapare en flamas

Un focon rapida ia mata a la min 78 persones en un distrito vea de Dhaka, la capital de Bangladex.

En la note de ier, un construida abital ia ensende, conteninte un beneria de cimicales flamable a la nivel de tera. La flamas ia sperde a construidas visina en tempo corta.

La distrito Chawkbazar ave sentos de anios, stradas multe streta, e abiterias a distantias pico de lunlotra. Pompores ia es impedida par la ruetas streta e la manca de fontes de acua.

La arde ia es aumentada par silindres de gas en camionetas en la rejion.

Vitimes ia inclui persones estra la construidas, alga clientes de un restorante, e membros de la grupo acompaniante un sposa futur.

Multe persones ia es trapida en la construidas. Un om, de ci sua boteca ia es destruida par la flamas, ia survive car el ia parti per vade a un farmasia.

Esta no es la ves prima de un focon ruinante en Dhaka. En junio 2010, un arde en la distrito Nimtali ia mata 124 persones, gravida par la presentia de un beneria nonlegal de cimicales.

A pos, un comite ia sujesta la sutrae de tota cimicalerias de zonas abital, e criticores ia cexa ce esta idea no ia deveni realida.

An tal, a sola un semana ante aora, la autoriosas ia anunsia un campania per identifia comersias nonlegal de cimicales en la parte vea de Dhaka. Campanias simil en la pasada no ia susede multe.

Bangladex ave ance un problem persistente de desobedi regulas de securia. En 2013, plu ca mil sento persones ia mori e miles plu ia es ferida cuando un construida grande, conteninte fabricerias de vestes, ia colasa en Dhaka.

Salvores xerca sciores pos un avalanxa suiz

A la min cuatro persones ia es ferida, un a grado grave, en un avalanxa en un vacanseria popular de sci en la Alpes de Suiz.

La avalanxa ia es reportada en Crans-Montana ier, a sirca 14:20 de ora local. 240 salvores ia continua xerca en la loca tra la note.

On ia dise inisial ce asta 12 persones ia es envolveda, ma la polisia dise ce on no pote iniora la posible ce otra persones es ancora afetada.

La avalanxa ia engoli 400 metres de inclinas marcada per sciores.

Canes de xerca e elicotores de salva es usada per xerca vitimes. La esplora inisial con canes ia es nonsusedosa. La neva es compatida e ave du metres de profondia en alga locas.

On ia comensa un investiga sur la causa de la avalanxa. Lo no es clar esce lo ia es causada par la ativia de sciores o par la state de clima.

La temperatur en la rejion ia deveni min fria en dias resente, tal ce alga neva ia fonde. Ma a martedi, la grado de risca de avalanxa ia es indicada como mera du entre sinco.

Vitis protesta sur un intercambia de tera con Barat

Abitores de Suva, la capital de Viti, protesta sur la deside par la governa de permete la construi de un Comision Alta Barati nova en la jardines botanical cual es multe amada en la site.

Esta es un acorda mutua con la governa de Barat, cual en 2014 ia dona un peso eselente de tera en Delhi Nova a la Comision Alta Viti.

Acel ia es alora forte criticada en Barat. Oposores ia cexa ce la valua alta de la tera no refleta la state diplomata modesta de Viti en Barat, an si cuasi 40% de vitis ave asendentes barati.

Plu, on ia dise ce la construi a bon custa en Suva no va es un intercambia ecuilibrada per la imobila custosa en Chanakyapuri, la enclave diplomata de Delhi Nova. Criticores ia razona ce Barat va perde par la acorda.

Aora, pos cuasi sinco anios, vitis protesta. Parlamentores e otra figures publica coraji la popla a suscrive un solisita cual averti sur la danas ambiental posible a la Jardines Thurston.

Un editorial en la jornal Fiji Times ia sujesta ce la acorda va gida a plu construidas en la jardines. “Cada intrui peti a esta spasio fisical, un ambiente cultural verde, debe es resisteda, car asinias futur de spasio nova par cualce governa va es tan rara como dentes de gal.”

La jornal divina ce Barat atenta mostra sua autoria rejional en Viti, frontida par la prosimia e prestijia de la Ambasada Xines.

Arabia Saudi furni aida finansial a Pacistan

Arabia Saudi ia promete acordas de investi, con valua de $20 mil milion, con Pacistan, cual desira reforti sua economia frajil.

Los formi un parte de un turi publica de Asia par Mohammed bin Salman, la prinse erital de la rena.

