Author Archives: admin

Nova retejo de UEA eble aperos en septembro

La nova retejo de UEA nun estas testata, kaj laŭplane iĝos alirebla por la ĝenerala publiko en septembro. La ĉefaj partoj de la administra sistemo Akso tiam funkcios, rakontas la ĝenerala sekretario de TEJO, Rogier Huurman. Tamen mankas mono por kompletigi ĉion deziratan, ĉar TEJO ĉi-jare ne ricevis administran subvencion de EU.


Tiel aspektas la aliĝilo kaj fenestro por administri la proprajn informojn en la nova retejo de UEA. Kiel aspektos la enirpaĝo ankoraŭ ne estas konate.

En januaro Libera Folio povis raporti, ke la reteja renovigo de UEA estas parte financata per administra subvencio kiun TEJO ricevas de EU. Ĉi-jare TEJO tamen ne ricevis la buĝetitan administran subvencion, kio signifas ke mankas mono por realigi ĉiujn partojn de la renovigita administra sistemo (Akso.org, Administra Komuna Sistemo Organiza), sur kiu baziĝas la retejo.

Laŭ kontrakto subskribita de UEA kaj TEJO en marto 2019, la preta sistemo devis esti liverita en novembro 2020. Post kiam pasis la limdato kaj elĉerpiĝis la mono pagita de UEA, TEJO financis la laboron el propraj rimedoj, rakontas Rogier Huurman, la ĝenerala sekretario de TEJO:

– Nun TEJO mem financas la salajron de Mia [Nordentoft] kaj aliajn kostojn. Ni parolis kun UEA por ke ili subtenu ĝis la lanĉo de AKSO, do de la retejo. Sed estas multaj aldonaj funkcioj, ekzemple kongressistemo, aŭtomatigoj, cirkuleroj, uea-kontoj, kiuj ne estos en tiu momento. Kompare al la ĝisnuna laboro estus malpli da laboro krei ilin, sed momente ilia realigo ne certas.

Jam estis parte kreita sistemo por kongresa administrado, kiam montriĝis, ke UEA ne plu bezonos ĝin, ĉar la tasko estis transdonita al la organizaĵo E@I en Slovakio. Nova sistemo por administrado de la libroservo same ne estas bezonata, ĉar ankaŭ la libroservon oni transdonos al la sama organizaĵo.

Kvankam ne ĉio planita povas esti realigita nun, la nova sistemo tamen utilos por faciligi la administradon de UEA. Ekzemple pagoj nun funkcios aŭtomate, kaj ne plu necesos mana traktado de kreditkartaj pagoj aŭ bankaj ĝiroj. Krome la membroj povos mem administri siajn personajn datumojn, diras Rogier Huurman.

Eĉ se UEA jam ne bezonos la novan kongresan administran sistemon, laŭ li estus bone finfari ĝin.


Rogier Huurman.

– TEJO ŝatus havi ĝin por IJK, Retoso, kaj por proponi al landaj sekcioj.

La nova retejo, administra sistemo kaj membrodatumbazo, kiuj nun estas testataj, servos kiel bazo por tute novaj retejoj de UEA kaj TEJO, sed parton el la funkcioj povos laŭ interkonsento diversmaniere uzi ankaŭ landaj aŭ fakaj organizaĵoj.

– Enhavo en Akso, do de UEA, estos facile montrebla en ekstera retpaĝo. Se iu faka sekcio volus krei propran retpaĝon, tiu povus el Akso preni nur la datumojn pri siaj membroj, agordinte taŭgajn permesojn. Aŭ eble ni starigos propran retejon por IJK, por ke ties teamo povu rekte redakti ĉiujn paĝojn sen povi redakti aliajn paĝojn, diras Rogier Huurman.

Jam antaŭ unu jaro okazis la unua testado de la ankoraŭ nepreta sistemo, tiel nomata alfa-testado, dum kiu estis malkovritaj diversaj riparendaj cimoj. Ekde la 28-a de junio ĉi-jara okazas la testado de la principe preta sistemo, beta-testado.

Pri la testado daŭre okupiĝos nur limigita grupo de laborantoj de TEJO kaj UEA, sed la funkciado de la sistemo estos prezentata al la ekstera publiko dum la ĉi-jaraj UK kaj IJK. La plena enhavo de la nuna retejo de UEA estos transmetita en la novan sistemon nur tuj antaŭ la publika lanĉo, kiu laŭ la nuna plano okazos en septembro.

La renovigo de la retejo estis deklarita prioritata tasko de UEA dum la Universala Kongreso en Rejkjaviko en 2013. Tiam la nova estraro petis kaj ricevis de la komitato la rajton uzi 100 000 eŭrojn por tiu celo. Laŭ Aleks Kadar, la ĝenerala sekretario de UEA, la suma kosto de la reteja renovigo ne superos tiun sumon. Tiam tamen evidente ne estas kalkulata la administra subvencio de EU al TEJO, kiu parte financis la laboron.


Pli pri la temo:

Nocte

 Nocte

Io ama le nocte

Io ama le luna,

le stellas,

le silva silente

Io

sonia sin somno,

sonia de te,

de te,

mi regina intoccabile

Specta a me!

Io sta hic in umbras

Extende tu molle, molle mano

e tocca, tocca me

Quando

veni medienocte

io vide como tu vade

al silva,

al silva silente

Specta a me!

Io sta hic in umbras

Extende tu molle, molle mano

e tocca, tocca me

Io,

io te seque

inter frigide arbores

Tu te torna

e demanda: ama tu le nocte?

Specta a me!

Io sta hic in umbras

Extende tu molle, molle mano

e tocca, tocca me

Specta a me!

Io sta hic in umbras

Extende tu molle, molle mano

e tocca, tocca me

Le infante

In nocte, in su lecto,

un infante dormiva

Un spirito veniva

e lo spectava,

immobilemente stante

un momento prolongate

Le spirito diceva:

“Illo es belle e forte

Illo luce como un lanterna

in le nocte obscur,

ben que in somno profunde”

“Isto es le infante

que tosto se eveliara,

que vadera trans le mundo

e lo transformara,

cambiante fatos e fortunas”

“Que bontate residera in su corde!

Que amor guidara su anima!

Que sagessa crescera in su interior

como rosas in un jardin regal!”

Postea le spirito promptemente

ascendeva al celo

e le prime radios solar

cadeva al facie del infante

La EU-konferenco apenaŭ rimarkis Esperanton

Multaj esperantistoj aktivis por veki atenton pri Esperanto en la konferenco de EU pri la estonteco de Eŭropo. En la reta diskuto pluraj proponoj kun rilato al Esperanto ricevis fortan subtenon, evidente unuavice de la esperantistoj mem, kaj kelkaj atingis pintajn poziciojn. Tamen Esperanto neniel videblas en la rekomendoj. En sia vidpunkta artikolo Lu Wunsch-Rolshoven pripensas, kial.


Konferenco pri la estonteco de EU en la Eŭropa Parlamento en Strasburgo en majo 2022.

La Konferenco pri la estonteco de EU prezentis sian finan raporton. Esperanto ne estas menciita en la rekomendoj.

En propono 48 pri kulturo kaj interŝanĝo oni sugestas “antaŭenigi plurlingvecon kiel ponton al aliaj kulturoj ekde frua aĝo”. Oni konsideru la starigon de institucio por antaŭenigi la lingvan diversecon je eŭropa nivelo. La membroŝtatoj estas kuraĝigitaj antaŭenigi la lernadon de la lingvoj de tuj najbaraj EU-membroŝtatoj en landlimaj regionoj kaj la atingon de atestebla nivelo en la angla.

Tio devus faciligi al eŭropaj civitanoj komuniki kun pli grandaj grupoj de siaj kuncivitanoj kaj plifortigi la eŭropan kunecon. Ĝenerale ne estas vere surprizaj rekomendoj; de EU oni jam aŭdis pri plurlingveco, najbaraj lingvoj kaj la angla.

Esperanto estas menciita nur en unu aldonaĵo, en la raporto de la Itala Civita Forumo pri la temo; tamen la komento tie, ke la Esperanta revo ne plenumiĝis (en la angla: “kolapsis”) ne estas aparte kuraĝiga.

Ĉiukaze por Esperanto-parolantoj kelkaj revoj ja realiĝis: Oni povas lerni Esperanton multe pli rapide ol aliajn lingvojn (en proksimume kvarono de la tempo) kaj oni ne devas okupiĝi pri neregulaĵoj. Tiel oni havas realisman ŝancon, jam antaŭ la fino de sia vivo povi pli-malpli komplete kompreni esperantajn tekstojn (dum tre longtempe oni renkontas ankoraŭ nekonatajn vortojn en la angla kaj aliaj fremdaj lingvoj).

Ankaŭ la ŝanco mem verki ĝustajn Esperantajn tekstojn estas signife pli bona ol en aliaj fremdaj lingvoj. Oni trovas originalan Esperantan literaturon agrable internacian kaj ĝi ne estas je pli ol 90% verkita de denaskaj parolantoj kiel okazas ĉe la angla kaj aliaj naciaj kaj etnaj lingvoj; tiamaniere oni eskapas iomete de la kultura imperiismo, kiu akompanas la disvastiĝon de la angla kiel internacia lingvo.

