Stella scintillante

 

Stella belle scintillante,

sempre tu es coruscante,

perla in le vaste celo

detra nubilose velo

Stella belle scintillante,

sempre tu es coruscante

Mozart crea melodias

plen de dulce phantasia

Ingeniose variationes

con diverse emotiones

Mozart crea melodias

plen de dulce phantasia

Veni vesper’, sol non brilla,

tunc de novo tu scintilla

Tote nocte tu produce

incantante, suave luce

Veni vesper’, sol non brilla,

tunc de novo tu scintilla

Ora Wolfgang ha finite,

omne notas es scribite,

a Josepha, su alumno

dedicate in autumno

Ora Wolfgang ha finite,

omne notas es scribite

Quando yo in nocte viagia

luce tue incoragia

me e mi car companiones

que viagia trans nationes

Quando yo in nocte viagia

sempre tu me incoragia

Anque juven’ damisella

in le celo vide stella,

specta al compositor,

in su corde es amor

Anque juven’ damisella

in le celo vide stella

Quando yo in lecto jace,

tu mi oculos jam place

In mi auros cantilena,

Amadeus aere plena

Quando yo in lecto jace,

tu mi oculos jam place

 

Du jardekoj kun la Esperanta Vikipedio

La 15-an de januaro festis sian naskiĝtagon la anglalingva Vikipedio, kaj jam la 15-an de novembro povos same jubilei la Esperanta Vikipedio. Krome iam en majo 2021 la Esperanta Vikipedio atingos 300 000 artikolojn. Sed kian rolon havas Vikpedio en Esperantujo, kaj kian Esperanton enhavas Vikipedio?

La unua artikolo de la Esperanta Vikipedio temis pri modernismo, kaj originis en La Enciklopedio Kalblanda, kiun verkadis Stefano Kalb ekde 1995. La 15-an de novembro 2001 tiu artikolo estis konvertita de Chuck Smith al vikia formato, kaj tiel naskiĝis la Esperanta Vikipedio.

Post kelkaj semajnoj ĉiuj 139 artikoloj de la Kalblanda enciklopedieto estis konvertitaj, aperis frontpaĝo en Esperanto, kaj ĝi komencis kreski. Post dek jaroj, en 2011 estis 140 000 artikoloj, kaj en majo ĉi-jare oni atendas, ke estos superita la limo de 300 000 artikoloj.

Tio signifas, ke la Esperanta Vikipedio estas proksimume same granda kiel la versioj de Vikipedio en la hebrea (9 milionoj da parolantoj laŭ Vikipedio), la bulgara (9 milinonoj) kaj la dana (6 milionoj). La Esperanta Vikipedio krome estas klare pli granda ol la Vikipedioj en la kazaĥa (13 milionoj), la slovaka (5 milionoj) aŭ la kroata (pli ol 5 milionoj da parolantoj).

Tio tamen ne signifas ke Esperanto havas milionojn da parolantoj, sed ke la esperantistoj pretas dediĉi multe pli da energio al redaktado de sia Vikipedio.


Michal Matúšov
Foto: Niccolò Caranti CC BY-SA 3.0

– Estas konata afero, ke parolantoj de malgrandaj lingvoj havas al sia lingvo alian rilaton ol parolantoj de grandaj lingvoj. Ofte oni pretas pli labori por helpi al sia lingvo – tio ja estas bazo de la Esperanta movado. Mi dirus, ke Esperantistoj estas kompare pli aktivaj pri verkado de Vikipedio ol anoj de aliaj lingvoj. Kaj, ja, danke al tiu sinoferemo, nia Vikipedio apartenas al tiuj pli disvolvitaj, klarigas Michal Matúšov, unu el la ĉefaj aktivuloj de la Esperanta Vikipedio.

En Esperantujo li estas pli konata sub la nomo KuboF Hromoslav. Li de pli ol dek jaroj aktive laboras pri Vikipedio, unue en sia denaska lingvo, la slovaka, poste ĉefe en Esperanto.

– La Vikipedia komunumo min ankaŭ elektis administranto, do mi rajtas forigadi maltaŭgajn paĝojn kaj bontenadi Vikipedion. Kiel prizorganto de roboto mi faras amasajn redaktojn, ekzemple mi povas korekti kutimajn mistajpojn. Laste, sed ne balaste, kiel aktivulo de la organizo Esperanto kaj Libera Scio (estontece nomata Vikimedio Esperanto) mi ankaŭ prelegas kaj trejnas pri Vikipedio kaj ĝiaj frataj projektoj, organizas konkursojn kaj partneradojn.

Ĉu Vikipedio gravas por la Esperanto-komunumo, kaj se jes, kial?

– Vikipedio estas tre grava parto por la Esperanta komunumo. Pripensu, ĉu vi konas alian ĝeneralan enciklopedion en Esperanto? Vikipedio estas precipe utila edukilo pri ĝeneralaj temoj. Ekzemple la temaro de birdoj estas elstare prezentata en la Esperanta Vikipedio, multe pli bone ol en mia denaska lingvo.

– Pro sia famo, Vikipedio ankaŭ helpas firmigi specifajn fakajn vortojn, kiuj troviĝas eble nur en obskuraj paperaj vortaroj al kiuj ne multaj havas aliron. Krom tio, ĝi funkcias ankaŭ kiel montrofenestro de la kapabloj de la Esperanta komunumo.

– Menciindas ankaŭ, ke Vikipedio funkcias en ekosistemo de pluraj frataj projektoj de la Fondaĵo Vikimedio. Ili subtenas unu la alian por havigi pli grandan utilon. Ekzemple en Vikifontaro ni kolektas kaj transskribas librojn el la frua epoko de Esperanto, kaj en Vikivojaĝo ni kreas gvidilon por vojaĝo al, ekzemple, Esperantaj renkontiĝoj.

Iuj kritikas la lingvaĵon de Vikipedio, ĉu la lingvo-nivelo de la kontribuantoj estas problemo?

– Okazas, ke iuj Vikipediaj artikoloj uzas nekutiman lingvan stilon, eĉ enhavas klarajn erarojn. Tamen, mi dirus, ke ĝenerale la lingva nivelo estas bona kaj la absoluta plejparto de la artikoloj estas flue legebla. Kaj se vi trovas ajnan eraron, supre de ĉiu artikolo estas la butono “Redakti” kaj vi tuj povas montri kiel vi kapablas korekti.


Jouko Lindstedt

Akademiano Jouko Lindstedt rekomendas, ke lingve nespertaj esperantistoj iom atendu pri kontribuado al Vikipedio.

– La lingva kvalito de la artikoloj en la Esperanta Vikipedio tre varias – troviĝas bone verkitaj, kaj troviĝas aliaj, kiujn oni devas mense retraduki en la anglan por kompreni ilin. Ne ĉiuj kontribuantoj komprenis, ke ne sufiĉas posedi koncizan gramatikon kaj konsulti vortaron, sed oni devas legi Esperantan literaturon kaj ekzemple Monaton por lerni, kiel oni diras aferojn en Esperanto – kaj nur poste ekverki, Lindstedt diras al Libera Folio.

La lingva nivelo de la kontribuantoj tamen laŭ li ne estas la sola manko en Vikipedio:

– Alia problemo estas, ke en la artikoloj troviĝas pluraj alternativaj terminoj por la sama afero, ekzemple ”senpilota aviadilo”, ”droneo”, ”spavo”, ”UAV”. Estas nature, ke por iuj novaj fenomenoj la Esperantaj terminoj ne tuj stabiliĝas. Mi tamen suspektas, ke la kontribuantoj ne faras sisteman terminologian laboron en diversaj fakoj, sed solvas la problemojn ĉe ĉiu artikolo aparte. Sed mi koncedas, ke se ni postulus la saman nivelon kiel en la grandaj nacilingvaj Vikipedioj, la Esperanta enhavus multe malpli da artikoloj…

Nun la Esperanta Vikipedio havas 291 000 artikolojn, kaj laŭ la prognozo de Michal Matúšov, ĝi iam meze de majo 2021 atingos 300 000 artikolojn.

– Tio signifos, ke esperantistoj povos trovi utilajn informojn pri pli vasta temaro, kaj tiel Esperanto estos utila lingvo por pli multaj fakoj. Tamen, kvanto estas nur unu flanko de la monero – la alia estas kvalito, li atentigas.

Intervjuis Robert Nielsen


Pli pri la temo:

 

Vicprezidanto de ISAE: ”La angla venkis”

La angla lingvo jam plene triumfis en scienco, kaj ne havas sencon publikigi sciencajn esplorojn en Esperanto. Tial estas nur logike, ke estis malfondita la Sanmarina Akademio Internacia de la Sciencoj, diras Wendel Pontes, vicprezidanto de Internacia Scienca Asocio Esperanta, ISAE.

Wendel Pontes estas brazila biologo, fakulo pri la konduto kaj reproduktiĝo de insektoj. Kiel universitata profesoro, li respondecas pri laboratorio, faras sciencajn esplorojn, instruas pri zoologio kaj scienca metodo.

Aldone, li estas esperantisto ekde la jaro 1995, kaj ekde 2017 vicprezidanto de ISAE, Internacia Scienca Asocio Esperanta. En oktobro li faris publikan retan prelegon kun la titolo ”La fiasko de Esperanto en scienco”, en kiu li konvinke argumentis, ke ne havus sencon publikigi sciencajn esplorojn en Esperanto.

Post kiam iĝis ĝenerale konate, ke estis malfondita la Sanmarina Akademio Internacia de la Sciencoj, ĉar ”fiaskis la ideo konvinki oficialajn instancojn, ke eblas universitat-nivela instruado en Esperanto”, ni petis lin komenti la staton de la aferoj.


Wendel Pontes, vicprezidanto de ISAE.

Libera Folio: En oktobro vi prelegis pri la fiasko de Esperanto en la scienco. Ĵus iĝis vaste konata la malfondo de la Sanmarina Akademio Internacia de la Sciencoj. Ĉu tio pruvas vian tezon?

Wendel Pontes: – Parte jes. Pro la nuntempa funkciado de scienco, kiel mi detalis en mia prelego, fari bonan sciencon estas multe pli grava ol disputi kiu estus la plej taŭga lingvo por publikigi sciencajn rezultojn. Kaj nur pere de publikigo de originalaj sciencaj eltrovaĵoj scienco evoluas. Kiam mi parolis pri fiasko, mi pensis pri tiuj originalaĵoj.