Pacistan nesesa solve rapida un crise de salda de paias, e espera la aida de sua suportores internasional. La acordas inclui un refineria de petrolio con custa de $8 mil milion en Gwadar, un site de porto major.

La du lados ia suscrive ance alga otra acordas tempora e notas de comprende en la campos de enerjia, petrocimicales e mina.

Sola $8 mil milion de reservas stranjer resta en la banco sentral de Pacistan.

La ministro xef, Imran Khan, ia xerca aida de paises amin per redui la grandia probable de la rescate finansial cual sua pais va nesesa de la Funda Monal Internasional, su restrinjes multe sever. Lo xerca un rescate finansial a la ves des-tre pos la parte tarda de la desenio de 1980, e Arabia Saudi ia presta ja $6 mil milion.

Pacistan es la stasion prima en la turi de Asia. La prinse erital, conoseda como MBS, va es en Barat a martedi, e va visita Xina a jovedi e venerdi.

La prinse desira remoldi sua imaje internasional pos la caso de Jamal Khashoggi, un jornaliste ci ia es omisideda en la consuleria saudi en Istanbul en otobre.

En cuando Pacistan pote benefica de la jenerosia de Arabia Saudi, la pais en Asia sude importa ance a la rena. La du paises ave un relata militar longa, e la visita par MBS aveni a un tempo cuando la jeopolitica en la rejion cambia, incluinte entre consernas sur la influe de Iran.

Un tren nova barati fali en sua viaja prima

La tren la plu rapida en Barat ia rompe en sua viaja prima, a la dia pos sua inaugura par Narendra Modi, ministro xef de la pais.

Tren 18, ance conoseda como la Vande Bharat, ia es en reveni a la capital Delhi de la site Varanasi pos sua turi prima, cuando la frenos de un vagon ia deveni fisada.

Un portavose per la ministro de ferovias ia dise ce cisa la tren ia colpa un bove sur la linia.

Corta pos la fali de la frenos, la locomotivores ia nota fuma en la cuatro vagones final, e la eletrica ia rompe en tota compartes.

La pasajores, xef ofisiores de ferovia e jornalistes, ia debe usa un otra tren per reveni a Delhi.

An con la sujesta par la ministreria ce la tren ia colpa un bove, la fronte de la tren pos la aveni ia mostra no indica de dana.

On previde ce la tren nova va comensa sua servi comersial oji. Lo va redui la tempo de viaja entre Delhi e Varanasi par ses oras. En sua probas, la tren ia ateni un rapidia de 180km per ora.

Trump usa potias de crise per inisia sua muron

En la SUA, presidente Donald Trump ia confirma ce el va usa sua potias de crise per construi un muron longo la frontera con Mexico, declarante ce “murones susede”.

Construi la muron ia es un promete xef de la campania elejal de Trump, ma democratas ia descrive la reali como un malusa estrema de potia.

Trump ia suscrive aora la scema, como ance un projeta legal intendeda per preveni un repete de la sesa resente de funsionas governal.

El ia fa la anunsia pos cuando la Congresa ia refusa paia per la muron projetada. Sin pausa, democratas major ia dise ce los va defia la stratejia en la cortes.

Parlante en la jardin de la Casa Blanca, Trump ia dise ce sua declara de crise permete ce el asede cuasi oto mil milion dolares per sua muron.

On previde ce la mone va es diverjeda de projetas de construi militar e de laboras per combate la comersia de drogas.

La cuantia es ancora multe min ca la 23 mil milion dolares cual on estima per la custa de la muron longo plu ca 3000 cilometres de frontera.

“Nos va fronti la crise de securia nasional a nosa frontera sude,” Trump ia dise. “Nos ave un invade par drogas, invade par ganges, invade par persones, e lo es nonasedable. Cadun sabe ce murones susede.”

Ma el ia aseta ce el va es litigada per la deside, predisente ce la caso va vade probable a la Corte Suprema.

Ja pos sola alga oras, la defia legal prima contra la declara ia es inisiada. Un organiza de promove libraliste ia litiga per un conserveria de natur e tre imobilores, a ci on ia dise ce la muron va es cisa construida sur sua tera.

Un parlamentor fura un sanduitx en Slovenia

Un membro de la parlamento slovenian ia resinia pos fura un sanduitx de un boteca en Ljubljana, disente ce la empleadas ala ia iniora el.

Darij Krajčič ia informa jornalistes local ce el ia deveni iritada cuando el ia es “tratada como aira”, e ce el ia deside alora sorti per proba la securia de la supramercato.