Oni povas trovi Esperanto-parolantojn en pli ol 120 landoj tutmonde kaj ĝui Esperantajn librojn, revuojn, kantojn kaj internaciajn eventojn. Por verŝajne kelkaj centoj da homoj, Esperanto nun fariĝis la ĉefa lingvo, kiun ili uzas pli ol siajn aliajn lingvojn.

Kompreneble ne estas vere mirinde, ke Esperanto ne eniris la finajn rekomendojn, malgraŭ la multaj sugestoj en la koncerna interreta platformo, el kiuj kelkaj ideoj estas inter la plej subtenataj en sia fako aŭ eĉ entute. Ja signifa parto de la loĝantaro kaj ankaŭ de la Eŭropo-aktivuloj lasis sin trompi pri la temo de Esperanto.

Ekzemple reprezentanto de la EU-Komisiono ŝajne vere kredas, ke Esperanto ne havas kulturon – eraro, kiun li dividas kun multaj el siaj kolegoj, kiel oni scias el privataj konversacioj. Almenaŭ ĝis antaŭ kelkaj jaroj la franca Ministerio pri Edukado erare supozis, ke Esperanto ne estas gepatra lingvo. Entute cirkulas ĉirkaŭ dudeko da falsaj priesperantaj onidiroj, kaj la baza regulo estas, ke kiam iu diras ion negativan pri Esperanto, ĝi kutime baziĝas je misinformado.

Foje tiu granda kvanto da eraro – kaj supozeble la supozo ke onia gepatra lingvo aŭ preferata fremda lingvo estas minacata de Esperanto – eĉ ŝajnas rezultigi rektan malamon. En Facebook estas grupo “Esperanto Haters” kaj ne tre malproksime de tiaĵo troviĝas la anglisto Anatol Stefanowitsch, kiu iam skribis en blogo pri “la ĝena Esperanto, kiun oni ne sukcesas mortigi” kaj kiu havas “nur malfortaĉan milionon da parolantoj tutmonde”.

La kredo je la angla esence klarigeblas per tio, ke la koncernuloj ne havas sufiĉan scion pri Esperanto kaj same ne pri la problemoj rilate la anglan. Post multa penado, la angla sendube povas esti kontentige uzata. Tamen, la lernlaboro por la nordokcidento de EU estas signife pli malalta ol por la sudo kaj oriento, kie la landaj lingvoj estas konsiderinde pli for de la angla.

Do ne estas mirinde, ke nederlandanoj, svedoj kaj danoj parolas la anglan je ĉirkaŭ 85-90%, dum en naŭ EU-landoj nur 20-35% de la loĝantaro estas sufiĉe kapablaj pri la angla: Portugalio, Hispanio, Italio, Pollando, Ĉeĥio, Slovakio, Hungario, Rumanio kaj Bulgario. Kun tia elira situacio restas sufiĉe malklare, kiel eŭropa publiko povas komuniki sencohave kaj demokratie unu kun la alia en la angla.

Same, oni ne havu iluziojn pri ŝanĝeblecoj: En Bruselo la nombro de la anglaparolantoj variis inter 2001 kaj 2018 laŭ kvar individuaj enketoj en la intervalo de 30 ĝis 35 %, sen tendenco.

Rekomendoj ne pliboniĝas nur pro tio, ke oni havis ilin jam pasintece, kiam ili ankaŭ ne funkciis.

Lu Wunsch-Rolshoven


Pli pri la temo:

Ĉinoj ne ricevos Duolingo-kurson

TEJO diskonigis, ke post monato aperos Esperanto-kurso ĉe Duolingo por parolantoj de la ĉina. Tamen ŝajnas ke la kurso por ĉinlingvanoj ne aperos, ĉar Duolingo ne plu permesas volontulan laboron. Tio supozeble signifas, ke Esperanto ĝenerale perdos siajn poziciojn ĉe Duolingo.


La anonco de TEJO je la 8-a de junio

La 8-an de junio, TEJO faris grandan anoncon per siaj kontoj en Facebook, Twitter kaj Instagram: “Belega novaĵo! Duolingo anoncis ke ekde la 5-a de julio eblos lerni Esperanton el la ĉina!” La anonco enhavis ligilon al la retejo de Duolingo, kie estas anonco (en la ĉina) pri la kurso. Kompreneble la afiŝoj estis popularaj, kaj multaj esperantistoj esprimis sian ĝojon pri la novaĵo. Sed ĉu ĝi veras?

Baldaŭ aperis duboj. Kutime, novaj kursoj eniras la tiel nomatan “kovilon” ĝis ili estas pretaj por publikigo, sed la ĉina kurso ne estas videbla tie. Neniu oficiala konto de Duolingo anoncis la kurson kaj la paĝo ne nomas la teamon de laborantoj.

La fama jutubisto Richard “Evildea” Delamore respondis al la anonco kaj diris: “Laŭmemore, tiu informo aŭtomate ĝisdatiĝas ĉiumonate, sed ĉiuj kurskreantoj estis forbaritaj antaŭlonge.”

Libera Folio kontaktis Ruth Kevess-Cohen, kontribuanton al la Duolingo-kurso por angleparolantoj, kiu diris ke la kurso ne aperos.

– Tiu kurso ne estos eldonita de Duolingo, bedaŭrinde. Neniu plu prilaboras ĝin… Ŝajnas, ke la firmao ne konsideras tiun kurson sufiĉe grava por pagi homojn trakti ĝin. Duolingo ne plu permesas volontulan laboron.

Ĉar volontula laboro estas ĉesigita, tio kredeble signifos ankaŭ, ke oni ne plu ĝisdatigos la kursojn pri Esperanto, kaj ke novaj kursoj pri Esperanto ne plu aperos.

Libera Folio kontaktis ankaŭ Qi Zhou (kiu uzas la esperantan nomon Ĉigo Esperisto), la ĉef-laboranton de la ĉina kurso. Li informis nin ke la kurso ne aperos post unu monato, ĉar Duolingo ne plu subtenas ĝin.


La paĝo de Duolingo pri la kurso

– Ege bedaŭrinde, ke la kurso ne estas preta. Mi faris pli ol tri mil frazojn kaj mia amiko, la alia kunlaboranto, faris pli ol unu mil frazojn, kaj kelkaj aliaj kunlaborantoj faris kelkcent frazojn. En la lasta jaro, Duolingo diris ke ili ne volas laborigi volontulojn senpage, do ili pagis iom da mono al ni, kaj la kurso ĉesis.

– En la komenco de ĉi jaro, ni kunlaborantoj demandis Duolingon, kiam la laboro povos rekomenciĝi, sed Duolingo respondis ke ĝi ne povas rekomenciĝi en mallonga tempo. Mi pensas ke la daŭro eble estos unu jaro. Ni urĝe bezonas fortegan subtenon el UEA, TEJO, Libera Folio, kaj aliaj Esperantaj organizoj por demandi aŭ peti Duolingon igi la laboron pri la kurso rekomenciĝi laŭeble plej frue!


La nova anonco de TEJO je la 11-a de junio

Qi Zhou klarigis ke unu kialo por la manko de subteno estas la sinteno de la ĉina ŝtato, kiu malinstigas studentajn kursojn ekster lernejoj. Kadre de tio, Duolingo malaperis de la AppStore en Ĉinio antaŭ unu jaro.

Je la 11-a de junio, TEJO redaktis la anoncon ĉe sia fejsbuka paĝo. Ĝi nun tekstas:

– Ĝisdatigo: Onidire la Esperanto-kurso el la ĉina estis nuligita. Tamen ĝi daŭre estas anoncita ĉe la oficiala retejo de Duolingo. Ĉu la kurso estos aŭ ne?

Robert Nielsen

Charters plu estros UEA

Duncan Charters restos prezidanto de UEA, laŭ propono de la elekta komisiono. Kiel novaj estraranoj estas proponataj Aurora Bute kaj François Lo Jacomo.


Duncan Charters.

La fina raporto de la elekta komisiono de UEA por la mandatperiodo 2022-2025 estis afiŝita en la retejo de la asocio vendrede la 10-an de junio. Laŭ la propono de la komisiono, Duncan Charters restu prezidanto de la asocio dum plia trijara periodo.

Kiel unua vicprezidanto laŭ la propono de la elekta komisiono restos Fernando Maia.

Kiel nova dua vicprezidanto aperas Amri Wandel, kiu en la nuna estraro estas respondeca pri scienca kaj faka agado, Mez-Oriento kaj norda Afriko. Kiel tute novaj estraranoj estas proponataj Aurora Bute kaj François Lo Jacomo.

Aparte rimarkindas, ke François Lo Jacomo akre kritikis la decidon vendi la domon en Nieuwe Binnenweg 176.

La estraron forlasos Huang Yinbao (Trezoro) kaj Orlando Raola. Huang Yinbao en la nuna estraro estas vicprezidanto kaj respondecas pri financoj kaj rilatoj kun Unesko, dum Orlando Raola respondecas pri kulturo, kongresoj, biblioteko, eldonado.

La eldona agado de UEA dum la nuna mandatperiodo estis nerimarkebla, dum la respondeco pri kongresoj kaj biblioteko estis fordonita, do eble ne plu estas bezonata aparta estrarano por tiuj taskoj.

Por la komisiono de financo la elekta komisiono proponas Pascal Dubourg Glatigny, Gary Evans, Piotr Karcz kaj Francesco Maurelli.