– Simple ne valoras la penon publikigi tiajn sciencajn eltrovaĵojn en esperanto (aŭ en alia malgranda lingvo), ĉar la limigita kvanto de legantoj kondamnos ĝin al malapero. Se alia sciencisto faros la saman eltrovon, kaj publikigos ĝin en anglalingva vaste konata scienca revuo, li fariĝos la ”patro” de la ideo. Tiu kiu publikigis unue, tamen en malgranda obskura revuo, simple perdiĝos. Tio okazis kun Gregor Mendel, kaj okazas ĝis hodiaŭ. Nuntempe, se sciencisto publikigas en nekonata scienca revuo, li detruas sian propran sciencan karieron.

Dum multaj jaroj esperantistoj strebadis montri, ke Esperanto estas plenvalora lingvo, kiu taŭgas por ĉiaj celoj, ankaŭ sciencaj. Ĉu la malsukceso signifas, ke Esperanto kiel lingvo efektive ne taŭgas?

– Ne, la malsukceso ne signifas tion. Fakte, ankaŭ mi opinias ke Esperanto estas taŭga por ĉiaj celoj. La fiasko temis ne pri la lingvo mem, sed pri la hodiaŭa aspekto de scienco.

– En la komenco, ne estis granda malutilo al sciencisto dediĉi parton de sia tempo al publikigo de esperanta scienca artikolo, kiel ideologia klopodo antaŭenigi la lingvon. Sed hodiaŭ la scenaro tute ŝanĝiĝis. Publikigo de sciencaj artikoloj en Esperanto en la pasinteco baziĝis sur la ĝenerala kompreno ke la ekzisto de fakvortoj estas esenca por ke oni faru sciencon en tiu lingvo. Sed sen sciencistoj por antaŭenigi la fakon, ne gravas kiom da fakvortoj ekzistas, ĉu? Kaj tio estis la granda manko en Esperantujo, kiel mi montris en mia prelego.

Se la problemo ne temas pri Esperanto kiel lingvo, kial do okazis fiasko?

– La fiasko de Esperanto estas sama kiel la fiasko de aliaj naciaj lingvoj, kiel la portugala, ekzemple. Hodiaŭ nia landa scienca asocio ne plu publikigas sciencaĵojn en la nacia lingvo. Por ke la scienca revuo fariĝu videbla kaj alirebla al multaj aliaj sciencistoj eksterlande, ĝi fariĝis anglalingva, ĉar estas la lingvo regata de la plejmulto el la sciencistoj kiuj potenciale povus interesiĝi pri la enhavo de la revuo. Sciencaj revuoj kaj sciencistoj devas fariĝi konataj en sia fako, kaj se ili devas skribi en la angla por atingi tiun celon, tion ili faru.

Ĉu tio signifas, ke ankaŭ ĉiuj aliaj lingvoj krom la angla perdas sian signifon en scienco?

– Por originala scienco, jes. Scienco evoluas pere de konstanta disvastigado de siaj eltrovoj (la sciencaj artikoloj) inter samfakuloj ĉie en la mondo. Kaj nuntempe en la plejmulto el la grandaj respektataj laboratorioj, ĉiu sciencisto almenaŭ iom scipovas la anglan. Do sciencaj revuoj en la angla havas pli grandan eblon esti konataj kaj trovataj de la internacia scienca komunumo ol revuo kiu publikigas nur en la rusa aŭ en la japana. Scienco fariĝas pere de konstanta interŝanĝo de informoj de la sciencistaro. Anstataŭ pensi pri lingva justeco, sciencistoj preferas studi la lingvon kie troviĝas la informoj de ilia fako kaj produkti sciencon. Estas pli rapide kaj pli efike.

Ĉu finfine do la angla jam iĝis la internacia lingvo, kaj okazis la fina malvenko de Esperanto?

– Jes, rilate al scienco la angla triumfis. Sed tio ne estas la fina malvenko de Esperanto, nek de aliaj lingvoj. Malgraŭ ke la angla gravas por disvastigi originalajn sciencajn novaĵojn inter fakuloj, estas necese ke scienco estu popularigata al ĉiuj branĉoj de la socio. Ĉefe en la hodiaŭa momento, kiam oni atestas la kreskadon de kontraŭsciencaj konspirteorioj kaj pseŭdosciencaj ideoj. Popularigsciencaj prelegoj, podkastoj, videoj, blogaĵoj, estas ege gravaj en ĉiuj lingvoj, inkluzive en Esperanto.

Vi mem estas vicprezidanto de ISAE. Kian rolon havu ISAE kaj similaj organizaĵoj, se jam evidentas, ke Esperanto fiaskis en scienco?

– Laŭ mia kompreno, tiaj asocioj devas investi tempon kaj energion por popularigi sciencon al la esperanta komunumo. Tiel kiel estas scienco-popularigantoj en la angla, la hispana, la franca, la portugala, ankaŭ estu en Esperanto. Kaj la Esperanto-movado efektive faras tion, pere de prelegoj, seminarioj, blogaĵoj kaj jutubkanaloj. Tamen, estas forta manko de homforto por antaŭenigi la sciencan aferon, problemo kiu persistas de jardekoj, kiel mi klarigis en mia prelego.

La organizaĵo de esperantistaj medicinistoj, Universala Medicina Esperanto-Asocio, iris alian vojon. Ĝi ne volas okupiĝi pri popularigo de scienco en Esperanto, sed ĝia revuo de jam pluraj jaroj aperas en la angla. Kion vi opinias pri tia elekto?

– Tiu estas interesa ekzemplo kiu parte konfirmas mian teorion. Eblis persisti pri Medicina Internacia Revuo, por ke ĝi havu rolon en la hodiaŭa scienca scenaro, rezignante pri la lingvo. Mi opinias ke estis tre kuraĝa decido, fakte la nura elektebla, por daŭre publikigi la revuon sen perdi ĝian sciencan aspekton. De Esperanto ĝi nur konservis la nomon kaj la fakton ke ĝi akceptas resumojn de la sciencaj artikoloj en Esperanto. Tamen, mi jam klarigis en mia prelego, kial eĉ tiuj esperantlingvaj resumoj ne kontribuas por diskonigi Esperanton en scienca medio.

 

Komitatano de UEA demisias proteste

Marc Konijnenberg, komitatano A por Nederlando, anoncis sian demision el la komitato de UEA. En sia demisia letero li protestas kontraŭ la nuligo de la pensia aranĝo de la oficistoj de UEA kaj la pasiveco de la komitatanoj, eĉ kiam la estraro ignoras la decidojn de la komitato.

aMarc Konijnenberg. Foto: Facebook.En la lasta tago de la pasinta jaro la komitato de UEA senŝanĝe aprobis la buĝeton, kiun ĝi en aŭgusto rifuzis aprobi, postulante ke la estraro ĝin reviziu. La decido signifas interalie, ke estas nuligita la pensia aranĝo de la oficistoj de la asocio. Tion ne povis akcepti Mark Konijnenberg, kiu la 9-an de januaro anoncis sian demision el la komitato.

– Kun bedaŭro mi konstatis ke la komitato de UEA enhavas grandparte silentan ”ŝafaron”, kiu iele-trapele voĉdonas ĉu favore ĉu malfavore la proponojn, li skribas en sia demisia letero al la komitato.

Kiel la ĉefan kialon de sia decido li mencias la manieron en kiu estis pritraktita la buĝeto de la asocio por la jaro 2021. Libera Folio raportis pri la temo en pluraj artikoloj. La ĉefa malkonsento pri la buĝeto de 2021 laŭ li temis pri la pensia aranĝo por la restantaj kvar oficistoj en la Centra Oficejo. Nuligante la pensian programon, UEA laŭ li neglaktas siajn devojn kiel serioza labordonanto.

– Laŭ mi Esperanto estu lingvo kiu celas moralecon kaj justecon, kaj UEA estu morala kaj justa labordonanto. Ĉar UEA neglektas sian moralan devon, kaj la Komitato klare neglektas sian rolon, mi bedaŭrinde sentas min devigata forlasi la rolon de Komitatano A por Nederlando.


François Lo Jacomo.

Komitatano François Lo Jacomo konsentis pri la kritiko, sed miris, kial Marc Konijnenberg ne voĉdonis kontraŭ la buĝetpropono:

– Pro precize la kialoj, kiujn vi mencias, mi mem kaj du aliaj Komitatanoj voĉdonis kontraŭ la buĝeto. Vi ne voĉdonis. Mi aldonis argumenton, ke por plibonigi la financojn de UEA, plej grave estas firmigi la fidon de la Esperantistaro al la Asocio, kaj la menciita artikolo same kiel via decido forlasi la Komitaton pruvas, ke la buĝeta decido pri pensioj ne iras en tiun direkton. Mi daŭre opinias, ke tiu buĝeta decido damaĝos la financan situacion de UEA, tion mi ja diris dum la koncerna diskuto, sed la protokolinto (malgraŭ insisto) rifuzis eĉ protokoli tiun ĉi opinion, ĉar ĉiuokaze la decido estis jam farita antaŭ la diskuto.

Marc Konijnenberg respondis, ke li ja voĉdonis, sed evidente la voĉo ne estis ĝuste registrita:


Guy Matte. Foto: Facebook.

– Mi ne zorge kontrolis ĉu mi ricevis la konfirman retpoŝtmesaĝon, simile kiel okazis ĉe almenaŭ du aliaj komitatanoj. Kulpas mi. Sukcesa voĉdono tamen ne ŝanĝintus la rezulton.

Komitatano Guy Matte opiniis, ke estas neĝentile nomi la komitatanojn ”ŝafoj”, kaj diris, ke li voĉdonis por la buĝetpropono post serioza pripensado.

– La situacio de UEA estos bankrota se la Komitatanoj ne farus gravajn malfacilajn decidojn. Tio estas nia devo kaj ni ne povas nur meti la kapon en la teron kiel struto. Ni kune devas resanigi la financajn aferojn de UEA.

Simile argumentis komitatano Renato Corsetti:


Renato Corsetti. Foto: Aleks Andre CC-BY-SA-4.0

– La situacio de UEA estas tia, ke ne plu eblas havi pensiajn aranĝojn por la oficistoj. Estas miraklo, se oni sukcesos savi UEA-n. Vi pravas, ke nek la estraro nek la ĝenerala direktoro informis pri interparolo kun la oficistoj, sed kiel mi diris UEA faris sian eblon por ke la nunaj oficistoj estu kontentaj. Pri la estonteco ne estos pensiaj aranĝoj, sed mi estos kontenta, se entute estos oficistoj, kaj ne nur volontuloj.