La fura no ia es detetada, e la parlamentor, ci parteni a la partito governante, ia insiste ce el ia revade plu tarda per paia. El ia demanda per pardona, disente ce el regrete sua “esperimenta sosial”.

Sua confesa inisial ia deveni publica cuando el ia comparti la raconta con otra parlamentores en un consenta de comite a mercurdi.

“Me ia spende serta tre minutos en sta a la table de vende,” la profesor pasada de 54 anios ia esplica, ajuntante ce tre empleadas de la supramercato ia fali persepi el car los ia es ocupada en conversa entre se.

El ia dise ce cuando el ia parti per proba esce los atenta el, “nun ia segue me, nun ia cria,” sujestante ce cuando empleadas depende tro de sistemes de monitori video, los pote fali vide lo cual aveni.

La otra parlamentores ia rie inisial a la raconta, ma ier un xef de la partito de Krajčič ia condena sua atas como nonasedable.

Krajčič ia es elejeda a parlamento en setembre, cuando la partito sentral sinistriste de Marjan Šarec, la ministro xef, ia deveni la membro major en la alia governante.

Airbus sesa produi sua aviones suprajigante

Airbus, un compania european cual fabrica aviones, ia dise ce lo va sesa construi la A380, sua model “suprajigante” cual es la avion la plu grande per pasajores en la mundo.

En un declara formal oji, Airbus esplica ce lo va fa sua furnis final de la A380 en 2021.

La deside ia aveni pos cuando la airocompania Emirates (Amirias), la cliente la plu grande de la avion, ia redui sua comanda de 162 aviones a sola 123.

La avion custosa ia compete difisil contra modeles plu peti e plu eficas.

En sua declara, Airbus ia dise ce on pote vide la efeto futur de la deside en sua resultas per 2018, cual ia mostra un profita neta de 3 mil milion euros, aumentada par cuasi 30% de la anio presedente.

Airbus va furni entre 880 e 890 aviones comersial nova en esta anio.

Un canabor trova un tigre en un casa abandonada

Un person ci ia entra a un casa abandonada en Texas, per fumi canaba, ia trova ala un tigre descurada.

Polisiores en Houston ia dise ce cuando la person ia telefoni a lundi per reporta lo cual el ia vide, los ia suposa ce la person alusina.

Ma cuando los ia ariva a la loca, on ia ave vera un tigre grande, securida en un caje peti en la garaje. Alga pacos de carne ia sta en la prosima, ma no otra cosa ia indica ce cualcun abita la casa.

Aora, polisiores va investiga como la tigre ia veni ala.

Los ia dise ce la “sitadan consernada” ci ia descovre la tigre no abita en la casa, e ia atenta entra mera afin el pote usa canaba. Los ia demanda esce el esperia la efetos de drogas o esce el ia vide vera un tigre.

La polisia ia descrive la caje como “inferior”, ajuntante ce lo ia es securida con un turnavise e un banda de nilon.

An si la tigre ia es relativa calma per un bestia en sua situa, on ia debe aplica un calminte a lo afin ofisiores de salva ia pote move lo de la casa sin peril.

La tigre es aora en via a un conserveria de animales en Texas, de cual on no ia revela publica sua loca esata.

Tigres es nativa a Asia sude e sude-este, e a la este estrema de Rusia. Los es perilida. La Funda Mundal de Natur (WWF) estima ce min ca cuatro mil resta savaje.

Un reporta asentua la multe crises de la ambiente

Politicistes e governores ia fali comprende la gravia de la crise ambiental cual fronti la Tera, diseda par un reporta nova.

La Instituida per Rexerca Publica sur Politicas, un organiza sinistriste en London, dise ce la efetos de umanas ia ateni un grado perilosa e ce lo menasa destabli la sosia e la economia global.

Siensistes averti sur un combia de fatores cisa matante. Estas inclui cambias a la clima, la perde de multe spesies, la erode de suprasolo, e la asidi de la mares.

La reporta dise ce esta fatores “avansa un prosede complicosa e dinamical de destabli ambiental cual ia ateni un nivel grave. Esta destabli aveni a rapidias sin presedente en la istoria umana e, en alga casos, an en miles de miliones de anios.”

Lo averti ce, per evita un resulta desastrosa, la fenestra de posiblia va es cluida pos tempo corta.

La autores recomenda tre cambias de la comprende political: sur la vastia e rapidia de la crise ambiental; la implicas per sosias; e la nesesa seguente per cambias mutante.

Los dise ce, pos 2005, la cuantia de inondas tra la mundo ia crese des-sincuple, avenis de temperatur estrema ia dudesupli, e focones savaje ia deveni setuple plu comun.