Kiel nova komitatano C estas proponata interalie Gbeglo Koffi, iama estrarano de UEA kiu dum pluraj jaroj troviĝis en akra konflikto kun UEA kaj ankaŭ kun la landa asocio de UEA en Togolando. Li ankaŭ fondis organizaĵon konkurencan kun la afrika agado de UEA.

La nova estraro de UEA estos elektita dum la Universala Kongreso en Montrealo en aŭgusto.

Le oceano interne

 

Ha tu discoperite le oceano

que es celate in tu anima?

Le illumination disvela

un mundo incognite

Ubi esseva obscuritate

nunc es profundos immense 

Ha tu vidite como le mundo externe

es reflectite in le oceano interne?

Ha tu contemplate le coruscation

de mille micre undas?

Ha tu camminate al litore

del oceano interne,

sentite le vento que porta con se

fragrantias quasi oblidate?

Le aves del passato

vola in distantia

Sub le superficie 

attende patientemente

le balenas del futuro

Aĉetu la Centran Oficejon

La domo en kiu ekde 1962 troviĝas la Centra Oficejo de Universala Esperanto-Asocio nun estas vendata. La domo estas proponata al aĉetantoj en la retejo de nederlanda maklerista firmao por la prezo de 1,8 milionoj da eŭroj. La merkata valoro de la domo laŭ pli frua takso estas ĉirkaŭ unu miliono da euroj. 


La anonco pri la vendo en la retejo Funda.

Nun eblas aĉeti la domon de UEA en Nieuwe Binnenweg 176. La domo estas anoncata por vendo ĉe la maklerista firmao Ooms kaj en la vaste konata retejo Funda. La sorto de la domo estas diskutata ekde pluraj jaroj, kaj en februaro la komitato decidis, ke ĝi estu vendita.

Jam en 2019 la tiama prezidanto de UEA, Mark Fettes, proponis fordonaci la bibliotekon de UEA, fermi la libroservon, luigi la domon en Roterdamo kaj movi la reduktitan oficejon al malpli kosta lando. La komitato tiam decidis ne tuj buĉi la oficejon.

En financa raporto publikigita en 2020, oni taksis, ke eblus vendi la oficejon por 500 000 eŭroj. Baldaŭ poste la komitato de UEA aprobis planon, laŭ kiu almenaŭ parto de la Centra Oficejo estu luigita. Pli multaj oficistoj laboru ekster Nederlando, kaj ankaŭ la libroservo laŭ la plano estu movita al alia lando.

En aŭgusto 2021 Libera Folio povis raporti, ke la estraro de UEA volas fermi kaj vendi la sidejon de la asocio en Nieuwe Binnenweg. En Roterdamo restu nur la administra kaj financa fakoj, kiuj funkciu en eksa frizejo en la Volontula domo. La propono estis prezentita en 14-paĝa sekreta dokumento, sendita al la komitatanoj de UEA nur kelkajn horojn antaŭ la kunsido de la komitato.


La kafoĉambro de la Centra Oficejo en foto afiŝita en la vendoanonco.

La komitato de UEA tiam senproteste ricevis la planon de la estraro, laŭ kiu la Centra Oficejo estos malplenigita kaj vendita. La biblioteko Hector Hodler laŭ la plano estos dividita inter Aŭstria Nacia Biblioteko kaj deponejo en Slovakio, dum gravaj funkcioj de la asocio estos transdonitaj al la organizaĵo E@I same en Slovakio.

La plano pri la libroservo kaj kongresa administrado estis aprobitaj de la komitato en septembro 2021. En oktobro la komitato decidis, ke la arkivo de UEA estu transdonita al la Aŭstria nacia biblioteko en Vieno.

En novembro 2021 la ĝenerala direktoro de UEA, Martin Schäffer, en raporto farita laŭ peto de la komitato konkludis, ke el financa vidpunkto estas plej oportune vendi la domon ĉe Nieuwe Binnenweg 176. En februaro 2022 la komitato de UEA sekvis la rekomendon de Martin Schäffer kaj decidis, ke la domo estu vendita.

Laŭ la raporto de Schäffer la merkata valoro de la domo estas proksimume unu miliono da eŭroj. UEA ricevis unu oferton de nenomita aĉetanto, kiu pretus pagi 1,075 milionojn da eŭroj por la domo. Evidente la makleristo nun anoncas pli altan prezon por sondi la merkaton.

En la domo en Nieuwe Binnenweg plu funkcias la libroservo de UEA, kiun laŭplane transprenos la organizaĵo E@I en Slovakio. Ionel Oneţ, kiu prizorgas la libroservon, ŝajne laboros ankoraŭ kelkajn monatojn antaŭ ol emeritiĝi.

La multjara konstanta kongresa sekretario de UEA, Clay Magalhães, perdis sian postenon, kiam la kongresa administrado de la asocio estis transdonita al la organizaĵo E@I en Slovakio. Li ŝajne nun laboras siajn lastajn semajnojn ĉe UEA.

Parto de la biblioteko de UEA estos transprenita de la Aŭstria nacia biblioteko. La verkoj, kiujn tiu biblioteko ne deziras transpreni (ĉefe duoblaĵoj) ŝajne estos lokitaj en deponejo en Slovakio.


Pli pri la temo:



Kunvenĉambro de la CO en foto afiŝita en la anonco de la makleristo.

Priskribo de la domo en la retejo de la makleristo

Nederlandlingva originalo ĉi tie.

Ĝenerale

Vendebla estas kompleta konstruaĵo sur privata tereno de 372 m² kun totala areo de proksimume 520 m² disigitaj sur 4 etaĝoj.

La komplekso estas uzata de Esperanto-Asocio de preskaŭ 70 jaroj, parte kiel librovendejo, parte kiel biblioteko, kiel stokejo kaj oficeja spaco.

La konstruaĵo bone taŭgas al alternativa uzo, kiel kombinaĵo de oficeja spaco en la kelo / unua etaĝo kun loĝado supre, aŭ eĉ nura loĝado.

Transformaj ebloj de oficejo al loĝado


Oficeja ĉambro en foto afiŝita en la anonco de la makleristo.

Por la celo de ĉi tiu venda proceduro, ni estis en kontakto kun la Municipo de Roterdamo, kiu ne volas ŝanĝi la uzant-funkcion. Ni atentigas al kandidatoj, ke komuniko telefone farita de la municipo ne havas juran forton. Ĉiu peto por ŝanĝo de uzo kaj ĝisfunda renovigo estas kondiĉita de kutimaj proceduroj kiel ampleksa peto por media permeso aŭ oficiala prepara konsulto.

Loko

La posedaĵo situas en la centro de Roterdamo proksime de la kruciĝo kun ‘s-Gravendijkwal. La strato Nieuwe Binnenweg elstaras precipe kiel vigla strato kun varia gamo da butikoj kaj restoracioj. En la tuja najbaraĵo estas multaj manĝejoj kiel Stalles, Ro-town kaj Het Westerpaviljoen.

Alirebleco


Alia oficeja ĉambro en foto afiŝita de la maklerejo.

La alirebleco per publika transporto estas bonega. Estas tramhaltejo praktike antaŭ la pordo kaj ankaŭ la metrostacio Eendrachtsplein kaj Roterdama Centra Stacio estas je piedirdistanco.
Kaj la aŭtovojoj A13, A15, A16 kaj A20 povas esti atingitaj rapide per ‘s-Gravendijkwal, Maastunnel aŭ per Maasboulevard.

Katastra nomo

Municipo de Delfshaven, sekcio E, numero 1075, areo 372 m².

Aranĝo

La objekto konsistas el entute ĉirkaŭ 520 m² kaj nuntempe estas dividita jene:

  • Proks. 247 m² da komerca spaco situanta en la kelo, nuntempe uzata kiel librejo, biblioteko kaj stokejo.
  • Proks. 97 m² da komerca spaco situanta sur la unua etaĝo, nuntempe uzata kiel oficeja spaco.
  • Proks. 93 m² da komerca spaco situanta sur la 1-a etaĝo, nuntempe uzata kiel oficeja spaco.
  • Proks. 83 m² da komerca spaco situanta sur la 2-a etaĝo, nuntempe limigita en uzo kiel loĝejo.

Aldone ĝardeno de ĉirkaŭ 100 m².

Virinaj kandidatoj mankas ĉe TEJO

La elekta komisiono de TEJO remalfermis kandidatiĝon por la estraro, ĉar nur unu el ok kandidatoj estis virino. La nova limdato estas la 12-a de junio, kaj la elekto okazos dum la sekva monato. Nova estraro de TEJO nuntempe estas elektata ĉiujare.

En 2020, kvin el la naŭ TEJO-estraranoj elektitaj estis virinoj, inkluzive la prezidanton, ĝeneralan sekretarion kaj kasiston. En 2021, nur du el naŭ estraranoj estis inoj, kaj en 2022 povus okazi ke neniu virino estos elektita. Laŭ Vikipedio, lastfoje oni elektis estraron kun malpli ol du virinoj en 1999. Tiam neniu virino estis elektita.

El la ok kandidatoj por la nova estraro nur unu estas virino. Pro tio la elekta komisiono remalfermas kandidatiĝon kaj invitas pli da virinoj kandidatiĝi. Laŭ preciza formulo en la alvoko, oni invitas tiujn, “kiuj identigas sin ne-vire”, por klare bonvenigi ankaŭ transgenrulojn.