Komitatano Osmo Buller komplete malkonsentis pri la ekonomia argumento:

– Guy Matte pravigas sian voĉdonadon per ”bankroto” de UEA. En tiu aserto mankas ĉiuj proporcioj, ĉar la pensia aranĝo temus sume pri 6 000-9 000 eŭroj, depende de la nivelo de la aranĝo. Tio estas ĉio krom bankrotiga.

Laŭ Buller, kiu voĉdonis kontraŭ la buĝeta propono, la nuligo de la pensia aranĝo estas neakceptebla decido:


Osmo Buller. Foto: Facebook.

– Por mi, kiel funkciulo de UEA kaj en politiko, la defendo de la rajtoj de dungitoj estis kaj restas unuarange grava kaj gvida principo. Ke oni tretas kaj malrespektas tion en la nuna UEA, evidente reflektas la socian pensadon de tiuj, kiuj pretas tion akcepti. Alie ili ne agas honeste, kio estas morale ne malpli neakceptebla.

Pluraj komitatanoj nomis Marc Konijnenberg unu el la plej valoraj anoj, kaj pledis, ke li tamen restu en la komitato. Li tamen restis ĉe sia decido.

Responde al demando de Libera Folio li diris, ke kontribuis al lia decido ankaŭ aliaj faktoroj:

– Sendube ankaŭ ludas rolon pandemia streĉo, ĉar ankaŭ por mi 2020 ne estis facila jaro: necerteco pri plua okazigo de fizika IJK en Nederlando; lastmomenta reorganizado de fizika al reta IJK; mortis kaj grave malsaniĝis familianoj pro la viruso; dum ĉi tiu defia periodo mi eklaboris kiel staĝanta flegisto (do flegas ankaŭ infektiĝintojn de la kronvirusa malsano). Mi ŝatus dediĉi mian ĉi-jare malpliiĝintan energion al agadoj kiujn mi taksas (pli) utilaj. Interalie mi ankoraŭ private instruas Esperanton per la reto, sed ĉiam prioritatas mia flegista studado.

Libera Folio: Kiel vi vidas la estontecon de UEA?

– Por ekscii ke la komitato kaj estraro de UEA ofte estas sendirektaj sufiĉas legi la komitatan liston, kvankam ja ankaŭ okazis sukcesoj kiel la Virtuala Kongreso – por la rolo kiun li ludis en ĝi, Fernando Maia Jr. tutprave elektiĝis kiel la Esperantisto de la Jaro. La estonteco de UEA estas en la manoj de ĝia gvidantaro, kaj restas espero por la Asocio se ĝiaj gvidantoj povas reveni al la radikaj ekzistokialoj de UEA.


Pli pri la temo:

 

Sol de flammiferos

Le sol de flammiferos
brilla in le pais del ligno
Le anellos annual
se accumula al horizonte  

Nubes ramettos
es trappate in le celo
Io sta firmemente
in un brun paisage  

Io time le scintilla
que inflamma le grande igne
le qual mesmo deos de ligno
non pote extinguer

Lacrimante io ora,
desirante pluvia
Le folios del autumno
jam es oblidate

Le foco de transformation es devastante
a ille que remane immobile
Ma si io eradica mi radices,
que de valor remane a me?

Le sol de flammiferos
incontra le horizonte,
deveni ancora un anello annual
Al arbores, un anno es como un die
e deman
- le spero, que se perdeva in le nocte

Spero celate

 

In le profunditate de mi corde
io ha celate mi suspiro
In le fonte del anima
io ha conservate le amor immemorial

In sonios secrete
io ha sigillate le spero del vita eterne
Durante le nocte
le facie del Deo luce in le lontanantia

Le prime amor
es tamben le ultime,
nam illo circumfere toto

Le fonte pur
es coperite de solo
e oblidate del majoritate

Sperantiose guttas de pluvia
frigida mi visage
Le beltate celeste
benedice mi oculos

Le prime radios solar
es cordas de un harpa
que calmemente sona
un psalmo insolite

Le aurora
conta del die nove
ubi toto lo que esseva
celate e oblidate
de novo videra le luce

20 000 membroj en reta Esperanto-grupo

La Esperanto-grupo en la usona retejo Reddit nun havas pli ol 20 000 membrojn. En decembro la grupo atingis rekordon pri la kvanto de vizitoj. Ni petis la administranton Robert Nielsen rakonti pri la grupo, kiu ekzistas ekde 2008.


La ĉefpaĝo de la Esperanto-grupo ĉe Reddit.

Reddit estas ĉefe anglalingva, usona retejo, en kiu estas multaj grupoj pri diversaj temoj. Ĝi similas al la iam populara sed nun malaperinta Esperanta retejo Klaku.net: la uzantoj afiŝas demandojn aŭ ligilojn, kiujn aliaj povas komenti kaj subteni aŭ malsubteni per voĉdono. La pli popularaj eroj ŝoviĝas supren en la paĝo.

La esperanta grupo estis fondita en novembro 2008 kaj fine de 2020 atingis 20 000 membrojn. La grupo estas dulingva – oni povas afiŝi aŭ en Esperanto aŭ en la angla. La anglan unuavice uzas komencantoj, kiuj ankoraŭ ne regas Esperanton.

Robert Nielsen aliĝis al la estraro de la grupo en 2016 kaj nun estas la sola aktiva administranto. Ni petis lin rakonti pri la grupo kaj por kio ĝi utilas.

Libera Folio: 20 000 anoj estas tre granda kvanto por io ajn Esperanto-rilata. Sed kiom el tiuj homoj fakte aktivas, kaj kiom el ili fakte scias Esperanton aŭ lernas ĝin?


Robert Nielsen.

Robert Nielsen: – Estis 109 685 vidoj de 10 387 homoj en decembro. Tiu estis la plej populara monato de la jaro, kaj eble iam ajn. Pri ilia nivelo de Esperanto, mi ne scias. Certe estas granda miksaĵo inter homoj kiuj ne scias eĉ unu vorton kaj iuj kiuj flue parolas ĝin. Ĉiutage ni averaĝe ricevas inter tri kaj kvar mil vidojn de ĉirkaŭ 600 unikaj uzantoj. Multaj homoj uzas la grupon pasive, ili rigardas la filmetojn, legas la artikolojn, sed mem nenion afiŝas.

Laŭ vi, kial indas okupiĝi pri la retejo?

– Estas bonega maniero por subteni kaj informi esperantistojn. Ofte, kiam iu kreas ion en Esperanto, la ero ricevas malmultajn vidojn, kaj tio estas seniluziiga. Per Reddit mi povas subteni tiujn kreintojn kaj kuraĝigi ilin. Simile, povas esti malfacile por aliaj esperantistoj trovi novajn kaj interesajn aferojn en la lingvo, do mi ŝatas kunigi tiujn du grupojn.

Kiuj estas la plej oftaj temoj?

– Honeste, oni neniam anticipe scias, kio aperos ĉiutage, kaj tiu estas unu el la plej interesaj aferoj. Io ajn povas aperi.

Kiuj estas viaj taskoj kiel administranto? 

– Mi havas du taskojn: aldoni kaj forpreni. La unua estas neoficiala sed pli grava. Ĉiutage mi afiŝas interesajn kaj bonkvalitajn esperantaĵojn por la intereso de la grupo sed ankaŭ por subteni la kreintojn. Ofte neniu konus tiujn erojn sen la subteno de la Reddit-grupo.

– La dua tasko estas forpreni iujn afiŝojn kiuj ne taŭgas. Ekzemple se io estas spamaĵo aŭ malĝentila, mi forprenas ĝin. Sed dum miaj kvar jaroj kiel estro, mi elfermis nur unu homon pro malĝentileco

– Plia grava tasko estas teni altan kvaliton por la afiŝoj en la grupo. En fejsbuka grupo pri Esperanto io ajn aperas kaj homoj ne havas tempon por legi ĉion, do ili rigardas nur tiujn erojn, kiuj postulas la plej malaltan kvanton de energio. Mi ne volas ke tiu okazu al la Reddit–grupo.

Kiel eblas eviti tion?

– Tiel nomata “pigra afiŝado” estas problemo por multaj grupoj en Reddit. Mi tre bedaŭras vidi, kiam iu elspezis multe da tempo por krei interesan kaj originalan filmeton aŭ artikolon, sed homoj ignoras ĝin kaj rigardas iun bildon ĉar tiu postulas multe malpli da tempo. Mi strebas akiri ekvilibron inter la pigraj afiŝoj popularaj kaj la afiŝoj kiuj postulas pli da tempo sed vere kontribuas al nia kulturo.

– Kompreneble, kiam mi forprenas ion, iuj opinias ke ajnaj reguloj estas cenzurado. Do mi provas trovi ekvilibron inter lasi la komunumon decidi kiajn afiŝojn ili volas vidi, kaj samtempe ne lasi la grupon pleniĝi je rubaĵo.

– Alia ekvilibro estas inter komencantoj kaj spertuloj. Kompreneble komencantoj havas multajn demandojn pri bazaj aferoj, kaj iĝas tede por spertuloj respondi al la samaj demandoj denove kaj denove. Oni lernas lingvon por uzi ĝin, ne por senfine diskuti pri ĝi. Sed kompreneble oni devas subteni komencantojn kaj bonvenigi novulojn al la komunumo. Do mi kreis apartan diskutejon por gramatikaj demandoj, kaj oni demandu nur tie. Tiel eblas helpi komencatojn sen tedi la spertulojn.


Pli pri la temo:

 

Animation graphic de musica

 Chronica publicate in Panorama in interlingua, no.5, 2018

In YouTube il ha un interessante categoria de videos a discoperir: le partituras graphic.
Un eminente creator de tal videos es Stephen Malinowski. Ille ha producite avantiate partituras graphic, ubi le tonos es reproducite con separate colores e formas, pro symbolisar le differente tonos e instrumentos.
Il es intertenente spectar iste videos, ma anque educative. Io ha obtenite un comprension plus profunde de certe pecias de musica, gratias a illos.

Un exemplo es “Le Sacre du printemps” de Igor Stravinskij, le qual io antea ha trovate chaotic et enigmatic. Le animation de Sr. Malinowski de iste obra me ha date un melior comprension de su structura e instrumentation.
On pote vider un poco in avantia como le musica se evolvera: le interaction del lineas melodic, del irregular rhythmos, e le combination de differente instrumentos in le textura musical. Isto da un melior supervista del continuitate del pecia.

Ille anque ha facite partituras graphic que es multo belle, per exemplo del prime Arabesque de Claude Debussy, ubi le undulante tonos es materialisate in le forma de cordes e papiliones stilisate.