A la min la cambia de clima apare aora en discutes de politica, los dise, ma otra efetos multe importante es apena discuteda.

Posedanto de esperanto.com: Ĉiu movado suferas pro egooj kaj manko de kunlaboremo

Posedanto de la domajnoj esperanto.com, esperanto.info kaj esperanto.tw, en Germanio loĝanta usonano Steve Cobb rakontis en intervjuo al kunredaktoro de Libera Folio, Grigorij Arosev, kiel li sukcesis akiri la domajnojn, pri sia sperto rilate pluvendon, administradon kaj distribuadon de la funkcioj de la retejoj. “Ni esperantistoj ne sukcesas allogi neesperantistojn pro nia alia, nepraktika pensmaniero”, – diras Cobb.


Steve Cobb (foto el lia arkivo)

Libera Folio: Kara Steve, kiu vi estas en la Esperanto-movado? Kiel vi priskribas vin mem?

Steve Cobb: – Mi estas kaliforniano, sed post la universitato mi loĝis kaj laboris ĉefe en la eksa Sovetunio kaj en Germanio, kie mi estas nun. Mi esperantistiĝis en 1987 dum mi laboris somere en Finlando. En librovendejo en Helsinki mi rimarkis serion da bluaj lernolibroj Teach Yourself, kaj inter la lingvoj estis la svahila kaj Esperanto. Mi pensis, “Swahili – cool! [mojose!]” kaj “Esperanto – what’s that? [kio estas?]” Mi tralegis la libron, enamiĝis en la lingvon kaj tuj fariĝis iĉisto. Dum kvin jaroj mi kredis, ke Esperanto estas nur interesa lingva ludilo. Nur poste mi eksciis pri Esperantio, pri la aranĝoj kaj kulturo, kaj pri planlingvoj ĝenerale.

Mi antaŭenpuŝas Esperanton ĉar ĝi estas eleganta (malgraŭ la difektoj), ne pro iu ajn alia ideologio. Daŭre iritas min, ke mi trovis Esperanton tre hazarde, kaj ke la plejmulto de la homoj neniam aŭdos pri ĝi. Mi miras, ke Esperanto ne pli videblas, kaj ne videblas pli alloge. En la Esperantomovado mi antaŭe faris varbilojn, plej sukcese la unuajn normalajn ŝnurojn por nomŝildoj en aranĝoj. Mi mendis la Esperantan eldonon de la ĉarma libro La Aventuroj de Jonathan Gullible, belege tradukita de Evgenija Amis (antaŭa redaktisto de Kontakto) kaj eldonita de Impeto. Mi posedas la domajnojn esperanto.com, esperanto.info, esperanto.tw, kaj, ĝis antaŭ unu jaro, esperanto.co. Mi longe miris pro la potencialo de la interreto interligi kaj povigi esperantistojn; ŝajne ĝi savis la movadon.

En mia alia vivo mi agas pri homaj rajtoj, nuntempe pri la reformo de balotsistemoj, ĉefe en Usono.

Kio estas la historio pri la aĉetoj de la supremenciitaj “esperanto”-domajnoj? Kiel vi sukcesis aĉeti ilin? Kiel vi volis/volas ilin utiligi?

– Mi aĉetis esperanto.com antaŭ pli ol dek jaroj en septembro 2008, post longaj negocoj kun la tiama posedanto. Li ne estis esperantisto, li ne tre fidis kaj ne tre estimis esperantistojn post jaroj da neseriozaj klopodoj persvadi lin fordoni sian domajnon. Esperanto.info mi akiris antaŭe, mi ne memoras precize. Longe ĝenis min, ke en la ĉefaj domajnoj kun la vortoj “esperanto” mankis bona Esperanta enhavo, kaj en la domajnoj de la ĉefaj Esperantaj retejoj mankis la vorto “esperanto”. Hontinda afero.

Mi havis la ĝeneralan ideon, ke Esperanto.info estu por informo pri la lingvo, esperanto.com estu por komerco, esperanto.net estu socia reto, kaj esperanto.org estu por organizoj. La posedantoj de la aliaj domajnoj ne akordis kun mi, do mi kunlaboris kun [la nuna redaktoro de la UEA-revuo “Esperanto”] Dima Ŝevĉenko por fari la retejojn de esperanto.com kaj esperanto.info. Fakte, mi ne kunlaboris: ĉe esperanto.com Dima faris ĉion, kune kun sia edzino Anna Striganova, kaj ĉe esperanto.info Judith Meyer ankaŭ partoprenis. Mi simple provizis ilin per la domajnoj. Fakte, tio estas mia filozofio por la ĉefaj Esperantaj domajnoj: ili tro gravas por esti okupitaj de nur unu homo aŭ mallarĝa grupo. En mia rolo kiel gardisto, mi provizas per subdomajnoj diversajn grupojn kaj projektojn, se ili havas bonan, kongruan celon. Ekzemple, ĉe learn.esperanto.com Georg Jähnig faris Esperanto-kurson laŭ la Zagreba metodo.