Antaŭ unu monato, la komitato de TEJO voĉdonis por la dua fojo kontraŭ propono por krei kvotojn laŭ genro kaj geografio. Do ne ekzistas formala regulo, laŭ kiu la estraro devas esti diversa. Tamen la reglamento por la elekta komisiono postulas, ke “la Komisiono serĉu la kandidatojn strebante kunmeti teamon el diversa aĝo, genro kaj loĝloko.”

Membro de la Elekta Komisiono, Ana Ribeiro, klarigis al Libera Folio kial genra ekvilibro en la estraro de TEJO estas grava.


Ana Ribeiro

– Unue ĉiuj havas propran vivsperton kaj povas porti malsimilajn vidpunktojn al la laboro, diverseco (ne nur genra) estas grava por ke pli da vidpunktoj povu esti reprezentataj en la sama diskuto.

– Due, ĉar virinoj estas historie subpremataj de viroj kaj en multaj kulturoj instruataj ĉiam esti “sub” la viroj, estas ofte malfacile por virinoj esti aŭskultataj aŭ eĉ paroli en ĉambro kie estas nur viroj, do ekvilibro kreus pli agrablan etoson kie ĉiuj sentus sin pli bonvenaj por paroli kaj esti aŭskultitaj.

– Trie, ni volas ke ĉiuj vidu ke TEJO estas loko por ili, mi kredas ke kiam estas iu simila al mi en grava pozicio (kiel en TEJO-Estraro, ekzemple) mi povas vidi ke ankaŭ por mi eblas tiu pozicio, do tial gravas ke homoj el diversaj fonoj estu en TEJO-Estraro: por ke aktivuloj povu identigi sin kun tiu kiu plej similas al ili mem.

Malgraŭ la manko de genra diverseco, la komisiono raportas ke estas sukcesa geografia diverseco kaj almenaŭ po unu kandidato venas el Afriko, Azio, Eŭropo, kaj Sud-Ameriko. Ankaŭ estas almenaŭ unu kandidato por ĉiu ofico.

La elekto okazos interrete je la 23-a de julio dum eksterordinara kunveno de la komitato. La Elekta Komisiono petas ke kandidatoj sendu mesaĝon al elekta.komisiono@tejo.org ĝis la 12-a de junio kun vivresumo kaj motiva letero.

Robert Nielsen

Esperanta literaturo disvastiĝas en la korea

La korea esperantisto Jeong Ryeol Jang tradukis jam pli ol dudek romanojn el Esperanto al la korea. Inter ili estas klasikaĵoj de Julio Baghy, sed ankaŭ ekzemple verkoj de Štimec kaj Bronŝtejn. La plej multaj el la libroj aperis en malgranda eldonkvanto, sed kelkaj ricevis grandan atenton en Koreio. 


Jeong Ryeol Jang kun la ĵurnalo Busan.

Jeong Ryeol Jang lernis Esperanton en 1980 kaj tuj ekhavis la ideon traduki el la Esperanto-literaturo al la korea lingvo.

– Mi deziris konigi la Esperanto-literaturon al korea legantaro por komprenigi la Esperanto-kulturon.

Inter la pli ol dudek Esperantaj romanoj tradukitaj de li estas pluraj verkoj de Julio Baghy, interalie la klasikaĵoj “Viktimoj” kaj “Sur sanga tero”. Aperis en la korea ankaŭ verkoj de Spomenka Štimec, Tibor Sekelj, Laŭlum kaj Ba Jin.

– La verkojn de Eroŝenko mi eldonis en korea versio en 3 volumoj. Tion la tagĵurnalo Busan tre alte taksis en 2020. La ĵurnalo Busan havas kelkajn konatulojn-raportistojn kiuj interesiĝas pri Esperantaj aferoj. En aprilo, mi sukcesis aperigi du artikolojn pri la milito en Ukrainio. Unu estas verkita de la ukrainia poeto Petro Palivoda. La alia estis el Pollando, de la instruistino Grażyna, pri rifuĝintoj el Ukrainio.

Relative grandan eldonkvanton havis la korea versio de “Kumeŭaŭa, la filo de la ĝangalo” de Tibor Sekelj, kiu aperis en 2 000 ekzempleroj, kaj “Aŭtuno en la printempo” de Ba Jin, kies eldonkvanto estis pli ol 1 500 ekzempleroj. Tiuj verkoj estis rekomenditaj de la ministerio de kulturo de Koreio en 2008.


Kelkaj el la tradukoj de Jeong Ryeol Jang.

En 2021 kaj 2022 en malpli granda kvanto estis eldonitaj multaj el la aliaj tradukoj de Jeong Ryeol Jang. Pri tio helpis la eldonejo Zindale, kiun la esperantisto Oh Tae-young (Mateno) fondis post sia emeritiĝo.

– Mi malfermis Esperanto-rilatan eldonejon post la emeritiĝo, ĉar mi volas antaŭenigi Esperanton, disvolvi kapablojn kaj praktiki Esperanton, por ke ni povu profunde koni aliajn kulturojn surbaze de nia kompreno de la hodiaŭa internaciigita kulturo per Esperanto. Esperanto estas kultura lingvo en la internacia komunumo kaj bonega rimedo por ni ĝuste kompreni homojn krom ni mem, aliajn urbojn, homojn el aliaj landoj, kaj homojn el aliaj lingvoj, Oh Tae-young rakontas.

La eldonejo faras ne gajnon, sed male kaŭzas elspezon, sed ĝi celas kontribui al kultura laboro kaj la pacmovado, li diras. Inter la tradukoj nun publikigitaj estas tri verkoj de Mikaelo Bronŝtejn, kiujn Oh Tae-young aparte aprezas: “Oni ne pafas en Jamburg”, “Legendoj pri SEJM” kaj “Urbo Goblinsk”.


La eldonisto Oh Tae-young.

– Bronŝtejn produktas verkojn, kiuj montras, ke io ajn povas esti esprimita en Esperanto per libera stilo, faciligante la legadon kaj profundan pripensadon post legado. Per ĉi tiuj libroj ni scias kaj lernas pri la spirito de nia altranga esperantisto, kiu studis kaj uzis la lingvon, kaj klopodis por krei belan mondon.

La verkoj de Bronŝtejn laŭ li interalie donas perspektivon al la sovetia sistemo en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj.

– Ĉar junuloj, kiuj sekvas siajn revojn kaj idealojn, scias, lernas kaj uzas Esperanton, mi omaĝos al la laborego de niaj antaŭuloj, legante la paŝojn de iliaj bataloj kun la registaroj de socialismo, totalismo kaj regata socio. Ankaŭ nun, mia koro doloras pro la malfeliĉa fakto, ke la internacia lingvo ne havas egalan lokon kiel pontvorto, kiu kunligus la teron kun amo kaj paco anstataŭ komercismo, materialismo kaj tiraneco de granda nacia potenco.

Van Oostendorp estros Esperanto Nederland

Profesoro Marc van Oostendorp estas elektita kiel nova prezidanto de la asocio Esperanto Nederland, la landa asocio de UEA, dum ĝia jarkunveno la 21-an de majo 2022 en Lunteren.


Marc van Oostendorp.

Van Oostendorp estas konata lingvisto kaj ekde 2017 profesoro pri la nederlanda lingvo kaj akademia komunikado ĉe Radboud Universitato en Nimego. Antaŭe li interalie estis profesoro en Lejdeno kaj Toronto.

De 1997 ĝis 2001 li estis privatdocento pri “Interlingvistiko kaj Esperanto” ĉe la Universitato de Amsterdamo. Van Oostendorp estas ankaŭ konata pro liaj kontribuoj al la revuo Onze Taal, la ĵurnalo NRC, la revuo Neerlandistiek kaj Radio Noord-Holland.

Van Oostendorp lernis la lingvon en sia infanaĝo, sed diras ke lin altiras precipe la idealoj, kiuj en mondo plena de nekompreno laŭ li estas “pli aktualaj ol iam antaŭe”: “Esperantistoj strebas al mondo en kiu ni honeste parolas unu kun la alia surbaze de egalvaloro.

Ĝuste tio mankas nun, dum la homaro verŝajne ĉiujn nunajn problemojn – de la klimatkrizo ĝis pandemioj ĝis la milito en Eŭropo – povas venki nur se ni estas pretaj interparoli en lingvo kiu estas nenies kaj konsekvence ĉies.”

Van Oostendorp ne estas la unua Nimega profesoro kiu sin dediĉis al Esperanto. En la 15-a de majo Titus Brandsma (1881-1942) estis kanonizita fare de papo Francisko. Brandsma estis ĝis sia morto ankaŭ profesoro en la tiama Katolika Universitato de Nimego kaj krome unu el la fondintoj de la nederlanda katolika Esperanto-asocio.

Komuniko de Esperanto Nederland
Ineke Emmelkamp, sekretario

Prezidanto de EAF kondamnas la atakon de Rusio

La nova prezidanto de Esperanto-Asocio de Finnlando en la oficiala organo de la asocio forte kondamnis la militadon de Rusio en Ukrainio. Ni petis Juha Metsäkallas klarigi, kial li trovis necesa tian deklaron.

Juha Metsäkallas estis elektita kiel prezidanto de Esperanto-Asocio de Finnlando (EAF) dum la jarkunveno de la asocio fine de marto. En la unua numero de la oficiala organo de EAF post la jarkunveno aperis en la finna kaj en Esperanto lia jena deklaro:

 



La aktuala numero de Esperantolehti, la oficiala organo de EAF.