In le animation del famose canone de Pachelbel, ille lassa le partes melodic revolver in un rota, ubi on pote vider como illos es repetite e variate.

Como le ultime exemplo del arte musical graphic de Sr. Malinowski io vole mentionar le animation del tertie parte del Concerto Hibernal de Antonio Vivaldi, del “Quatro stationes”.

Hic anque le oculos pote disfructar se del stilo plen de contrastos del “prestre rubie”, nunc contemplative e lyric, nunc plen de temperamento e fortia.

Le partes melodic meandra in alto como parve serpentes que devora le tonos globular, super un fundo de extendite burdones.

Longemente le serpentes repe in avante, hesita, cerca lor via, ante que illos al fin attacca su victima con phrenetic staccato-morsuras.
 

Sr. Malinowski non es le sol talento in YouTube in le campo de animationes graphic de musica.
Io vole mentionar un de plus ante de finir iste chronica:
Andy Fillebrown ha publicate un serie de animationes ubi le tonos vola in avante ex un grande distantia in lo que poterea esser describite como un tunnel trans le spatio, brodate con radios tonal ex galaxias lontan.
Naturalmente iste typo de animation es particularmente apte pro pecias musical de character epic.

Io pote recommendar le animation de “La Cathédrale engloutie” (Le cathedral affundate) de Debussy e anque le celebre Toccata e Fuga in Re Minor de J.S. Bach, le qual obtene un funeste, martial character, quando le tonos arriva como missiles interplanetari in un guerra stellar, contra le indefense spectator de YouTube.

2020: FRUKTOZA YARO EN LA IDO-LITERATURO

Kovrili dil 11 libri publisita dum la duesma semestro di 2020.
En antea blogajo on povas vidar la kovrili dil 12 libri aparinta
dum la unesma semestro di ta yaro.

Dum la tota yaro 2020 aparis la sequanta Ido-libri o -broshuri:

(Per * markizesas la publisuri del duesmasemestro, do olti ne ja mencionita en l’antea blogajo bibliografial.)

 

*Carlevaro, Tazio, Haupenthal, Reinhard, Madonna, Tiberio, Neves, Gonçalo: Bibliografio di Ido. 3ma edito plubonigita e kompletigita til julio 2020. Bellinzona: “Hans Dubois” 2020. 302 p. ISBN 978-88-87282-41-2. (pdf-edituro) [Aparis anke kom papera libro (sama ISBN, 317 p.) kun limitizita edito-quanto, distributita a biblioteki.]

Chandler, James (trad.): Terence McKenna kun Art BellTerence. McKenna diskutas kun radio-hosto Art Bell che Coast to Coast AM en mayo 1997. Tradukita da James Chandler. 106 p. 2020. (pdf-edituro)

Drake, Brian E. (trad.): H(enry) L(ouis) Mencken: Mencken-krestomatio. Selektita e tradukita da Brian E. Drake. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2020. 172 p. (pdf-edituro)

Drake, Brian E. (trad.): Robert Louis Stevenson: La stranja kazo di doktoro Jekyll e sioro Hyde. Ilustruri da S. G. Hulme Beaman. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2020. 138 p. (pdf-edituro)

Drake, Brian E. (trad.): H(erbert) G(eorge) Wells: La tempo-mashino. Tradukita da Brian E. Drake. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2020. 151 p. (pdf-edituro)

Drake, Brian E. (trad.): George Bernard Shaw: La Dicipulo dil Diablo. Melodramo en tri akti. Skriptita dum 1896 e 1897. Unesme pleita Albany 1897. Tradukita da Brian E. Drake. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2020. 127 p. (pdf-edituro)

Drake, Brian E. (trad.): Larry Kent: Mortala kiso. Misterio di Larry Kent. Tradukita da Brian E. Drake. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2020. 155 p. (pdf-edituro)

Drake, Brian E. (trad.): L. Frank Baum: La marveloza sorcisto di Oz. Ilustrita da W. W. Denslow. Tradukita aden Ido da Brian E. Drake. Dundee: Evertype 2020. 262 p. ISBN-10 1-78201-240-0, ISBN-13 978-1-78201-240-5.

Drake, Brian E.: Tu. Poemo-serio. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2020. 30 p. (pdf-edituro)

*Drake, Brian E. (trad.): Ward M. Stevens: (Paul S. Powers): Sonny Tabor mortinta o vivanta. Tradukita da Brian E. Drake. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2020. 81 p. (pdf-edituro)

*Drake, Brian E. (trad.): Ward M. Stevens: (Paul S. Powers): Sonny Tabor fumagas la Cirklo-Kaudo. Tradukita da Brian E. Drake. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2020. 80 p. (pdf-edituro)

*Drake, Brian E. (trad.): Emile C. Tepperman: Morto sendas la maniiki. Tradukita da Brian E. Drake. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2020. 92 p. (pdf-edituro)

*Drake, Brian E. (trad.): Ward M. Stevens: (Paul S. Powers): Sonny Tabor ye la Jibeto-domeno. Tradukita da Brian E. Drake. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2020. 79 p. (pdf-edituro)

*Drake, Brian E. (trad.): Alfred Jarry: Rejulo Ubu. Dramato en kin akti en prozo. Tradukita da Brian E. Drake. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2020. 83 p. (pdf-edituro)

*Drake, Brian E. (trad.): Peggy Gaddis: Yunino en kakio. Romantika romano. Tradukita da Brian E. Drake. Oxford, NY: The Oxford Rationalist 2020. 130 p. (pdf-edituro)

Jacob, Max: Nova vivo. 22 recepti vejetarala. Nova edituro, konforma al unesma ed original edituro de 1934 aparinta che Ido-Centrale en Berlin, nun ilustrita e kelke revizita, kun epilogo da Gonçalo Neves (pri le Jacob ed ulo plusa). Espinho: Editerio Sudo 2020. 31 p. (pdf-edituro)

*Madonna, Tiberio: L’asasino di Gonçalo. Detektivo-romaneto di cienco-fiktivajo. Italia: Editerio La Plumo 2020 (per Lulu). 112 p. ISBN 9780244223540 [Verko ja aparinta kom pdf-libro en 2018, ankore disponebla hike.]

Neves, Gonçalo: Itere. Kolekturo de 18 original Ido-poemi senpretenda (qui povus esar mem plu mala), kun prefaco da Nuno Lemos. Espinho: Editerio Sudo 2020. 38 p. (pdf-edituro)

Neves, Gonçalo (trad.): La hororo di homal foleso. Kolekturo de 27 fotografuri pri poluto ed altra homala folaji, kompilita e textizita da anonimo. Tradukis de la Franca: Gonçalo Neves. Editerio Sudo 2020. 30 p. (pdf-edituro)

*Neves, Gonçalo (trad.): Lewis Carroll: L’aventuri di Alicia en Marvelia. Ido-tradukuro da Gonçalo Neves. Dundee: Evertype 2020. 148 p. ISBN-13: 978-1782012818. ISBN-10: 1782012818

Pontnau, Robert (trad.): La Franca revoluciono. Tradukita da Robert Pontnau. 2020. 32 p. (imaj-rakonto) (pdf-edituro).

*Stuifbergen, Hans (trad.): Paulo Giordano: En epoko di kontagio. Amsterdam: La familio Idistaro literatur-klubo. 52 p. 2020.

*Stuifbergen, Hans (trad.): Chimamanda Ngozi Adichie: Omnu devus esar feministo. Amsterdam: La familio Idistaro literatur-klubo. 28 p. 2020. 

Yen kelka statistikal datumi pri la supera listo (inter parentezi, por komparo, aparas la korespondanta datumo de 2019):

Nombro de libri publisita: 23 (34)

Nombro de verki originala: 5 (22)

Nombro de verki tradukita: 18 (12)

Nombro de autori ed/o tradukinti: 9 (13)

Nombro de libri/broshuri papera: 5 (3)

Nombro de pdf-libri/-broshuri: 18 (31)

Distributo autorala: Drake: 13 (11); Neves: 4(4); Madonna: 2 (9); Stuifbergen: 2 (0); Carlevaro: 1 (3); Chandler: 1 (0); Haupenthal: 1 (0); Jacob, M.: 1 (0); Pontnau: 1 (0). 

Nombro de pagini: entote 2.459 (2.616) 

Jenri reprezentata: romano (12), esayo (3), poezio (2), bibliografio (1), dramato en prozo (1), interviuvo (1), koquarto (1), social kritiko (1). 

La yaro esis fruktoza, quankam ne rekordala. Kun 23 tituli, ol esis la duesma maxim bona yaro, dop la rekordal (e nefacile superirebla!) 2019 (34) ed apene avan 2018 (22). Tamen, kompare a 2019, malgre la konsiderinda diminuto dil nombro de verki (23 < 34), la totala pagino-nombro ne diminutis proporcionale (2.459 < 2.616), quo signifikas ke, meznombre, en 2020 la publisuri esis konsiderinde plu paginoza kam en 2019 e certe multe plu paginoza kam en 2019 (2.459 > 1.759). Altra pozitiva tencenco es l’augmento dil nombro de papera libri (5) kompare a 2019 (3) e 2018 (2). Ol durez em 2021! 

Certe ameliorenda es la nombro de verki original, tro mikra (nur 5) kompare a tradukuri (18). 

Nu, existas nun multa Ido-libri lektebla e mem lektinda, por omna gusti e tendenci. On do sequez la konsilo da Juste, qua yene kronizis la prefaco di La Serchado:

 

«Agez kom bon lektero : do vu lektez…»

La buĝeto de UEA estis aprobita lastmomente

Kvin monatoj ne sufiĉis por ŝanĝi eĉ komon en la buĝeto 2021, kiun la komitato rifuzis aprobi en aŭgusto. UEA pagos neniom por pensiaj aranĝoj de oficistoj. 10 000 eŭroj estos rezervitaj por la sekvoj de ”administra transiro” en la Centra Oficejo, sed ne klaras, kion tio signifas.

La buĝeto de UEA por la jaro 2021 estis aprobita de la komitato en la 31-a de decembro 2020 post mirinda proceduro. La nun akceptita buĝeto neniel diferencas de la propono, kiun la komitato pli frue dufoje rifuzis akcepti.

La buĝeto estis unuafoje proponita al la komitato la 2-an de aŭgusto. La komitato tiam ne ricevis promesitan raporton pri la planata financa resanigo de UEA, ĉar la proponoj en ĝi laŭ la prezidanto povus timigi la membrojn.

Poste la timigaj rekomendoj tamen estis konigitaj al la komitato, sed ili enhavis pli da demandoj ol respondoj, kaj post longa diskutado la komitato decidis prokrasti la aprobon de la buĝeto.