Tamen viaj ideoj ne plene realiĝis (aŭ tute ne). Kial? Ĉu vi sentas ankaŭ vian respondecon pri tio?

– Mi havis multe da ideoj – ili ne povis ĉiuj realiĝi plene. Sed la ĉefaj jes, almenaŭ por kelkaj jaroj. Surbaze de la populara enhav-mastruma sistemo (EMS) Drupal 6, tradukita en Esperanton, Dima Ŝevĉenko kreis ĉe esperanto.com la la socian reton “Nia Komunumo” – nur kun la helpo de Anna Striganova kaj eble 3 000 eŭroj de mi. La servilo kostis eble 1000 eŭrojn jare – malmulte por organizo, sed multege el la poŝo de paro da junaj rusoj.

La retejo funkciis pli ol 8 jarojn – de 2010 ĝis 2018, kaj ĉe la fino havis ĉ. 5000 uzantojn. Ĝi estis sufiĉe aktiva: ĉiutage aŭ preskaŭ aperis novaj blogaĵoj. Laŭ kutimaj normoj, esperanto.com sukcesis, sed povas diri nur Ŝevĉenko, ĉar li enmetis la fortostreĉon. Sed ke ĝi fine ne estis plu tenebla, tio estas malsukceso. Kion faras aliaj kun siaj rimedoj, tio estas ilia afero, sed jes, mi respondecas pri la miaj.

Ĉiuj havas siajn celojn, kaj kialojn. Kiel mi diris, mi antaŭenpuŝas Esperanton ĉar ĝi belas, sed mi devas agnoski duan kialon: instigas min, ke Esperanto ofte estas mokata. Mi ne menciu Esperanton en la laborejo. Kiam mi diras, ke mi parolas Esperanton, oni malofte reagas pozitive. Ni ĉiuj konas la tipajn reagojn, kaj ni ĉiuj havas niajn kutimajn respondojn. Pli facilus trakti tian mokadon se ni povus ne argumenti, sed montri. Mia plej efika respondo estas ludi Esperantan muzikon, sed tio ne ĉiam eblas. Bonus havi pli da altkvalitaj libroj por montri, sed pro la prezoj de libroservoj mi miras ke iu aĉetas ion ajn. Mi malfacile kredas, ke la prezoj maksimumigas profiton, sed ili certe ne maksimumigas distribuadon.

Do, pro tiuj du kialoj mi havis triopon da celoj:
– antaŭenpuŝi Esperanton, pri kiu malmultaj eĉ aŭdis,
– plialtigi la publikan aspekton de Esperanto, ke ĝi estu estiminda,
– fari komunajn rimedojn por faciligi la kreadon de bonaj retejoj.


Aspekto de la ĉefpaĝo de uea.org (stato je la 11.02.2019)

Por atingi la celojn mi havis unu solvon: modernan retejon kun la vorto “esperanto” en la domajno, kies teknologio kaj teamo povus subteni aliajn retejojn. La unua paŝo estis la domajno. Fakte, mi negocis por esperanto.com, atendante ke ĝin aĉetos UEA. La posedanto finfine konsentis pri prezo de 7000 usonaj dolaroj plus tri postuloj (ekzemple retpoŝtadreso), tio estas nekredeble favoraj kondiĉoj. Sed UEA ne interesiĝis. Ili diris, ke la prezo tro altas (malgraŭ mia oferto de 2000 dolaroj), ke ili jam havas domajnon, kaj ke ili ne povas garantii plenumi la postulojn. Mi miregis. Ni esperantistoj ne sukcesas allogi neesperantistojn pro nia alia, nepraktika pensmaniero.