Se ni travivus normalan tempon, mi dankus la eksan prezidanton pro ties agado kaj la jarkunvenon pro tio, ke la membroj de Esperanto-Asocio de Finnlando (EAF) elektis min kiel novan prezidanton. Kaj mi ja dankas ilin, sed bedaŭrinde ne sufiĉas eldiri nur tiujn dankojn.

Ene de la Esperanto-movado neŭtraleco estas kiel sankta bovino: eldiru nenion pri mondpolitikaj temoj. Tio evidentiĝis en la deklaro de UEA datita la 27-an de februaro pri la milito en Ukrainio. La deklaron oni povas rigardi kiel komplete senenhavan kaj hipokritan, en kiu oni eĉ ne kapablis mencii “specialan operacon” kaj la antagonistojn. Tia ekstrema neŭtraleco funkcias nur tiom longe, kiam oni povas supozi, ke ĉiuj antagonistoj strebas al io bona.

Kion fari, se antagonisto estas iu Ratko Mladić, Baŝar al-Assad, Xi Jinping aŭ Vladimir Putin, kiu estas preta kaj vola masakri en Srebrenico, ordoni paramilitistajn ŝabiha-trupojn torturi, realigi genocidon kun jam pli ol 3 milionoj da ujguraj viktimoj aŭ nun plejlaste amasmurdojn en Buĉa kaj aliloke en Ukrainio?

Ĉi tiam neŭtraleco agas kontraŭ si mem, ĉar nekondamnante ni permesas la teruraĵojn. Konata vero ja estas, ke por la venko de la malbono sufiĉas, ke la bonuloj faras nenion.

Kiel komforta estus la ideo, ke la Esperantistoj estus tiuj bonuloj, sed tio malpravas. La plej okulfrapaj ekzemploj verŝajne estas la eldiroj de la prezidanto de Rusia Esperantista Unio (REU) Aleksandr Lebedev (la Esperantajn tradukojn de la origine en la rusa publikigitaj eldiroj oni trovas en Libera Folio) kun ŝatoj ekzemple de la akademiano Valentin Melnikov. En tiuj privatpersonaj eldiroj Lebedev postulas, ke oni disdividu la laŭ li artefarite kreitan ŝtaton de Ukrainio kaj oni komplete “sennaziigu” ĝin. Ne restas klare, kion tiu “sennaziigo” signifas.

Jam la reguloj de EAF, sed ankaŭ la postulo de la humaneco devigas nin agi. Ĉi tial ni, la membroj de EAF, kondamnas Putin kaj ties lakeetojn – inkluzive la estron de REU – pro la atako kontraŭ Ukrainio kun intencaj teruraĵoj kontraŭ la civiluloj.

Juha Metsäkallas


 

Libera Folio petis la novan prezidanton de EAF klarigi, kial li trovis tian deklaron necesa. Jen kion li diris:


Juha Metsäkallas. Foto: Privata.

– Mi atente sekvas novaĵojn (plejparte ĉe la nacia elsenda firmao Yle, la plej granda nacia gazeto Helsingin Sanomat, Libera Folio kaj BBC sed ankaŭ ĉe aliaj amaskomuniloj) pri tio, kio okazas en Ukrainio, kaj ne restas klare, kion “sennaziigo” signifas. Mi jam kelkan tempon demandis min, kion signifas tiu laŭte proklamita neŭtraleco de Esperanto kaj de la Esperanto-movado.

– Kiam mi estis juna, mi legis multajn sciencfikciajn verkojn inkluzive tiujn de Isaac Asimov, kaj por sia konata serio pri robotoj, ri kreis la tri leĝojn de robotiko. Poste en alia romano malkovriĝas, ke tiuj tri leĝoj funkcias nur sub supozo kiun oni subkomprenas (legu mem la librojn por ekscii, kio tiu estas).

– Kiam mi legis la artikolon pri la eldiroj de la prezidanto de REU en Libera Folio, mi furioziĝis kaj tuj pensis pri tiu malkovraĵo, Jes, klare! Neŭtraleco funkcias nur tiel longe, kiam ĉiuj partoprenantoj havas eĉ ete similan subkomprenatan supozon pri strebo al io bona. Sed la agoj de diktatoroj malofte obeas raciajn rezonojn. Do ni kontraŭstaru malbonulojn.

 


Pli pri la temo:


Ekde februaro 2022 validas novaj reguloj pri komentado: nur registritaj uzantoj kiuj indikas sian plenan nomon rajtas komenti.

Titus Brandsma – nova esperantista sanktulo

La katolika esperantisto Titus Brandsma kontraŭlaboris la naziajn okupantojn en Nederlando dum la dua mondmilito. Pro tio li estis sendita al koncentrejo, kie li pereis en 1942. Nun la papo deklaris lin sanktulo.

La karmelita monaĥo Titus Brandsma estis esperantisto kaj ĵurnalisto, kiu forpasis en koncentrejo dum la dua mondmilito. Li estis beatigita en 1985 de la tiama papo Johano Paŭlo la 2-a kiel ”martiro de la libereco de la esprimado”. La 15-an de majo la papo Francisko deklaris lin sanktulo.

Lige kun tio ni kun la permeso de la aŭtoro republikigas artikolon de Javier Alcalde pri Titus Brandsma. La artikolo pli frue aperis kadre de la projekto Militrakonto.

Ne ĉiuj ene de la katolika hierarkio kontraŭis la politikon de Hitler. Tamen, inter la religianoj, ja estis homoj, kiuj elstariĝis pro kuraĝa agado, kiel la aŭstro Max Josef Metzger (1887- 1944) kaj la polo Maksymilian Kolbe (1894 – 1941)1. Simpatianto de Esperanto, Kolbe estas vaste konata, ĉefe pro sia fina decido; nome, li propravole interŝanĝis sin en Auschwitz por alia malliberulo elektita de la nazioj por esti mortigita.

Sekve, la katolikaj esperantistoj konsideras lin unu el siaj patronoj. Siaflanke, ankaŭ Metzger estas esplorinda figuro. Dum la granda milito li kreis pacifistan asocion, kiu uzis Esperanton kiel laborlingvon. Poste, li estis arestita pro siaj kritikoj al la naziaj politikoj kaj kondamnita al morto, efektivigita per gilotino. Pri li verkis lastatempe Ulrich Lins, sed strange lia nomo ne aperas en la plurlingve tradukita eseo de Ulrich Matthias pri la katolika kaj protestanta Esperanto-movado, La nova latino de la eklezio (FEL, 2001).


Titus Brandsma. Fotisto nekonata.

Alia nomo, kiu ne aperas en la tamen leginda eseo de Matthias estas la friso Titus Brandsma (1881 – 1942), malgraŭ tio ke li, kiel Kolbe, estas ankaŭ patrono de la katolikaj esperantistoj. Fakte, temas pri la sola membro de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista (IKUE), kiu beatiĝis – tion faris Johano Paŭlo la 2-a en 1985.

Pri Brandsma iom verkis en Espero Katolika Manuel Casanoves, kunfondinto kaj unua prezidanto de Kataluna Esperanto-Asocio, sed ankaŭ fondinto kaj unua prezidanto de la hispana sekcio de Amnesty International (kaj ankaŭ de tiu kataluna). Estas interese, ke iu kiel pastro Casanoves, kiu evidente zorgis pri (lingvaj kaj) homaj rajtoj, trovis en Brandsma etikan modelon por sia agado.

Naskita Anno Sjoerd Brandsma, li estis karmelita monaĥo, kiu mortis en la nazia koncentrejo en Dachau. Li eniris la novicejon de la karmelanoj en 1897 kaj prenis la nomon Titus. Li fariĝis karmelana pastro en 1905. Kaj en 1909 li doktoriĝis pri filozofio en Romo.

Kiel dirite, Titus Brandsma estis membro de IKUE, aperis en ties jarlibroj kaj konserviĝas leteroj, en kiuj li varbas kolegojn por la internacia lingvo. Li aktivis ankaŭ en la frisa kulturo, estis membro de pluraj institucioj tiurilate, kaj verkis lernolibron pri la lingvo.

Profesie, lia vivo ligiĝis al la katolika Universitato de Nimego, fondita de la nederlanda ŝtato en 1923 por la katolika komunumo de la lando. Tie li estis profesoro pri historio de mistiko (fakulo interalie pri la hispana sanktulino kaj mistikulino Tereza el Avilo) kaj ankaŭ rektoro.

Li pioniris inter tiuj, kiuj avertis pri la danĝeroj de la nacisocialismo, interalie kiel spirita konsilanto de la Nederlanda Katolika Asocio de Ĵurnalistoj. Tial li verkis, predikis kaj instruis favore al preslibero, kaj kondamnis la persekutadon kontraŭ la judoj. Krome li zorgis, ke la laboristoj de ĵurnaloj havu pli bonajn laborkondiĉojn. Kaj li favoris la ekumenan movadon.

Dum la okupado de lia lando, li daŭre agadis kuraĝe laŭ siaj valoroj kaj rifuzis kunlabori kun la kontraŭjudaj kaj naziaj politikoj de la nederlanda registaro, ekzemple pri la elpelo de juddevenaj infanoj el katolikaj mezlernejoj. Krome, li instigis fervore la katolikajn ĵurnalojn, por ke ili ne enlasu nazian propagandon en siajn paĝojn kaj ne publikigu tekstojn favorajn al la nacisocialismo.