La diskuto daŭris en kroma komitata kunsido en septembro. Tiam la komitato decidis, ke ĝis la fino de novembro la estraro devos prezenti novan proponon de buĝeto por la jaro 2021 kaj gvidliniojn por la investa politiko. Ĝis la fino de novembro tamen nenio aperis.

La 9-an de decembro la estraro anstataŭe denove prezentis al la komitato la malnovan, senŝanĝan buĝetproponon, kiun la komitato jam dufoje resendis por kompletigo. Aldone, kaj eĉ pli mirinde, la estraro krome proponis ke la komitatu ”amendu” la buĝeton de la finiĝanta jaro 2020, aldonante al ĝi nespecifan sumon kiel rezervon ”por financi la kostojn de transira fazo en la buĝeto 2021”.


Osmo Buller

Komitatano Osmo Buller atentigis, ke neniu ero de la buĝeto estis reviziita, kvankam la komitato aparte decidis, ke la estraro reviziu la buĝeton. Ĝenerala sekretario Aleks Kadar respondis, ke ne necesas revizii la buĝeton, ĉar la ”petoj” de la komitato ja estas konsiderataj de la estraro kaj la ĝenerala direktoro.

Buller aparte miris pri la propono ”amendi” la buĝeton de la finiĝanta jaro, kaj eĉ sen mencio de konkreta sumo:

– Tio estas kaĉa kaj kontraŭdira. La buĝeton por 2020 ni ne povas amendi nun, kiam la jaro estas preskaŭ finita. Se temas pri mistajpo kaj oni celas amendon en la buĝeto por 2021, kies akcepton la 1-a punkto signifas, tio estas absurda kaj nelogika. Revortumo de la propono ŝajnas al mi necesa. Mi petas klarigon.


Martin Schäffer.

Responde al la kritiko de Buller eksplodis lia posteulo kiel ĝenerala direktoro, Martin Schäffer:

– Mi forte kontraŭstaras, ke Osmo distrumpetas ion pri malprofesieco de la buĝet-preparo ĉe UEA. Tio subfosas la fidon al la gvidorganoj. Krome tio tute ne estas vero. La buĝeto estas farita laŭ prudentaj taksoj, spertoj kaj kalkuloj.

Osmo Buller aliflanke ricevis subtenon de la eksa prezidanto Mark Fettes, kiu konsentis kun li pri tio, ke necesas apartigi la proponojn pri la buĝeto 2021 kaj eventuala amendo de la buĝeto 2020.


Mark Fettes

– Mi ankaŭ samopinias kun Osmo, ke propono amendi la buĝeton 2020 devas veni kun ciferoj. Do, se la estraro volas refari tiun proponon, ĝi bonvolu indiki kiuj(j)n linio(j)n de la buĝeto ĝi proponas ŝanĝi, kun kiuj ciferoj. Mi tamen ne vidas bezonon entute ligi la kreon de rezervo al decido pri la buĝeto 2020. Kial ne simple proponi krei rezervon de 10 000 eŭroj por la menciitaj celoj? La sumo venas ĉiuokaze el la kapitalo.

Komitatano François Lo Jacomo opiniis, ke la estraro intence ignoris la proponojn de la komitato pri necesaj ŝanĝoj en la buĝeto. Kiel ekzemplon li menciis la diskuton pri la pensia aranĝo por la oficistoj, kiu mankas en la buĝeto 2021:


François Lo Jacomo.

– Problemo estas pli komunikado ol buĝetado mem. Ekzemple, en la protokolo de la kunsidoj pri pensioj, intence estis forĵetita opinio, kiun mi ja klare esprimis dum la kunsido kaj ripetis dum komentado de la unua versio de tiu ĉi protokolo, nome ke rezigno pri tiu pensia aranĝo riskas malpliriĉigi UEA-n, tiusence, ke homoj (kiel mi) malpli emos donaci al UEA se ili sentos sin miskomprenataj, kaj sufiĉos malmultaj tiaj homoj por financi la koncernan buĝeteron.

Nenio fine estis ŝanĝita en la buĝeta propono, kaj la buĝeto dufoje resendita de la komitato estis aprobita kun tri kontraŭaj voĉoj: tiuj de Osmo Buller,  Tuomo Grundström kaj François Lo Jacomo. Por la buĝeto voĉdonis 41 komitatanoj, sin detenis tri. La detalaj rezultoj troveblas en la komitata diskutejo.

La propono pri lastmomenta amendo de la buĝeto 2020 estis apartigita disde la buĝeta decido kaj anstataŭ amendi la buĝeton de finiĝanta jaro oni decidis simple preni la proponatan rezervon el la spezokonto:

Subtene al la procezo de administra transiro, konforme al la volo de la Komitato sekurigi la estontecon de la Oficejo, Biblioteko, Libroservo kaj aliaj servoj, la Ĝenerala Direktoro estas rajtigita starigi rezervon de maksimume 10 000 EUR (dek mil eŭroj) en la buĝeta spezokonto 2020 por kovri eksterordinarajn kostojn ligitajn al la transiro.

Tiu propono estis aprobitaj kun 39 poraj voĉoj, 5 sindetenoj kaj 3 kontraŭaj voĉoj.

Kvankam oni do rezervis 10 000 eŭrojn por antaŭvidataj ŝanĝoj en la Centra Oficejo, oni nenion decidis pri tio, kiaj ŝanĝoj efektive okazu en la Centra Oficejo.


Pli pri la temo

 

La Sanmarina AIS estas malfondita

Ĉesis ekzisti la Sanmarina Akademio Internacia de Sciencoj (AIS). Laŭ la prezidanto de AIS, Amri Wandel, ne plu indas konservi la juran statuson de la organizaĵo en San-Marino, ĉar fiaskis la ideo konvinki oficialajn instancojn, ke eblas universitat-nivela instruado en Esperanto.

Akademio Internacia de la Sciencoj estis fondita komence de la 1980-aj jaroj, kaj poste oficiale registrita en la ŝtateto San-Marino, kiu tiumomente ne havis propran universitaton. La aŭtoritatoj tie unue interesiĝis, sed jam tre baldaŭ, en 1985, ili fondis propran seriozan universitaton kaj forgesis pri AIS.

En 1985 AIS estis registrita en San-Marino. Ĝia ĉefa motoro dum multaj jaroj estis Helmar Frank, kiu volis teni distancon al la tradicia Esperanto-movado, inkluzive de UEA, kaj eĉ preferis nomi Esperanton ILo, Internacia Lingvo.

Helmar Frank forpasis en 2013, sed jam en 2011 la organizaĵo ŝajnis tuj pereonta. Tamen, en 2016 ĝia novelektita prezidanto Amri Wandel ekparolis pri ”nova printempo inter UEA kaj AIS”.

La origina ideo de AIS San Marino estis, ke ĝi funkciu kiel internacia universitato kaj donu al siaj studentoj universitatajn diplomojn, kiuj estu tutmonde rekonataj. En la praktiko tiuj diplomoj tamen estas rekonataj de neniu, eĉ ne de San-Marino mem, kaj AIS jam antaŭ jaroj aperis en iu listo de “fikciaj universitatoj”, kiuj disdonas diplomojn kontraŭ pago, sen kontrolo de studado. Tio rezultis el erara informo donita de la ŝtato San-Marino al eŭropaj instancoj pri la jama malfondo de AIS.

Freŝa historia skizo aperanta en la retejo de AIS konstatas, ke la celoj de AIS finfine montriĝis neatingeblaj:

  • La ideo konvinki oficialajn instancojn, ke eblas universitat-nivela instruado en Esperanto, fiaskis.
  • La ideo interesi sciencistojn pri Esperanto ne tre sukcesis.
  • La ideo interesi studentojn pri studado per Esperanto iom sukcesis.
    Interesi esperantistojn pri sciencaj temoj estis pli facile.

Nun AIS decidis ankaŭ formale nuligi sian juran personecon en San-Marino, ĉar la oficialaj instancoj tie jam delonge ne interesiĝas pri la organizaĵo, kaj ĉar jam de pli ol dek jaroj la ĉefa agado de AIS okazas ne en universitatoj, sed en Esperanto-aranĝoj – la Universala Kongreso kaj regionaj kunvenoj.

Tion klarigas la prezidanto Amri Wandel en sia jarfina cirkulero, kiu aperas en la retejo de AIS. Li cetere mencias, ke li rakontis pri la nuligo de la jura stato de AIS en San-Marino jam dum la Scienca Forumo en la reto en aŭgusto, eĉ se ŝajne malmultaj rimarkis tion.

Jam post la apero de la cirkulero László Szilvási diskonigis la koncernan fragmenton en Youtube kaj en Facebook

La temo leviĝis, kiam Amri Wandel respondis al demando pri tio, ĉu li ne pripensis la eblecon kunigi AIS kun Internacia Sciencista Asocio Esperantista (ISAE), ĉar ankaŭ AIS efektive iĝis esperantista asocio.

– Efektive, AIS iĝis esperantista organizo, kaj la ĉefa agado de AIS estas ĝuste tiaj prelegoj. Ne plu ni celas fari titolojn, akademiajn diplomojn, kiuj estas rekonataj de la tuta mondo, ĉar efektive ili neniam estis, sed simple fosi nian propran sulkon, kunlabori kun esperantistoj, okazigi tre popularajn, sed altnivelajn prelegojn, do popularigi la sciencon por esperantistaj kogresanoj kaj partoprenantoj de tiuj aliaj kunvenoj. Kaj tio laŭ mi estas la nova centro de la agado de AIS, kiu efektive tiel okazas jam de multaj jaroj, diris Amri Wandel.

Poste li klarigis, ke AIS decidis ne plu renovigi sian juran statuson en San-Marino. La spektintoj de la Scienca Forumo evidente ne opiniis la aferon mondoskua, ĉar neniu vaste raportis pri ĝi antaŭ la apero de la decembra cirkulero.


Pli pri la temo

Esperantistoj batalas kontraŭ japana revuo

Japana firmao volas ŝteli la vorton ”Esperanto” kaj malpermesi al esperantistoj libere uzi ĝin. Tion asertas esperantistoj, kiuj amase protestas kontraŭ la unua numero de la anglalingva kultura magazino ”Esperanto”. Japana Esperanto-Instituto tamen esperas je bona kunlaboro kun la nova periodaĵo – se la amashisterio en Esperantujo ne detruos ĉion.


Bildo el la Instagram-profilo de la revuo.