Bone, mi mem aĉetis la domajnon, kontraŭ 11 000 dolaroj. La dua paŝo estis la teknologio. Moderna retejo ofte baziĝas sur EMS. Ĝangalo.com, ekzemple, estis konstruita sur la EMS XOOPS. [La posedinto de Ĝangalo] Flavio Rebelo ŝanĝis ĝin multe, kaj nomis la rezulton “E-XOOPS”. Kiam vi faras aŭ ŝanĝas softvaron, vi akceptas la respondecon subteni ĝin. E-XOOPS finfine mortis, kaj Ĝangalo malaperis. Io simila okazis kun la originala Amikumu (la antaŭa socia reto, ne la nuna aplikaĵo). Kelkaj aliaj memfaritaj retejoj, financitaj de ESF, rimarkinde lernu.net, vivas jam longe, sed kun enormaj buĝetoj. Mi volis eviti tiajn kompatindajn sortojn kaj altajn kostojn per elektado kaj tradukado de populara EMS. Estus bone, se la teknika Esperanto-komunumo konsentus pri normo, sed tio ne okazis. Estis tro da opinioj (ĉiu programisto preferas siajn konatajn ilojn), kaj tro da konfliktaj egooj kaj celoj. E@I estus la ĝusta organizo por kunordigi la normojn, sed ili junis, kaj fantaziis produkti la memfaritan EMS de Lernu. Do mi elektis la popularan kaj respektatan EMS Drupal. Por traduki ĝin mi dungis Chuck Smith, kiu faris tion bonege.

La tria paŝo estis konstruado de la retejo. Eĉ surbaze de EMS la laboro estis enorma, kaj Dima Ŝevĉenko ne estas programisto. Vere mirinde, ke li kaj Anna Striganova tion faris duope. La lasta paŝo estis allogi teamon por subteni kaj kreskigi la retejon, kaj ĉi tie, kompreneble, aperis problemoj. Nek Ŝevĉenko nek precipe mi bone kontaktumas aŭ konstruas teamojn. Ni ne sukcesis allogi pli da kunlaborantoj por konstrui pli ĉe la retejo, nek monigi la retejon kaj dungi helpon. Estas nereale atendi, ke granda softvara programo funkcios eterne surbaze de individua heroado. Drupal 7 aperis, kaj Drupal 8 – Drupal 6 ne plu estis subtenata. Ĝisdatigi la retejon postulus enorman forton, kaj Dima Ŝevĉenko jam havas aliajn interesojn kaj respondecojn.

Okazis la atendita fino: Drupalgeddon, serioza truo en la sekureco de Drupal. Ni devis aŭ ĝisdatigi ĝin aŭ malŝalti la retejon, kaj ni elektis la duan. Tiaj truoj ekzistas en ĉiu softvaro, kaj finfine hakistoj malkovras kaj ekspluatas ilin. Drupal fakte estas bone preta, kun sia sekureca teamo, sed ankaŭ la subtenistoj de retejoj devas esti pretaj; al ni ne sufiĉis la rimedoj.

Esperanto.com montris, ke granda socia reto povas esti farita malmultekoste kun malmulte da hompovo. Krome ĝi montris, ke retejo bezonas teamon, ĉu volontulan ĉu pagatan. Ni fakte havis malgrandan grupon da drupalistoj, ekzemple Joan Català , kiu faris surbaze de Drupal la retejojn Pasporta Servo (jam antaŭa versio) kaj Klaku, sed iliaj retejoj havis similajn sortojn. Esperanto.de ankoraŭ uzas Drupal. Mi ne plu sekvas tiujn aferojn, sed laŭ mia scio la Esperanta komunumo neniam interkonsentis pri komunaj iloj kaj rimedoj. Probable tio jam ne eblas, ĉar teknologioj kaj iloj multobliĝas.

Nun “esperanto”-retejoj funkcias nur ĉe la domajno “.net”. La ceteraj ‒ .info, .com kaj .org fakte estas malaperintaj. Ĉu tio ne estas en si mem diagnozo por la movado?

– Bonaj Esperanto-domajnoj gravas, sed pli gravas bonaj Esperantaj retejoj. Ili ekzistas (ekz. la landaj retejoj esperanto.co kaj esperanto.de), sed ĉu ili sufiĉas? Eble iu faru ĉiujaran premion kiel la Webbys. Taksi Esperanto-retejojn laŭ kriterioj (ekz. graveco, funkciado, uzebleco, beleco, kreemo), en diversaj kategorioj (ekz. landaj organizoj, komunikado, komerco, arto). Ke la komuna kalendaro de Esperantaj eventoj daŭre restas statika paĝo profunde kaŝita sub la demajno eventoj.hu… Mi miras. Certe restas ebloj por plibonigi la virtualan Esperantion.