Pro tio li estis arestita de Gestapo la 19-an de januaro 1942, kaj konatiĝis kun pluraj prizonoj en Nederlando, inkluzive de sep semajnoj en izolĉelo en Scheveningen, kaj de koncentrejo Amersfoort.

Korpe malsanema, li fine estis sendita al la ekstermejo Dachau, kie li estis plurfoje batita. Li mortis kvin semajnojn post sia alveno, la 26-an de julio 1942. Atestantoj memoris lin en tiuj lastaj momentoj preĝantan por la gardistoj, kaj ankaŭ por la flegistino kiu per mortiga injekto ĉesigis liajn suferojn. Same ŝi klarigis poste, ke Brandsma esceptis en sia ĝentila sinteno al ŝi, malsimile al ĉiu alia el tiaj mortantaj prizonuloj.

Krom dekoj da stratoj kaj pluraj religiaj konstruaĵoj dediĉitaj al li, hodiaŭ ekzistas Instituto Titus Brandsma en la Universitato Radboud (antaŭa Katolika Universitato de Nimego). Krome, ĉiun trian jaron oni aljuĝas la Premion Titus Brandsma al ĵurnalisto, eldonejo, komunikada profesoro, eldonaĵo aŭ instituto, kiu suferis minacojn aŭ persekutadon pro sia agado en amaskomunikiloj favore al afero grava el homa aŭ kristana vidpunkto. Tiuj kaj aliaj honoroj al la frisa pastro memorigas nin ke eĉ en ekstremaj cirkonstancoj eblas rezisti. Ankaŭ spirite.

Javier Alcalde


Bibliografio

  • Miguel María Arribas, El precio de la verdad, Postulación General de los Carmelitas, Romo, 1998.
  • Josse Alzin, Ce petit moine dangereux, Bonne Presse, Parizo, 1954.
  • H.W.F. Aukes, Het leven van Titus Brandsma, Utrecht-Antverpeno, 1985 [1961].
  • Manuel Casanoves, “P. Tito Bransma O. Carm. Martiro en la Dachau-koncentrejo antaŭ 30 jaroj”, Espero Katolika 4/1973.
  • Manuel Casanoves, “La moderna martiro Tito Brandsma estis esperantisto”, Espero Katolika 11/1985.
  • Ulrich Matthias, La nova latino de la Eklezio, Antverpeno, FEL, 2001.
  • Fernando Millán Romeral, “El poema del P. Tito Brandsma en esperanto e interlingua”, Analecta Ordinis Carmelitarum 63(1), jan-jun 2013, p. 134-147.
  • Joseph Rees, Titus Brandsma, a modern martyr, Sidgwick & Jackson, Londono, 1971.
  • Fausto Vallainc, Un Giornalista martire, Ancora, Milano, 1963
1    Kvankam ne esperantisto, menciindas Marceli Godlewski (1865 – 1945), kiu helpis al Wanda kaj Ludwik Krzysztof Zamenhof fuĝi el la varsovia geto.

Hymno de pace

 

Con cordes plenate de dolo

nos specta in alto e dice:

Dona nos pace e felicitate

Que infantes jocara con joia

sin audir le ruito del guerra

Que lor genitores ben laborara

re-edificante le terra

Que le campos morte sera fertile

e satiara le gente affamate

Que le ruinas cadera e domos renascera,

grande e bellemente decorate

Con cordes plenate de dolo

nos specta in alto e dice:

Dona nos pace e felicitate

Que le cannonadas sera supplite

de canto de aves

e le lamento e critos

de riso excitate

Que le odio e le ira e le spirito vindicative

sera substituite de amor e amicitate

Que omne le homines laborara

pro salvar le mares, le terra e aer

Que illes quitara le apparatos de morte

Tote le armas debe cader

Con cordes plenate de dolo

nos specta in alto e dice:

Dona nos pace e felicitate

Que es le pardono?

 

Que es le pardono?

Non plus parlar del culpa?

Oblidar del passato e spectar al futuro?

Rememorar se le passato e acceptar le dolor?

Creder que ille qui noceva se repentiva

e non nocera plus?

Si on pardona alcuno, esque on debe creder

que le persona se ha corrigite?

Esque il existe pardono sin fide?

Quante vices on pote pardonar

post que on ha incontrate perfidia tante vices?

Ille qui pete pardono e promitte melioration,

quanto credibile es un tal persona?

Esque bon intentiones pote vincer

le character e habitudes establite?

Nos nos noceva

Io peteva pardono ma non lo recipeva

Tu non ha petite pardono

pro le cosas que tu faceva:

assi, como progreder?

A vices le pardono require tempore

assi io me vesti in le habitos de patientia

e spera que io los longemente tolerara,

los conservara in un stato munde,

non los lacerara,

non habera frigido e non sudara

Al fin io me disvestira,

stara nude ante te

assi que tu me spectara

e videra qui io vermente es

Le quatro viages

 

Io viagiava al west

nam io cercava amor

Io non trovava amor

ma in vice, libertate



Io viagiava al sud

nam io cercava un domo

Io non trovava un domo

ma in vice un amico



Io viagiava al oriente

nam io cercava le veritate

Io non trovava le veritate

ma in vice, pace



Io viagiava al nord

nam io cercava ricchessa

Io non trovava ricchessa

ma in vice un domo



TEJO perdis subvencion de 85 000 eŭroj

TEJO ne ricevis la buĝetitan administran subencion de 85 000 eŭroj. Tiu subvencio estas la ĉefa enspezo de TEJO, kaj ĝi devis kovri 58 procentojn el la kostoj de la asocio en la nuna jaro. La tuta buĝeto nun devas esti refarita kaj TEJO verŝajne devos maldungi oficistojn.

La 8-an de majo la TEJO-prezidanto Léon Kamenický skribis al la komitato de la asocio por informi ĉiujn, ke TEJO ne sukcesis ricevi la administran subvencion por 2022.

– Tiu subvencio estas la individue plej granda enspezo en nia buĝeto ĉiujare, kaj ĉi-jare ili tute ŝanĝis la proceduron pri kiel kandidatiĝi kaj kiel ili taksas ĝin. Ni ne estis tiom malproksime de la limo, sed bedaŭrinde ni (kiel pluraj aliaj eŭropaj neregistaraj junularaj organizoj kiuj antaŭe ricevis la subvencion) ne estis sukcesaj.

Li substrekis kiel grava la subvencio estas al la buĝeto de TEJO:

– En pasintaj jaroj ni ricevis 50 mil eŭrojn pro tiu subvencio, kaj ĉi-jare ni kandidatiĝis por 100 mil, kaj pro la nesukceso, tio signifas ke la Estraro de TEJO nun devas revizii la budĝeton kaj veni kun Plano B.

Laŭ la prezidanto la estraro jam decidis pri kelkaj agoj por savi monon, ekzemple la kvaronigo de la buĝeto por ĉeestaj estraraj kunsidoj. La estraro serĉos aliajn financeblojn – oni esperas ricevi monon per donackampanjo kaj aliaj subvencioj. Krome oni pledos al FOJE (Forumo Junulara Eŭropa) por pli bonaj kondiĉoj.

La estraro planas prepari novan buĝeton dum ĉeesta estrarkunsido en Prago kaj poste prezenti ĝin al la komitato ĝis la 25-a de majo.

La buĝeto de TEJO preskaŭ tute dependas de subvencioj de la Eŭropa Unio. Laŭ la buĝeto por 2022, el la tuta enspezo de 146 782 eŭroj sume 125 662 eŭroj (85 procentoj) venas de subvencioj, kaj nur 6 500 eŭroj de la membrokotizoj.

TEJO efektive petis administran subvencion de 125 000 eŭroj, sed pro la malcerteco pri tio, ĉu la peto estos akceptita, la buĝeto kompromise kalkulis nur pri enspezo de 85 000 eŭroj. Aldone oni buĝetis enspezon de iom pli ol 40 000 eŭroj de volontula subvencio, kiun oni plu ricevadas.

La buĝeto en sia teksto agnoskis la malfacilecon ricevi la administran subvencion: ”La kondiĉoj de la administra subvencio ŝanĝiĝis signife kompare al la lasta jaro, de unu flanko plialtiĝis la petebla sumo, aliflanke la buĝeto de la programo restis pli-malpli sama, kio signifas ke malpli da organizoj ricevos la subvencion.”

La buĝeto estis akceptita de la komitato senkontraŭe je la 14-a de januaro. Sed Michael Boris Mandirola, komitatano B, rimarkis la malcertecon pri la administra subvencio kaj diris ke la buĝeto “estas tre for de nia financa realo” ĉar la vera enspezo estos multe pli alta aŭ malalta.

Pro tio, la komitato jam tiam voĉdonis por ke la estraro devu prezenti novan buĝeton 21 tagoj post ekscio de la rezulto de la peto.

Responde al la malakcepto, Patricio Iglesias, komitatano B, diris ke en Argentino se organizo ne ricevas subvencion, la kutimo estas tuj organizi busojn plenaj de aktivuloj protesti antaŭ la agentejo. Li sugestis ke TEJO krei dokumenton kiu diru ion similan al:

”Pro ĉi tiu decido povas perdi siajn enspezojn 400 laboristoj de niaj organizoj kaj ties familioj, ĉirkaŭ 5 000 eŭropaj junuloj ne povos ĉeesti eventojn, pli ol 500 junuloj el Afriko, Azio kaj Latinameriko ne vizitos nian kontinenton por kulturaj interŝanĝoj, eventualaj laboraj procesoj povas signifi la malfondon de niaj NRO-j”, kaj tiel plu.