Ĉio temas pri kapitalisma atako kontraŭ Esperanto. Tion asertas Hokkajda Esperanto-Ligo, kiu en la 26-a de decembro lanĉis amasan kampanjon kontraŭ la anglalingva kultura revuo ”Esperanto”, kies unua numero ĵus aperis.

Hokkajda Esperanto-Ligo diskonigis deklaron kontraŭ la nova periodaĵo. La deklaro estis sendita al la komitata diskutejo de UEA, kie ĝi rapide kaŭzis multege pli viglan diskutadon ol la ĵus fintraktita buĝeto por la venonta jaro. Enmiksiĝis eĉ la prezidanto de la asocio, kiu tute ne partoprenis la pritraktadon de la buĝeto.

Kvankam efektive tute ne klaras, kiel la nova periodaĵo povus minaci Esperanton aŭ la rajtojn de esperantistoj, la prezidanto de UEA, Duncan Charters, senprokraste sendis ampleksan leteron al Japana Esperanto-Instituto por esprimi sian maltrankvilon. Li finas la leteron jene:

…UEA pretas kunlabori pro la neceso konservi la Esperanto-movadon kaj evoluigi ĝin en la estonteco por atingi la celojn por kiuj ĝi estis fondita. Ni plene respektas la decidorajtojn de JEI kiel Landa Asocio de UEA, tamen decidoj okazu kun la konscio ke tiuj influas ne nur la bildon pri Esperanto en Japanio, sed la estontan liberecon de la internacia movado konservi sian karakteron kaj rajton labori por disvastigi la aŭtentan koncepton de Esperanto.

Japana Esperanto-Instituto (JEI) siaflanke jam pli frue klopodis trankviligi la tutmonde panikatajn esperantistojn, petante ilin ne reagi haste kaj atentigante, ke la revuo neniel celas ”forrabi Esperanton”. Male oni proponas, ke la sekva numero eĉ havu paĝojn en Esperanto. Krome estas planata komuna kunsido kun la redaktoroj en la sidejo de JEI la 7-an de januaro.

Tio tamen ne trankviligis indignajn komitatanojn, kiuj evidente ne fidas la kompetenton de la respondeculoj de JEI, sed mem preferas agi surbaze de mankohavaj informoj kaj senbazaj asertoj. Kiel ĉefan indikon pri la malbonaj intencoj de la nova revuo multaj vidis la aperon de kopirajta simbolo apud la vorto ”Esperanto” ĉe bildo de la kovrilpaĝo de la revuo – en tute alia retejo. Poste la simbolo estis forigita pro la protestoj.

Svisa Esperanto-Societo (SES) diskonigis nefermitan leteron al JEI kaj ”ĉiuj Esperanto-institucioj kaj individuaj Esperanto-aktivuloj en Japanio” rilate la strebon de la japana eldonejo registri la nomon ”Esperanto” por sia periodaĵo. ”Ni devas protekti nian kulturan heredaĵon kaj nian kulturan identecon”, argumentas SES, kaj konkludas ke la nuna danĝero estas multe pli grava ol tiu kaŭzita de vinoj aŭ vestaĵmarkoj kun la nomo ”Esperanto”:

En la konkreta kazo tiu registrado estas multe pli grava danĝero ol el la jam okazintaj de nia movado ne rimarkintaj kazoj, ĉar Gutenberg ja provas per sia projekto doni tute alian signifon de movado, kiu per la angla lingvo volas lukti por monda kulturo kaj paco, do cementi la superregon de unu nacia kulturo super la reston de la mondo, aferon, kio estas fundamente kontraǔ niaj propraj celoj de lingva justeco, lingva demokratio kaj scio sen bariloj!

Libera Folio rekte kontaktis la redakcion de la revuo por komento, sed ĝis nun ne ricevis respondon. En la revuo mem tamen eblas legi klarigon de la redaktoro Masanobu Sugatsuke pri la elekto de la nomo:

Kun la ideo de ”Esperanto” mi origine renkontiĝis jam en 1985. Molissa Fenley, dancisto kaj koregrafo bazita en Novjorko, tiam venis al Tokio kaj faris prezenton kun sia teamo. La originala muziko estis komponita de Ryuichi Sakamoto, kaj li efektive mem ludis ĝin sur la scenejo. La titolo de tiu prezentado fakte estis ”Esperanto”. Mi neniam spertis ion similan al ĝi. La muziko de Sakamoto estis nekonvencia aliro al danco, kaj ĝi malkaŝis al mi novan geografion de muziko kaj kulturo. Vera manifestiĝo de “lingua franca” – ĝi estis preter la limoj de unu lingvo.

Tuŝita de ĉi tiu okazaĵo, mi ekesploris la vorton ”Esperanto”. Ĝi estis helplingvo inventita de la pola lingvisto Ludoviko Lazaro Zamenhof, celita por tutmonda komunikado kaj monda paco. Mi sendube estis impresita de lia kosmopolitismo. Bedaŭrinde mi neniom kapablas paroli aŭ verki en Esperanto. Sed por mi “Esperanto” estas ne nur lingvo. Ne en la senco de funkcianta, efektiva internacia lingvo. Ĝi estas ”ideo”, filozofio – kian serĉis la praaj grekaj pensantoj – pri la estonta mondo.


Esperantistaj skoldoj al fama japana artisto, kiu kontribuis al la revuo.

Evidente la redaktoro ne konsideris la eventualan reagon de la Esperanto-movado, se li entute konsciis pri ĝia plua ekzisto. Tamen post kiam JEI kontaktis lin, la redakcio de la revuo ja montris sin diversmaniere kunlaborema, kaj eĉ indikis, ke en sekva numero povos aperi du paĝoj en Esperanto.

Sed poste eksplodis la reagoj de indignantaj esperantistoj tutemonde, kiuj en agresa formo ekakuzadis la redakcion kaj kunlaborantojn de la revuo pri ŝtelo de la vorto ”Esperanto”, forrabo de kultura identeco kaj similaj pekoj. En la publika kotoĵetado enmiksiĝis ankaŭ UEA, kies Twitter-konto ŝajne klopodis defendi unu el la trafitoj.

Restas vidi, kiel la tutmonda kampanjo kontraŭ la nova revuo influos ĝian sintenon al la lingvo de paco kaj amikeco.

La estraranoj de JEI diskutis la subite aperintan krizan situacion en reta kunsido sabate, la 26-an de decembro, ĝis malfrua vespero. La diskuto daŭris dum pliaj kvin horoj en dimanĉo.

Ŝajnas ke la granda internacia bruo influis ankaŭ la sintenon de JEI, kiu iĝis pli kritika. Samtempe JEI esprimas zorgon pri la agresa kampanjo de japanaj kaj alilandaj esperantistoj.

Post entute dekhora diskutado la estraro de JEI decidis publikigi nefermitan leteron al la redaktoro de la nova revuo. En la letero JEI skribas interalie:

Esperanto estas la lingvo malfermita al ĉiuj homoj, kaj neniu povas alproprigi ĝin ekskluzive al si. Ĉiuj rajtas esprimi sian afablecon al Esperanto eĉ ne scipovante ĝin. Tamen, ni instigas vin denove kompreni, ke la uzo de Esperanto estis kaj estas kerno de la evoluo de la internacia esperanta kulturagado ekde la jaro 1887.

Fakte, la nova revuo neniam provis registri la vorton ”Esperanto” kiel varmarkon, sed nur la tutan nomon de la revuo, nome ”Esperanto culture magazine”. Tamen laŭ JEI ankaŭ tio povos malhelpi al la Esperanto-movado, kaj tial JEI intencas pli detale esplori la varmarkan situacion.

”Helpe de konsiloj de specialistoj de tiu kampo, ni volas havi sinceran interparoladon kun vi pri la afero, por ke viaj agadoj ne damaĝu la tutmondan Esperanto-movadon, konsiderante ke JEI ne troe blokos viajn entreprenojn”, la nefermita letero tekstas.

Ikuko Kitagawa, la prezidanto de JEI, samtempe tre bedaŭras la efikon de la senorda internacia kampanjo, estiĝinta ĉirkaŭ la tuta afero:

– La plej serioza afero estas, ke tro da bruo bazita nur sur supozoj kaj ne sur faktoj flanke de esperantistoj subfosas la reputacion de la Esperanto-movado. Iuj atakas eĉ senkulpajn kontibuantojn al la gazeto. Iu fama japana kritikisto pri muziko, kiu kontribuis per artikolo al tiu gazeto, estas ĝenata pro malĝentilaj vortoj en Esperanto aŭ en la angla pere de Twitter. Mi esperas, ke kune kun UEA, ni trovos pli bonan solvon pri tiu afero, ŝi skribas al Libera Folio.

Cetere la japana revuo neniel estas unika en sia uzo de la nomo ”Esperanto”. Jam ekde 2017 studentoj ĉe la universitato Monash en Aŭstralio eldonas kvaronjaran anglalingvan revuon kun la titolo Esperanto Magazine pri junulara kulturo, al kiu laŭ la redakcio apartenas ”sekso, alkoholo, vojaĝado, muziko kaj studado”. Tiun revuon esperantistoj ŝajne ĝis nun ne atakis.

Niveflor (Crist-nascentie raconta)

Yo traductet micri Crist-nascentie raconta „Niveflor“ in Interlingue. Niveflor esset sub li German titul „Schneeblume“ in li colectiones del fratres Grimm in li 19-im secul.

Niveflor

Un yun filia de un rey havet li nómine Niveflor pro que ella esset blanc quam li nive e pro que ella nascet in li hiverne. Un die su matre maladijat. Li filia eat in li foreste por colier salubri herbes.

Quande ella passat un grand árbor, un turbul de apes exvolat. Li apes covrit su tot córpor del cap til li pedes. Ma li apes ne picat li puella e li insectes ne causat dolores, ma li apes unguentat li labies del filia con miel. Subitmen li tot córpor del puella brilliat de bellitá.

Bon Natal digital

A vos omnes – un Bon Natal
con multe incontros digital
et excursiones pastoral,
et multe musica orchestral,
durante le dies hibernal
sempre parlante Idiom Neutral
o forsan un lingua plus universal!
An vos preparara un recital
con cantos in Ido et Occidental,
sequite de un discurso magisterial
super le grammatica de Novial?

Io spera que vostre systema neural
va tolerar le stato actual
Memora: contactos extramarital
poterea causar morbos genital!
In vice de tal activitates immoral,
que vos fortifica le moral spiritual
per visitar un virtual cathedral
nam claudite es le ecclesia regular
Le cardinal, le admiral,
io, mi fratre, e le general
vos omnes desira un Bon Natal!