Aspekto de la ĉefpaĝo de esperanto.info (stato je la 11.02.2019)

Pri la ĉefaj domajnoj, jes, malĝoja afero. Esperanto.net ŝajnas esti nur kelkaj belaj paĝoj, ke estu iu memorebla domajno por disdoni bazan varbmaterialon al neesperantistoj en ilia lingvo. Tio estas bezonata, sed ne tre impona. Esperanto.net estas administrata de UEA, kiu verŝajne havas rimedojn. Esperanto.com estis tre ambicia – vi povas kompari ĝian amplekson nur kun Lernu kaj Ĝangalo, sed ĝi ne plu funkcias, kaj ne estas planoj por ekfunkciigi ĝin aŭ Esperanto.info… Malbone. Sed memoru: ĝis mi aĉetis la domajnojn, ili apartenis ne al samideanoj. Pri Esperanto.org mi ne scias, kion pensas nun Trio, mia samlandano el Kalifornio. Mi priparolis la temon kun li antaŭ pli ol jardeko, sed ne trovis komunan lingvon.

Verŝajne estas diagnozo iom pri la movado, iom pri ties posedantoj. Ĉiu movado suferas pro egooj kaj manko de kunlaboremo. Ĉi tie estas iom da ironio, ĉar Esperanto.com celis krei socian reton por povigi kontakton kaj kunlaboradon.

Ŝajnas, ke retejoj iom post iom (laŭ mi eble eĉ “fulmrapide”) perdas sian gravecon – nun pli kaj pli signifan rolon ludas la poŝtelefonaj aplikaĵoj. Ĉu la movado povas ion proponi ĉi-rilate?

– La aplikaĵoj multobliĝas kaj kreskas, sed ĉu la retejoj gravecon perdas? La multe kreskinta valoro de la domajnoj sugestas alian respondon. Kiom da aplikaĵoj vi vere uzas? Ŝajnas al mi, ke mi uzas dekoble pli da retejoj ol aplikaĵoj. Foje mi uzas ambaŭ versiojn de unu fonto de informo, kiel Facebook.

Kiajn aplikaĵojn kaj retejojn bezonas la movado? En kiuj kazoj estu retejo, aplikaĵo, aŭ ambaŭ? En kiuj kazoj estu aparta Esperanto-versio? Certe por kelkaj funkcioj (ekz. mesaĝiloj) ni uzos aplikaĵojn, kaj ĝeneralajn. Mi interesiĝus ekscii per demandaro kio, laŭ la movado, mankas, kaj kion ni bezonos en la estonteco.

Mi loĝas en Berlino, kie samideanoj kreas eventojn en Facebook, sed esperanto.de, esperanto.berlin, kaj esperanto.land ĉiuj viglas. Mi ofte uzas Meetup.com (kaj ĝian aplikaĵon), sed ne por Esperanto. Mi volus aŭdi la sperton de aliaj. Ĉu ni ĉiuj uzu nur Facebook, aŭ ĉu restos loko por apartaj sociaj retoj por landoj (ekz. VK en Rusio), organizoj (ekz. InterNations por eksterlandanoj), aŭ roloj (ekz. LinkedIn por laboro)? Laŭ mi, la estonteco estas pli ol la FB-aplikaĵo. Almenaŭ tiel esperas.

Intervjuis Grigorij Arosev

Protestas contra froda alegada en Aiti

Protestores en Aiti ia arde numaticos e ia lansa petras, urjente ce presidente Jovenel Moïse resinia.

A la min cuatro persones ia es matada e desuples ia es ferida en cuatro dias de protestas en la capital Port-au-Prince e otra sites.

Multe aitianes acusa ce Moïse e otra ofisiores ia froda. Miles ia vade sur la stradas per protesta en esta semana.

La turba ia obliga maiores en alga sites a cansela la selebras de carnaval en la temprana de marto.

Moïse, ci governa de 2017, ia recomenda discutes con la oposores, ma sin resulta asta aora.

Grupos oposante ia urje protestas pos un reporta de corte cual ia alega ce ofisiores e ministros pasada ia prende nononesta alga prestas per developa, donada a Aiti par Venezuela pos 2008.

La reporta ia sujesta ance ce Moïse ia es envolveda en atas nonregulada.

Aiti es la pais la plu povre en la Caribe, e 60% de persones vive con min ca $2 per dia.