Li asertis ke neniu politikisto ŝatus ricevi tiun kritikon. Li tamen ne klarigis, kie troveblas la suferontaj 400 laboristoj de la Esperanto-organizaĵoj, la 5 000 eŭropaj kaj 500 ekstereŭropaj junuloj.

Michael Boris Mandirola diris ke ĉar TEJO ricevis la subvencion dum sep sinsekvaj jaroj, ĝi kerne rolas en la planoj de la organizo. Pro tio, li skribis: “mi dubas ke la dungosituacio povus resti senŝanĝa”. Tamen TEJO verŝajne ne devos maldungi 400 oficistojn.

Robert Nielsen

Interlingua retornava a Praga (Durante le conferentia 2019)

 

Chronica publicate in Panorama in interlingua, no.5, 2019

Le anno es 1995. Le communitate de Interlingua se incontra in Praga. UMI celebra 40 annos durante le 12nde Conferentia international de Interlingua. Le stratas del belle citate plen de historia e cultura es plenate del lingua que conserva le historia e le cultura occidental pro le futuro.

Interessante discursos se misce con grande planos de como introducer Interlingua in scholas Europee. 

Amicitates nasce. Ideas es excambiate.

24 annos passa. On non audi Interlingua al stratas de Praga. Ha le lingua disparite?

No!

Le anno es 2019. Interlingua retorna a Praga pro le 23e conferentia international, gratias a un enthusiastic e active gruppo local. Le lingua vive e se disveloppa.

Desde le ultime vice illo ha entrate internet. Il ha plure sitos, foros e blogs.

Nove podcasts, nove videos.

Il ha nove libros, nove poemas e nove cantos. Il ha nove dictionarios, nove traductiones, nove enthusiastas, e multe del vetere enthusiastas remane. 

Interlingua sempre cresce, proque cresce su historia, su tradition e hereditage. Illo lassa tracias, cata anno in nove citates. 

Nos vive in le epocha de information sin frontieras. Cata homine in le mundo que ha un connexion al internet e se interessa pro linguas neutral pro communication democratic, ha un bon chance de trovar Interlingua, sovente proque illo es mentionate in le mesme contextos que linguas constructe e lingua francas. 

Plus que un medie milliardo homines comprende Interlingua ben sin studiar lo. Ma pro usar le lingua correctemente, on lo debe apprender. Isto require un fragmento del labor que on besonia pro maestrar per exemplo espaniol o italiano, ma totevia on debe dedicar un poco de su tempore a isto. Alora il ha un assatis modeste gruppo de personas que usa Interlingua activemente, ma un multo plus grande gruppo que se interessa del lingua, sin usar lo. On discute, lege textos, compara con altere linguas etc.

Alora Interlingua attinge multe personas e le mission del active usatores es a inspirar e activar le passive usatores.

Si le lingua crescera in un tempo bastante veloce, nos attingera le si nominate effecto del bolla de nive. Al comencio illo es parve, ma durante que illo rola a basso del monte coperite de nive, illo accumula iste nive e deveni de plus in plus grande, se augmentante exponentialmente.

Nos es le bollas de nive!

Interlingua retornava a Praga. E illo retornara ancora plure vices. Nostre movimento non es grande, ma illo es forte e persistente. E le lingua in se mesme es le plus bon argumento del movimento: Comprensibile ma neutral. Naturalistic ma facile. Logic ma non schematic. 

Isto es le lingua del futuro. Quando le mundo lo discoperira?

Carnap – filozofo forgesita de esperantistoj

Rudolf Carnap (1891–1970) estis tre konata germana filozofo kaj logikisto, kiu forlasis Germanion pro la naziismo. Li lernis Esperanton kiel 14-jarulo kaj diversmaniere uzis ĝin dum sia tuta vivo. Tamen ĝis lastatempe malmulto estis konata pri lia esperantisteco. Nun aperis ampleksa artikolo de Ulrich Lins pri la temo. Libera Folio intervjuis la aŭtoron.

La germanlingva artikolo Sprache transnational: Rudolf Carnap und
die Esperantobewegung (Transnacia lingvo: Rudolf Carnap kaj la Esperanto-movado) aperis en la kolekto Logischer Empirismus, Lebensreform und die deutsche Jugendbewegung kiu estas libere elŝutebla ĉe la eldonejo.

Libera Folio: Via artikolo pri Rudolf Carnap aperis en pli vasta kolekto de artikoloj. Pri kio temas tiu kolekto kaj kiel vi fariĝis unu el ĝiaj aŭtoroj?

Ulrich Lins: – La kolekto traktas logikan empiriismon, vivreformon kaj la germanan ”Junularmovadon“, kiuj estas temaroj, kiuj ebligas kompreni la fruan intelektan evoluon de Carnap, nun rekonata kiel unu el la plej gravaj filozofoj de la dudeka jarcento. Mia kontakto kun ”karnapologoj“ komenciĝis en 2012, kiam mi scivolis pri la eblo konsulti arkivaĵojn de Carnap. Tiuj troviĝas en Pittsburgh, sed mikrofilme ankaŭ en Konstanz. Montriĝis, ke la homoj, kiujn mi kontaktis en Konstanz kaj poste Vieno, estis jam forte okupitaj per esploro de la ampleksa skriba postlasaĵo de Carnap. Ili volonte akceptis mian interesiĝon, ĉar pri lia rilato al Esperanto ĉiuj bone sciis, tamen ne konante detalojn pri lia esperantisteco.

– Tiutempe en Usono kaj alilande oni komencis malkovri la kulturhistoriajn radikojn de Carnap. Tio harmoniis kun mia scivolo. La kontakto evoluis, kaj en junio 2016 mi estis invitita de la Viena Universitato al internacia, plurfaka konferenco. Tie, en la Instituto ”Viena Cirklo“, mi prelegis pri tio, kion mi ĝis tiam sciis pri Carnap kaj Esperanto. Poste oni petis min disponigi por libro mian (reviziitan) tekston. Tiu libro ĵus aperis. En Lahti (2019) kadre de la Universala Kongreso (UK) mi prezentis la tiaman staton de mia scio pri Carnap. Mi aldonu, ke pasintjare kaj komence de la nuna jaro aperis duvolume la delonge atendata eldono de la taglibroj de Carnap, en kies estiĝoprocezo mi povis jen kaj jen helpeti pri Esperantaj temoj.

Kiel vi eksciis pri la esperantisteco de Carnap?

– Kiam Victor Sadler en 1967-68 planis la eldonon de la revuo La monda lingvo-problemo (LMLP), la nuna LPLP, respondeculoj de la eldonejo Mouton, ĉe kiu la revuo estis aperonta, alparolis lin pri la esperantisteco de Carnap. Ili referencis al la aŭtobiografio de Carnap, kies angla originalo aperis en 1963. Sadler rakontis al mi, ke li estis surprizita, ne konsciante ke Carnap delonge estis membro de UEA kaj ke unu verko lia (Abriss der Logistik, 1929) troviĝas en Biblioteko Hodler. Verŝajne Carnap iam donace sendis tiun ekzempleron al UEA.

– En 1993 aperis germana traduko de la aŭtobiografio, en la serio de Reclam-libretoj. Fascinis min, ke Carnap mallonge, sed imprese rakontis pri sia vojo al Esperanto kaj siaj junaĝaj spertoj per Esperanto. Tion multaj citis, esperantistoj kompreneble, sed ankaŭ ekzemple Umberto Eco. La inviton de Sadler iĝi membro de la redakcia konsilantaro de LMLP Carnap kun bedaŭro malakceptis pro sia progresinta aĝo.

Kiam kaj kiel Carnap lernis la lingvon? Kio motivis lin fari tion aŭ ĉu temis nur pri scivolemo?


Rudolf Carnap en 1935. Foto: Francis Schmidt

– Li aŭtodidakte lernis Esperanton en 1905 aŭ 1906 kiel gimnaziano en Barmen, kiu nun estas parto de la urbo Wuppertal. La 14-an de februaro 1908 li komencis skribi taglibron, en kiu la 19-an de februaro ni povas legi lian konfeson: ”Mi denove ĉiutage entuziasmas pri Esperanto.“ En la organo de UEA (1908-10-01) li aperigis sian deziron korespondi – ”kun negermanoj“, kiel li precizigis. Baldaŭ sekvis artikolo lia, ”Kiel oni faras enigmojn en Esperanto?“ En la menciita taglibraro ĝi unuafoje aperis en listo de liaj verkoj; ĝi estas lia plej frua publikigita teksto. Post sia ekstudo en Jena (1910) Carnap tie iĝis delegito de UEA.

Ĉu Esperanto estis nur unu ĉapitro en lia vivo aŭ tutviva afero?

– En aŭgusto 1908 li vojaĝis al la Kvara UK en Dresdeno. Tie li aŭskultis la festparoladon de Zamenhof kaj vidis la prezenton de Ifigenio en Taŭrido. Ambaŭ eventoj profunde impresis lin. Ankoraŭ en 1963 li memoris la kongreson ”kvazaŭ miraklo“. Li skribis, ke Zamenhof kuraĝigis lin dediĉi sin dumvive al la ideo, ke ”nia laboro servu ne nur al nia propra nacio, sed al la tuta homaro“. Carnap ĉiam sentis sin ligita al ”scienca humanismo“.