 Imagines facite per Yelling Rosa

UK en 2023 okazos en Torino, Italio

La estraro de UEA decidis, ke la Universala Kongreso en 2023 okazos en Torino, Italio. En 2021 la kongreson gastigos Belfasto, Nord-Irlando. En 2022 sekvos la Montreala UK, kiu ĉi-jare estis nuligita pro la kronvirusa pandemio.


Sunsubiro en Torino. Foto: Flesiot CC BY-SA 4.0

Por la 108-a Universala Kongreso (UK), post tri jaroj, la Estraro de UEA unuanime elektis Italion kiel kongreslandon. La kvaran fojon UK okazos en Italio. La gastiga urbo, Torino, estis la unua ĉefurbo de Italio (1861-1865). Urbo en kiu kunfandiĝas la itala kaj la franca etosoj, kie aktivis gravaj intelektuloj kiel Norberto Bobbio, Italo Calvino, Clelia Conterno Guglielminetti, Natalia Ginzburg, Primo Levi, Cesare Pavese kaj Elio Vittorini, kaj en kies universitato longtempe profesiis Giorgio Canuto, iama prezidanto de UEA.

Post la dua mondmilito Torino estis celo de multnombraj suditalaj enmigrintoj, allogitaj de la grandaj fabrikoj, kio donis al la urbo ŝancon malfermiĝi, akcepti kaj helpi al bezonantaj eksteruloj. Tiurilate, aparte grava estis la aŭtomobila fabriko FIAT, kie deĵoris Ursula kaj Giuseppe Grattapaglia, dank’ al kiuj la fabriko eldonis kelkajn broŝurojn kaj mallongajn filmetojn en Esperanto, por diskonigi la urbon kaj la novajn aŭtojn.

Itala Esperanto-Federacio invitis kongresi en Torino ankaŭ pro la tre vigla Esperanto-grupo, kie kunvivas gravaj dojenoj de la movado, kiaj Giancarlo Fighiera, Fabrizio Pennacchietti, Pedro Aguilar-Solà, kaj la nova generacio: mezaĝaj kaj junaj aktivuloj kun alta lingvo-kono. Subtenis la inviton ankaŭ du membroj de la Honora Patrona Komitato de UEA, la italoj Giuliano Turone, juĝisto, kaj Giorgio Novello, baldaŭa ambasadoro de Italio en Nederlando.

La 108-a UK estas planata de la 29-a de julio ĝis la 5-a de aŭgusto. La kongresejo estos la ĉefsidejo de Politekniko, la urba universitato por estontaj inĝenieroj, kiu ebligos favoran kotizon.

Gazetara komuniko de UEA

Ĉu Esperanto degeneras?

Neniam antaŭe en la monda historio eblis legi tiom da fuŝaj tekstoj en Esperanto. Ĉu degeneris la ĝenerala lingvonivelo de esperantistoj, ĉu aperis pli da eternaj komencantoj, aŭ ĉu simple la reto videbligis ion, kio antaŭe estis kaŝita?


Fuŝa karikaturo: radaro.org. Konsternita Zamenhof desegnita de Rachel Singh.

Iam novbakitaj esperantistoj ekverkis poemojn kaj reformproponojn. Nun ili kreas proprajn retejojn – kaj reformproponojn. Sed de ĉiam spertuloj plendas pri la eternaj komencantoj.

Tamen, neniam antaŭe estis same facile disvastigi lingvajn fuŝaĵojn mondskale. Ili saltas en la okulojn el plej diversaj retejoj, kaj facile estiĝas la impreso, ke Esperanto en la reta epoko rapide degeneras.

Sed ĉu vere estas tiel? Dependas de tio, al kiu oni demandas – kaj kion oni celas per “degenero”.

– Sendube la pli spertaj esperantistoj komencis plendi jam en 1905, ke la lingvo degeneras. Ĉiam estis pli aŭ malpli bonaj parolantoj, homoj kiuj pli aŭ malpli bone konis kaj aplikis la gramatikon, homoj kiuj atente kontrolis vortojn en la vortaro, kaj aliaj kiuj senzorge aldonis o-finaĵon al iu ajn latinida radiko, opinias akademiano Anna Löwenstein.


Anna Löwenstein.

Tamen la retaj kursoj kun sia luda instrumaniero laŭ ŝi kaŭzas, ke komencantoj nuntempe tro ofte tute ne studas la gramatikon de Esperanto.

– En la pasinteco komencantoj nepre devis sekvi lernolibron, legi la gramatikajn klarigojn, fari la ekzercojn kaj tiel plu, sed nun eksterordinara nombro da homoj eklernas Esperanton sen la neceso entute informiĝi pri la gramatiko. En la forumoj por lernantoj aperas tute bazaj demandoj pri la subita apero de finaĵo -n ĉe jam lernita vorto. Eble la ekapero de miloj da gramatike nekonsciaj esperantistoj ne estas novaĵo. De ĉiam ekzistas la eternaj komencantoj; eble tamen la diferenco nuntempe troviĝas en ilia kvanto.


Marc van Oostendorp.

Laŭ Marc van Oostendorp, konata nederlanda lingvisto, la eternaj komencantoj ĉiam ekzistis, sed male ol antaŭe, ili nun facile povas surscenejiĝi en la reto.

– La degenero kompreneble ankaŭ estas kromefiko de la enfluo de novaj parolantoj, kiuj scivolemas nur pri la lingvo. Antaǔ kelkaj jardekoj oni ne povis lerni la gramatikon sen ankaǔ almaenaǔ iom de la lingva ideologio, inkluzive ”la netuŝeblecon de la Fundamento”. Tio fortimigis homojn, kaj do eble malrapidigis la kreskadon de la parolantaro.

– Neniu scias, kion la alfluo de novaj parolantoj signifas sociologie por lingvo sen naciaj aǔ etnaj radikoj kiel Esperanto. Mi supozas, ke ĝi finfine ne damaĝas la lingvon. Meze de ĉi tiu granda grupo de fuŝistoj ĉiam troviĝos kerno de homoj, kiuj serioze uzas la ‘klasikan lingvaĵon’. Kaj iuj novuloj ĉiam volos aliĝi al ĉi tiu kerno.


Marcos Cramer

Akademiano Marcos Cramer atentigas, ke ĉiam ekzistis diversaj niveloj de lingva sperteco en Esperantujo. Li ne kredas, ke dum la pasintaj jardekoj okazis signifaj ŝanĝoj en la proporcioj de diversnivelaj lingvouzantoj. Sed ja kreskis la proporcio de lingvaj eraroj en la skribaj tekstoj, ĉar oni multe pli uzas la lingvon skribe en diversaj retaj forumoj, li diras.

– Sed pro la ŝanĝiĝinta kulturo de skriba lingvouzo, estus maljuste kompari la nuntempan skriban lingvouzon kun la skriba lingvouzo de la antaŭreta epoko. Fakte temas pri spontana lingvouzo komparebla al la parola lingvouzo, kaj sekve la pli justa komparo estas tiu kun la parola lingvouzo de la antaŭreta epoko. Kaj en la parola lingvouzo oni ĉiam renkontis similajn nivelojn de erara lingvouzo, kiajn oni nun trovas en la spontana skriba lingvouzo en la reto.


Jouko Lindstedt

Akademiano Jouko Lindstedt ne konas studojn, kiuj komparus similajn Esperantajn tekstojn de diversaj jardekoj laŭ la lingva kvalito, sed li ne supozas ke okazis ia ĝenerala falo de la lingva nivelo.

Li ja konsentas, ke en la reto eblas vidi multajn tekstojn kun eraroj.

– Tio memorigas al ni, ke Esperanto ne estas tiel facila lingvo, kiel oni ofte diras propagandece. (Vidu ankaŭ mian iaman blogaĵon.) Sed grandparte temas pri tio, ke komencantoj, kiuj iam skribis nur privatajn paperajn leterojn al siaj korespond-amikoj, nun skribas publike videblajn tekstojn en la reto.

– Se mi devus nomi unu lokon, kie la malbona kvalito de la lingvaĵo min ĝenas, estus Vikipedio. Tie la lingva kvalito de la artikoloj tre varias. Krome, la elpensado de novaj terminoj – kiuj ofte aperas kiel kapvortoj – ne baziĝas sur unuecaj principoj, sen paroli pri sistema terminologia laboro.


Goro Christoph Kimura

Ankaŭ Goro Christoph Kimura, japana lingvisto, memorigas, ke reformproponoj kaj mizera lingvaĵo en si mem ne estas novaĵoj, eĉ se nun ĉiu ajn povas libere disvastigi siajn skribaĵojn al la tuta mondo.

– Mi ne povas juĝi ĉu temas pri degenero, sed certe konstateblas ŝanĝo. Lasttempe mi fojfoje cerbumas, ĉu ankoraŭ taŭgas la priskribo “movado” aŭ “komunumo” pri tiuj novaj retaj uzantoj. La klasika duisma koncepto de “movado” kaj “komunumo” eble ne plu validas por la nova generacio. Ĝia homa reto en interreto ŝajne almenaŭ parte havas trajtojn nek de movado nek de komunumo.

Sendepende de tio, ĉu efektive okazis degenero, io ja ŝanĝiĝis en la reta epoko, laŭ li.

– En tiu senco mi emas pensi, ke povas esti tempo por trovi novan priskribon pri esperantujo kiel socia fenomeno.


Pluraj el la spertuloj, al kiuj ni sendis demandon pri la eventuala degenero de Esperanto, respondis tre amplekse. Por interesiĝantoj ni publikigas la kompletajn respondojn.

Duo rasorios

 

Chronica publicate in Panorama in interlingua, no.4, 2018

Io sempre ha preferite rasar me con un rasorio electric, in vice de un rasorio traditional. Isto es plus facile e rapide. Con un rasorio traditional on primo debe applicar spuma al facie e postea cautemente rasar lo via e succuter via le spuma post cata colpo. Si on es stressate o disordinate, on pote secar se per accidente, assi que le sanguine flue. Multo disagradabile!


Le rasorio electric face ben le labor, illo nunquam causa feritas. Illo murmura affabilemente e con elegantia remove le capillos facial. Le sol disavantage es que on non pote remover le pilos de barba completemente: post le rasar on vide como illos discretemente emerge. Ma isto non me molesta: isto da un apparentia assatis masculin.


Illes qui usa un rasorio traditional in vice pote vantar se de haber un physiognomia toto lisie, como un infante, in le antemeridie, ma in le vespere illes ha le mesme aspecto que le usatores del rasorio electric ha in le matino.