Prometheos

Prometheos le igne
al homines dava
Defiar magne deos
ille osava
Adjutava struer
civilisationes,
prosperitate
in multe nationes
Le igne es sapientia,
le lumine del anima
Ma isto es un gladio
con duo laminas
potente dissecar
mysterios del vita
sed al mesme tempore
sovente suscita
scopos obscur
nutrite de egoismo,
fame de poter,
machiavellismo
Le possessores
del foco, del igne
ha un instrumento
benigne – maligne
Responsabilitate
digne de deos
le qual les olim dava
Prometheos 
 

Un focon savaje grande en Zeland Nova

Miles de persones es evacuada de un vila en Zeland Nova, en cuando pompores batalia un focon savaje tisada par ventas en la Isola Sude.

La arde, cual ia comensa a ses dias ante aora, prosima a la site Nelson, menasa aora la vila Wakefield.

On ia declara un state de crise, e sirca tre mil persones ia fuji de sua casas en la distrito Tasman.

Ventas forte es prevideda, e on averti ce oji pote es un “punto de peril estrema” per la focon. Jacinda Ardern, la ministro xef, ia dise ce el espera ce “la clima va coopera”.

On crede ce esta es la focon savaje la plu grave en Zeland Nova pos 1955.

La parlamentor per Nelson ia dise ce la rejion intera es “flamable como esca” e ce sua 70 mil abitores es “tensada”.

Dudes-tre elicotores e du aviones es enviada per combate la arde. On previde pluve a martedi ma ce lo no va cade sur la zona flaminte.

Focones de esta grandia es nonusual per Zeland Nova, e jornalistes local descrive lo como la plu grave de 50 anios.

2019-W06 – Tristeco en Irano

AŬSKULTU SONAN REGISTRAĴON

1280px-Flag-of-Iran-svgAŭtobuso, kiu portis dek homojn, kiuj vojaĝis por pie viziti sanktan lokon, estis atakita de homoj, kiuj pafis kaj kiujn oni ankoraŭ ne rekonis. Tio okazis en dimanĉo norde de la ĉefa urbo Bagdado en centra Irako. Sep iranaj homoj, kiuj tiel vojaĝis, estis vunditaj. La vunditaj homoj, kiuj estis veturintaj per la aŭtobuso, estis portitaj al ejo, kie oni kuracas homojn, kiuj estas malsanaj. Inter ili estis ankaŭ virino en serioza farto. Neniu tuj diris esti farinta la atakon. (IR)

Controversia sur la condena de un omisidor canadian

Un om canadian ci ia mata adorores en un mascita en la Site Quebec en 2017 ia deveni condenada a spende sua vive en prison.

Alexandre Bissonnette, ci ave 29 anios, va cuali per libria limitada pos 40 anios.

La acusores ia demanda per un condena de 150 anios en prison, cual ta es la puni prisonal la plu sever en la istoria de Canada. En loca, la judor François Huot ia eleje permete la posiblia de libria limitada cuando Bissonnette va vive ancora.

Anunsiante sua deside, la judor de la Corte Superior de Quebec ia dise ce “punis no debe es venjas”.

En Canada, un condena per omiside de grado la plu estrema trae automata un condena per vive, sin posiblia de libria limitada ante la pasa de 25 anios.

A la sera de 29 janero 2017, Bissonnette ia entra violente a la Sentro Cultural Muslim de Quebec e ia spara a la persones asemblada per preas, matante ses de los e causante feris grave a sinco otras, incluinte Aymen Derbali, ci es aora paraliseda.

En marto, Bissonnette ia confesa la mata de Khaled Belkacemi (60 anios), Azzedine Soufiane (57), Abdelkrim Hassane (41), Mamadou Tanou Barry (42), Aboubaker Thabti (44) e Ibrahima Barry (39), en sua ataca.

El ia declara se culpable ance sur ses acusas de omiside atentada, incluinte un per la 35 persones ci ia es en la mascita a la tempo de la ataca, ma ci no ia es ferida.

“Me vergonia sur lo cual me ia fa,” el ia dise a un corte en Quebec en la pasada. “Me no es un teroriste, me no es un islamofobica.”

Huot ia dise ce la atacas par Bissonnette ia es motivada par prejudi, ma el ia nota ance ce Bissonnette ave disturbas de sania mental.

Derbali ia informa jornalistes a la corte ce multe de la survivores es profonda deludeda par la deside. El ia dise ce la condena no refleta bon la estremia de la crimines fada.

En 2011, la lege canadian ia es alterada per permete ce, per omisides multiple, judores dona un serie de condenas en loca de condenas paralel de 10 o 25 anios, sin posiblia de libria limitada.

La avocatos de Bissonnette ia razona ce, si on ta condena el a un serie de 25 anios per cada omiside, esta ta es egal a mata el par prisoni.