– Ses jarojn post la Dresdena UK eksplodis la mondmilito, en kiu Carnap soldatservis. En 1922, do antaŭ precize cent jaroj, li denove povis vojaĝi – al la UK en Helsinki. Sur la ŝipo ekirinta en Lübeck li konatiĝis kun bulgara studento de agronomio, Atanas D. Atanasov (1897-1957), kun kiu li amikiĝis. Ili restis kune dum kvar semajnoj kaj daŭre parolis Esperante, ne nur en Helsinki, sed ankaŭ en postkongresa ekskurso per petveturado tra la baltaj landoj. En Tallinn ilin invitis al tagmanĝo la fratinoj Agnes, Helmi kaj Hilda Dresen, kun kiuj ili antaŭe konatiĝis en Helsinki.

Oni ne trafas la nomon de Rudolf Carnap en verkoj pri la historio de la movado. Ĉu li tamen partoprenis ĝin kiel simpla movadano?

– Li ne multe aktivis ”por la movado“ post 1925, sed ĝismorte konservis fidelecon al Esperanto. Dank‘ al la taglibro ni scias, ke komence de la dudekaj jaroj li vigle partoprenis movad-aktivadojn. Li tre laŭdis la kongresajn paroladojn de Edmond Privat kaj renkontis aliajn esperantistojn, ekzemple la strangetan hispanon Julio Mangada. Flanke li kritikis gravulojn kiel Johannes Dietterle (”malbona, germana prononco“), Petro Stojan kaj Charles Baudouin (kiu parolis “iom tro edife”); sendube li ne imagis kompreneble, ke tiuj liaj rimarkoj telegramstile notitaj en taglibro estos post cent jaroj legeblaj libroforme.

– Al unu korespondanto li konsilis, ke la ĉefverkon de Immanuel Kant (Kritik der reinen Vernunft) oni prefere nomu en Esperanto ”Kritiko al la pura racio“ – ne ”de la pura racio“. En Vieno en 1924, okaze de la UK, sed eksterkongrese, li ligis kontaktojn, kiuj markis la komenciĝon de lia scienca kariero: en 1926 li eklaboris kiel docento en la Viena Universitato. Li estis unu el la kernaj membroj de la famiĝonta Viena Cirklo de filozofoj kaj sciencistoj, kiuj pionire antaŭenigis la t.n. analizan filozofion.

Carnap fariĝis fama filozofo. Ĉu estis iu interrilato inter lia okupiĝo pri Esperanto kaj lia akademia vivo aŭ ĉu li tenis la du aferojn apartaj?

– Ĉe li eble ĉio interrilatis. Filozofio estis por Carnap ne metafiziko aŭ simile, sed afero, kiu celis al socia praktiko kaj al reformo de la ĉiutaga vivo. Ĉar politikon li konsideris branĉo de praktika filozofio, li ne tre ŝatis la nepolitikemon de germanoj. Fine de la Unua Mondmilito li aliĝis al la homamasoj, kiuj en Berlino manifestaciis “por paco kaj pano”. Li preskaŭ membriĝis en la Komunista Partio de Germanio, sed fine sub la impreso de la bolŝevika teroro preferis moderan, nedoktrinecan formon de socialismo. Pli malfrue en Usono li estis suspektata kiel maldekstrulo; portempe li eĉ troviĝis sur nigra listo de FBI.

– Kiel montras la aŭtobiografio kaj liaj taglibroj, Carnap ofte parolis al homoj pri Esperanto, ekzemple kun la pola filozofo Tadeusz Kotarbiński aŭ kun aŭstria advokat-vidvino, kiu esprimis sin “tre kontraŭ Esperanto”, sed estis “prilaborita” de Carnap, tiel ke fine ŝi kapitulacis: “(…) ŝi diras, ke do tamen mi devas ĝin lerni.” Ni scias, ke kun la viena kolego Ludwig Wittgenstein, kiu malŝatis la lingvon, li kunpuŝiĝis. En 1923 li vojaĝis al Meksikio, kien liaj bogepatroj elmigris. Tie li interalie vizitis la klason de lernejo, en kiu Esperanto estis instruata.

– En 1923 kaj 1935 Carnap vizitis en Harvard la matematikiston Edward V. Huntington, kun kiu li konversaciis en Esperanto. En 1946 li respondis demandaron de International Auxiliary Language Association (IALA) pri la dezirinda karaktero de novkreota internacia planlingvo. El tio rezultis en 1951 la projekto Interlingua, kiu pro la antaŭenmarŝo de la angla dekomence estis senŝanca. Carnap ĉiam pledis por la kunagado de adeptoj de malsamaj planlingvoj (li lernis plurajn) kaj kritikis, ke kelkaj tendencas al sekteco. Inviton de C.K. Ogden, ke li donu apogon al Basic English, li rifuzis.

– En la nepublikigita korespondaĵaro de Carnap mi trovis atentinda lian leter-interŝanĝon kun Albert Léon Guérard, francdevena profesoro de literaturo en Stanford, kiu verkis A Short History of the International Language Movement (Novjorko 1922). Carnap delonge sciis pri tiu libro, sed akiris ĝin nur post la milito. Korespondante kun Guérard en 1939 kaj denove ekde 1945, li rimarkis fortan akordiĝon kun ties ideoj. Guérard ne estis esperantisto, sed admiranto de Zamenhof. La du viroj tute ne diskutis pri lingvaj detaletoj. Ili samopiniis pri tio, ke la ĉefa malamiko de Esperanto estas militema naciismo kaj ke Esperanto tial meritas subtenon jam pro sia ”interna ideo“. Evidente la du viroj revis simile pri socialismo kuniĝanta kun libereco kaj demokratio. Ĉar oni ofte mencias, ke Carnap estis adepto de mondfederalismo, min ne surprizis trovi en lia postlasaĵo indikon, ke li abonis la revuon La Praktiko, la organon de Universala Ligo.

Oni povus supozi, ke la movado klopodus profiti de la esperantisteco de tia famulo kaj inviti lin ekzemple al honoraj komitatoj de kongresoj. Ĉu okazis tiaj provoj?


Rudolf Carnap dum la usona periodo.

– Antaŭ la Dua Mondmilito kelkaj movadaj gravuloj eble konis lin pro kongresa partopreno, sed baldaŭ li estis kvazaŭ forgesita en Esperantujo. Parte tio ŝuldiĝis al lia malapero el Eŭropo: de la fino de 1935 li vivis en Usono kaj tie produktis la plej grandan parton de sia verkaro. En Kalifornio, kie li vivis laste, kelkaj esperantistoj eksciis pri li. Sed Bill Harmon, la multjara usona ĉefdelegito de UEA, kiun mi demandis iom antaŭ lia morto fine de 2019, respondis, ke li neniam aŭdis la nomon Carnap.

– Alia kalifornia esperantisto, R.C. Marble, en julio 1970 klopodis logi la proksime loĝantan Carnap al renkonto okaze de la partopreno de William Auld en somera kurso de Esperanto en Sanfrancisko, sed tre verŝajne tiu provo ne estis sukcesa. Meze de aŭgusto 1970 Carnap skribis longan leteron al Valter Tauli, estondevena lingvisto en Uppsala, kies libron pri la teorio de lingvoplanado li aprezis. La respondon de Tauli, se ĝi estis sendita, Carnap eble ne plu legis: li mortis la 14an de septembro 1970.

– Kiel montras la plurvoluma verkaro kaj la ĵus aperigitaj taglibroj, Carnap havis imponan sciencan rikolton. Kio frapis min en ligo kun tio, estas ĉarma ero en tiu postlasaĵo, nome du poŝtkartoj, kiujn oni akiris post la forpaso de la filo Johannes Carnap en 2012. Kiam tiu filo naskiĝis, la fiera patro, do Rudolf Carnap, metis anoncon en Esperanto Triumfonta (29-10-1922). Johannes iĝis pastro en centra Germanio. La poŝtkartoj, kiujn li konservis, estas el 1908. Ilin al Rudi skribis Otto Flügel, amiko de la familio Carnap, post la Dresdena UK.

– Por komplezi la junulon Flügel komencis lerni Esperanton; la poŝtkartoj estas en ankoraŭ iom stumbla lingvaĵo. Li direktis al Rudi afablajn vortojn, sed ligis ilin kun admono, nome la deziro, ke li atentu prioritatojn, zorgante ke liaj “studoj esperantistaj estu sen perdo por la aliaj studoj multe pli necesaj. La Esperanto por vi estu ĉiam nur la dua.“ Carnap sekvis la bonintencan admonon, certe por la kontentiĝo de ĉiuj aprezantoj de lia verkaro.

Kia homo li estis, ekster la filozofia verkaro?

– Dank‘ al la taglibroj oni havas nun pli ampleksan bildon pri Carnap. Li estis homo ne nur interesa por filozofoj. Li ne fumis nek trinkis alkoholon. Li havis akran intelekton kaj samtempe estis tre mildkaraktera. Lia (dua) edzino fojfoje moketis, ke li havas la vizaĝon de anĝelo. (Mi enŝovu ĉi tie, ke li devenas el tre religiema familio.) Al li mankis ĉia fanatikeco, kaj onidire li neniam parolis al homoj malĝentile aŭ neestime.