Ante circa dece annos io comprava un rasorio electric con le qual io ha essite multo satisfacte. Ante tres annos io ponderava si il esserea tempore de reimplaciar le laminas de cultello. Secundo le fabricante isto debe esser facite regularmente.


Io vadeva al boteca e voleva saper quanto iste laminas sole costar. Io esseva surprendite quando io videva le precio: isto esseva circa le medietate del precio de un nove rasorio, includente nove laminas! Dunque io decideva comprar un nove rasorio, ubi le recargabile batteria incorporate serea in melior condition e besoniarea esser cargate minus sovente.


Le sequente matino io stava ante le speculo in le camera de banio con le nove rasorio in mi mano, preste a emplear. Le grande inauguration! Le vetere rasorio jaceva in le armario. 

Alora io habeva un impulso: Forsan io deberea comparar le capacitate del duo rasorios? Io poterea rasar me al mesme tempore con ambe apparatos, un in cata mano. Le nove rasarea le sinistre medietate del facie, e le vetere le dextere medietate.


Io executava iste plano. Durante plure dies io rasava cata medietate del facie con cata un le sue rasorio. Assatis tosto io remarcava que il non habeva ulle differentia in le resultato inter le dextere e le sinistre latere! Le sol differentia esseva que le batteria in le nove apparato tardava un poco plus longemente, ma le differentia non esseva tanto grande. Le vetere laminas habeva retenite su acritate durante tote iste annos! Como isto esseva possibile? Esque mi capillos es exceptionalmente molle?


Nonobstante isto io continuava mi experimento, e tosto il deveniva un habito de rasar me con duo rasorios. Io remarcava que io finiva post le medietate del tempore que normalmente. Assi io me rasa con duo rasorios usque iste die.

 

 

Mal Natal

Mal Natal,

in hospital

ancora corona

in un grande zona

suffoca su victimas,

expulsa lor animas

Mal Natal,

in cata citate

le festival

es cancellate

Gente putresce

in lor appartamentos

nam ya cresce

le morbo, le lamento

Mal Natal,

forsan le veniente

sera normal,

non-virulente,

alora io dice

al lectores infelice:

le proxime Natal

sia felice e vital!

107 homoj aliĝis al la UK en Belfasto

La Universala Kongreso en 2021 multmaniere diferencos de la kutimaj kongresoj, sed laŭ UEA ĝi ja okazos. La kongreson en Belfasto aranĝos ne lokanoj, sed ĉefe UEA mem, kaj ĝis nun aktive aliĝis nur kvindeko da homoj.

Entute 107 homoj aliĝis al la 106-a Universala Kongreso, kiu laŭplane okazos en Belfasto, Britio en julio 2021. Ĉirkaŭ 60 el ili ne aliĝis mem, sed estis aŭtomate aligitaj (honoraj membroj, estraranoj, oficistoj), kaj el ili certe parto ne iros. Nur unu aliĝinto loĝas en Belfasto.

La konstanta kongresa sekretario de UEA, Clay Magalhães, agnoskas malfacilaĵojn en la organizado de la kongreso:

La nunaj preparlaboroj iras malpli rapide ol en aliaj jaroj pro la sekvoj de la pandemio. Homoj laboras de hejme, atendas reagojn aŭ respondojn de kolegoj, ne plene certas pri maksimuma kvanto de personoj permesitaj en iuj ekskursaj lokoj, atendas la evoluon de vakcinado. Sed ĉiuj estas pozitivaj ke dum la someraj monatoj en Nord-Irlando la situacio estos multe pli bona ol en la nuna momento kaj ke la kongreso bone okazos.

Laŭ Clay Magalhães, la kvanto de la aliĝintoj estas simila al pasintaj UK-oj, kaj kutime multaj homoj aliĝas antaŭ la fino de la unua aliĝperiodo je la 31-a de decembro.

Tim Owen, direktoro de edukado kaj evoluo de EAB (Esperanto Asocio de Britio) kaj membro de la LKK (Loka Kongresa Komitato) klarigis ke UEA faras “preskaŭ ĉion, pri kio mi estas tre kontenta”.

La ĉefa agado de la LKK estas serĉi homojn kiuj povus esti la Alta Protektanto aŭ membro de la Honora Komitato de la kongreso.

– Kelkajn prelegojn pri interesaj, lokaj temoj ni proponos, sed la vastan plejmulton de la programo organizos UEA mem.

Eĉ la propono okazigi la kongreson en Belfasto venis ne de la loka esperantista klubo sed rekte de UEA.

Clay Magalhães konsentas ke UEA faras la plejmulton de la laboro kaj laŭ li tio eĉ pli bonas ol la ĝisnuna kutima aranĝo:

– Mi uzis tiom da energio por klarigi kial iuj aferoj ne funkcius en UK, sed foje devis cedi ĉar la lokuloj ne volis kredi min, nur por poste aŭdi de ili ke mi pravis kaj ke ili uzis sian tempon por io, kio en la fino ne funkciis. Mi ege ĝojas ke por Belfasto la LKK komprenas bone tion kaj ni havas tre bonan, harmonian rilaton.

Laŭ li oni ne timu, ke Briteliro malfaciligos vojaĝeblecojn:

– La Briteliro ne estos problemo por ke eksterlandanoj vizitu Belfaston. La ĉefaj ŝanĝoj rilate vojaĝdokumentojn por EU-anoj okazos nur en oktobro 2021, por homoj el ekster EU ne estos ŝanĝoj.

Robert Nielsen

Bjalistoko memoris pri Zamenhof kun maskoj

Ĉirkaŭ la 15-a decembro esperantistoj ĉie en la mondo memoras pri la naskiĝtago de Ludoviko Zamenhof. Centra loko por la festado kompreneble ĉiam estas lia naskiĝurbo. Ĉi-jare la Bjalistokaj Zamenhof-tagoj pro la pandemio okazis grandparte rete, sed ne nur.


Metado de floroj ĉe busto de Zamenhof. Fotoj: Nina Pietuchowska.

Prezento de la revuo Karta

En la vivo de nia Esperanto-societo decembro estas monato aparta. La semajnfinon plej proksiman al la 15-a de decembro okupas Bjalistokaj Zamenhof-Tagoj – ĉi-jare por la 21-a fojo.

Kvankam ankoraŭ antaŭ du monatoj regis la espero, ke gastoj el landoj proksimaj kaj malproksimaj povos kunveni en la naskiĝtago de Lazaro Ludoviko, la disvolviĝo de la pandemio niajn planojn tute ŝanĝis. Necesis transiri en la retan mondon. La tuta programo okazis do ĉe la platformo Zoom.

Tradicie la naskiĝfesto de Doktoro Esperanto konsistis el du tagoj prelegaj-koncertaj, kaj unu kun ekskurso. La programo estis ĉefe en la internacia lingvo, krom du intervjuoj: por neesperantistoj Centro Ludoviko Zamenhof proponis intervjuojn kun Jeremi Galdamez pri la kvaronjara revuo ”Karta”, kies lasta numero estis dediĉita ĉefe al la temo ”Lingvo kontraŭ malamo. Esperanto 1887–2020”, kaj kun Zosia Dzierżawska, la aŭtorino de la ilustraĵoj por la libro Doktoro Esperanto kaj la lingvo de espero, kiu lastatempe aperis en pola traduko.


Lige kun la ĉi-jara Zamenhof-tago, la esperantistoj kolektis jam 77 tradukojn de ĉi tiu afiŝeto. Versioj en pliaj lingvoj bonvenas.

Parto de la tempo estis por Bjalistoko. Ni resumis la literaturan konkurson dediĉitan al la temo de la jaro ”Pandemio: neĉiutaga ĉiutageco”, kiu okazis por la 10-a fojo sub alta protektado de la urbestro, kaj anoncis la gajnintojn. Nina Pietuchowska parolis pri la historio de nia urbo en la 19-a kaj 20-a jarcentoj.

En eta grupo, kun la urbestro Tadeusz Truskolaski, kiu parolis al la partoprenantoj, ni metis florojn al la malnova monumento de Zamenhof – kaj ĉar de du jaroj ni havas novan, tiun de knabo, la junan Ludovikon ni ornamis per rubando.

Ĉar ĉi-jare ne okazis la pola Esperanto-kongreso, ni deziris proponi al aliaj Esperanto-centroj de nia lando doni tempon al sinprezentoj. La ideon akceptis Krakovo (Adam Wilkus: Esperantaj Tagoj de Krakovo en la tempo de kronviruso), Poznano (Ilona Koutny pri la interlingvistikaj studoj), Sopoto (spektaklo pri Perkuno) kaj Vroclavo (muzika konkurso de Silezia Esperanto-Asocio kaj Eŭropa Centro de Interkultura Edukado prezentita de Małgosia Komarnicka).


Statuo de juna Ludoviko por la jubileo ricevis flageton kaj balteon.

Krome estis prezentoj de: Szabolcs Szilva pri lia nova lernolibro, Rafał Darasz pri la historio de Esperanto en Ĉinio, Alexandra Paz pri judoj en Portugalio kaj prezento de volontulado en Tuluzo. Danke al Paweł Fischer-Kotowski kiel la unuaj ni ekkonis la esperantiston de la jaro 2020: Fernando Maia.

En dimanĉo okazis la tradicia ekskurso – kun Ines Kahin kaj Iza Walentynowicz ni transportiĝis virtuale al la urbeto Supraśl. Neatendite ni havis ankaŭ ne-virtualan naskiĝtagan kukon bakitan de Nina Pietuchowska.

La ceteron de la lasta tago plenigis trejnado de trejnistoj kadre de la programo Erasmus+, en kiu pluraj en niaj asocioj realigas siajn projektojn.

La aranĝon kompletigis lingvo-kvizo kaj tri bonetosaj koncertoj: de Frey-Lech Trio kaj Uku-Donaco el Bjalistoko, Tim Gallego el Germanio kaj Kajto el Nederlando.

Entute partoprenis ĉirkaŭ 200 personoj. Se vi ne sukcesis veni, iom post iom ni aldonas registraĵojn de la aranĝo al nia Youtube-kanalo.

Estas ĝojige, ke la ĉi-jarajn Zamenhof-Tagojn partoprenis aktive ne nur kutimaj ĉeestantoj, sed ankaŭ tiuj, por kiuj reta esperantumado estis novaĵo. Espereble en la venonta jaro ni povos renkontiĝi dumaniere: kaj surloke, kaj rete. Estu bonvenaj!

Przemysław Wierzbowski
Bjalistoka Esperanto-Societo